Εισαγωγή: Παναγιώτης Ι. Δρίβας

Ρεπορτάζ-Συνεντεύξεις: Χρόνης Διαμαντόπουλος

Οι αντιδράσεις είναι πολλές τόσο πολιτικές όσο και θρησκευτικές, καθώς εφόσον δεν υπάρξει μια διαφορετική εξέλιξη, ουσιαστικά η ιστορική Μονή θα απωλέσει οριστικά κάθε δικαίωμα τίτλου ιδιοκτησίας και απλά οι Μοναχοί θα είναι πλέον ενοικιαστές σε ένα ιερό φάρο της Ορθοδοξίας. Ένα σημείο αναφοράς συγκρίσιμο με το Άγιον Όρος και την Αγια Σοφιά, που συμβολίζει τη συνέχεια και τη διατήρηση της ορθόδοξης πίστης σε έναν τόπο με πολυδιάστατη θρησκευτική ιστορία, με παγκόσμια αναγνώριση και βαθιά θρησκευτική και εθνική σημασία.

Πέραν όμως της ανεκτίμητης θρησκευτικής κληρονομίας, η Μονή αποτελεί φάρο πίστης, διαλόγου και πολιτισμού, έχοντας επιβιώσει από πολέμους, γεωπολιτικές αναταράξεις και θρησκευτικές διώξεις επί δεκαπέντε αιώνες. Συμβολίζει την ειρηνική συνύπαρξη θρησκειών, καθώς προστατεύεται και από μουσουλμάνους βεδουίνους της περιοχής, ενώ ιστορικά έχει τύχει σεβασμού από διάφορες θρησκείες και πολιτισμούς, γεγονός που ενισχύει τον διαθρησκειακό της χαρακτήρα και την πολιτιστική της αξία.

Η UNESCO ενέταξε τη Μονή στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2002, κατόπιν αιτήματος και αποδοχής από την Αίγυπτο. Αυτή η ένταξη εγγυάται την προστασία της θρησκευτικής, πνευματικής και λειτουργικής ταυτότητας της Μονής ως κέντρου της Ορθόδοξης Πνευματικότητας.

Το libre επιχειρώντας να διαφωτίσει τις επιπτώσεις των ιστορικών εξελίξεων μίλησε με ιστορικούς και καθηγητές Διεθνούς Πολιτικής και στρατηγικής. Επικοινώνησε επίσης με τον Νομικό Σύμβουλο της Μονής Αγ. Αικατερίνης ο οποίος ήταν ιδιαιτέρως αποκαλυπτικός. Ο κ. Χρήστος Κομπιλίρης αναφέρει πώς πριν από την έκδοση της επίμαχης δικαστικής απόφασης υπήρξε συμφωνία για εξωδικαστικό συμβιβασμό για τις ιδιοκτησίες της Μονής, κάτι που δεν υπογράφηκε ποτέ.

Μιλούν επίσης και εκθέτουν τις απόψεις τους ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Στρατηγικής και Ασφάλειας, Πρόεδρος Τμήματος Ιστορίας, Πολιτικών και Διεθνών Σπουδών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος, Διευθύνων Σύμβουλος, Strategy International (SI), Μάριος Παναγιώτης Ευθυμιόπουλος, η Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική, Βιβή Κεφαλά, ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Αριστοτέλης Τζιαμπίρης και ο Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Διευθυντής Προγραμμάτων στο ΙΔΙΣ, Δημήτρης Τριανταφύλλου.

Όπως εξηγεί στο libre ο κ. Κομπιλίρης «τον τελευταίο έναν χρόνο, έγιναν έντονες προσπάθειες, ενώ υπήρχε σειρά από διαπραγματεύσεις για να μπορέσει να κλείσει το ζήτημα των ανοιχτών δικών της Μονής εξωδικαστικά. Να γίνει δηλαδή ένας εξωδικαστικός συμβιβασμός. Στο πλαίσιο αυτό, επίσημη ελληνική αντιπροσωπεία κατέβηκε στην Αίγυπτο, με επικεφαλής τον κ. Καλαντζή, τον Γενικό Γραμματέα Θρησκευμάτων, και άλλους αξιωματούχους από το ελληνικό ΥΠΕΞ για να διαπραγματευτούν αυτή την συμφωνία, όπως και έγινε, με την αντιπροσωπεία του αιγυπτιακού κράτους, όπου επικεφαλής ήταν ο κυβερνήτης του Νότιου Σινά. Είχαμε καταλήξει σε ένα τελικό κείμενο, επί του οποίου μέχρι τελευταία στιγμή θα μπορούσαν να γίνουν κάποιες διορθώσεις, αλλά υπήρχε το ευρύτερο πλαίσιο συμφωνίας. Και αυτό ήταν η αναγνώριση του ιδιοκτησιακού δικαιώματος της Μονής στο σύνολο των εκτάσεων, που είναι 71. Κάθε μία έκταση και μία δίκη».

