Συγκεκριμένα, οι δύο επιβαίνοντες στη βάρκα ηλικίας 16 και 17 ετών, παρασύρθηκαν από τον άνεμο, στη θαλάσσια περιοχή της παραλίας “ΚΥΑΝΗ ΑΚΤΗ” του Δήμου Αποκορώνου. Αμέσως, για την περιοχή αναχώρησε ένα Περιπολικό όχημα Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. από ξηράς, το ταχύπλοο σκάφος «ΑΝΔΡΙΑΝΑ» Τ.Χ. 1447, καθώς και ο ναυαγοσώστης της περιοχής, με χρήση σωστικής σανίδας.

Με τη συνδρομή του ναυαγοσώστη και του «ΑΝΔΡΙΑΝΑ», οι επιβαίνοντες μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στην ακτή, καλά στην υγεία τους.

Το περιστατικό δημιουργεί προβληματισμό για το μέχρι που μπορούν να παρασυρθούν οι έφηβοι, προκειμένου να λάβουν μέρος σε μία πρόκληση.

Ειδικότερα, η φωτιά άναψε μέσα σε πευκόφυτη έκταση και μάλιστα σε ημέρα υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς καθιστά το περιστατικό ιδιαίτερα σοβαρό.

Το ζητούμενο, πλέον, είναι να διερευνηθούν πλήρως οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το περιστατικό, αλλά και το πώς τα παιδιά οδηγήθηκαν στην απόφαση να συμμετάσχουν σε μία τέτοια πρόκληση που θα μπορούσε ν΄ αποβεί μοιραία και για τη δική τους ζωή αλλά και των υπολοίπων κατοίκων, καθώς και για τους ίδιους τους τετράποδους φίλους και τα πουλιά, που διαμένουν στο δάσος.

Το περιστατικό είχε γίνει γνωστό μέσα από βίντεο που παρουσίασε την περασμένη εβδομάδα ο ANT1 και προκάλεσε έντονη ανησυχία, καθώς διαφαίνονταν έφηβοι σε πευκόφυτη περιοχή και άναβαν φωτιά, επιχειρώντας στη συνέχεια να την περιορίσουν.

Οι τρεις ανήλικοι βρίσκονταν κοντά στη λεωφόρο Πεντέλης, στο δάσος των Άνω Βριλησσίων, σε ημέρα κατά την οποία ο κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιάς ήταν υψηλός. Το βίντεο είχε καταγράψει περαστικός οδηγός, ο οποίος αντιλήφθηκε τι συνέβαινε και το υλικό στη συνέχεια δημοσιοποιήθηκε.

Πώς εντοπίστηκαν οι 13χρονοι

Μετά τη δημοσιοποίηση του βίντεο έγινε ενημέρωση μέσω του 112 και ξεκίνησε η έρευνα για τον εντοπισμό των παιδιών. Στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) κατάφεραν τελικά, σύμφωνα με την Αστυνομία, να ταυτοποιήσουν τους τρεις ανήλικους και να εντοπίσουν τόσο τους ίδιους όσο και τις οικογένειές τους.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, οι 13χρονοι φέρεται να ζήτησαν συγγνώμη για την πράξη τους, ενώ οι γονείς τους φέρεται να δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν τη συμμετοχή των παιδιών στο συγκεκριμένο challenge.

Η Άννα Μαρία, σύμφωνα με το Samos24.gr, περνούσε στη Σάμο όλα τα παιδικά της καλοκαίρια. Οι φίλοι της θυμούνται τα παιχνίδια στις κούνιες, τα γέλια και την αναμονή κάθε επόμενου καλοκαιριού, και γράφουν πως τα καλοκαίρια στο νησί δεν θα είναι πια όπως παλιά.

