Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου από το Βίλνιους, ο Ζελένσκι τόνισε ότι για την Ουκρανία οι εγγυήσεις αυτές έχουν καθοριστική σημασία, υπογραμμίζοντας τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών. «Για εμάς, οι εγγυήσεις ασφαλείας είναι πρωτίστως οι εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ. Το έγγραφο είναι 100% έτοιμο και περιμένουμε από τους εταίρους μας να επιβεβαιώσουν τον χρόνο και τον τόπο όπου θα το υπογράψουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως διευκρίνισε, μετά την υπογραφή, το κείμενο θα ακολουθήσει τη θεσμική οδό, καθώς «το έγγραφο θα σταλεί προς επικύρωση στο Κογκρέσο των ΗΠΑ και στο ουκρανικό κοινοβούλιο», δίνοντας επίσημο και δεσμευτικό χαρακτήρα στη συμφωνία.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, μετά τη συνάντησή του με τον Ουκρανό πρόεδρο, δήλωσε ότι η Ρωσία αποφεύγει να δεσμευτεί σε μια διαρκή και δίκαιη ειρήνη, επισημαίνοντας πως δεν αποδέχεται την προοπτική εκεχειρίας.

Όπως τόνισε ο Γάλλος πρόεδρος, οι ΗΠΑ διευκρίνισαν τη μορφή της συμμετοχής τους στις εγγυήσεις ασφαλείας, ιδίως όσον αφορά την παρακολούθηση της γραμμής του μετώπου. 

«Η στήριξη αυτή είναι πολύ σημαντική για πολλές χώρες», πρόσθεσε ο Μακρόν.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση ο Μακρόν τόνισε ότι «η δήλωση του συνασπισμού των προθύμων αντικατοπτρίζει για πρώτη φορά μια επιχειρησιακή σύγκλιση μεταξύ των 35 χωρών του συνασπισμού των προθύμων, της Ουκρανίας και των ΗΠΑ για την οικοδόμηση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας».

Επεσήμανε δε ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ που συζητήθηκαν ισοδυναμούν με το «backstop» που οι σύμμαχοι της Ουκρανίας επιδιώκουν εδώ και καιρό.

«Πιστεύουμε ότι, σε μεγάλο βαθμό, έχουμε ολοκληρώσει τα πρωτόκολλα ασφαλείας για την Ουκρανία», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε το τελευταίο στοιχείο για την επίτευξη της ειρηνευτικής συμφωνίας αφορά το εδαφικό. «Βοηθάμε στη διαμεσολάβηση και βοηθάμε στην ειρηνευτική διαδικασία», πρόσθεσε.

Ο Γουίτκοφ επεσήμανε μάλιστα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ «στηρίζει με ζέση» τα πρωτόκολλα ασφαλείας, ενώ εξήγησε πως στόχος τους είναι: «α) να αποτρέψουν οποιεσδήποτε περαιτέρω επιθέσεις στην Ουκρανία και β) αν υπάρξουν επιθέσεις, να αμυνθεί».

«Και θα κάνουν και τα δύο», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι «είναι τόσο ισχυρά όσο οτιδήποτε έχει δει ποτέ κανείς – όλοι εδώ το έχουν αναγνωρίσει».

Ανέφερε ακόμη ότι ο Τραμπ «δεν κάνει πίσω όσον αφορά τις δεσμεύσεις του» και ότι οι ΗΠΑ «θα είναι εκεί για τους Ουκρανούς, συμβάλλοντας να φτάσουμε στην τελική ειρήνη».

Νωρίτερα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι σημειώθηκε σημαντική πρόοδος σε αρκετά κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων των εγγυήσεων ασφαλείας και ενός «σχεδίου ευημερίας».