Όπως αποκαλύπτει ο κ. Κομπιλίρης «αυτή η συμφωνία που υπήρχε και περιμέναμε να υλοποιηθεί – έπρεπε να υπογραφεί πριν από την έκδοση της δικαστικής απόφασης- δεν υπογράφηκε. Και βγήκε μια δικαστική απόφαση προχθές, όπου δεν έχουμε το ακριβές κείμενο της απόφασης για να βγάλουμε και ασφαλή συμπεράσματα, -αυτή τη στιγμή μιλάμε επί ενός σχεδίου, της απόφασης που είναι χειρόγραφες σημειώσεις του δικαστή. Από τις οποίες σημειώσεις προκύπτει ότι: Μάλλον αναγνωρίζονται 46 ιδιοκτησίες, οι υπόλοιπες 25 πρέπει να αποδοθούν στο αιγυπτιακό κράτος, και επί των 46, μιλάμε μόνο για δικαίωμα χρήσης για να μπορούν να ασκούνται τα θρησκευτικά καθήκοντα. Εδώ η συμφωνία ήταν: πλήρες ιδιοκτησιακό δικαίωμα. Ως εκ τούτου, το αιγυπτιακό κράτος, την τελευταία στιγμή, υπαναχώρησε της συμφωνίας. Κι εμείς αυτό ζητάμε: να τηρηθούν τα συμπεφωνημένα. Αυτό μας δημιουργεί μεγάλη αναστάτωση και ανασφάλεια, όχι για το σήμερα, αλλά για το μέλλον. Διότι η αδερφότητα είναι 20 μοναχοί, είναι όλοι Ελληνορθόδοξοι μοναχοί, με ελληνικά διαβατήρια, και άδειες παραμονής ετήσιες. Αυτό σημαίνει ότι ανά πάσα ώρα και στιγμή μπορούν να ανακληθούν οι άδειές τους και να είναι εκτός Αιγύπτου. Άρα αφού δε θα υπάρχουν μοναχοί να ασκούν τα θρησκευτικά καθήκοντα, αυτό περνάει αυτόματα στο αιγυπτιακό κράτος και ανά πάσα ώρα και στιγμή μπορεί να γίνει είτε μουσείο είτε οτιδήποτε. Το θέμα αυτό είναι ένα θέμα με βάθος και προέρχεται από ιστορικό βάθος. Η Μονή είναι εκεί πριν από τη σύσταση του αιγυπτιακού κράτους. Την ίδρυσε ο ίδιος ο Ιουστινιανός και βρίσκεται εκεί από 549 μ. Χ. έχοντας συνεχή και αδιατάρακτη παρουσία έως και σήμερα. Είναι το αρχαιότερο, χριστιανικό, ορθόδοξο μοναστήρι με συνεχή παρουσία. Το καντήλι του Βυζάντιου δεν έσβησε ποτέ στη Μονή».

Σύμφωνα με τον κ. Ευθυμιόπουλο «η ιστορία έχει αποδείξει ότι στρατηγική συνεργασία επιτυγχάνεται όταν συνδυάζονται πολλές θεματολογίες και θέματα και οι θέσεις είναι ξεκάθαρες. Αυτό αφορά και την Θρησκευτική πολιτική συνεργασία. Τα πρόσφατα γεγονότα, δείχνουν την ανάγκη για ακόμα πιο ενορχηστρωμένη πολιτική συνεργασία και διάλογο στις διμερείς σχέσεις, δηλαδή και στην συνεχή θρησκευτική πολιτική συνεργασία. Ανεξάρτητα από το ιστορικό που δηλαδή, επιδιώκουν ακόμα από την περίοδο του Νάσερ να εκμεταλλευτούν την πολιτική για «απαλλοτρίωση του μοναστηριού» της Αικατερίνης στο όρος Σινά, το δεδομένο ότι επιδιώκεται τώρα να γίνει μια ρωγμή ουσιαστική γιατί όποιος γνωρίζει τη Μέση Ανατολή η Θρησκεία παίζει ρόλο, πρέπει να μας κάνει πιο ώριμους για θρησκευτική συνεργασία αλλά κυρίως και προστασία της Ορθοδοξίας αλλά και του Χριστιανισμού που κάποτε άκμαζε και πρέπει να ακμάσει ξανά στα πλαίσια του διαθρησκευτικού διαλόγου και συμμαχιών».