«Σήμερα σε αποχαιρετήσαμε με τον δικό μας τρόπο στη Σάμο, εδώ που είχες περάσει όλα τα παιδικά καλοκαιρινά σου χρόνια. Ήμασταν μικρά, παίζαμε στις κούνιες, τρέχαμε, γελάγαμε, δεν είχαμε έννοιες. Περιμέναμε πώς και πώς το επόμενο καλοκαίρι για έρθεις να κάνουμε τα ίδια. Πέρσι όταν έφυγες κλαίγαμε όλοι πάρα πολύ χωρίς λόγο, σε αγκαλιάσαμε τόσο σφιχτά λες και ξέραμε ότι είναι η τελευταία φορά που θα σε βλέπαμε, οι τελευταίες στιγμές μας, τα τελευταία γέλια μας, τα τελευταία δάκρυά μας…», είπαν.

«Φέτος και για τα επόμενα χρόνια δεν θα σε περιμένουμε να έρθεις, όμως πάντα κάτι μέσα μας θα σε περιμένει… Σήμερα έγινες νυφούλα, δεν μπορέσαμε να παρευρεθούμε να σε δούμε, συγγνώμη. Ήσουν πάντα γελαστή, η χαρά της παρέας, μας έκανες πάντα να γελάμε. Σήμερα δεν έφυγες μόνο εσύ αλλά έφυγε ένα κομμάτι από εμάς, τους φίλους σου, την οικογένειά σου, τις συμπαίκτριές σου, τους συγγενείς σου… Τα καλοκαίρια δεν θα είναι πια όπως παλιά, θα υπάρχει μία απώλεια που θα πρέπει να τη γεμίζουμε με χαρά. Έφυγες τόσο άδοξα και άδικα, τόσο νωρίς, που δεν πρόλαβες να εκπληρώσεις τα όνειρά σου. Πέτα ψηλά λαμπρό μας αστέρι, να φωτίζεις τον ουρανό όπως είναι και η ψυχή σου. ΔΕΝ ΘΑ ΣΕ ΞΕΧΑΣΟΥΜΕ ΠΟΤΕ… ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΜΑΖΙ ΜΑΣ…», είπαν οι έφηβοι της Σάμου.

Οι φίλοι σου

Νικολέτα Μαργαρώνη, Μαριτίνα Μαργαρώνη, Λυδία Δελόγλου, Άννα Μαρία Μαραγκού, Μάριος Χαριλάου, Ζαφειρώ Αργυρού, Νίκος Μιχαλαΐνας, Γιώργος Μωραΐτης, Χρήστος Κότσιρας

Η προσωρινή κράτηση των δύο υπόπτων, ενός αγοριού ηλικίας 16 ετών και ενός κοριτσιού ηλικίας 15 ετών, παρατάθηκε. Αναμένεται να οδηγηθούν αύριο το πρωί ενώπιον δικαστηρίου, όπου ενδέχεται να απαγγελθεί σε βάρος τους η κατηγορία της «ανθρωποκτονίας ανηλίκου», έγινε γνωστό από τον εισαγγελέα Φρεντερίκ Τεγιέ, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Το πτώμα του θύματος βρέθηκε την Κυριακή, γύρω στις 17.00, σε μια δασώδη περιοχή, στις όχθες του ποταμού Βιλέν. Ο θάνατος του 11χρονου αγοριού, του Τεό, προκλήθηκε από «στραγγαλισμό», επιβεβαίωσε η νεκροψία-νεκροτομή, όπως προσθέτει το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

Τις αρχές ειδοποίησε ένα ζευγάρι ντόπιων που κάλεσε την αστυνομία «αφού άκουσε τις κραυγές ενός παιδιού», είπε ο εισαγγελέας. Οι αστυνομικοί ανακάλυψαν το παιδί χωρίς τις αισθήσεις του, με «μια πετσέτα μπάνιου γύρω από τον λαιμό του».

Οι έφηβοι είχαν πάει μαζί με τον 11χρονο για ψάρεμα

Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, το Τεό είχε πάει στο σημείο για να ψαρέψει στον ποταμό, το απόγευμα, μαζί με τους δύο εφήβους. «Οι δύο νέοι εθεάθησαν στη συνέχεια να φεύγουν τρέχοντας», συνέχισε ο Τεγιέ, ενώ ο εξοπλισμός ψαρέματος του θύματος δεν βρέθηκε στην περιοχή.

Η έρευνα επέτρεψε την ταυτοποίηση και προσαγωγή τη Δευτέρα το πρωί του 16χρονου. Το 15χρονο κορίτσι παραδόθηκε στο αστυνομικό τμήμα και τέθηκε υπό κράτηση το απόγευμα της Δευτέρας.