Η αμερικανική αντιπροσωπεία, όπως ανέφερε ο Γουίτκοφ, πραγματοποίησε αρκετές συναντήσεις με τους Ευρωπαίους, μεταξύ άλλων με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, και με τους Ουκρανούς, μεταξύ των οποίων και με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι, εκφράζοντας την αισιοδοξία του λόγω της θετικής προσέγγιση όλων των πλευρών.

«Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο σε αρκετούς κρίσιμους άξονες εργασίας, συμπεριλαμβανομένου του διμερούς πλαισίου μας για εγγυήσεις ασφαλείας και ενός σχεδίου ευημερίας. Η Συμμαχία εξέδωσε επίσης ανακοίνωση που περιγράφει το πλαίσιο της για τις εγγυήσεις ασφαλείας. Συμφωνούμε με τη Συμμαχία ότι οι ανθεκτικές εγγυήσεις ασφάλειας και οι ισχυρές δεσμεύσεις για ευημερία είναι απαραίτητες για μια διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία και θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε σε αυτή την προσπάθεια», έγραψε ο Γουίτκοφ.

Ο Γουίτκοφ πρόσθεσε ότι οι συζητήσεις με την ουκρανική αντιπροσωπεία θα συνεχιστούν σήμερα το βράδυ και αύριο, «και ελπίζουμε να επιτύχουμε επιπλέον θετική δυναμική στο άμεσο μέλλον».

Στην αμερικανική αντιπροσωπεία συμμετείχαν εκτός από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο στρατηγό Άλεξ Γκρίνκεβιτς, ο πρέσβη Τσαρλς Κούσνερ και π σύμβουλο του Λευκού Οίκου Τζος Γκρουένμπαουμ. 

«Σήμερα καταγράφηκε ουσιαστική πρόοδος, όπως αποτυπώνεται στη Διακήρυξη, η οποία περιλαμβάνει πραγματικά ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας», δήλωσε ο Μακρόν, τονίζοντας ότι για πρώτη φορά αναγνωρίζεται λειτουργική σύγκλιση μεταξύ των 35 χωρών του συνασπισμού, της Ουκρανίας και των ΗΠΑ. Όπως εξήγησε, το κείμενο προσδιορίζει τα βασικά «συστατικά» των εγγυήσεων που θεωρούνται αναγκαίες για τη διασφάλιση της ειρήνης.

Πολυεθνική Δύναμη και στρατιωτικοί «κόμβοι»

Στο πλαίσιο της Διακήρυξης, Μεγάλη Βρετανία, Ουκρανία και Γαλλία υπέγραψαν δήλωση προθέσεων για την ανάπτυξη δυνάμεων στην Ουκρανία, εφόσον επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία. Η προβλεπόμενη «Πολυεθνική Δύναμη για την Ουκρανία» θα έχει ρόλο δύναμης διασφάλισης, ενισχύοντας τις εγγυήσεις ασφαλείας και υποστηρίζοντας τη μετάβαση της χώρας σε συνθήκες ειρήνης και σταθερότητας.

Η Διακήρυξη ανοίγει, παράλληλα, τον δρόμο για τη δημιουργία της απαραίτητης νομικής βάσης που θα επιτρέψει σε βρετανικές και γαλλικές δυνάμεις να επιχειρούν σε ουκρανικό έδαφος, με αποστολή την προστασία του εναέριου και θαλάσσιου χώρου και την ενίσχυση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Μετά την κατάπαυση του πυρός, προβλέπεται και η σύσταση στρατιωτικών «κόμβων» σε διάφορες περιοχές της χώρας, για ανάπτυξη δυνάμεων και ασφαλή αποθήκευση οπλισμού και εξοπλισμού.

Ζελένσκι: «Πολύ συγκεκριμένη συμφωνία»

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τη Διακήρυξη του Παρισιού «πολύ συγκεκριμένη», σημειώνοντας ότι το Κίεβο γνωρίζει ήδη ποιες χώρες θα συμμετάσχουν και τι θα συνεισφέρει η καθεμία. Παράλληλα, έκανε λόγο για πρόοδο και στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ όσον αφορά την παρακολούθηση της ειρήνης.