Η κ. Κεφαλά, από την πλευρά της δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη κάνοντας λόγο για μία περίοδο «διάχυσης της περιφερειακής σύγκρουσης και σε άλλα υποσυστήματα, που δεν είναι πολιτισμική αλλά πολιτική».

Αναλυτικά η ίδια δηλώνει: «Στις 28 Μαΐου αιγυπτιακό δικαστήριο εξέδωσε απόφασή που κλείνει την πολύχρονη δικαστική διαμάχη σχετικά με την λειτουργία της μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά και την κυριότητα της  έκτασης που την περιβάλλει. Οι μέχρι στιγμής αναφορές στην δικαστική αυτή απόφαση είναι μάλλον συγκεχυμένες, επειδή το κείμενο δεν έχει μεταφραστεί ακόμα. Έτσι, σύμφωνα με κάποιες πηγές αποφασίστηκε η αναστολή της λειτουργίας της ιστορικής αυτής μονής, που ιδρύθηκε πριν από σχεδόν 15 αιώνες, ενώ σύμφωνα με άλλες πηγές αποφασίστηκε το κλείσιμό της, η μετατροπή της σε μουσείο και η δημιουργία τουριστικού θερέτρου στον περιβάλλοντα χώρο.

Η είδηση απετέλεσε κεραυνό εν αιθρία για την Αθήνα, αφού κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Αιγύπτιου Προέδρου στην χώρα μας οι δύο πλευρές τόνισαν τις άριστες σχέσεις τους. Αυτό όμως, πολλαπλασιάζει τα ερωτήματα σχετικά με τις πραγματικές αιτίες της δικαστικής απόφασης, που αποτελεί κατάφωρο πλήγμα τόσο στην ορθόδοξη χριστιανική πίστη όσο και στις σχέσεις Ελλάδας – Αιγύπτου, ενώ εντείνονται οι φόβοι και για την ίδια την τύχη Πατριαρχείων που βρίσκονται στην σπαρασσόμενη Μέση Ανατολή, όπως το Ιεροσολύμων και Αντιοχείας. 

Οι αιτίες που ώθησαν σε αυτήν την δικαστική απόφαση δεν είναι σαφείς: μπορεί να πρόκειται για το οικονομικό όφελος που θα προκύψει από την δημιουργία ενός τουριστικού προορισμού,  πράγμα όμως μάλλον απίθανο να συμβεί, διότι στο Σινά δρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις. Επίσης, θα μπορούσε να είναι μία υπόρρητη αντιπολίτευση στο κοσμικό καθεστώς της Αιγύπτου από στελέχη των Αδελφών Μουσουλμάνων, ώστε να εκτεθεί ο Πρόεδρος Σίσι, να ικανοποιηθούν οι ισλαμιστές, με την καταστροφή ενός μνημείου ξένης πίστης. Τέλος, ίσως αποτελεί ένα σαφές μήνυμα προς τον χριστιανικό πληθυσμό της Αιγύπτου, δηλαδή τους Κόπτες, που υφίστανται κατά καιρούς αιματηρές επιθέσεις.

Σε κάθε περίπτωση, όλα δείχνουν ότι διανύουμε μία περίοδο διάχυσης της περιφερειακής σύγκρουσης και σε άλλα υποσυστήματα, που δεν είναι πολιτισμική αλλά πολιτική».

