Σημαντικά υψηλότερη ήταν μέχρι τις 14:00 η προσέλευση των Γερμανών στα εκλογικά τμήματα σε σύγκριση με το 2021. Περίπου το 52% των ατόμων με δικαίωμα ψήφου είχαν ψηφίσει, σύμφωνα με την ομοσπονδιακή υπεύθυνη για τις εκλογές, Ρουθ Μπραντ. Στο αντίστοιχο χρονικό σημείο το 2021 είχε ψηφίσει σε εκλογικά τμήματα το 36,5%.

Κρίσιμος παράγοντας οι αναποφάσιστοι

Ένας στους πέντε ψηφοφόρους θα αποφασίσει την τελευταία στιγμή, ακόμα και πίσω από το παραβάν ποιο κόμμα θα επιλέξουν. Είναι και αυτό ένα δείγμα της κρισιμότητας αυτών των εκλογών αλλά και της ρευστότητας του πολιτικού συστήματος της Γερμανίας.

Ένας από τους πρώτους που άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα ήταν ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, Φρανκ Βάλτερ Στάινμαιερ, στη συνοικία Τσέλεντορφ του Βερολίνου. Στη συνέχεια απηύθυνε έκκληση στους Γερμανούς πολίτες να προσέλθουν όλοι στις κάλπες. «Πηγαίνετε να ψηφίσετε, έχοντας υπόψη ότι από τη δική σας ψήφο μπορεί να εξαρτάται το αποτέλεσμα των εκλογών» δήλωσε.

„Wahlen sind der Grundpfeiler unserer Demokratie.“ BPr #Steinmeier ruft alle Wahlberichtigten auf, ihr Wahlrecht zu nutzen. Der Bundeswahlleiterin sowie allen Wahlhelferinnen und Wahlhelfern dankt er für ihre professionelle Arbeit. #BTW2025 pic.twitter.com/qiMjpqRu1E

— Cerstin Gammelin (@BPrSprecherin) February 23, 2025

Λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι (ώρα Ελλάδος), ψήφισαν ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς και ο επικεφαλής της χριστιανοδημοκρατικής αντιπολίτευσης, Φρίντριχ Μερτς, που είναι και το φαβορί για τη νίκη.

Παρά τη «γραμμή» της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) και του συμπροέδρου του κόμματος Τίνο Κρουπάλα για ψήφο με φυσική παρουσία στα εκλογικά κέντρα, η υποψήφια καγκελάριος Αλις Βάιντελ, όπως σημειώνει το δίκτυο n-tv, αγνόησε την «κομματική πειθαρχία».

Επέλεξε να ψηφίσει επιστολικά, όπως έγινε γνωστό από εκπρόσωπό της, εξαιτίας της μεγάλης απόστασης που την χώριζε από το πλησιέστερο εκλογικό κέντρο στην περιοχή της Κωνσταντίας.

Ο Τίνο Κρουπάλα έχει εκφράσει ανοιχτά αμφιβολίες για την «αξιοπιστία» της επιστολικής ψήφου και προτρέπει τα μέλη του κόμματος να την μποϋκοτάρουν.

Στις 19:00 τα πρώτα Exit poll – Στις 21:00 ώρα Ελλάδας εικόνα για το αποτέλεσμα

Οι κάλπες άνοιξαν στις 9:00 ώρα Ελλάδας, με τους ψηφοφόρους να προσέρχονται από νωρίς στα εκλογικά κέντρα. Η ψηφοφορία διεξάγεται κανονικά χωρίς καθυστερήσεις και προβλήματα, ενώ η ψηφοφορία είναι προγραμματισμένη να λήξει στις 19:00, ώρα Ελλάδας, ώρα όπου θα έχουμε και τα πρώτα exit poll.

Στις 21:00 ώρα Ελλάδας θα έχουμε σύμφωνα με τα γερμανικά ΜΜΕ μια σαφή εικόνα για το εκλογικό αποτέλεσμα, ακόμα και αν το ζήτημα της συγκρότησης της επόμενης κυβέρνησης χρειαστεί μήνες για να λυθεί.

