Όπως αναφέρουν οι FT, η Ελλάδα αναπτύσσει τη δυναμικότητα εισαγωγών LNG, κυρίως από τις ΗΠΑ, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τις αναβαθμίσεις υποδομών και τους στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, ώστε να εξασφαλίσει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης που έχει προγραμματιστεί για το 2027.

Η στρατηγική αυτή τοποθετεί την Ελλάδα σε μια κρίσιμη θέση, ενισχύοντας τη σημασία της ως ενεργειακό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.

Στο δημοσίευμα των FT τονίζεται ότι «πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα προμήθευε περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ. Μέχρι το 2024, το μερίδιο αυτό είχε μειωθεί σε περίπου 11%. Μεγάλο μέρος του κενού καλύφθηκε από LNG των ΗΠΑ, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ».

Όπως υπογραμμίζεται, «από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025, ο Παπασταύρου έχει προωθήσει στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως γέφυρα των διατλαντικών σχέσεων σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών. 

Δηλώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου: «Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο. Πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της». «Αυτό που ξεκίνησε ως έκτακτη προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε μια πιο μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ενεργειακών πηγών της ΕΕ. Η αμερικανική ενέργεια έχει μετατραπεί σε δομικό πυλώνα της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης».

Η ΕΕ έχει επίσης μειώσει δραστικά τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία. Ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια συνέχισαν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς άλλους προορισμούς, ιδιαίτερα σε περιόδους, κατά τις οποίες η τιμή spot πετρελαίου στα ρωσικά λιμάνια ήταν αρκετά χαμηλή, ώστε να επιτρέπει τη συμμόρφωση με το πλαφόν τιμών που επέβαλαν οι σύμμαχοι του Κιέβου. Η φιλοδοξία της Ελλάδας να εξελιχθεί σε βασικό σημείο εισόδου για το αμερικανικό αέριο είναι εμφανής στη Ρεβυθούσα, το νησί δυτικά της Αθήνας όπου βρίσκεται ο κύριος τερματικός σταθμός LNG της χώρας».

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αμερικανικό φορτίο εκφορτωνόταν στον πρόσφατα επεκτεινόμενο σταθμό. Από εκεί, το επαναεριοποιημένο LNG κατευθύνεται προς τα Βαλκάνια και πέραν αυτών μέσω του «κάθετου διαδρόμου» (vertical corridor), ενός συστήματος ροής από νότο προς βορρά που δημιουργήθηκε από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία μετά το 2022, όταν η Ρωσία διέκοψε τις εξαγωγές αερίου προς τη Βουλγαρία επειδή η Σόφια αρνήθηκε να πληρώσει σε ρούβλια.

Οι χώρες του Κάθετου Διαδρόμου προσάρμοσαν σε μεγάλο βαθμό τις υπάρχουσες υποδομές για να κατασκευάσουν το σύστημα από νότο προς βορρά, ενώ η Βουλγαρία πραγματοποιεί επένδυση 400 εκατ. ευρώ για την άρση σημείων συμφόρησης έως το 2027.

Πριν από το 2022, οι ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνταν επί δεκαετίες από βορρά προς νότο. Η Ελλάδα είχε ξεκινήσει τη διαφοροποίηση των προμηθειών της πριν από την εισβολή, ανέφερε η Μαρία Ρίτα Γκάλι, μέχρι προσφάτως διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον αγωγό TAP, ύψους 4,5 δισ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία μέσω Αλβανίας και Αδριατικής. «Όταν ξέσπασε η κρίση, βρισκόμασταν σε ισχυρότερη θέση», είπε. Η Αθήνα ολοκλήρωσε επίσης τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας και ενίσχυσε τη δυναμικότητα με δύο νέους σταθμούς συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα», κατέληξε χαρακτηριστικά.

Η ολιστική προσέγγιση στην ενέργεια προϋπόθεση για τη διαχείριση των προκλήσεων και την αξιοποίηση των ευκαιριών

Η διεθνής κρίση και η εντατικοποίηση της μετάβασης σε «πράσινα» καύσιμα, έχουν διαμορφώσει ένα απαιτητικό περιβάλλον με πολλαπλές προκλήσεις για τον ενεργειακό κλάδο. Ταυτόχρονα, όμως, παρουσιάζονται αρκετές ευκαιρίες με προϋπόθεση τον έγκαιρο σχεδιασμό και την ολιστική προσέγγιση στην ενέργεια. Το πιο χαρακτηριστικό, ίσως, παράδειγμα αξιοποίησης των νέων συνθηκών είναι η αναβάθμιση της χώρας μας σε διεθνές hub φυσικού αερίου, ενός καυσίμου που έρχεται δυναμικά σε πρώτο πλάνο, ως το πολυτιμότερο καύσιμο-γέφυρα.

Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο για την ασφάλεια τόσο του εγχώριου εφοδιασμού, όσο και των γειτονικών χωρών.  

Ο στρατηγικός στόχος της μετατροπής της χώρας σε διεθνή ενεργειακό κόμβο επιτεύχθηκε χάρη σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τον οποίο η ΔΕΠΑ Εμπορίας υπηρετεί με συνέπεια, συμμετέχοντας ενεργά με πρωτοβουλίες, συνέργειες και διεύρυνση των δραστηριοτήτων της και τις χρήσεις φυσικού αερίου. Καθοριστικός παράγοντας στην εξέλιξη αυτή ήταν τα σημαντικά έργα υποδομών που δρομολογούνται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα και στα οποία πρωτοστατεί η ΔΕΠΑ Εμπορίας, στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, ο οποίος ξεκίνησε αρκετό καιρό πριν ξεσπάσει η κρίση και πλέον η ορθότητά του επιβεβαιώνεται από τις εξελίξεις. 