«Οι καταθέσεις τους είναι αντικρουόμενες… Την παραμονή της τραγωδίας (το Σάββατο), ψάρευαν μαζί στον Βιλέν και συνεννοήθηκαν να ξαναβρεθούν την επομένη για να ψαρέψουν», εξήγησε ο εισαγγελέας.

«Οι δύο ύποπτοι παραδέχθηκαν πως επιτέθηκαν στον 11χρονο και τον στραγγάλισαν. Κατόπιν, τράπηκαν σε φυγή αρπάζοντας τα σύνεργα ψαρέματος και τα προσωπικά αντικείμενα του Τεό, τα οποία βρέθηκαν στις οικίες τους κατά τη διάρκεια ερευνών», συμπλήρωσε.

«Υποστήριξαν πως επιτέθηκαν στον Τεό για να τον εκδικηθούν και να πάρουν πίσω δολώματα ψαρέματος αξίας λίγων δεκάδων ευρώ, που ο Τεό τους είχε πάρει».

Ο Τεό είχε πει στους γονείς του πως ο 16χρονος που είχε γνωρίσει του «είχε δώσει» αυτά τα δολώματα.

Για το φαινόμενο αυτό μίλησαν στο ΕΡΤnews ο κ. Παναγιώτης Μπεχράκης, προέδρος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πρόληψης του Καπνίσματο και η παιδοψυχολόγος Χριστίνα Μπογιατζή.

Ο κ. Μπεχράκης τόνισε ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια αθώα εναλλακτική, αλλά ως μια μορφή εξάρτησης από τη νικοτίνη ήδη από τις πρώτες χρήσεις. Όπως υπογράμμισε, ακόμη και η δοκιμή του ηλεκτρονικού τσιγάρου μία ή δύο φορές μπορεί να οδηγήσει ένα παιδί σε μακροχρόνια εξάρτηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, το άτμισμα αποτελεί μια στοχευμένη πρακτική προσέγγισης παιδιών και εφήβων μέσω προϊόντων με γεύσεις και αρώματα, όπως φράουλα ή βανίλια, τα οποία καθιστούν τη νικοτίνη πιο ελκυστική στις μικρές ηλικίες.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διάδοση του φαινομένου μεταξύ μαθητών και εφήβων, με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο έχει μετατραπεί σε ένα κοινωνικό «αξεσουάρ», συνδεδεμένο με την ανάγκη αποδοχής, ταύτισης με την παρέα και την αναζήτηση ταυτότητας. Η κ. Μπογιατζή εξήγησε ότι πολλοί νέοι συνδέουν το άτμισμα με μια αίσθηση ανεξαρτησίας και πρόωρης ενηλικίωσης, χωρίς να αντιλαμβάνονται πως στην πραγματικότητα οδηγούνται σε μια μορφή εξάρτησης.

Οι δύο ειδικοί συμφώνησαν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με απαγορεύσεις ή σοκαριστικές εικόνες στα προϊόντα καπνού. Αντίθετα, έδωσαν έμφαση στην ανάγκη για συστηματική ενημέρωση και παιδεία, τόσο μέσα στα σχολεία όσο και στην οικογένεια. Ο κ. Μπεχράκης υπογράμμισε ότι απαιτείται μια οργανωμένη πανελλαδική και πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενημέρωσης για τις συνέπειες της νικοτίνης, ενώ επανέλαβε το μήνυμα: «Η γεύση φεύγει, η εξάρτηση μένει».