Τι έδειξε η τελευταία δημοσκόπηση

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, που μετέδωσε η Welt, το CDU/CSU παραμένει με μεγάλη διαφορά η ισχυρότερη πολιτική δύναμη στη Γερμανία και βρίσκεται πλέον στο 29,5%, πέφτοντας κάτω από το όριο του 30%.

• CDU/CSU: 29,5%
• AfD: 21%
• SPD: 15%
• Πράσινοι: 12,5%
• Αριστερά: 7,5%
• BSW: 5%
• FDP: 4,5%
• Λοιπά κόμματα: 5%

Για να μπουν στην ομοσπονδιακή βουλή τα κόμματα θα πρέπει να υπερβούν το όριο του 5% ή να διασφαλίσουν τους περισσότερους σταυρούς σε τουλάχιστον τρεις εκλογικές περιφέρειες. Κάθε ψηφοφόρος έχει στη διάθεσή του δύο ψήφους: Με την πρώτη ψηφίζει έναν/μια πολιτικό της εκλογικής του περιφέρειας και με τη δεύτερη ένα κόμμα. Η γερμανική βουλή εκλέγει τον καγκελάριο.

Γόρδιος δεσμός ο σχηματισμός κυβέρνησης

Ο σχηματισμός κυβέρνησης στη Γερμανία αναμένεται ότι θα εξελιχθεί σε γρίφο για δυνατούς λύτες. Ο επικεφαλής των συντηρητικών Φρίντριχ Μερτς επιδιώκει μια συγκυβέρνηση με τους Σοσιαλδημοκράτες ή τους Πράσινους, ενώ ο ηγέτης των Βαυαρών Χριστιανοκοινωνιστών Μάρκους Ζέντερ απορρίπτει μια μετεκλογική συνεργασία με το κόμμα του Ρόμπερτ Χάμπεκ (Πράσινοι).

Σε περίπτωση που μικρά κόμματα ξεπεράσουν το εκλογικό όριο του 5%, που απαιτείται για είσοδο στο κοινοβούλιο η Χριστιανική Ένωση του Μερτς θα αναγκαστεί να αναζητήσει, το πιθανότερο, δύο εταίρους για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το σενάριο αυτό όμως εγκυμονεί κινδύνους ανοιχτών συγκρούσεων και διαφωνιών, όπως συνέβαινε στην τρικομματική κυβέρνηση του καγκελαρίου Όλαφ Σολτς, μεταδίδει η DW.

Κλείνοντας τον προεκλογικό αγώνα στο Μόναχο από κοινού με τον πρόεδρο των Χριστιανοκοινωνιστών Μάρκους Ζέντερ, o ηγέτης των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς αναφέρθηκε στις κόκκινες γραμμές για τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης. Η Χριστιανική Ένωση δεν θα επιδιώξει συνεργασία με ένα κόμμα «που δεν είναι διατεθειμένο να επιφέρει αλλαγές στην οικονομική και μεταναστευτική πολιτική της Γερμανίας».

 Παράλληλα ο Φρίντριχ Μερτς απέκλεισε για μια ακόμα φορά κάθε διαπραγμάτευση με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία: «Δεν θα διεξάγουμε οποιεσδήποτε συνομιλίες, πόσο μάλλον διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης με την AfD».

Τα δείγματα της συμμετοχής

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία που παρουσιάζει η Bild, η συμμετοχή σε Βερολίνο, Θουριγγία και Βρέμη είναι αυξημένη σε σύγκριση με το 2021.

Αναλυτικά:

Θουριγγία: Μέχρι τις 12 το μεσημέρι (τοπική ώρα), περίπου το 44,5% των εκλογέων που είχαν δικαίωμα ψήφου είχαν ψηφίσει σε εκλογικό τμήμα (2021: 24,6%).

Βερολίνο: Μέχρι το μεσημέρι, το 33% των εκλογέων που είχαν δικαίωμα ψήφου είχε ήδη ψηφίσει (2021: 25,4%).

