Ρούλα Σκουρογιάννη

Σε τροχιά έντονων συνδικαλιστικών και πολιτικών διεργασιών εισέρχεται ο κλάδος της δημόσιας υγείας, μετά τις πρόσφατες εξαγγελίες της Υπουργού Εργασίας για την ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγέλματος (ΒΑΕ). Παρά το γεγονός ότι η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Δημοσίων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ) χαρακτηρίζει την κίνηση αυτή ως μια θετική εξέλιξη που ικανοποιεί ένα πάγιο, διαχρονικό αίτημα, σπεύδει να αναδείξει σοβαρές γκρίζες ζώνες, κάνοντας λόγο για «ημιτελή ρύθμιση» που συντηρεί κατάφωρες ασφαλιστικές αδικίες.

Τι αλλάζει στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης

Η κυβερνητική εξαγγελία δεν επιφέρει μισθολογικές αυξήσεις, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στην ασφαλιστική αναβάθμιση και τη μείωση του χρόνου παραμονής στην εργασία. Πρακτικά, δίζεται η δυνατότητα στους δικαιούχους να συνταξιοδοτηθούν 5 χρόνια νωρίτερα από το γενικό όριο ηλικίας.

• Σήμερα: Συνταξιοδότηση στα 67 έτη.
• Με το καθεστώς ΒΑΕ: Συνταξιοδότηση στα 62 έτη (με τη συμπλήρωση 15 ετών συνολικής υπηρεσίας).
• Ειδικές περιπτώσεις: Για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα με το καθεστώς ΒΑΕ του πρώην ΙΚΑ κατά την τριετία 2010–2012, ισχύουν ακόμη ευνοϊκότερα, μεταβατικά όρια ηλικίας.

Το πρόβλημα των «δύο ταχυτήτων» στο ΕΣΥ

Η βασική ένσταση της ΠΟΕΔΗΝ έγκειται στο γεγονός ότι η νέα ρύθμιση αφορά μόνο όσους προσλήφθηκαν πριν από την 1/1/2011 και περιορίζεται αποκλειστικά σε τέσσερις ειδικότητες: Νοσηλευτές, Βοηθούς Νοσηλευτών, Διασώστες και Οδηγούς του ΕΚΑΒ.

Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο καθεστώς ανισότητας, καθώς χιλιάδες άλλοι εργαζόμενοι που εκτίθενται στους ίδιους ακριβώς καθημερινούς κινδύνους μένουν εκτός. Σημειώνεται ότι με βάση τον νόμο Ν.3865/2010, όσοι έχουν προσληφθεί μετά την 1/1/2011, καθώς και το επικουρικό προσωπικό (που σήμερα ξεπερνά τις 30.000 άτομα), είναι ήδη αυτόματα ενταγμένοι στα ΒΑΕ βάσει του κανονισμού του πρώην ΙΚΑ.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι για το προσωπικό που προσλήφθηκε μετά το 2011 ή εργάζεται ως επικουρικό, ειδικότητες όπως οι Νοσηλευτές, οι Βοηθοί Νοσηλευτών, οι Τραυματιοφορείς, οι Βοηθοί Θαλάμου, οι Μαίες, τα Παραϊατρικά και Τεχνικά επαγγέλματα, καθώς και οι εργαζόμενοι στην Επιστασία και την Καθαριότητα, θεωρούνται ήδη ασφαλιστικά στα Βαρέα.

Αντίθετα, με τη νέα εξαγγελία της Υπουργού, από τους παλαιότερους εργαζόμενους (προ του 2011) δικαιώματα ΒΑΕ αποκτούν μόνο οι Νοσηλευτές, οι Βοηθοί Νοσηλευτών, οι Διασώστες και οι Οδηγοί. Όλοι οι υπόλοιποι παλιοί υπάλληλοι των ίδιων ακριβώς τμημάτων – όπως τραυματιοφορείς, καθαριστές και παραϊατρικό προσωπικό – εξαιρούνται αδικαιολόγητα, παρόλο που μοιράζονται τις ίδιες συνθήκες εργασίας και έχουν τον ίδιο κοινό ασφαλιστικό φορέα (ΕΦΚΑ).

Το «κλειδί» βρίσκεται στο Πόρισμα Μπεχράκη

Η ΠΟΕΔΗΝ επαναφέρει μετ’ επιτάσεως στο τραπέζι το Πόρισμα της Επιτροπής Μπεχράκη, το οποίο παραμένει στα συρτάρια του Υπουργείου Εργασίας εδώ και τέσσερα χρόνια. Η επιτροπή αυτή, υπό την προεδρία του διακεκριμένου Καθηγητή Πνευμονολογίας κ. Παναγιώτη Μπεχράκη, είχε συσταθεί από την ίδια την κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της πανδημίας με σκοπό να εξετάσει δίκαια το ζήτημα.

Τι εισηγείται το Πόρισμα Μπεχράκη: Την πλήρη και οριζόντια επέκταση του κανονισμού ΒΑΕ του πρώην ΙΚΑ σε όλους τους εργαζόμενους της Δημόσιας Υγείας και του ΕΚΑΒ που έχουν ασφαλιστικό φορέα το Δημόσιο (νυν ΕΦΚΑ). Επιπλέον, πρότεινε την ασφαλιστική ένταξη των Φυσικοθεραπευτών αλλά και των Νοσοκομειακών Γιατρών.

Η οικονομική παγίδα: Το «αγκάθι» του επασφαλίστρου

Μια κρίσιμη λεπτομέρεια που δεν έχει αποσαφηνιστεί από το Υπουργείο Εργασίας είναι αν η ένταξη θα έχει αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία πρόσληψης ή αν οι υπάλληλοι θα κληθούν να εξαγοράσουν τα προηγούμενα έτη.

Για να θεμελιώσει κανείς δικαίωμα συνταξιοδότησης με ΒΑΕ, απαιτούνται τουλάχιστον 12 έτη ασφάλισης στα Βαρέα. Αν απαιτηθεί εξαγορά, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να καταβάλουν ανθυγιεινό επασφάλιστρο ύψους 3,45% επί του συντάξιμου μισθού τους (2,20% για την κύρια σύνταξη και 1,25% για την επικουρική) για κάθε μήνα που εξαγοράζουν.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η ρύθμιση μετατρέπεται σε «δώρο-άδωρο» για όσους βρίσκονται πολύ κοντά στη συνταξιοδότηση, καθώς το οικονομικό κόστος της εξαγοράς θα είναι απαγορευτικό.

Δεσμεύσεις του υπουργού Υγείας για επανεξέταση

Η ηγεσία της ΠΟΕΔΗΝ μετέφερε το σύνολο των προβληματισμών αυτών στον Υπουργό Υγείας. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, ο Υπουργός αναγνώρισε τα κενά και δεσμεύτηκε για την επέκταση της ένταξης σε κρίσιμες ειδικότητες πρώτης γραμμής, όπως οι Τραυματιοφορείς και οι Βοηθοί Θαλάμων.

Παράλληλα, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει σοβαρά την πρόταση για πλήρη εναρμόνιση με τον κανονισμό του ΙΚΑ, ώστε να σταματήσει η άνιση μεταχείριση υπαλλήλων που εργάζονται κάτω από τις ίδιες συνθήκες στον ίδιο θάλαμο νοσοκομείου.

Η πίεση πλέον μετατοπίζεται στο υπουργείο Εργασίας, από το οποίο αναμένονται οι τελικές νομοθετικές διατυπώσεις που θα κρίνουν αν η μεταρρύθμιση θα έχει ουσιαστικό αντίκρισμα για το σύνολο του υγειονομικού κόσμου.