«Οι εκτελέσεις γυναικών στο Ιράν αποκαλύπτουν το βάναυσο και απάνθρωπο χαρακτήρα της θανατικής ποινής και καταδεικνύουν σε ποιο βαθμό οι διακρίσεις και η ανισότητα μεταξύ των φύλων είναι ριζωμένες στο (ιρανικό) δικαστικό σύστημα», δήλωσε ο διευθυντής της IHR Μαχμούντ Αμιρί-Μογαντάμ.

Η IHR, η έδρα της οποίας βρίσκεται στη Νορβηγία, έχει καταγράψει συνολικά 241 εκτελέσεις γυναικών από το 2010 ως το 2024, από τις οποίες 114 για φόνο και 107 για υποθέσεις ναρκωτικών. «Πολυάριθμες γυναίκες που εκτελέσθηκαν για φόνο ήταν θύματα οικογενειακής βίας ή σεξουαλικής κακοποίησης και είχαν δράσει από απελπισία», υπογράμμισε η IHR.

Ο ισλαμικός νόμος της ανταπόδοσης (νόμος του αντιπεπονθότος), ο οποίος εφαρμόζεται στο Ιράν, προβλέπει πως ένας φόνος πρέπει να τιμωρείται με την απώλεια μιας άλλης ζωής, εκτός αν η οικογένεια του θύματος συγχωρήσει ή αποδεχθεί χρηματική αποζημίωση. Ο κανόνας αυτός σημαίνει ότι «το ιρανικό δικαστικό σύστημα σπάνια θεωρεί ελαφρυντικό την ενδοοικογενειακή βία», σύμφωνα με την Iran Human Rights.

Η IHR επικαλείται την περίπτωση της Ζαχρά Εσμαϊλί, η οποία είχε εξαναγκαστεί να παντρευτεί το γείτονά της, υπάλληλο στο υπουργείο Πληροφοριών, αφού είχε μείνει έγκυος ως αποτέλεσμα βιασμού. Η γυναίκα αυτή κατηγορήθηκε ότι σκότωσε το 2007 το σύζυγό της, ο οποίος ήταν βίαιος σε βάρος της ίδιας και των παιδιών της. «Η οικογένεια του συζύγου επέμεινε να εφαρμοσθεί ο νόμος της ανταπόδοσης, με την πεθερά της να αναλαμβάνει προσωπικά την εκτέλεση το 2021. Ο δικηγόρος της αποκάλυψε στη συνέχεια ότι η Ζαχρά Εσμαϊλί υπέστη καρδιακή προσβολή όταν είδε μια ομάδα ανδρών να εκτελούνται μπροστά της. Εντούτοις απαγχόνισαν το άψυχο σώμα της», σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση.

Μία από τις πιο πολύκροτες υποθέσεις ήταν ο απαγχονισμός, τον Οκτώβριο 2014, της Ρεϊχανέ Τζαμπαρί, 26 ετών, η οποία κρίθηκε ένοχη για το φόνο ενός πρώην πράκτορα των υπηρεσιών πληροφοριών ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια, είχε επιχειρήσει να της επιτεθεί σεξουαλικά. Η νεαρή γυναίκα δήλωσε ότι την υπέβαλαν σε βασανιστήρια για να της αποσπάσουν ομολογίες. Η οικογένεια του θύματος επέμεινε να εκτελεσθεί επειδή υποστήριζε πως ενήργησε ευρισκόμενη σε νόμιμη άμυνα. Η περίπτωσή της έγινε το θέμα ενός ντοκιμαντέρ με τίτλο «Επτά χειμώνες στην Τεχεράνη», που παρουσιάσθηκε το 2023 στο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Βερολίνου.