Ο κ. Τζιαμπίρης, τονίζει ότι η απόφαση του αιγυπτιακού δικαστηρίου που έκλεινε την ιστορική Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά, δήμευε την περιουσία της και έδιωχνε τους μοναχούς μετά από συνεχή  λειτουργία περίπου 1500 ετών έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία. Και εξηγεί: «Ακολούθησε άμεσα καταγγελτικός λόγος και κομματική αντιπαράθεση που όμως έχουν μάλλον μικρή σημασία και εντάσσονται στις συνήθεις πρακτικές εν Ελλάδι. Πολύ πιο σημαντικές ήταν η βαρυσήμαντη ανακοίνωση – καταπέλτης τους Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμου και η επικοινωνία του Έλληνα ΥΠΕΞ κ. Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του. Η Αίγυπτος προέβη σε ‘‘διορθωτικές’’ δηλώσεις εγγυώντας την θρησκευτική λειτουργία της Μονής αλλά μάλλον αφήνοντας ερωτηματικά και ασάφειες για το ζήτημα της περιουσίας της».

Σύμφωνα με τον Τζιαμπίρη «σε αυτή την φάση προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα. – Πρώτον, καλό είναι κάποιοι να μην βιάζονται σε απόλυτες δημόσιες τοποθετήσεις χωρίς να έχουν πλήρη εικόνα, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με πολυσέλιδη δικαστική απόφαση που παραμένει αμετάφραστη.

–Δεύτερον, η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου τελεί υπό πολυδιάστατη μετάβαση. Εν μέσω ανταγωνισμών Μεγάλων και Περιφερειακών Δυνάμεων, οι χώρες της περιοχής προσπαθούν να προάγουν τα συμφέροντα τους, ακόμα και αν έχουν λανθασμένη εκτίμηση για αυτά.

Δυστυχώς, σε ένα τέτοιο πλαίσιο, πρέπει να υπάρχει λιγότερη εμπιστοσύνη ακόμα και σε δημόσιες διαβεβαιώσεις και πολύ μεγαλύτερη επαγρύπνηση. Δεν έχουμε την πολυτέλεια του αιφνιδιασμού, αν και τα αντανακλαστικά της Ελλάδος παραμένουν εξαιρετικά γρήγορα. Τέλος, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα ‘‘όπλα’’ που μας δίνει η συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και να διεθνοποιούμε θέματα που δεν είναι αυστηρώς διμερή. Σε τελική ανάλυση, το μέλλον της Μονής Σινά αφορά τον παγκόσμιο πολιτισμό και την ελευθερία θρησκευτικής λατρείας, Είναι δηλαδή, υψίστης σημασίας και ξεφεύγει από τις πιο στενές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο».

Από τη δική πλευρά ο κ. Τριανταφύλλου, δηλώνει: «Συνιστώ ψυχραιμία όσον αφορά τις εξελίξεις που σχετίζονται με την Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να  μην εξελιχθεί αρνητικά η υπόθεση στο μέλλον. Η πολιορκία στην οποία βρίσκεται η Μονή είναι διαχρονική και δεν αποτελεί εξαίρεση. Η ιστορική σύμπραξη των τριών κυρίων μονοθεϊστικών θρησκειών (χριστιανισμός, Ιουδαϊσμού, Ισλάμ) σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή και η σύμπλευση τους με την πολιτική τους έκφανση και έκφραση διαχρονικά δεν δύναται να γίνονται προϊόν εσωτερικής πολιτικής εκμετάλλευσης και στοχοποίησης κάθε φορά που αμφισβητείται από επιμέρους πολίτικους, θρησκευτικούς, ή και επιχειρηματικούς παράγοντες. Εξάλλου η ιστορική αδιάκοπη λειτουργία της δεν ήταν ποτέ ομαλή και δίχως εμπόδια. Το ίδιο ισχύει και για τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων, Αλεξάνδρειας, και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μεταξύ άλλων. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, θα πρέπει να σταθούμε στο γεγονός ότι  λειτούργησαν αποτελεσματικά και ουσιαστικά οι διπλωματικοί και πολιτικοί δίαυλοι επικοινωνίας της Ελληνικής και Αιγυπτιακής πλευράς μέχρι την εμφάνιση του επόμενου επεισόδιο αμφισβήτησης της Μονής και την αντιμετώπιση του».

Το διάγγελμα του Χαμενεΐ, σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις έρχεται να επισφραγίσει την αποφασιστικότητα του Ιράν να συνεχίσει τον πόλεμο εναντίον του Ισραήλ και να στηρίξει τον αγώνα των Παλαιστινίων για ένα ανεξάρτητο κράτος.