Στάρμερ: «Πιο κοντά στην ειρήνη, αλλά με δύσκολα βήματα μπροστά»

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Κιρ Στάρμερ υπογράμμισε τη σημασία της στενής συνεργασίας Ευρωπαίων και Αμερικανών συμμάχων, εκτιμώντας ότι «βρισκόμαστε πιο κοντά στην ειρήνη από ποτέ». Την ίδια στιγμή, προειδοποίησε ότι «τα δυσκολότερα μέτρα βρίσκονται ακόμη μπροστά μας», παρουσιάζοντας λεπτομέρειες της δήλωσης προθέσεων, όπως τη δημιουργία των στρατιωτικών κόμβων.

Ο Στάρμερ τόνισε ότι η αποστολή βρετανικών δυνάμεων στην Ουκρανία αποτελεί ζωτικό στοιχείο της μακροπρόθεσμης δέσμευσης του Λονδίνου προς το Κίεβο, επαναλαμβάνοντας την εκτίμηση ευρωπαϊκών κύκλων πως ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν «δεν είναι ακόμη έτοιμος για ειρήνη», επικαλούμενος τις συνεχιζόμενες επιθέσεις και τις επιπτώσεις τους στον άμαχο πληθυσμό.

Αμερικανική παρέμβαση και μήνυμα Τραμπ

Στο ίδιο πλαίσιο, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι «είμαστε αποφασισμένοι, εκ μέρους του Τραμπ, να κάνουμε ό,τι χρειαστεί για να επιτευχθεί η ειρήνη», προσθέτοντας πως οι συζητήσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας έχουν σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Όπως σημείωσε, οι συνομιλίες βρίσκονται πολύ κοντά στη διαμόρφωση «της πιο στιβαρής συμφωνίας ευημερίας που έχει υπάρξει ποτέ για χώρα που βγαίνει από πόλεμο».

Είκοσι επτά ηγέτες κρατών ή κυβερνήσεων, ανάμεσά τους και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναμένονται στη γαλλική πρωτεύουσα για αυτήν τη νέα σύνοδο όπου θα εκπροσωπηθούν συνολικά 35 χώρες. Παρόντες θα είναι επίσης οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, στην πρώτη αμερικανική συμμετοχή σε μια δια ζώσης σύνοδο αυτής της Συμμαχίας που συγκροτήθηκε την άνοιξη με πρωτοβουλία της Γαλλίας και της Βρετανίας.

Οι συζητήσεις αναμένεται ότι θα επικεντρωθούν κυρίως στους «όρους» μιας μελλοντικής κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας και στο πώς θα απαντήσουν στην περίπτωση παραβίασής της.

Σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία, θα συζητηθεί επίσης «η ανάπτυξη μιας πολυεθνικής δύναμης» για την ασφάλεια της Ουκρανίας, στο πλαίσιο μιας πιθανής πολιτικής συμφωνίας.

Οι αποφάσεις βρίσκονταν ακόμη στο στάδιο της «οριστικοποίησης» σήμερα.

Οι ηγέτες δεν αναμένεται να αποκαλύψουν παρά μόνο «όσα επιτρέπει το στρατιωτικό απόρρητο να πουν», προειδοποίησε ένας σύμβουλος του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Με άλλα λόγια, δεν θα πρέπει να αναμένει κανείς ότι θα ανακοινωθεί το μέγεθος της πολυεθνικής δύναμης ή η συμβολή των χωρών που δηλώνουν έτοιμες να συμμετάσχουν, όπως η Γαλλία και η Βρετανία.

«Φιλοδοξούμε να δείξουμε αύριο ότι ολοκληρώθηκε το έργο της σύγκλισης. Μπορούμε αξιόπιστα να πούμε ότι οι Ευρωπαίοι της Συμμαχίας των Προθύμων και οι Αμερικανοί ξέρουν πώς θα δώσουν εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία μόλις ξεκινήσει η κατάπαυση του πυρός, μόλις ξεκινήσει μια διαπραγμάτευση για την ειρήνη», πρόσθεσε.

