Νίκος Γιαννόπουλος

Γιατί θα αναρωτηθεί κάποιος; Διότι η η εργασία, η δεύτερη απασχόληση, οι μετακινήσεις και οι υποχρεώσεις φροντίδας δημιουργούν μια καθημερινότητα στην οποία ο ελεύθερος χρόνος γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρεθεί. Και τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα ξεχωρίζει στην Ευρώπη για τη διάρκεια της εργασίας.

Το 2025 οι εργαζόμενοι ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα δούλεψαν κατά μέσο όρο 39,6 ώρες την εβδομάδα στην κύρια εργασία τους. Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 35,9 ωρών κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Η διαφορά είναι 3,7 ώρες την εβδομάδα, δηλαδή σχεδόν 8 εργάσιμες ημέρες επιπλέον τον χρόνο αν μετατραπεί σε ετήσια βάση.

Τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία

Το εύρημα, δυστυχώς, δεν είναι συγκυριακό. Το 2024 η Ελλάδα βρισκόταν και πάλι στην πρώτη θέση, με 39,8 πραγματικές ώρες εργασίας την εβδομάδα, έναντι 36 ωρών στην ΕΕ.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το ποσοστό όσων δουλεύουν πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο. Το 2024, 12,4% των εργαζομένων στην Ελλάδα ηλικίας 20-64 ετών δούλευαν συνήθως τουλάχιστον 49 ώρες την εβδομάδα στην κύρια εργασία τους. Το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ ήταν 6,6%. Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα περίπου ένας στους οκτώ εργαζομένους βρισκόταν σε αυτή την κατηγορία.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν δεν εξετάζεται μόνο η κύρια δουλειά. Στο δεύτερο τρίμηνο του 2025, 20,9% των εργαζομένων στην Ελλάδα δούλευαν περισσότερες από 45 ώρες την εβδομάδα όταν συνυπολογίζονταν η κύρια και η δεύτερη εργασία τους. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 10,8%.

Η δεύτερη δουλειά από μόνη της δεν αφορά την πλειονότητα των εργαζομένων: τα στοιχεία της Eurostat που επεξεργάζεται το EIGE δείχνουν ότι το 2025 το 1,3% των απασχολούμενων στην Ελλάδα είχε περισσότερες από μία δουλειές, έναντι 4,1% στην ΕΕ. Το ποσοστό είναι μικρό, αλλά για όσους βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία η εργάσιμη ημέρα δεν τελειώνει όταν τελειώνει το ωράριο της κύριας εργασίας. 

Ξέρουμε, όμως, πολύ καλά (και στο Libre το έχουμε επισημάνει σε άλλα ρεπορτάζ μας) ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων η δεύτερη εργασία δεν δηλώνεται, άρα είναι αδύνατον να “ανιχνευθεί” από τις στατιστικές.

Πολύς χαμένος χρόνος ήδη από την προηγούμενη δεκαετία

Η τελευταία ολοκληρωμένη Έρευνα Χρήσης Χρόνου της ΕΛΣΤΑΤ στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 2013-2014, γεγονός που από μόνο του δείχνει ένα κενό στα διαθέσιμα σύγχρονα δεδομένα. Η έρευνα κατέγραφε καθημερινά τον χρόνο που αφιερώνεται στην εργασία, στις δουλειές του νοικοκυριού, στη φροντίδα, στις μετακινήσεις και στον ελεύθερο χρόνο.

Στα τότε στοιχεία, ο μέσος ημερήσιος χρόνος που καταγραφόταν για μετακινήσεις ήταν περίπου 1 ώρα και 9 λεπτά, ενώ για τις δραστηριότητες φροντίδας του νοικοκυριού περίπου 3 ώρες και 20 λεπτά στο συνολικό δείγμα, με σημαντικές, όμως, διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η εικόνα συμπληρώνεται από έναν ακόμη αριθμό: σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το 2024 ο μέσος εργαζόμενος στην Ελλάδα πραγματοποίησε 1.900 ώρες πραγματικής εργασίας μέσα στο έτος. Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 1.741 ώρες. Η διαφορά αντιστοιχεί σε περίπου 159 ώρες, δηλαδή σχεδόν τέσσερις επιπλέον εβδομάδες εργασίας των 40 ωρών.

Έτσι, η συζήτηση για την εργασία στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο τον μισθό, την ανεργία ή την παραγωγικότητα. Αφορά και κάτι πολύ πιο απλό: πόσος χρόνος απομένει αφού τελειώσει η δουλειά. Και αυτός ο χρόνος δεν είναι κατανεμημένος ισότιμα. 

Για έναν εργαζόμενο με πολύωρη εβδομαδιαία απασχόληση, καθημερινή μετακίνηση και οικογενειακές υποχρεώσεις, οι ώρες που απομένουν για ξεκούραση, κοινωνική ζωή ή προσωπικές ανάγκες μπορούν να περιοριστούν δραματικά.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο δουλεύει η Ελλάδα. Είναι πόσο από τη ζωή της διαθέτει για οτιδήποτε άλλο. Και, τέλος πάντων, πόση ποιότητα έχει αυτή η ζωή εν έτει μάλιστα 2026 όταν υποτίθεται ότι βασικά προβλήματα του παρελθόντος έχουν επιλυθεί από την τεχνολογία.