Το ατμίσμα δεν είναι ακίνδυνη μόδα

Από την πλευρά της, η κ. Μπογιατζή στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των γονέων, εξηγώντας ότι οι έφηβοι δεν πείθονται μέσα από αυστηρές απαγορεύσεις ή κηρύγματα, αλλά κυρίως μέσα από το προσωπικό παράδειγμα και την ουσιαστική επικοινωνία. Όπως σημείωσε, ένας γονιός που καπνίζει δύσκολα μπορεί να πείσει το παιδί του να μην ατμίζει. Παράλληλα, υποστήριξε ότι τα παιδιά που έχουν ισχυρή αυτοεκτίμηση, αίσθηση ταυτότητας και ουσιαστικά ενδιαφέροντα είναι λιγότερο πιθανό να αναζητήσουν αποδοχή μέσα από εξαρτήσεις.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η ευθύνη της πολιτείας, με τον κ. Μπεχράκη να εκφράζει την άποψη ότι δεν θα έπρεπε να είχαν αδειοδοτηθεί προϊόντα που προωθούν τη νικοτίνη μέσω ελκυστικών γεύσεων και συσκευασιών. Όπως ανέφερε, η σύγκρουση αφορά πλέον την αντιπαράθεση ανάμεσα σε μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και την προστασία των παιδιών από τη νικοτίνη.

Οι ειδικοί κατέληξαν ότι το άτμισμα δεν αποτελεί μια ακίνδυνη μόδα, αλλά ένα σοβαρό κοινωνικό και υγειονομικό ζήτημα, το οποίο απαιτεί ενημέρωση, πρόληψη και ενεργή συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και πολιτείας.

Νίκος Γιαννόπουλος

“Έρχονται δεκάδες αιτήματα κάθε εβδομάδα και απ’ αυτά τα συντριπτικώς περισσότερα είναι απολύτως σοβαρά” τονίζει η πηγή μας σχετικά.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ πανελλαδικά τα σχετικά αιτήματα δεν ξεπερνούσαν τα 700 καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής σεζόν, εφέτος πλησιάζουν τα 1400 χωρίς η χρονιά να έχει τελειώσει.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα συγκεκριμένα παιδιά είναι ποικίλα. Αυτό που κυρίως πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι κυριαρχεί το ακραίο άγχος σε όλες του τις εκφάνσεις.

Υπάρχουν περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται ως πολύ σοβαρές, παιδιά που στο παρελθόν έχουν νοσηλευτεί.

Οι περισσότερες των περιπτώσεων όμως έχουν να κάνουν με παιδιά αγχωμένα που δηλώνουν αδυναμία να πάνε στο σχολείο, αδυναμία που εννοούν και βιώνουν.

Υπάρχουν, παράλληλα, περιπτώσεις εθισμών. Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα που έχουν σαφή σχέση με την τεχνολογία.

Παιδιά που αντιμετωπίζουν εθισμό στις οθόνες των κινητών τους τηλεφώνων και των πάσης φύσεως συσκευών δηλώνουν στους γιατρούς που τα εξετάζουν ότι δεν μπορούν να ξυπνήσουν το πρωί για να πάνε στο σχολείο.

Ο λόγος είναι προφανής. Ο εθισμός τα κρατάει άυπνα και η κούραση που συσσωρεύεται σ’ αυτά τα νεανικά κορμιά είναι τεράστια.

Τέλος, καταγράφονται και περιστατικά σχολικής άρνησης. Για το φαινόμενο είχαμε γράψει και στο παρελθόν στο Libre. Το παιδί δηλώνει αδυναμία να πάει στο σχολείο χωρίς να διευκρινίζει ακριβώς τους λόγους που μπορεί να ποικίλλουν. 

Πρόκειται για διαταραχή σοβαρή που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμάται καθώς έχει αυξητικές τάσεις και μπορεί να παρουσιάσει σε κάθε ηλικία μέχρι τα 18.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε δύο βασικά συμπεράσματα:

• Ότι η παρουσία ψυχολόγων σε όλα, ανεξαιρέτως τα σχολεία, είναι πλέον κάτι παραπάνω από απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία των σχολικών μονάδων. Οι προκλήσεις είναι τεράστιες και χωρίς την καθημερινή παρουσία επιστημονικού προσωπικού δεν θα μπορούν να αντιμετωπιστούν.
• Ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους από το ΕΣΥ πρέπει να αναβαθμιστούν καθώς τα περιστατικά πολλαπλασιάζονται. Τα νοσοκομεία, ακόμα και τα μεγάλα της Αθήνας, δεν διαθέτουν ικανό αριθμό προσωπικό και ο όγκος της δουλειάς που διαχειρίζονται είναι πλέον τεράστιος.