Μιλώντας μέσω WhatsApp σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι η χώρα του παραμένει προσηλωμένη στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου, δηλώνοντας παράλληλα διατεθειμένος να συναντήσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν «σε οποιοδήποτε σχήμα» και υπό οποιοδήποτε πλαίσιο συζητήσεων κριθεί πρόσφορο.

Παράλληλα, ο Ρουστέμ Ούμεροφ ανακοίνωσε ότι επήλθε συμφωνία με τους συμβούλους εθνικής ασφάλειας των κρατών που συμμετέχουν στον «Συνασπισμό των Προθύμων», με στόχο τη σύγκληση συνάντησης στην Ουκρανία. Η εν λόγω συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 3 Ιανουαρίου.

Όπως διευκρίνισε ο κ. Ζελένσκι, μέσα στις επόμενες ημέρες θα ακολουθήσει και δεύτερος κύκλος επαφών, αυτή τη φορά σε επίπεδο ηγετών, με τις συνομιλίες να έχουν ήδη προγραμματιστεί για τις 6 Ιανουαρίου στη Γαλλία, γεγονός που θεωρείται κρίσιμο για τη διαμόρφωση των επόμενων βημάτων στη διεθνή πίεση προς τη Μόσχα.

Όπως έγινε γνωστό, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν το Σαββατοκύριακο επαφές στο Μαϊάμι με ουκρανικές και ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες, ενώ πραγματοποίησαν και ξεχωριστές συνομιλίες στη Φλόριντα με Ρώσους εκπροσώπους, καθώς η Ουάσιγκτον διερευνά τις δυνατότητες μιας πολιτικής διευθέτησης, έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου.

Το Κίεβο, υπό την πίεση των ΗΠΑ για ταχεία επίτευξη ειρήνης, επιδιώκει να εξισορροπήσει αρχική πρόταση που –σύμφωνα με ευρεία εκτίμηση– ευνοεί τη Μόσχα, καθώς προβλέπει παραχώρηση περισσότερων εδαφών και περιορισμό στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας.

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Ζελένσκι, μετά από ενημέρωση των Ουκρανών διαπραγματευτών Ρουστέμ Ούμεροφ και Αντρίι Χνάτοφ, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Συνεργάστηκαν παραγωγικά με τους απεσταλμένους του Προέδρου (Ντόναλντ) Τραμπ και έχουν πλέον ετοιμαστεί αρκετά προσχέδια εγγράφων».

Ο Ουκρανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι: «Ειδικότερα, αυτά περιλαμβάνουν έγγραφα σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, την ανάκαμψη και ένα βασικό πλαίσιο για τον τερματισμό αυτού του πολέμου».

Ουκρανικοί κύκλοι επιμένουν στην ανάγκη για ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τους συμμάχους, προκειμένου να αποτραπεί νέα ρωσική εισβολή μετά από οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία.

Όπως πρόσθεσε ο Ζελένσκι: «Τα σημεία για σήμερα έχουν καθοριστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αντιστοιχούν στον στόχο του πραγματικού τερματισμού του πολέμου και στην ανάγκη αποτροπής μιας τρίτης ρωσικής εισβολής».

Ωστόσο, όπως σημειώνει το Politico, ανεξάρτητα από τις προσπάθειες της ΕΕ, το μόνο που έχει πραγματικά σημασία είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ, τις οποίες ο Ζελένσκι πρέπει τώρα να εξασφαλίσει, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να κάνει παραχωρήσεις αλλού.