Το libre ζήτησε συζήτησε με πέντε διεθνολόγους-αναλυτές που ειδικεύονται σε ζητήματα Μέσης Ανατολής οι οποίοι περιέγραψαν την καταστάση με μελανά χρώματα. Επισημαίνουν τον κίνδυνο για περιφερειακή εξάπλωσης της σύρραξης, μιλούν για ισορροπία τρόμου και επισημαίνουν την ανάγκη πολιτικής προσέγγισης πριν την ευθεία εμπλοκή παγκόσμιων δυνάμεων (ΗΠΑ, ΚΙΝΑ, ΡΩΣΙΑ) που θα οδηγούσε στο σημείο χωρίς επιστροφή.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Οι ισορροπίες τρόμου στην Μέση Ανατολή

Ο ειδικός σε θέματα Ισλάμ και Μέσης Ανατολής, Δρ Ευάγγελος Βενέτης, εξηγεί ότι «στην περιοχή της Μέσης Ανατολής υπάρχει ισορροπία τρόμου. Το Ισραήλ έχει πετύχει μέχρι τώρα μια τακτική νίκη στη λωρίδα της Γάζας και έχει υποστεί μια στρατηγική ήττα από τη στιγμή που η Χαμάς, όχι απλώς δεν έχει εξουδετερωθεί, αλλά παραμένει το ίδιο ισχυρή όσο ήταν στις 7 Οκτωβρίου».

Σύμφωνα με τον κ. Βενέτη «αυτή τη στιγμή στο Λίβανο, στο μέτωπο του Λιβάνου παρά τις αρχικές επιτυχίες του Ισραήλ σε επίπεδο πληροφοριών και εξάρθρωσης μέρους της ηγεσίας της Χεζμπολάχ, έχει διαμορφωθεί μια διπλή κατάσταση. Η υπεροπλία του Ισραήλ από αέρος, με την αεροπορία του, αλλά και η υπεροπλία της Χεζμπολάχ στο έδαφος. Το Ισραήλ έχει αποτύχει να δημιουργήσει προγεφύρωμα στο λιβανέζικο έδαφος και παραμένει καθηλωμένο στη διασυνοριακή περιοχή του Λιβάνου. Σε συνδυασμό με την πολλαπλότητα μετώπων που αντιμετωπίζει η Μέση Ανατολή με Υεμένη, Ιράκ, Συρία, το Ισραήλ αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια δύσκολη κατάσταση. Θα συνεχίζει να επιχειρεί χερσαία στο Λίβανο αλλά εάν δεν τα καταφέρει θα πρέπει να συμβιβαστεί άμεσα ώστε να μην χάσει ισχύ στο έδαφος. Με ότι αυτό συνεπάγεται για την ίδια την επικράτεια του Ισραήλ».

Ο μονόδρομος μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Διεθνούς Στρατηγικής και Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου, Μάριο Παναγιώτη Ευθυμιόπουλο, «η πρόσφατη δεύτερη επίθεση του Ιράν προς το Ισραήλ, αποτελεί ιστορικό ορόσημο. Όχι γιατί το έκανε δεύτερη φορά. Γιατί επιδιώκει μέσω συνεχούς ίσης πλέον εμπλοκής την ‘‘θεσμοθέτηση’’ παρουσίας της μέσω μιας μόνιμης πολιτικής – στρατιωτικής κίνησης τρομοκρατίας εναντίον και του Δυτικού κόσμου. Και μέσω της τρομοκρατίας, να επιτρέψει την επανοργάνωση των παραστρατιωτικών τρομοκρατικών ομάδων και να επιβάλλει την θεοκρατική τους εξτρεμιστική ιδεολογία». Ο ίδιος θεωρεί ότι «το Ιράν και οι σύμμαχοί του, είναι οι συντονιστές της περιφερειακής νέας πραγματικότητας όπως αυτοί θέλουν να προτάξουν».

Και όπως εξηγεί «με δεδομένο το γεγονός αυτό, αναμένεται να αλλάξουν όλα στη Μέση Ανατολή. Θα ενισχυθεί το συναίσθημα συμμαχιών ως η μόνη εναλλακτική επιλογή. Δηλαδή να συνεχίσουμε το διάλογο για τις νέες συμμαχίες με πρόσχημα, την ειρήνευση στη περιοχή, την επίλυση συγκρούσεων όπως στην Μέση Ανατολή και την αρχή μιας νέας πραγματικής ανάπτυξης.