Γενικά το ΕΣΥ δεν αποδεικνύεται ιδιαίτερα φιλικό σε ψυχικά πάσχοντες εφήβους, δείχνει να μην μπορεί να εναρμονιστεί με τις προκλήσεις των καιρών του και με τις ανεπάρκειές του στέλνει κόσμο σε ιδιωτικές δομές και γιατρούς. Όποιους βέβαια μπορούν να πληρώσουν για σειρά θεραπειών και νοσηλειών

Νίκος Γιαννόπουλος

Αλλά γιατί είναι ρεαλιστής ο Σάντσεθ; Γιατί γνωρίζει τόσο τις διεθνείς στατιστικές όσο και τους αυξανόμενους κινδύνους για τους εφήβους:

Μέσα σε τρία χρόνια, σύμφωνα με διεθνή μελέτη η οποία έγινε σε 12.000 παιδιά ηλικιών από 9 έως 13 ετών, η χρήση των social media αυξήθηκε θεαματικά.

Πριν τρία χρόνια ο μέσος όρος ήταν τα 7 λεπτά την ημέρα. Τώρα είναι τα 73.
Η παραπάνω υπερχρήση εξηγεί (όχι απόλυτα αλλά κατά ένα μεγάλο ποσοστό και την αύξηση της κατάθλιψης σε παιδιά αυτών των ηλικιών κατά 35% σε μόλις τρία χρόνια. 

Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι πρώτα τα παιδιά ανάπτυξαν ένα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για το social media κόσμο και εν συνεχεία εκδήλωσαν συμπτώματα κατάθλιψης. Στο Libre έχουμε μιλήσει ήδη αναλυτικά για το πως τα social μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε ασθένειες όπως η ψυχογενής ανορεξία.

Την ίδια ώρα παρατηρείται το φαινόμενο της ελάττωσης του ύπνου στους εφήβους και στις έφηβες. Υπάρχουν πολλές πολλές μελέτες που καταγράφουν μειωμένες ώρες ύπνου στα παιδιά που κάνουν χρήση των social media (και του κινητού τους τηλεφώνου κατά συνέπεια) λίγο πριν πέσουν για ύπνο.

Δεν είναι όμως μόνο αυτό: Οι ειδικοί παρατηρούν ότι ο ύπνος των εφήβων έχει γίνει πλέον διακοπτώμενος. Λόγω των notifications που έρχονται συνεχώς κατά τη διάρκεια της νύχτας (μηνύματα, αλληλεπίδραση σε ποστ, video) είναι μεγάλο πλέον το ποσοστό των παιδιών τα οποία ξυπνούν για να περιεργαστούν το τηλέφωνό τους και να τσεκάρουν πιθανά ταγκαρίσματα ή dm. Προφανώς ουδείς έφηβος πρέπει να κοιμάται με το κινητό του τηλέφωνο στο δωμάτιο.

Η αυξανόμενη χρήση των social media προκαλεί επίσης πτώση της αυτοεκτίμησης (από τα συνεχή video παιδιών της ίδιας ηλικίας, ο χρήστης εξάγει το συμπέρασμα ότι μάλλον δεν αξίζει τίποτα) ενώ διαμορφώνεται και η τάση της εξιδανίκευσης συγκεκριμένων τύπων σωμάτων. Ολοι καταλαβαίνουμε ότι το ιδεατό μοντέλο είναι το πολύ αδύνατο, γυμνασμένο κορμί, τάση που επηρεάζει ψυχολογικά κυρίως τα κορίτσια.

Θα αλλάξουν οι αλγόριθμοι  

Οι περιορισμοί είναι λοιπόν απαραίτητοι; Ναι, απαντά σχεδόν το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας και ιδιαίτερα των επιστημόνων που ασχολούνται με τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος των εφήβων είναι πιο “επιρρεπής” σε τέτοιου είδους εθισμούς οι οποίοι έτσι και αλλιώς ενισχύονται από άψογα σχεδιασμένους αλγόριθμους. Ως γνωστόν οι αλγόριθμοι των social media έχουν δημιουργηθεί για να παρατείνουν όσο το δυνατόν περισσότερο την παραμονή των χρήστων στις πλατφόρμες. Και γι’ αυτό υπάρχουν πλέον ειδικοί που πιστεύουν ότι θα πρέπει μ΄ έναν τρόπο να περιοριστεί η δυνατότητα του απεριόριστου scrolling.