Σαξονία-Άνχαλτ: Στις 12 το μεσημέρι, η συμμετοχή των ψηφοφόρων στο κρατίδιο ήταν 37,1%, σύμφωνα με την εκλογική διευθύντρια του κρατιδίου (2021: 26,5%).

Σαξονία: Όπως ανακοίνωσε ο εκλογικός διευθυντής του κρατιδίου Μάρτιν Ρίχτερ, η προσέλευση των ψηφοφόρων στις 12 το μεσημέρι ήταν 27,1% (2021: 25,9%).

Βρέμη: Η συμμετοχή των ψηφοφόρων στις 12 το μεσημέρι ήταν 31,4%, όπως ανακοίνωσε στην ιστοσελίδα της η κρατική εκλογική επιτροπή της Βρέμης (2021: 27,2%).

Από την άλλη, στο Schleswig-Holstein, σύμφωνα με την εκλογική αρχή του κρατιδίου, το 21,3% των εκλογέων είχε ήδη ψηφίσει έως τις 11 π.μ. Στις εκλογές του 2021, το ποσοστό ήταν 23,8% εκείνη την ώρα. 

Και στο Αμβούργο, η προσέλευση των ψηφοφόρων στις κάλπες φαίνεται μέχρι στιγμής να είναι χαμηλότερη από την αντίστοιχη το 2021. 

Μέχρι τις 11 το πρωί ώρα Γερμανίας, σύμφωνα με τον κρατικό εκλογικό αντιπρόσωπο, η συμμετοχή έφτανε το 45%, ενώ στις προηγούμενες εκλογές, ήταν 49,8% εκείνη την ώρα, μεταδίδει το Spiegel.

Τα εκλογικά αποτελέσματα του 2021

Σύμφωνα με την Deutsche Welle, τα αποτέλεσμα των εκλογών του 2021, είχε διαμορφωθεί ως εξής:

• Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα 25,7% και 206 έδρες
• Χριστιανική Ένωση 24,1% και 197 έδρες
• Πράσινοι 14,7% και 118 έδρες
• Φιλελεύθεροι 11,4% και 91 έδρες
• Εναλλακτική για τη Γερμανία 10,4% και 83 έδρες
• Η Αριστερά 4,9% 39 έδρες

Είναι ξεκάθαρο, ότι τα σημερινά αποτελέσματα δεν θα έχουν καμιά σχέση με τα παραπάνω.

Ο Φρίντριχ Μερτς, ο 69χρονος ηγέτης του συντηρητικού κόμματος, θεωρείται ο πιο πιθανός υποψήφιος για να αναλάβει τη θέση του καγκελαρίου της Γερμανίας. Υποσχέθηκε να επιλύσει τις περισσότερες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μέσα σε τέσσερα χρόνια, μια αποστολή που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, δεδομένου ότι η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η υποδομή της απαιτεί επείγουσα αναβάθμιση.

Εάν κερδίσουν οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) του Μερτς, θα χρειαστεί να διαμορφώσουν μια συμμαχία με τουλάχιστον ένα άλλο κόμμα, πιθανότατα τους Σοσιαλδημοκράτες του Όλαφ Σολτς, η κυβέρνηση των οποίων κατέρρευσε στα τέλη του περασμένου έτους.

Την παραμονή της ψηφοφορίας, ο Μερτς ήταν ανένδοτος ότι δεν θα υπήρχε συμφωνία με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), η οποία είναι έτοιμη να γίνει η δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη, μπροστά από την κεντροαριστερά του Σολτς.

Περίπου 59,2 εκατομμύρια Γερμανοί έχουν δικαίωμα ψήφου και ενώ εκατομμύρια έχουν ήδη ψηφίσει με επιστολική ψήφο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 20% ήταν αναποφάσιστο πριν από την ημέρα των εκλογών.

Οι σημερινές εκλογές συνιστούν ορόσημο, καθώς η Γερμανία θα πρέπει να λάβει μεγάλες αποφάσεις τόσο στην παγκόσμια σκηνή όσο και στο εσωτερικό.