Οι υποστηρικτές των ανθρώπινων δικαιωμάτων εκφράζουν εν γένει την ανησυχία τους για τον αυξανόμενο αριθμό εκτελέσεων στο Ιράν, υποψιαζόμενοι ότι οι ισλαμικές αρχές χρησιμοποιούν την εσχάτη των ποινών για να ενσταλάξουν το φόβο στην κοινωνία, ιδιαίτερα μετά τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας του 2022-2023.

Ένας από τους τρεις άνδρες που εκτελέστηκαν, ένας δάσκαλος δημοτικού σχολείου με το επώνυμο Γκουό, κρίθηκε ένοχος για τον βιασμό έξι μαθητριών – περισσότερες από 100 φορές – μεταξύ 2013 και 2019. Όλα τα θύματα ήταν ηλικίας κάτω των 14 ετών όταν κακοποιήθηκαν για πρώτη φορά από τον Γκουό.

Ο δεύτερος άνδρας που εκτελέστηκε, ένας εργάτης με το επώνυμο Σανγκ, κρίθηκε ένοχος για τη σεξουαλική κακοποίηση οκτώ κοριτσιών, χρησιμοποιώντας μεθόδους εξαπάτησης ή βίας, μεταξύ 2011 και 2020.

Εντόπιζε τα υποψήφια θύματά του σε διάφορους δημόσιους χώρους, όπως πάρκα, λεωφορεία, ακόμη και έξω από νηπιαγωγεία. Διαπιστώθηκε ότι εκβίαζε πολλά από τα θύματά του, απειλώντας ότι θα δημοσιοποιούσε άσεμνες φωτογραφίες τους εάν δεν ικανοποιούσαν τις αρρωστημένες ορέξεις του.

Ο τρίτος άνδρας που εκτελέστηκε, ένας καταστηματάρχης με το επώνυμο Γκονγκ, κρίθηκε ένοχος για τον εξαναγκασμό ενός κοριτσιού σε σεξουαλικές συνευρέσεις επί σχεδόν μια πενταετία, αρχής γενομένης από το 2015 όταν το θύμα ήταν μόλις 12 ετών. Το 2020, αφού είχε κατ’ επανάληψη κακοποιηθεί σεξουαλικά από τον Γκονγκ και άλλους παιδεραστές, το κορίτσι αυτοκτόνησε σε ηλικία 16 ετών.

Το Ανώτατο Λαϊκό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η κινεζική δικαιοσύνη θα είναι αμείλικτη σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, που επισύρουν τη θανατική ποινή. Επισημαίνει ότι οι περισσότεροι βιαστές ανηλίκων έχει διαπιστωθεί πως ανήκαν στον οικογενειακό κύκλο των θυμάτων, ήταν δάσκαλοι ή γείτονες τους, ή τα είχαν προσεγγίσει μέσω διαδικτύου.

Οι δράστες σεξουαλικών εγκλημάτων σε βάρος ανηλίκων στοχεύουν συνήθως ευάλωτα παιδιά, με ανεπαρκή οικογενειακή επίβλεψη ή με νοητική υστέρηση.

Σύμφωνα με το κινεζικό ποινικό δίκαιο, όποιος έχει σεξουαλική επαφή με ανήλικη κάτω των 14 ετών θεωρείται βιαστής και αντιμετωπίζει βαρύτατη ποινή.

Τέσσερις από τους άνδρες, όλοι τους με καταγωγή από την Υεμένη, εκτελέστηκαν στο Ασίρ επειδή «εισήγαγαν παρανόμως χασίς» στη χώρα, ανέφερε το υπουργείο Εσωτερικών. Για διακίνηση ναρκωτικών εκτελέστηκε επίσης ένας Πακιστανός.

Η Σαουδική Αραβία είναι σημαντική αγορά για το captagon, ένα είδος μεθαμφεταμίνης που παρασκευάζεται στη Συρία και τον Λίβανο. Τους τελευταίους μήνες οι αρχές έχουν προχωρήσει σε πολλές επιχειρήσεις εντοπισμού διακινητών και σε συλλήψεις. Οι εκτελέσεις επίσης πολλαπλασιάζονται αφού έληξε το μορατόριουμ που ίσχυε για το αδίκημα αυτό, πριν από δύο χρόνια.