Σχετική έρευνα ιδρύματος στη Μεγάλη Βρετανία κατέταξε το Instragram ως το χειρότερο social media για την ψυχική υγείων των νέων. Διαδίδει μία κουλτούρα “τέλειας ζωής” ενώ μέσα των αναρίθμητων φίλτρων δίνεται μία εντελώς στρεβλή (“ιδανική”) εικόνα για τα ανθρώπινα σώματα.

Κατά την ίδια μελέτη τη δεύτερη θέση σ’ αυτόν τον θλιβερό κατάλογο καταλαμβάνει το Snapcaht το οποίο δημιουργεί μεγάλη εξάρτηση αλλά και πίεση για συνεχή on line παρουσία στους χρήστες.

Το Tik-Tok τέλος είναι και αυτό πολύ ψηλά αφού προσφέρει δυνατότητα για ατελείωτο scrolling με περιεχόμενο που εξελίσσεται και ολοκληρώνεται πολύ γρήγορα. Είναι κυρίως αυτά τα σύντομα video που εξάπτουν τη φαντασία και αρέσουν ιδιαίτερα στους εφήβους και στις έφηβες.

Γίνεται σαφές ότι οι κυβερνήσεις που εξετάζουν περιορισμούς (μεταξύ των οποίων και η ελληνική) δεν στοχεύουν απλώς στην απαγόρευση, αλλά στην προστασία της ψυχικής και σωματικής ανάπτυξης των παιδιών.

• Βασικοί λόγοι περιλαμβάνουν, όπως ήδη καταγράψαμε, την ευαλωτότητα του εγκεφάλου στην εφηβεία, την έκθεση σε τοξικό περιεχόμενο και τη συνεχή κοινωνική πίεση, που μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια προβλήματα ψυχικής υγείας.

Επιπλέον, η πρόληψη μέσω περιορισμών ηλικίας ή χρονικών ορίων οθόνης λειτουργεί όπως άλλοι κανόνες δημόσιας υγείας, παρόμοιοι με αυτούς για αλκοόλ, κάπνισμα ή κατανάλωση ζάχαρης.

Η επιστημονική βάση αυτών των πολιτικών δείχνει ότι οι περιορισμοί δεν απαγορεύουν την τεχνολογία, αλλά δημιουργούν ένα ασφαλέστερο πλαίσιο χρήσης, μειώνοντας τους κινδύνους και ενισχύοντας τη δυνατότητα των παιδιών να αξιοποιούν τα οφέλη των social media χωρίς σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις.

Ακυρος λοιπόν ο “συναγερμός” που έχει ήδη σημάνει ο Ελον Μασκ κατά του “αυταρχικού” Σάντσεθ μέσα από το δικής του ιδιοκτήσιας social media (X). Δεν κόπτεται για τις ελευθερίες ο Αμερικανός μεγιστάνας αλλά για τα κέρδη των εταιριών του. Και οι περιορισμοί αναμένεται να τα “ψαλιδίσουν“.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας ενημερώθηκαν, αναλυτικά και εμπεριστατωμένα από υψηλόβαθμους Αξιωματικούς της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ), οι 13 Περιφερειακοί Διευθυντές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οι Διευθυντές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αναφορικά με το πρόβλημα της βίας και της παραβατικότητας ανάμεσα στους ανήλικους. Καθώς και για τα εργαλεία και τις δυνατότητες ουσιαστικής πρόληψης και αντιμετώπισης των φαινομένων στο σχολικό περιβάλλον.