Σήμερα διαθέτουμε ευρωπαϊκές υποδομές, που παρέχουν τη δυνατότητα σε γειτονικές χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία να προμηθευτούν φυσικό αέριο μέσω του ελληνικού συστήματος. Τα έργα που αλλάζουν τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής και εξυπηρετούν τον στόχο της απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο είναι ο ελληνοβουλγαρικός αγωγός IGB και ο πλωτός τερματικός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη(FSRU).

O IGB τίθεται σε εμπορική λειτουργία μέσα στο καλοκαίρι του 2022, ενώ το FSRU, που κατασκευάζεται από τη Gastrade στην οποία η ΔΕΠΑ Εμπορίας συμμετέχει με 20%, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Νοέμβριο του 2023. Ο πλωτός τερματικός σταθμός LNG θα διπλασιάσει τη δυνατότητα της Ελλάδας -σε συνδυασμό με τη Ρεβυθούσα- να υποδέχεται και να επαναεριοποιεί υγροποιημένο φυσικό αέριο, σε πάνω από 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον χρόνο. Ο FSRU θα συνδέεται με τον IGB και θα είναι σε θέση να τροφοδοτήσει όλα τα Βαλκάνια με LNG από την Αίγυπτο, τις ΗΠΑ, το Κατάρ κ.α. διαφοροποιώντας σημαντικές τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου.

Παράλληλα, η ΔΕΠΑ Εμπορίας στηρίζει διεθνή projects όπως οι αγωγοί TAP, Poseidon και EastMed, ο οποίος επανέρχεται στην επικαιρότητα λόγω της ενεργειακής κρίσης καθώς ο ρόλος του θα είναι να μεταφέρει το φυσικό αέριο από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου στην Ευρώπη. Παρότι για ένα διάστημα ο EastMed είχε «παγώσει», πλέον  σημειώνεται σημαντική πρόοδος στις προπαρασκευαστικές εργασίες για το έργο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΔΕΠΑ Εμπορίας βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με εμπορικές εταιρείες από το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Όλα αυτά τα κρίσιμα έργα υποδομών, θα λειτουργούν σε συνέργεια μεταξύ τους συνθέτοντας ένα δίκτυο ασφάλειας εφοδιασμού για την ευρύτερη περιοχή, δίνοντας στην Ελλάδα ηγετική θέση στο ενεργειακό τοπίο, όχι μόνο στο μέλλον, αλλά από σήμερα. Πέραν της επένδυσης σε στρατηγικές υποδομές και προγράμματα που εγγυώνται το ενεργειακό μέλλον της ευρύτερης περιοχής, η ΔΕΠΑ Εμπορίας ισχυροποιεί την ελληνική παρουσία στα ενεργειακά δρώμενα προωθώντας συνεργασίες με φορείς του εξωτερικού και συνδράμοντας καταλυτικά στη διαμόρφωση διακρατικών συμφωνιών, όπως το MoU Ελλάδος – Αιγύπτου για την εισαγωγή φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή (LNG).

Την ίδια στιγμή, καθίσταται προφανές ότι απαιτείται η ολιστική προσέγγιση της μετάβασης προς την πράσινη ενέργεια. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας, βάσει του στρατηγικού σχεδιασμού της και τον μετασχηματισμό της σε καθετοποιημένη επιχείρηση ενέργειας, ανταποκρίνεται στις σημερινές προκλήσεις και ταυτόχρονα μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση ως επιταχυντή εξελίξεων στη δύσκολη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης. Λαμβάνοντας ως δεδομένο τον αναβαθμισμένο ρόλο του φυσικού αερίου, έχουμε χαράξει τη στρατηγική μας στοχεύοντας αφενός στην επέκταση της χρήσης του φυσικού αερίου, τόσο γεωγραφικά όσο και σε επίπεδο χρήσεων, και αφετέρου στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη και αξιοποίηση  ανανεώσιμων και εναλλακτικών μορφών ενέργειας. 

Προς αυτή την κατεύθυνση, η Εταιρεία έχει αναπτύξει ήδη τον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με τη δημιουργία ενός «πράσινου» χαρτοφυλακίου άνω των 200 MW σε φωτοβολταϊκά πάρκα, η κατασκευή των οποίων ξεκινά το καλοκαίρι.

Παράλληλα, συνεχίζει τις επενδύσεις στο φυσικό αέριο που αποτελεί το καύσιμο-γέφυρα και αξιοποιεί τεχνολογίες αιχμής, όπως το small scale LNG και το CNG, ώστε να επεκταθεί η χρήση του ακόμα και περιοχές εκτός εγκατεστημένου δικτύου ενώ πρωταγωνιστεί στην εισαγωγή και μετάβαση της ναυτιλίας της ανατολικής Μεσογείου στην εποχή των χαμηλότερων ρύπων με τη χρήση LNG.

• Ταυτόχρονα, προετοιμάζει το έδαφος για την εισαγωγή των ανανεώσιμων αερίων στο ενεργειακό μείγμα με τον σχεδιασμό πιλοτικών έργων υδρογόνου και βιομεθανίου.

Με σταθερά και σίγουρα βήματα και ταυτόχρονα υψηλό αίσθημα ευθύνης προς την κοινωνία, προχωράμε στην επόμενη ημέρα με έγκαιρο σχεδιασμό που διασφαλίζει την ενεργειακή επάρκεια της χώρας και αναβαθμίζει τον γεωστρατηγικό της ρόλο τώρα αλλά και στο μέλλον.