Είμαστε πιο κοντά από ποτέ σε ένα αρχικό ‘‘ξεκαθάρισμα’’ συμμαχιών. Ωστόσο αυτό θα διαμορφώσει στρατιωτικών διαστάσεων αντιδραστική πολιτική του Ιράν και συμμαχιών, με δυναμική και ταχύτατη εξέλιξη πολιτικής η οποία διαπιστώνεται από συνεχείς πολεμικές συρράξεις που πολλαπλασιάζονται.

Το Ισραήλ το είχε αναφέρει μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας. Θα το ονομάσω ο μονόδρομος αρχιτεκτονικής ασφάλειας».

Πολιτική προσέγγιση πριν φτάσουμε στο σημείο χωρίς επιστροφή

 Από την πλευρά του ο διεθνολόγος – οικονομολόγος, Αναλυτής του Strategy International, Θρασύβουλος Ευτυχίδης, θεωρεί ότι «βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση μιας εν εξελίξει περιφερειακής σύγκρουσης που θα μπορούσε κάλλιστα να εξελιχθεί σε ένα Παγκόσμιο εφιάλτη με την εμπλοκή μεγάλων Δυνάμεων. Κάποιες ήδη εμπλέκονται.

Το κλειδί για την κλιμάκωση ή μη της σύγκρουσης, παραμένει στον ασυγκράτητο μέχρι στιγμής Πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Στην παρούσα κατάσταση οφείλει να απαντήσει στην πυραυλική επίθεση του Ιράν. Με δεδομένο ότι η στρατιωτική μηχανή του Ισραήλ δε διαθέτει αντίπαλο στην περιοχή, η επιλογή του μεγέθους της απάντησης, αλλά και του στόχου, είναι αυτή που θα καθορίσει τη συνέχεια.

Η εμπλοκή των ΗΠΑ, Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας στην άμυνα του Ισραήλ είναι φυσικά καλοδεχούμενη, αλλά μια αντίστοιχη σε επιθετική ενέργεια ίσως ανοίξει την πόρτα σε αντίστοιχες κινήσεις της Ρωσίας και της Κίνας, φυσικών και στρατηγικών εταίρων του Ιράν.

Ρωσία και Κίνα διαθέτουν ισχυρά κίνητρα υποστήριξης του Ιράν. Το Ιράν αποτελεί τροφοδότη οπλισμού για τη Ρωσία – την έχει προμηθεύσει με τα drones Sached αλλά πιθανότατα και με βαλλιστικούς πυραύλους. ΗΠΑ και Ρωσία διαθέτουν στρατιωτικές βάσεις στο Συριακό έδαφος. Η Κίνα έχει στηρίξει πολλά στις επενδύσεις της για την ανάπτυξη του Δρόμου του Μεταξιού (Belt and the road initiative) μέσα από το έδαφος του Ιράν μετά το κλείσιμο του Βόρειου Ρωσικού διαδρόμου. Δεν φαίνεται διατεθειμένη να συναινέσει στον οικονομικό αποκλεισμό της».  

Ο κ. Ευτιχίδης, μιλώντας για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρει ότι «αν και είναι αυτή που θα γίνει ο πρώτος αποδέκτης των συνεπειών της σύγκρουσης, είτε σε οικονομικό επίπεδο με την αύξηση των τιμών της ενέργειας, είτε σε νέα κύματα μετανάστευσης, δε διαθέτει δυστυχώς καμία επιρροή στην περιοχή. Η συμμετοχή της περιορίζεται στην έκδοση ανακοινώσεων όταν καταφέρνει να υπάρξει συμφωνία, που παραμένουν χωρίς αντίκρισμα.

Ελλάδα και Κύπρος παραμένουν στο μάτι του κυκλώνα. Εμπλέκονται άμεσα στις επιχειρήσεις με τη Σούδα η Ελλάδα, με τις Βρετανική και Αμερικανική βάση η Κύπρος, καλούνται να σηκώσουν το βάρος της εκκένωσης αλλά και θα αντιμετωπίσουν πρώτες τις νέες μεταναστευτικές ροές αν όχι οτιδήποτε άλλο.

Η Τουρκία ακολουθεί και πάλι μια μεσοβέζικη πολιτική, φαινομενικά υπέρ των Αράβων και του Ιράν, που δεν της απαγορεύει όμως να συμμετάσχει στην απόκρουση του πυραυλικού χτυπήματος προς το Ισραήλ με την άδεια χρήσης του Νατοϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης στη Μαλάτεια.

