Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Στις Βρυξέλλες στις 16 Ιουνίου 2025, στη  Σύνοδο του Συμβουλίου Ενέργειας υπό την Πολωνική Προεδρία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε και επίσημα τη συγκρότηση της Energy Union Task Force, ως βασική δράση στο πλαίσιο του «Action Plan for Affordable Energy», που υιοθετήθηκε τον Φεβρουάριο 2025 με πρωτοβουλία της Ελλάδος, μετά και την μίνι περιφερειακή κρίση του καλοκαιριού του 2024 .

Οι Κύριοι Στόχοι και το  Πεδίο Δράσης της περιγράφεται παρακάτω: 

● Η διευκόλυνση της ολοκλήρωσης των διασυνδέσεων και των πλέγματων, μέσω βελτιστοποίησης της υφιστάμενης υποδομής και επιτάχυνσης νέων διασυνδέσεων – ηλεκτρικών, υδρογόνου, υποθαλάσσιων καλωδίων – με έμφαση σε περιοχές όπως η ΝΑ Ευρώπη, όπου οι τιμές είναι ακόμη αρκετά υψηλές σε σχέση με τον Βορά.

● Η ενίσχυση του  συντονισμού στις Εθνικές Ενεργειακές & Κλιματικές Στρατηγικές (NECPs), η παρακολούθηση υλοποίησης των δεσμεύσεων του Affordable Energy Plan (π.χ. απλοποιήσεις αδειοδοτήσεων, φορολογικά κίνητρα, ευελιξία συστημάτων).

●  Η δημιουργία “Gas Market Task Force” για εξασφάλιση ανταγωνιστικών, διαφανών και ασφαλών αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας συλλογική διαπραγματευτική δύναμη – κεντρική πρωτοβουλία για φθηνότερους πόρους για κράτη και καταναλωτές.

● Η  υποστήριξη επενδύσεων στην αγορά, με έμφαση στην κινητοποίηση πόρων από EIB και InvestEU, ενσωματώνοντας καθαρές τεχνολογίες και έξυπνα δίκτυα προηγμένης επιστήμης.

●  Η προστασία κρίσιμων υποδομών, όπως υπεράκτια καλώδια (Projects of Common Interest), από γεωπολιτικές παρεμβάσεις – με σαφή αναφορά στην κυριαρχία Ελλάδας & άλλων χωρών.

●  Η Κριτική ετοιμότητα και η αντίδραση σε κρίσεις, μέσω συστημάτων επιβράβευσης για μείωση ζήτησης στην ώρα αιχμής, αλλά και δυναμικής αύξησης διασυνδέσεων σε περιόδους κρίσης.

Το χρονοδιάγραμμα συσκέψεων αυτής της Ομάδας Δράσης είναι:

● Τέλη Ιουνίου, ίσως την ερχόμενη Δευτέρα θα πραγματοποιηθεί η πρώτη περιφερειακή συνεδρίαση, με έμφαση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (Συμβούλιο με FU, BG, RO, GR, HU)  .

● Αρχές Σεπτεμβρίου,  η  Πανευρωπαϊκή ολομέλεια Task Force για την έγκριση πρώτων υλοποιήσιμων πολιτικών και απολογισμός, για τα επόμενα βήματα προς το 2030.

Στόχος παραμένει η μείωση τιμών και  ανισοτήτων, η απελευθέρωση του 70% της διασυνδετικής ισχύος, φορολογικές μειώσεις, δικαιώματα switch, επιτάχυνση των  ΑΠΕ, ταχύτερη αδειοδότηση, επενδύσεις σε υποδομές και σε συστήματα ευελιξίας. 

Επίσης, στόχος παραμένει η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας αερίου,  τα  Εθνικά σχέδια κατάργησης ρωσικών προμηθειών έως το 2027, η συλλογική διαπραγμάτευση, η ασφάλεια  ενεργειακών υποδομών και η ετοιμότητα αντίδρασης σε εμφάνιση περιφερειακών κρίσεων.

Όσον αφορά την χώρα μας, μάλλον η γεφύρωση του χάσματος των τιμών μεταξύ ημών και των βορείων κρατών θα αργήσει πολύ, διότι η task force εστιάζει στην έλλειψη τεχνικών έργων και στις φτωχές διασυνδέσεις και όχι στις στρεβλώσεις που δημιουργεί ο προβληματικός αλγόριθμος διασυνοριακών συναλλαγών που λειτουργεί από την Αυστρία και κάτω, σαν αυτό το τμήμα της ΕΕ να είναι ένα απομονωμένο ενεργειακό νησί, ή  στην καρτελοποίηση της ενέργειας ή και στον  απαρχαιωμένο μηχανισμό τιμολόγησης (target model) της MWh που δημιουργεί τα άδικα ουρανοκατέβατα υπερκέρδη στις καθετοποιημένες  εταιρίες ενέργειας, αυξάνοντας κατακόρυφα τις τιμές στα τιμολόγια των καταναλωτών.

Το δια ταύτα είναι, ότι η απελευθέρωση της αγοράς και η δημιουργία της ενωμένης ευρωπαϊκής αγοράς λειτουργεί θετικά μόνο  για την Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη και όχι για την ΝΑ Ευρώπη. 

Αν δεν αλλάξει πλεύση το ενεργειακό καράβι της ΝΑ Ευρώπης, θα πέσει στα βράχια και ούτε οι επιστολές θα το σώσουν, ούτε οι καλές προθέσεις των καπετανέων.

*Μιχάλης Χριστοδουλίδης 

Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός 

Ενεργειακός Επιθεωρητής – Αναλυτής