Ο Μερτς υπόσχεται ισχυρή ηγεσία στην Ευρώπη, αλλά το Βερολίνο βρίσκεται επίσης υπό πίεση να χαλαρώσει τα δημοσιονομικά δεσμά για τον στρατό του.

Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος πάροχος στρατιωτικής βοήθειας της Ουκρανίας, η επόμενη νέα κυβέρνηση της Γερμανίας θα αντιμετωπίσει έναν πρόεδρο των ΗΠΑ που έχει καταδικάσει τον πρόεδρο Ζελένσκι ως δικτάτορα και προχώρησε σε διάλυση του ενιαίου μετώπου της Δύσης κατά της Ρωσίας.

Οι Γερμανοί πολιτικοί ηγέτες έχουν επίσης κλονιστεί από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ο οποίος συναντήθηκε με την υποψήφια καγκελάριο του AfD, Αλις Βέιντελ, και ζήτησε να σταματήσει το μακροχρόνιο ταμπού της συνομιλίας με την ακροδεξιά.

Θα παραμείνει το τείχος προστασίας (brandmauer);

Στη Γερμανία, αυτό το ταμπού είναι γνωστό ως τείχος προστασίας ή brandmauer.

Ο Μερτς κατηγορήθηκε ότι το έσπασε τον περασμένο μήνα όταν χρησιμοποίησε την υποστήριξή τους στο κοινοβούλιο. Σε αρκετές γερμανικές πόλεις έγιναν διαδηλώσεις κατά της ακροδεξιάς το Σάββατο.

Το AfD είναι ήδη δημοφιλές στα ανατολικά κρατίδια, αλλά αναπτύσσεται ραγδαία και στα δυτικά, προσελκύοντας υποστήριξη από τους νεότερους Γερμανούς μέσω του TikTok. Ένα βίντεο καμπάνιας της Βέιντελ είχε τέσσερα εκατομμύρια προβολές.

Το μήνυμά της είναι απλό: Ψηφίστε AfD, σπάστε το τείχος προστασίας και αλλάξτε τη γερμανική πολιτική.

Το AfD θέλει να φύγει από την ΕΕ, να καταργήσει τα μέτρα για την κλιματική αλλαγή, να κατασκευάσει πυρηνικούς σταθμούς και να επιδιορθώσει τις γραμμές φυσικού αερίου και τις σχέσεις με τη Ρωσία.

Αλλά κυρίως εστιάζει κατά της μετανάστευσης και στην ασφάλεια μετά από πέντε αιματηρές επιθέσεις από τον περασμένο Μάιο, συμπεριλαμβανομένων τριών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στο Μαγδεμβούργο, το Ασχάφενμπουργκ και το Μόναχο – και όλες φέρεται να πραγματοποιήθηκαν από μετανάστες.

Μια τελευταία επίθεση σημειώθηκε στο μνημείο του Ολοκαυτώματος του Βερολίνου το βράδυ της Παρασκευής όπου το θύμα επέζησε και η αστυνομία είπε ότι ο δράστης ήταν Σύρος με αντισημιτικά κίνητρα.

Το AfD έχει υιοθετήσει μια άκρως αμφιλεγόμενη πολιτική που ονομάζεται «remigration», την οποία ορίζει ως απέλαση μεταναστών που έχουν διαπράξει εγκλήματα. Αλλά ο όρος μπορεί επίσης να αναφέρεται στις μαζικές απελάσεις μεταναστών και των απογόνων τους.

Το αντιμεταναστευτικό κόμμα έχει ήδη εξασφαλίσει μια βάση σε περιοχές της δυτικής Γερμανίας, ειδικά στην παλιά βιομηχανική καρδιά της κοιλάδας του Ρουρ.

Στις ευρωεκλογές του περασμένου καλοκαιριού κέρδισε σημαντικές ψήφους σε ορισμένες βόρειες περιοχές της πόλης του Ντούισμπουργκ, με 20% στο Marxloh, 25% σε μια γειτονική περιοχή και 30% δίπλα σε αυτήν.