Σε μια τέτοια κατάσταση και πριν φτάσουμε στο σημείο χωρίς επιστροφή θα πρέπει να υπάρξει μια άλλη πολιτική προσέγγιση προς τους αντιμαχόμενους που θα επιβάλλει την ειρήνη. Για να γίνει αυτό, ίσως προκύψει η ανάγκη συνεννόησης μεταξύ των εμπλεκόμενων μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσίας, Κίνας) και αυτό ίσως είναι το μόνο θετικό που θα μπορούσε να προκύψει».

Η στρατηγική του Ισραήλ

Ο καθηγητής διεθνών σχέσεων και στρατηγικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Χαράλαμπος Παπασωτηρίου, μιλώντας στο libre, εξηγεί ότι το Ισραήλ «έχοντας αποδυναμώσει αποφασιστικά τη Χαμάς, επιδιώκει να κάνει το ίδιο και με τη Χεζμπολάχ, που βομβάρδιζε το βόρειο Ισραήλ με πυραύλους οδηγώντας 80.000 Ισραηλινούς να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.  Η εξουδετέρωση του ηγέτη της Χεζμπολάχ και μεγάλου αριθμού στελεχών επιτρέπει στις ισραηλινές δυνάμεις να υλοποιήσουν χερσαίες επιχειρήσεις για να αποδυναμώσουν στη σιιτική οργάνωση- όργανο του Ιράν περαιτέρω».

Σύμφωνα με τον ίδιο «η ισραηλινή στρατηγική βασίζεται στην πεποίθηση, ότι τα αραβικά κράτη δεν θα εμπλακούν σε πόλεμο με το Ισραήλ. Παρά τον ένα χρόνο εχθροπραξιών και την αναστάτωση της κοινής γνώμης στις αραβικές και άλλες μουσουλμανικές χώρες, τα αραβικά κράτη συνεχίζουν να φοβούνται γεωπολιτικά το Ιράν και επομένως να βλέπουν με ανοχή την αποδυνάμωση των περιφερειακών ‘‘αντιπροσώπων’’ του.

Σε αντίθεση με τους πρώτους μήνες μετά την 7^η Οκτωβρίου, όταν η δημοτικότητα του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε πέσει, η επίθεση στη Χεζμπολάχ έχει συσπειρώσει τους Ισραηλινούς γύρω από την πολιτική ηγεσία τους.  Αυτό όμως ενδέχεται να αλλάξει, αν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο καταλήξουν σε μακρόσυρτο μέτωπο χωρίς ορατό τέλος.  Προς το παρόν πάντως η ισραηλινή στρατηγική φαίνεται να επιτυγχάνει την αποφασιστική αποδυνάμωση της Χαμάς και της Χεζμπολάχ με ισχυρή εσωτερική νομιμοποίηση και χωρίς σοβαρή διεθνή αντίδραση, αρκεί να μην κλιμακωθεί η άμεση αντιπαράθεση με το Ιράν σε γενικευμένη ανάφλεξη.

Η κρίση και ο πόλεμος διαχέεται σε περιφερειακό επίπεδο

Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Σωτήρης Σέρμπος,  εμφανίζεται απαισιόδοξος, καθώς όπως λέει «πλέον βρισκόμαστε στο σενάριο που όλοι θέλαμε να αποφευχθεί. Δηλαδή η κρίση και ο πόλεμος διαχέεται σε περιφερειακό επίπεδο. Τρεις είναι οι βασικοί λόγοι που φτάσαμε ως εδώ:

Ο πρώτος είναι ότι υπάρχει μια έλλειψη ηγεσίας. Δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτό το ρόλο οι Αμερικανοί, κάτι το οποίο χειροτερεύει λαμβάνοντας υπόψιν την προεκλογική περίοδο. Οπότε κι αν ακόμα υπάρχουν οι όποιες κόκκινες γραμμές από τον Μπάιντεν και τον Μπλίνκεν δεν μπορούν να τις επιβάλλουν στον Νετανιάχου».

Ο κ. Σέρμπος πιστεύει ότι «ήταν λάθος εξαρχής που πολλοί υπερτιμήσαν τον ρόλο των Αμερικανών στο να πιέζουν το Ισραήλ, ιστορικά δεν επιβεβαιώνεται κάτι τέτοιο. Άρα, μέχρι τουλάχιστον τις αμερικανικές εκλογές, μέχρι την ορκωμοσία του επόμενου προέδρου, ο Νετανιάχου έχει κάθε λόγο να δοκιμάζει τα όρια και τις αντοχές των ΗΠΑ.