Όσο κι αν η Ευρώπη θα ήθελε να πιστεύει το αντίθετο, οι εγγυήσεις της Ουάσιγκτον αποτελούν τη μοναδική βιώσιμη οδό προς την ειρήνη για την Ουκρανία. Η Ευρώπη δεν μπορεί καν να αναπτύξει την πολυεθνική της δύναμη χωρίς την υλικοτεχνική υποστήριξη των ΗΠΑ. Και καθώς η χρονιά πλησιάζει στο τέλος της, το ζήτημα της δέσμευσης της Ουάσιγκτον παραμένει θεμελιώδης παράγοντας στις προσπάθειες να τερματιστεί το Ουκρανικό και να έρθει ειρήνη.

Κι όμως, όλα δείχνουν ότι η πραγματική ισχύς βρίσκεται στα χέρια της Μόσχας, σύμφωνα με τον Έντ Άρνολντ, ερευνητή με αντικείμενο την ευρωπαϊκή ασφάλεια στο Royal United Services Institute.

Η συλλογική μνήμη της Ουκρανίας για τις αποτυχίες του Μνημονίου της Βουδαπέστης του 1994 – οι εγγυήσεις ασφαλείας που παρασχέθηκαν τότε από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και το Ηνωμένο Βασίλειο ώστε η Ουκρανία να παραδώσει τα πυρηνικά όπλα της σοβιετικής εποχής – ρίχνει σκιά στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις.

Και σε αυτή την πραγματικά κρίσιμη στιγμή, ο Ζελένσκι έχει αρκετά σημεία να εξετάσει:

• Ο Ουκρανός πρόεδρος φέρεται να είναι έτοιμος να εγκαταλείψει την επιδίωξη του Κιέβου για ένταξη στο ΝΑΤΟ – όρος που η συμμαχία των προθύμων είχε περιγράψει ως «μη αναστρέψιμο» στην περσινή Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
• Μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ έχουν προσφέρει στην Ουκρανία εγγυήσεις ασφαλείας «υψηλού επιπέδου», μαζί με τη διευκρίνιση ότι «δεν θα παραμείνουν στο τραπέζι για πάντα», πιέζοντας τον Ζελένσκι να αποδεχτεί τη συμφωνία που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι.
• Αυτές οι εγγυήσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την παροχή πυραύλων Tomahawk με εμβέλεια 1.000 χιλιομέτρων – μόνο τέσσερις σύμμαχοι των ΗΠΑ είχαν λάβει τους συγκεκριμένους πυραύλους στο παρελθόν. Αυτοί θα επέτρεπαν στην Ουκρανία να πλήξει τα πολιτικά και στρατιωτικά κέντρα της Ρωσίας, αποτρέποντας ενδεχομένως το Κρεμλίνο από την επανέναρξη των εχθροπραξιών.
• Όμως, παρότι αυτή η πρόσθετη δυνατότητα θα περιέπλεκε σίγουρα τη λήψη αποφάσεων του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, δεν αποτελεί λύση.

Πέρα από τις τεχνικές λεπτομέρειες των εγγυήσεων, ο Ζελένσκι δικαίως ελπίζει ότι, σε αντίθεση με το Μνημόνιο της Βουδαπέστης, το οποίο αποτελούσε εκτελεστική συμφωνία, οποιαδήποτε δέσμευση θα κατοχυρωθεί νομικά, απαιτώντας επικύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία των ΗΠΑ και στη συνέχεια έγκριση από τον πρόεδρο.

Μια τέτοια τυπική επικύρωση θα έθετε τις εγγυήσεις της Ουκρανίας σε παρόμοια βάση με άλλες διμερείς συνθήκες ασφαλείας των ΗΠΑ με χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα.

Εναλλακτικά μέσα, όπως μια εκτελεστική πράξη του προέδρου, η οποία χρησιμοποιήθηκε τόσο για τις Συμφωνίες του Παρισιού για το Κλίμα όσο και για το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, αποτελούν μη δεσμευτικές πολιτικές δεσμεύσεις, πράγμα που σημαίνει ότι ένας μελλοντικός πρόεδρος δεν θα δεσμευόταν από αυτές.