Το Marxloh είναι μια πολυσύχναστη πόλη με μεγάλη κοινότητα μεταναστών, γνωστή για τα καταστήματα της που πωλούν τουρκικά ρούχα μόδας για νύφες.

Το AfD δεν είναι γνωστό για τις κοινωνικές του πολιτικές, αλλά το μήνυμά του για την ασφάλεια περιορίζεται, και αυτή η κοινωνική ομάδα δεν βλέπει το αντιμεταναστευτικό κόμμα ως ακραίο.

Στα ανατολικά, στις αγροτικές περιοχές το AfD τα καταφέρνει καλύτερα, αλλά στα δυτικά αναπτύσσεται σε πόλεις που έχουν χάσει τη βιομηχανική τους βάση, λέει ο καθηγητής Conrad Ziller του Πανεπιστημίου του Duisburg-Essen.

“Οι φωνές των ανθρώπων υπέρ του AfD έχουν γίνει τόσο δυνατές, οπότε αν βρίσκεστε στην αίθουσα αναμονής ενός γιατρού, είναι πολύ συνηθισμένο να ακούτε ανθρώπους να συζητούν και να θυμώνουν για τους κατεστημένους πολιτικούς και την κυβέρνηση”.

Η μετανάστευση είναι το πιο συνηθισμένο ζήτημα και πιστεύει ότι η Βάιντελ το εκμεταλλεύτηκε με το να εμφανίζεται διαρκώς σε όλες τις τηλεοπτικές συζητήσεις. Συχνά, όταν η συζήτηση αφορούσε την οικονομία, την κοινωνική δικαιοσύνη ή την ανισότητα, ο καθηγητής Τσίλερ είπε ότι «το AfD απέφευγε να πάρει θέση και υποστήριζε ότι το κύριο πρόβλημα δεν είναι τα οικονομικά, είναι η μετανάστευση και η κυβέρνηση δεν έκανε καλή δουλειά».

Αν και οι δημοσκοπήσεις συγκλίνουν σχετικά με το ποιος έχει το προβάδισμα, ορισμένα από τα κόμματα ενδέχεται να μην ξεπεράσουν το όριο του 5% και να μην καταφέρουν να εισέλθουν στο κοινοβούλιο.

Όσο λιγότερα κόμματα μπουν στην Bundestag των 630 εδρών, τόσο πιο απλό θα είναι να σχηματιστεί συνασπισμός με πλειοψηφία.

Οι φιλελεύθεροι, το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP), ήταν στην απερχόμενη κυβέρνηση, αλλά κινδυνεύουν να υποστούν σοβαρή φθορά την Κυριακή μαζί με το αριστερό λαϊκιστικό κόμμα BSW. To τελευταίο ωστόσο, έχει δει μια δημοσκοπική ανάκαμψη τις τελευταίες ημέρες και οι δημοσκόποι εκτιμούν ότι θα γίνει το πέμπτο μεγαλύτερο κόμμα μετά τους Πράσινους.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Θεόκριτος Αργυριάδης

Μόνο τυχαία δεν ήταν η παρουσία του Έλον Μασκ σε προεκλογική συγκέντρωση του AfD, όπου δοξάστηκε ως ο… μεσσίας. Εάν η AfD καταφέρει την κατάκτηση του υψηλού ποσοστού που της δίνουν οι δημοσκοπήσεις, θα ήταν το καλύτερο αποτέλεσμα σε εθνικές εκλογές. Θα άλλαζε το πρόσωπο του γερμανικού κοινοβουλίου και θα ανάγκαζε τα κυρίαρχα κόμματα σε δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τη μακροχρόνια άρνησή τους να συνεργαστούν με ακραία κόμματα. Μέσα σε αυτό το δυστοπικό κλίμα, έχει μεγάλο ενδιαφέρον και αξία να “χαρτογραφήσουμε” τους υποστηρικτές της γερμανικής ακροδεξιάς. Ποιοι την ψηφίζουν, από ποιες περιοχές και για ποιους λόγους;