Επιπλέον, ο ίδιος αισθάνεται πολύ ισχυρότερος σε σχέση με το πως βρισκόμασταν για παράδειγμα τον Απρίλιο, μετά τα τότε αντίποινα του Ιράν. Τόσο στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό έχει ισχυροποιηθεί, όσο και γεωπολιτικά στην περιοχή με ότι έχει καταφέρει να πετύχει το Ισραήλ, κάτι που δεν το περίμενε λίγα χρόνια πριν.

Πέρα από τον Νετανιάχου και την κυβέρνησή του είναι ολοένα και μεγαλύτερο το τμήμα των Ισραηλινών που θεωρούν ότι -τώρα ίσως είναι η ευκαιρία να λογαριαστούμε με όλους και με όλα- επιστρέφοντας σ ένα δόγμα που είχε το Ισραήλ μέχρι και τον Πόλεμο των έξι ημερών που περιλαμβάνει και τα προληπτικά χτυπήματα απέναντι σε απειλές για την ασφάλειά του. Άρα αυτός είναι ο δεύτερος λόγος.

Και ο τρίτος λόγος είναι το Ιράν βρίσκεται αυτή τη στιγμή περισσότερο αποδυναμωμένο και περισσότερο αδύναμο από ότι ενδεχομένως κάποιοι το περιμένανε. Θεωρώ ότι παίχτηκε ένα μπρα ντε φερ, όσον αφορά το τελευταίο χτύπημα που είχαμε, το οποίο ήταν αναβαθμισμένο σε σχέση με τον Απρίλιο. Εκεί φαίνεται ότι πήραν το πάνω χέρι τουλάχιστον σε αυτή τη φάση οι αγιατολάδες, οι Φρουροί της Επανάστασης και κυρίως ο ίδιος ο Χαμενεΐ, θεωρώντας ότι έχει υποστεί ένα πολύ μεγάλο πλήγμα το Ιράν, όσον αφορά την ταπείνωση που έχει υποστεί. Άρα πρέπει να προφυλάξει κάτι από όλο αυτό, όσον αφορά τον άξονα της αντίστασης και εντός συνόρων.

Ασφαλώς, ταυτόχρονα το γνωρίζει ο Νετανιάχου. Πρώτον γνωρίζει ότι το Ιράν δεν θέλει να μπλέξει σε κάτι παραπάνω, άρα έχει χαθεί η προτροπή εκ μέρους του Ιράν και επιπλέον το καθεστώς ανησυχεί για την ίδια την επιβίωσή του στο εσωτερικό. Αυτά είναι σινιάλα που θέλει να εκμεταλλευτεί το Ισραήλ. Άρα, εδώ τίθεται το μεγάλο ερώτημα με ποιον τρόπο θα απαντήσει. Αν θα στοχεύσει απλώς σε κάποιες ενεργειακές ή πετρελαϊκές εγκαταστάσεις μαζί με στρατιωτικούς στόχους. Αν θα προσπαθήσει, λαμβάνοντας υπόψιν το πόσο μεγάλη είναι η διείσδυση των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας  εντός του καθεστώτος στην Τεχεράνη. Άρα πιστεύω ότι ακόμα  και στα υψηλότερα κλιμάκια του καθεστώτος ακόμη και στον ίδιο τον Χαμενεΐ, υπάρχει ανησυχία και φόβος αν θα μπορούσε και ο ίδιος να γίνει στόχος.

Και το τρίτο σενάριο της πολύ μεγάλης κλιμάκωσης είναι να χτυπηθούν εγκαταστάσεις που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Είναι η τελευταία κόκκινη γραμμή που έχουν θέσει οι Αμερικανοί έναντι των Ισραηλινών και εκεί φυσικά οι Ισραηλινοί θέλουν και την κάλυψη των ΗΠΑ.

Όσον αφορά την Ευρώπη, σε αυτή την κρίση, έδειξε ότι δεν την λογαριάζει κανείς και αυτό είναι ένα πολύ κακό σινιάλο για την επόμενη μέρα σε μια γεωγραφική ζώνη που βρίσκεται για εμάς ως Ευρώπη, αυτό που λέγεται γειτονιά μας και εγγύς εξωτερικό».