• Ακόμη κι έτσι, υπάρχουν κίνδυνοι. Παρότι ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας «αντιστοιχούν στο Άρθρο 5», αυτή η βασική δέσμευση της συμμαχίας είναι εύθραυστη.

Στο αεροπλάνο προς τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη αυτό το καλοκαίρι, ο Τραμπ ανέφερε: «Υπάρχουν πολλοί ορισμοί του Άρθρου 5» – και είχε δίκιο, αναφέρει ο ερευνητής. Το Άρθρο 5 επιδέχεται ερμηνείας και διατυπώθηκε σκόπιμα με αυτόν τον τρόπο το 1949, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να συρθούν αυτόματα σε έναν Γ’ μεγάλο πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Φυσικά, το ΝΑΤΟ είναι κάτι πολύ περισσότερο από το Άρθρο 5. Ιδρυμένο πάνω στις στάχτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτελεί επίσης μια συμμαχία βασισμένη στην οικονομική συνεργασία (Άρθρο 2), καθώς και στην ατομική και συλλογική ικανότητα αντίστασης σε ένοπλη επίθεση (Άρθρο 3). Όμως, αν το Άρθρο 5 μπορούσε να αναπαραχθεί εύκολα, τότε συμμαχίες παρόμοιας ισχύος θα είχαν δημιουργηθεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην πραγματικότητα, οι αμοιβαίες εγγυήσεις ασφαλείας που στηρίζονται σε αξιόπιστη στρατιωτική ισχύ είναι σπάνιες.

Έτσι, αμφισβητείται το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα επέλεγαν πράγματι να προσφέρουν μια εγγύηση που θα μπορούσε να τις υποχρεώσει να επέμβουν άμεσα στην Ουκρανία, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι έχουν παράσχει μετρημένη υποστήριξη από το 2014, έχουν σταθερά μπλοκάρει την πορεία της χώρας προς το ΝΑΤΟ από το 2022 και έχουν θέσει ως προτεραιότητα την αποφυγή άμεσης εμπλοκής στον πόλεμο.

Υπάρχει ένα αξίωμα του πολέμου που λέει ότι «ο εχθρός έχει λόγο».

Έτσι, καθώς οι διμερείς επαφές μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας συνεχίζονται παράλληλα με τις ευρωπαϊκές και ουκρανικές διαπραγματεύσεις, η θέση του Πούτιν θα είναι σημαντική, είτε το θέλει κανείς είτε όχι. Η Ρωσία επιθυμεί μια πολύ πιο εκτεταμένη συμφωνία με τις ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, κάτι που απέδειξε με το αρχικό ειρηνευτικό της σχέδιο. Και με τον Πούτιν να αρνείται μέχρι σήμερα να υποχωρήσει από τις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις, παραμένει ασαφές τι θα αποδεχθεί τελικά η Ρωσία.

Τελικά, ανεξαρτήτως του πόσο ισχυρές θεωρεί ο Ζελένσκι ότι είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ, η βιωσιμότητά τους δείχνει να βασίζεται κυρίως στην ερμηνεία του Πούτιν.

Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται ένας ουκρανικός στρατός 800.000 στρατιωτών, ο οποίος προβλέπεται να αποτελέσει τη βασική γραμμή αποτροπής μετά τον πόλεμο. Οι σύμμαχοι δεσμεύονται να συνεχίσουν την παροχή οπλισμού, εκπαίδευσης και προγραμμάτων υποστήριξης, ώστε οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις να παραμείνουν πλήρως επιχειρησιακές.

Κομβικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι ΗΠΑ, οι οποίες θα παρέχουν πληροφορίες και μηχανισμούς επιτήρησης για τον άμεσο εντοπισμό κάθε απόπειρας παραβίασης της συμφωνίας κατά μήκος των γραμμών επαφής και των συνόρων, συμπεριλαμβανομένων ενδεχόμενων ρωσικών επιχειρήσεων «ψευδούς σημαίας».

