Σπύρος Σιδέρης

Η ψυχρή ανάγνωση είναι ακόμη σοβαρότερη: η Ουάσιγκτον δεν δείχνει να περιμένει αιφνιδιαστικό χτύπημα. Προετοιμάζεται για την περίπτωση που ένα συμβατικό μέτωπο ξεφύγει και η πυρηνική απειλή πάψει να είναι μόνο απειλή.

Τι αλλάζει και τι μένει ίδιο

Η διαδικασία δεν αποτελεί πλήρης Αναθεώρηση Πυρηνικής Στάσης, όπως εκείνη του 2022. Πρόκειται για στενότερη και σε μεγάλο βαθμό απόρρητη επανεξέταση των επιχειρησιακών οδηγιών: ποια σχέδια θα επεξεργάζεται η Στρατηγική Διοίκηση, ποιες εισηγήσεις θα φθάνουν στον Λευκό Οίκο και πώς θα προσαρμόζεται μια ενδεχόμενη απάντηση στο μέγεθος της απειλής.

Ο Κόλμπι δήλωσε ότι, προς το παρόν, δεν μεταβάλλεται η δημόσια διακηρυγμένη πολιτική των ΗΠΑ. Παραδέχθηκε, εντούτοις, ότι επιδίωξη είναι να διευρυνθούν τα περιθώρια του προέδρου και να καταρτιστούν περιορισμένα σχέδια τα οποία, τουλάχιστον θεωρητικά, θα μπορούσαν να ανακόψουν την κλιμάκωση.

Στην επίσημη ομιλία του στη Στρατηγική Διοίκηση διευκρίνισε ότι το ζητούμενο δεν είναι ένα συγκεκριμένο νέο όπλο, αλλά αξιόπιστες απαντήσεις προσαρμοσμένες στις συνθήκες κάθε σύγκρουσης.

Τα «μικρά» πυρηνικά και η επικίνδυνη ψευδαίσθηση

Το αμερικανικό δίκτυο NBC μετέδωσε ότι η υπό διαμόρφωση στρατηγική εξετάζει αυξημένο ρόλο για τακτικά πυρηνικά όπλα μικρότερου βεληνεκούς σε μια περιφερειακή αναμέτρηση με τη Ρωσία ή την Κίνα. Ο Κόλμπι απάντησε ότι η αναθεώρηση δεν επικεντρώνεται ειδικά σε αυτή την κατηγορία.

Η διευκρίνιση δεν έκλεισε το θέμα. Το Πεντάγωνο μελετά ένα σενάριο στο οποίο η Μόσχα χρησιμοποιεί όπλο χαμηλότερης ισχύος στο πεδίο της μάχης, υπολογίζοντας ότι η Ουάσιγκτον θα διστάσει να απαντήσει με στρατηγικούς πυραύλους ικανούς να αφανίσουν πόλεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα βρισκόταν τότε μπροστά σε δύο ακραίες λύσεις: υποχώρηση ή αντίποινα με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να καλύψει το κενό ανάμεσά τους. Εδώ βρίσκεται και το επικίνδυνο παράδοξο: όσο πιο διαχειρίσιμη εμφανίζεται μια περιορισμένη πυρηνική ενέργεια, τόσο ευκολότερα μπορεί κάποια ηγεσία να πιστέψει ότι η σύγκρουση θα παραμείνει υπό έλεγχο.

Ο ρωσικός φάκελος

Η Μόσχα έχει δώσει αρκετούς λόγους για να βρίσκεται το συγκεκριμένο σενάριο στα αμερικανικά επιτελεία. Το αναθεωρημένο δόγμα που υπέγραψε ο Βλαντίμιρ Πούτιν το 2024 επιτρέπει να εξεταστεί πυρηνική απάντηση ακόμη και σε συμβατική επίθεση, εφόσον αυτή υποστηρίζεται από πυρηνική δύναμη και θεωρηθεί κρίσιμη απειλή για τη Ρωσία ή τη Λευκορωσία. Η μεταβολή ερμηνεύθηκε ως χαμήλωμα στο πυρηνικό κατώφλι.

Ακολούθησαν κοινές ασκήσεις με τη Λευκορωσία, μετακινήσεις πυραυλικών συστημάτων και η γνώριμη ρωσική τηλεοπτική ρητορική περί καταστροφής ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Το ΝΑΤΟ δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά αυτές τις κινήσεις. Ο γενικός γραμματέας του, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη χρήση ατομικού όπλου από τη Ρωσία θα προκαλούσε «καταστροφική» αντίδραση, χωρίς να αποκαλύψει τη μορφή της.

Η Συμμαχία επιμένει, παράλληλα, ότι η ετήσια άσκηση Steadfast Noon αποτελεί τακτική εκπαίδευση, χωρίς πραγματικές κεφαλές, και δεν συνδέεται με κάποια άμεση κρίση, σύμφωνα με την επίσημη πυρηνική πολιτική του ΝΑΤΟ.

Υπάρχει πληροφορία για επικείμενο ρωσικό χτύπημα;

Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί αξιόπιστη ένδειξη ότι η Ρωσία ετοιμάζει αιφνιδιαστική, μαζική επίθεση κατά των ΗΠΑ ή του ΝΑΤΟ. Ο ίδιος ο Κόλμπι δήλωσε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως κάποια δύναμη σχεδιάζει πλήγμα «από το πουθενά», καθώς γνωρίζει ότι η ανταπόδοση θα ήταν συντριπτική.

Η ετήσια αξιολόγηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών περιγράφει διαφορετικό κίνδυνο: μια αλυσίδα γεγονότων στην Ουκρανία ή σε νέο πολεμικό μέτωπο, η οποία θα μπορούσε να καταλήξει σε άμεση αναμέτρηση και ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Η απειλή, επομένως, δεν είναι μια αντίστροφη μέτρηση που έχει ήδη αρχίσει, αλλά η πιθανότητα ενός μοιραίου λάθους μέσα σε συνθήκες ασφυκτικής πίεσης.

Το κενό που άφησε η New START

Η κατάσταση έγινε πιο εύθραυστη μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο του 2026, της New START, της τελευταίας συνθήκης που περιόριζε τα στρατηγικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας. Για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις έμειναν χωρίς αντίστοιχο δεσμευτικό πλαίσιο, όπως κατέγραψε το Ρόιτερς.

Η Ουάσιγκτον θέλει να στερήσει από τη Μόσχα την πεποίθηση ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα περιορισμένης ισχύος όπλο χωρίς σοβαρή απάντηση. Η ίδια προετοιμασία, όμως, ενδέχεται να μετατρέψει τη χρήση του από αδιανόητη πράξη σε υπολογίσιμη στρατιωτική ενέργεια.

Δεν πρόκειται για απόδειξη επικείμενης επίθεσης. Είναι σχεδιασμός για τη στιγμή κατά την οποία η αποτροπή θα έχει ήδη αποτύχει — και αυτή είναι η σκοτεινότερη πλευρά της αναθεώρησης.