Το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε επίσης ότι εκτελέστηκαν δύο Σαουδάραβες που είχαν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία.

Η Σαουδική Αραβία είναι η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις κρατουμένων το 2023, μετά την Κίνα και το Ιράν, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία. Η εφαρμογή της θανατικής ποινής έχει επικριθεί πολλές φορές από οργανώσεις για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που την θεωρούν υπερβολική και αταίριαστη με τις προσπάθειες που καταβάλλει το Ριάντ για να παρουσιάσει στο εξωτερικό μια σύγχρονη, μεταρρυθμιστική εικόνα.

Η Σαουδική Αραβία λέει ότι η θανατική ποινή είναι αναγκαία «για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης» και ότι εφαρμόζεται μόνο αφού οι κατηγορούμενοι εξαντλήσουν όλα τα ένδικα μέσα.

Πριν από δύο ημέρες, η μη κυβερνητική οργάνωση Iran Human Rights (IHR) με έδρα την Νορβηγία ανακοίνωσε ότι το Ιράν εκτέλεσε στις 7 Αυγούστου δι’ απαγχονισμού 29 ανθρώπους, τους 26 σε ομαδική εκτέλεση στην φυλακή Γεζέλ Χεζάρ στο Καράτζ κοντά στην Τεχεράνη. Τρεις ακόμη άνδρες εκτελέσθηκαν σε άλλη φυλακή της ίδιας πόλης.

Είχαν καταδικασθεί για φόνο, διακίνηση ναρκωτικών και βιασμό.

«Ο Υπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Φόλκερ Τουρκ είναι εξαιρετικά ανήσυχος» από τις πληροφορίες, δήλωσε εκπρόσωπός του στην Γενεύη. «Πρόκειται για ανησυχητικά υψηλό αριθμό εκτελέσεων σε τόσο μικρό διάστημα».

Από την πλευρά της, η Υπατη Αρμοστεία επιβεβαίωσε ότι 38 άνθρωποι εκτελέσθηκαν τον Ιούλιο στο Ιράν, ενώ 345 άνθρωποι, ανάμεσά τους 15 γυναίκες, εκτελέσθηκαν αυτόν τον χρόνο.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το ήμισυ των εκτελέσεων από την αρχή του 2024 αφορούν αδικήματα σχετιζόμενα με τα ναρκωτικά.

Εκπρόσωπος της Υπατης Αρμοστείας υπενθύμισε ότι η επιβολή της θανατικής ποινής για εγκλήματα που δεν έχουν σχέση με ανθρωποκτονία εκ προθέσεως είναι ασύμβατη με τους διεθνείς κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η Υπατη Αρμοστεία ανησυχεί επίσης για την απουσία δίκαιων δικών, την ώρα που σε πληθώρα περιπτώσεων, πολλές είναι οι εκτελέσεις που πραγματοποιούνται χωρίς να έχει ενημερωθεί η οικογένεια και οι δικηγόρος του φυλακισμένου.

Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένως απευθύνει έκκληση για την επιβολή μορατόριου στις εκτελέσεις μέχρι την κατάργηση μακροπρόθεσμα της θανατικής ποινής.

Το Ιράν κατηγορείται ότι χρησιμοποιεί την θανατική ποινή ως μέσο εκφοβισμού απέναντι στο κίνημα αμφισβήτησης του καθεστώτος που πυροδοτήθηκε από τον θάνατο της Μάχσα Αμίνι κατά την κράτησή της για παραβίαση των ενδυματολογικών περιορισμών που εφαρμόζονται κατά των γυναικών στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και χιλιάδες τραυματίσθηκαν κατά τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις που χαρακτηρίσθηκαν από την Τεχεράνη «ταραχές» ενορχηστρωμένες από την Δύση.