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στρατεύματα από συμμαχία ευρωπαϊκών χωρών δεν θα αναπτυχθούν στην πρώτη γραμμή του μετώπου, αλλά σε βάθος, με σκοπό την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας. Ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν μετά από πρόσφατες συνομιλίες ότι μια πολυεθνική δύναμη θα μπορούσε να πραγματοποιεί επιχειρήσεις εντός της Ουκρανίας, στο πλαίσιο των εγγυήσεων ασφαλείας.

Παραμένει, ωστόσο, ασαφές κατά πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχθεί ένα τέτοιο πακέτο μέτρων. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει επανειλημμένα απορρίψει την παρουσία στρατευμάτων χωρών του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, ενώ το Κρεμλίνο έχει ζητήσει στο παρελθόν αυστηρούς περιορισμούς στο μέγεθος και τις δυνατότητες του ουκρανικού στρατού.

Στο πλαίσιο των υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεων, προβλέπεται ότι ο ουκρανικός στρατός θα λειτουργεί ως πρώτη γραμμή άμυνας σε περίπτωση αναζωπύρωσης των συγκρούσεων. Παράλληλα, οι σύμμαχοι του Κιέβου θα ενεργοποιούν άμεσα διπλωματικούς μηχανισμούς και μέτρα αποκλιμάκωσης. Αν αυτά αποτύχουν, σύμφωνα με τις πηγές, θα παρέχεται στρατιωτική υποστήριξη με τη συνδρομή των ΗΠΑ εντός λίγων ημερών.

Η πολυεπίπεδη προσέγγιση και η αμερικανική δέσμευση για ουσιαστικές εγγυήσεις έχουν ενισχύσει την αισιοδοξία σε Ουκρανία και Ευρώπη ότι το σχέδιο μπορεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστο αποτρεπτικό εργαλείο απέναντι σε μελλοντική ρωσική επιθετικότητα. Αμερικανοί αξιωματούχοι περιγράφουν το πλαίσιο ως παρόμοιο με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι έχει εξασφαλίσει τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να καταστήσει τις εγγυήσεις νομικά δεσμευτικές μέσω ψηφοφορίας στο Κογκρέσο.

«Για εμάς, το βασικό είναι να ψηφιστεί στο Κογκρέσο», δήλωσε ο Ζελένσκι την Πέμπτη. «Δεύτερον, να είναι παρόμοιο με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Τρίτον, να γνωρίζουμε πώς θα αντιδράσουν οι εταίροι σε περίπτωση επανάληψης της ρωσικής επιθετικότητας».

Η διαπραγματευτική ομάδα της Ουκρανίας αναμένεται να μεταβεί στις ΗΠΑ την Παρασκευή και το Σάββατο για νέο γύρο συνομιλιών με Αμερικανούς αξιωματούχους. Την ίδια στιγμή, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, θα συναντηθούν στο Μαϊάμι με σειρά παραγόντων, μεταξύ των οποίων και ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, απεσταλμένος του Κρεμλίνου και επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου. Η συνάντηση, που αποκαλύφθηκε αρχικά από το Politico, αποτελεί συνέχεια των επαφών που είχαν με τον Ζελένσκι στο Βερολίνο.

Παρά τις διεργασίες, ο Πούτιν δεν έχει δείξει διάθεση υποχώρησης στο ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων. Σε πρόσφατη συνάντηση με αξιωματούχους του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, επανέλαβε ότι η Ρωσία θα επιτύχει τους στόχους της είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε «με στρατιωτικά μέσα».

Μια πιο ήπια νότα ήρθε από τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Ριάμπκοφ, ο οποίος δήλωσε στο ABC News ότι «βρισκόμαστε στο πρόθυρο της επίλυσης αυτής της τρομερής κρίσης», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου είναι «πιο κοντά από ποτέ», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουκρανία ίσως χρειαστεί να παραχωρήσει εδάφη. Η Μόσχα επιδιώκει τον έλεγχο ολόκληρης της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς, ακόμη και περιοχών που δεν ελέγχει πλήρως.

Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η Ουκρανία δεν προτίθεται να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Ντονμπάς. Την Πέμπτη συμμετείχε στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, όπου συζητείται η έγκριση ενός μεγάλου δανείου προς την Ουκρανία, το οποίο θα εξασφαλιστεί με παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία και θεωρείται κρίσιμο για τη συνέχιση της άμυνας της χώρας.

Η πίεση αυξάνεται προς το Βέλγιο, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι θα ήταν διατεθειμένη να προχωρήσει στην έγκριση του δανείου ακόμη και χωρίς τη συναίνεση του Βελγίου, εφόσον καταστεί αναγκαίο. «Η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να λάβει τις απαραίτητες αποφάσεις για την προστασία των πληθυσμών μας», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «θα προτιμούσα να βρούμε μια λύση με ενότητα, αλλά ο χρόνος τρέχει».

«Οι προσδοκίες των Ευρωπαίων από τους Αμερικανούς (…) μπορεί να μοιάζουν με αυτό που, με κάποια ευκολία, αποκαλούμε Άρθρο 5» του ΝΑΤΟ, «δηλαδή, μια αμερικανική εγγύηση ασφαλείας για εκείνους που συμμετέχουν στη Συμμαχία των Προθύμων», δήλωσε σύμβουλος της γαλλικής προεδρίας αρμόδιος για την Ουκρανία.

Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι απαιτείται «πλήρης διαφάνεια για τις εγγυήσεις ασφαλείας» που θα μπορούσαν να προσφέρουν Ευρωπαίοι και Αμερικανοί στο Κίεβο, πριν από οποιαδήποτε απόπειρα διευθέτησης του εδαφικού ζητήματος.

Η γαλλική προεδρία διέψευσε κατηγορηματικά σενάρια περί συμβιβασμών από την ουκρανική πλευρά, ξεκαθαρίζοντας ότι οι Ουκρανοί δεν έχουν κάνει «καμία συμφωνία» και «δεν σκέφτονται να κάνουν σήμερα συμφωνία» για τα εδάφη. Τα σχόλια αυτά ήρθαν ως απάντηση σε δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι το Κίεβο εξετάζει ενδεχόμενη αποστρατιωτικοποίηση περιοχών στο Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχει.

«Οι Ουκρανοί δεν έχουν κάνει συμφωνία για τα εδάφη, δεν συζητούν σήμερα συμφωνία για τα εδάφη, δεν συζητούν αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη», επέμεινε ο σύμβουλος του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Ουκρανία, οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να εργάζονται για τη διαμόρφωση μιας κοινής γραμμής γύρω από το περίγραμμα μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας, η οποία θα περιλαμβάνει και τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα ζητηθούν.

«Στόχος μας είναι να έχουμε μια κοινή βάση, ισχυρή για διαπραγμάτευση», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι αυτό το πλαίσιο πρέπει να ενώνει Ουκρανούς, Αμερικανούς και Ευρωπαίους. Όπως είπε, θα πρέπει να επιτρέπει την κατάθεση «μιας ισχυρής ειρηνευτικής πρότασης που θα σέβεται το διεθνές δίκαιο και τα συμφέροντα της Ουκρανίας», την οποία οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θα είναι διατεθειμένοι να προωθήσουν προς τη Μόσχα.

Ο σύμβουλος του Μακρόν ανέφερε τέλος ότι δεν υπάρχει ακόμη κοινό γραπτό κείμενο, ωστόσο οι επαφές θα συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες, τόσο τηλεφωνικά όσο και δια ζώσης. Δεν διευκρίνισε αν η Ουάσινγκτον έχει θέσει κάποιο συγκεκριμένο χρονικό ορόσημο για τις εξελίξεις.