Η διαίρεση αστικού – αγροτικού πληθυσμού και πώς μπαίνει η σφήνα το AfD

Η διαδικασία της βιομηχανοποίησης, της παγκοσμιοποίησης και της αστικοποίησης – που επεκτείνεται από τα αστικά κέντρα στην ύπαιθρο – είναι μία από τις βασικές εξελίξεις της σύγχρονης κοινωνίας. Έχει αλλάξει τις ζωές των ανθρώπων σχεδόν σε κάθε γωνιά του κόσμου. Αυτή η διαδικασία διαρκεί περισσότερα από έναν αιώνα. Νέοι τρόποι ζωής έχουν αναπτυχθεί και οι παραδοσιακοί έχουν αμφισβητηθεί.

Μια νέα διαίρεση έχει αναδυθεί ως αποτέλεσμα μεταξύ του αστικού και του αγροτικού πληθυσμού. Οι δύο αυτές καταστάσεις δεν είναι απλώς μορφές οικισμών – αντανακλούν ιδανικά, αξίες και τρόπους ζωής. Αυτοί που ζουν σε πόλεις και κωμοπόλεις έχουν σχεδόν εντελώς διαφορετικές ζωές σε σύγκριση με εκείνους που ζουν στην ύπαιθρο.

Όπου οι δύο κόσμοι συναντώνται, υπάρχει πιθανότητα έντασης. Και αυτή η ένταση μπορεί να πολιτικοποιηθεί. Στη Γερμανία, το Alternative für Deutschland (AfD), ένα εθνικιστικό κόμμα της άκρας δεξιάς, χρησιμοποιεί τη «διαίρεση αστικών-αγροτικών περιοχών» για να πολώσει και να κινητοποιήσει μια εκλογική βάση που προσελκύεται από ρομαντικές έννοιες της καθαρότητας, της παράδοσης, του έθνους και της αγροτικής ζωής.

Φαντάσου ότι ζεις σε ένα μικρό χωριό στην ύπαιθρο. Πιστεύεις ακράδαντα στις παραδόσεις και τη οικογενειακή ζωή. Θεωρείς το τοπίο γύρω σου ως σπίτι – ως heimat, όπως θα το έλεγαν στα γερμανικά. Ωστόσο, άνθρωποι από το εξωτερικό μετακομίζουν στο χωριό σου, επειδή μπορούν να αντέξουν οικονομικά να αποκτήσουν γη εκεί. Είναι διαφορετικοί στον τρόπο που σκέφτονται και ζουν. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι ψηφιακοί νομάδες που αναζητούν μια γραφική τοποθεσία για το home office τους.

Αυτοί οι νεοεισερχόμενοι φέρνουν μαζί τους την πόλη, αλλάζοντας την αγροτική κοινότητα στην οποία εντάσσονται. Για εσένα, η πόλη είναι ένα σύμβολο της αστικοποίησης, της παγκοσμιοποίησης και του ατομισμού.

Αλλά αυτή είναι μόνο η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη πλευρά είναι ότι άνθρωποι από την ύπαιθρο μετακομίζουν επίσης στις πόλεις, είτε για εκπαίδευση, εργασία είτε απλώς επειδή δεν υπάρχει τίποτα πια στο χωριό τους. Και φέρνουν μαζί τους τους τρόπους ζωής τους στην πόλη, προσπαθώντας να διατηρήσουν τις παραδοσιακές ιδέες για το πώς θα έπρεπε να φαίνεται ο κόσμος.

Η ποικιλομορφία, η αμφισημία και, μερικές φορές, η ασυμβατότητα γίνονται ο κανόνας υπό αυτές τις συνθήκες. Οι αστικοί τρόποι ζωής και οι σχεδιασμοί – όπως οι κοινές κατοικίες, οι εναλλακτικές μορφές οικογένειας, η μη δυαδική ταυτότητα ή η ψηφιακή κινητικότητα στην εργασία – συγκρούονται με τους αγροτικούς κανόνες, όπως η παραδοσιακή οικογένεια και η «ριζοσπαστικότητα» μέσω των γενεών.

Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο στις πόλεις όσο και στις αγροτικές περιοχές. Ως αποτέλεσμα, αναδύεται ένας πλουραλισμός ιδεών, στυλ και αξιών – που κυμαίνονται από προοδευτικές, φιλελεύθερες και αριστερές, συμπεριληπτικές, μοντερνιστικές αξίες μέχρι παραδοσιακές, συντηρητικές και δεξιές και εθνικιστικές πεποιθήσεις. Αυτές οι αξίες συνυπάρχουν, αλλά είναι άνισα κατανεμημένες στις αστικές και αγροτικές περιοχές.

Πώς εκμεταλλεύεται η ακροδεξιά αυτή την συνθήκη

Η AfD και άλλα ακροδεξιά κόμματα προσδίδουν μια πολιτική σημασία στη διαίρεση αστικών και αγροτικών περιοχών. Η AfD προωθεί μια αφήγηση που βλέπει την πόλη ως μια αρνητική δύναμη που είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με την ύπαιθρο. Ισχυρίζεται ότι ένα ελίτ καρτέλ έχει καταλάβει την εξουσία στη Γερμανία και προσπαθεί να καταστρέψει την “πολιτισμικά καθορισμένη γερμανική ταυτότητα”. Αντίθετα, υποστηρίζει την προστασία μιας leitkultur – των εθίμων και των παραδόσεων (brauchtum) που πιστεύει ότι δημιουργούν ταυτότητα. Διατείνεται ότι η ετερονομία είναι βιολογικό γεγονός, τονίζει μια ισχυρή παραδοσιακή οικογένεια, την παραδοσιακή γεωργία και την αγροτική ταυτότητα.

Αυτό που θα μπορούσε να αποκαλείται πολιτισμικά τοπία (kulturlandschaften) έχει γίνει ιδιαίτερο πεδίο μάχης το τελευταίο διάστημα, με την αντίθεση στην κατασκευή ανεμογεννητριών, ειδικά στα δάση, να έχει μετατραπεί σε πολιτική θέση. Η υποψήφια καγκελάριος της AfD, Alice Weidel, τις περιέγραψε ως «μύλους της ντροπής» (“Windmühlen der Schande”) και ζήτησε την αποσυναρμολόγησή τους κατά τη διάρκεια του πρόσφατου συνεδρίου του κόμματος. Οι ανεμογεννήτριες μπορούν να κατανοηθούν εδώ ως εκφράσεις αστικών μοτίβων σε ένα αγροτικό πολιτιστικό τοπίο – διαταράσσοντας την ύπαιθρο για να παρέχουν ενέργεια σε αόρατους αστικούς καταναλωτές.

Τα κέρδη της ακροδεξιάς AfD από την στρατηγική της πολιτικοποίησης τοπικών ζητημάτων

Και τελικά, αυτή η πολιτικοποίηση μεταφράζεται σε εκλογικά αποτελέσματα. Στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούνιο του 2024, η AfD έλαβε το 15,9% των ψήφων στη Γερμανία. Αν κοιτάξουμε την χωρική κατανομή της ψήφου της AfD, προκύπτει ένα πρότυπο που δείχνει τη σημασία της διαίρεσης αστικών και αγροτικών περιοχών.

Είναι σαφές, παρατηρώντας τον παρακάτω χάρτη, ότι τα περισσότερα (αν και όχι όλα) από τα προπύργια της AfD βρίσκονται στην ανατολική Γερμανία – την περιοχή που άλλοτε αποτελούσε τη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία (GDR). Ο φασισμός και ο ναζισμός απαγορεύτηκαν δια νόμου με την ίδρυση αυτού του αντιφασιστικού κράτους, αλλά, στην πραγματικότητα, οι ακροδεξιές ιδεολογίες δεν εξαφανίζονται τόσο εύκολα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ακραίες απόψεις επιβίωσαν σε ένα περιβάλλον όπου υπήρχε έλλειψη εκπαίδευσης σχετικά με τον εθνικοσοσιαλισμό του παρελθόντος – και έλλειψη εκπαίδευσης γύρω από τη δημοκρατία.

Όταν το σοσιαλιστικό αυταρχικό καθεστώς της GDR κατέρρευσε το 1989, η Γερμανία επανενώθηκε υπό δυτικές συνθήκες. Αυτό είχε διάφορες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης της αίσθησης ότι οι εμπειρίες της ανατολής δεν εκτιμήθηκαν. Οι ανισότητες μεταξύ των δύο πλευρών του επανενωμένου έθνους έχουν αφήσει ορισμένους στην ανατολή να αισθάνονται αποστασιοποιημένοι από το κράτος. Η εκδοχή του εθνικισμού που προωθεί η AfD βρίσκει εδώ γόνιμο έδαφος.

Σε ποιες περιοχές αποκτά δυναμική η ακροδεξιά

Ένα ακόμη μοτίβο είναι επίσης ξεκάθαρο σε ολόκληρη τη χώρα: η AfD είναι ισχυρότερη σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές και ασθενέστερη στα αστικά κέντρα. Υπάρχει λιγότερη υποστήριξη σε πόλεις όπως το Βερολίνο, η Κολωνία, η Δρέσδη, το Αμβούργο, η Λειψία, το Μόναχο και η Στουτγάρδη. Μέρη με πιο παγκοσμιοποιημένες κουλτούρες, διεθνείς επιχειρήσεις και ποικιλόμορφους πληθυσμούς παραμένουν συγκριτικά πιο ανθεκτικά στη διάδοση της ακροδεξιάς.

Αυτά τα μοτίβα γίνονται πιο εμφανή αν πάρουμε ως παράδειγμα τα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών εκλογών στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης.

Η AfD έχει σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις στις πιο παγκοσμιοποιημένες, κοσμοπολίτικες και πανεπιστημιακά προσανατολισμένες αστικές περιοχές και τα προάστιά τους, σε σύγκριση με τις πιο απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Στον χάρτη, οι πανεπιστημιακές πόλεις επισημαίνονται με ένα λευκό περίγραμμα.

Η AfD είναι ιδιαίτερα ισχυρή στο βόρειο και ανατολικό Μέλανο Δρυμό (Black Forest), στην περιοχή Baar, στη Σουαβική Άλβη, στην περιφέρεια Rems-Murr, στο Σουαβικό Δάσος και στο Hohenlohe. Οι περισσότερες από αυτές τις περιοχές είναι απομακρυσμένες, με πολλά μικρά χωριά και κωμοπόλεις. Έχουν ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα εισοδήματος και μικρότερα ποσοστά μετανάστευσης από τον μέσο όρο. Είναι επίσης πολύ πιο παραδοσιακές όσον αφορά τον πολιτισμό και τη θρησκεία σε σύγκριση με τις αστικές περιοχές.

Ο Μέλας Δρυμός, το Σουαβικό Δάσος και το Hohenlohe διαθέτουν επίσης ισχυρές προτεσταντικές και ευαγγελικές κοινότητες, που αποτελούν προπύργια της παραδοσιακής οικογενειακής ζωής, των εθίμων και των παραδόσεων.

Πρέπει να αναμένουμε ότι αυτές οι τάσεις θα συνεχιστούν. Η AfD φαίνεται έτοιμη να κερδίσει περαιτέρω έδαφος στις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου που διεξάγονται στη Γερμανία, διατηρώντας τα προπύργιά της στην ανατολή, αλλά επεκτείνοντας επίσης την επιρροή της στη δύση σε αγροτικές περιοχές. Ως εκ τούτου, η διαίρεση αστικών και αγροτικών περιοχών θα γίνει ακόμα πιο προφανής και εδραιωμένη όταν οι Γερμανοί ψηφοφόροι προσέλθουν στις κάλπες.