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη επεσήμανε: «Η κοινή μας παρουσία σήμερα εκφράζει την αφύπνιση και τον συντονισμό μας ώστε με ξεκάθαρους ρόλους και κοινό στόχο να προστατεύσουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες, ενισχύοντας την ασφάλειά τους, μέσα στη σχολική κοινότητα. Ο δικός μας ρόλος είναι καίριος για την έγκαιρη αναγνώριση των αλλαγών της συμπεριφοράς και την στήριξη όλων των παιδιών, πριν τα προβλήματα κλιμακωθούν, μέσα από σταθερές σχέσεις εμπιστοσύνης, ένα σαφές πλαίσιο λειτουργίας και την διαμόρφωση ενός θετικού υποστηρικτικού σχολικού περιβάλλοντος.

Ευχαριστώ θερμά τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη, κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τα στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας που συμβάλλουν με τη γνώση τους, με την εμπειρία τους, την ετοιμότητά τους στην κοινή μας αποστολή. Κατανοούν όλοι,  ότι ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των στελεχών της εκπαίδευσης είναι καθοριστικός, γιατί βρισκόμαστε καθημερινά δίπλα στα παιδιά, βλέπουμε και εντοπίζουμε τα πρώτα σημάδια και μπορούμε να χτυπήσουμε τα πρώτα «καμπανάκια». Τα παιδιά δεν γεννιούνται παραβατικά. Κρατώ αυτό το οποίο επεσήμαναν στη σημερινή ημερίδα οι αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ, ότι, οφείλουμε ως σχολική κοινότητα, να είμαστε σε εγρήγορση πριν η δυσκολία ενός παιδιού γίνει παραβατικότητα και πριν η παραβατικότητα γίνει αδίκημα. Στη σχολική καθημερινότητα υπάρχουν πλέον ενταγμένοι χιλιάδες ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί, ένα ευρύ δίκτυο ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των παιδιών, των εκπαιδευτικών και των οικογενειών. Εργαζόμαστε καθημερινά για να κάνουμε ακόμα πιο αποτελεσματικό το πλαίσιο υποστήριξης των παιδιών αλλά και των εκπαιδευτικών».

Η Υπουργός, κατά την ημερίδα, αναφέρθηκε στα μέτρα που έχουν ληφθεί από το 2019 για την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των σχολείων με σημαντική αύξηση των προσλήψεων ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών αλλά και σχολικών νοσηλευτών. Όπως είπε η Σοφία Ζαχαράκη, εφαρμόζεται η Εθνική Στρατηγική για την Αντιμετώπιση του Σχολικού Εκφοβισμού, αξιοποιείται η πλατφόρμα stop-bullying για την καταγραφή περιστατικών και υλοποιούνται στοχευμένες επιμορφωτικές δράσεις για εκπαιδευτικούς.

«Να μη φοβάστε, να είστε πάντα γενναίοι και τολμηροί. Δεν έχετε να διακινδυνεύσετε τίποτα, γιατί έχετε εμάς δίπλα σας, συμπαραστάτες στο έργο σας, θα είμαστε κοντά σας, θα είμαστε η καθημερινή σας συνδρομή στο έργο, όπου χρειάζεται, όπου μας καλέσετε για να γίνουμε ακόμη καλύτεροι στη διαχείριση του σοβαρού κοινωνικού προβλήματος, της ανήλικης παραβατικότητας», είναι το μήνυμα που απηύθυνε ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, απευθυνόμενος στους Περιφερειακούς Διευθυντές και Διευθυντές Εκπαίδευσης.

Ο Υπουργός σημείωσε πως το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η ΕΛ.ΑΣ έχουν δημιουργήσει  ένα πλέγμα πολιτικών και δομών που «προσπαθεί να εξαρθρώσει, από τη μια μεριά κυκλώματα και δίκτυα που παράγουν και προάγουν τη βία και, από την άλλη πλευρά, να παραχθεί πολιτική, η οποία θα συμβάλλει στη βελτίωση του προβλήματος της βίας των ανηλίκων και σε συνεργασία μαζί σας και με άλλες ομάδες, οι οποίες ασχολούνται με τα θέματα αυτά, να μπορέσουμε πραγματικά να απαντήσουμε στην αγωνία των γονέων, στην αγωνία της ελληνικής κοινωνίας». Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη δημιουργία της Διεύθυνσης Κοινωνικής Αστυνόμευσης στο Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ, σε όλες τις Διευθύνσεις Αστυνομίας της χώρας, αλλά και στα Γραφεία Αντιμετώπισης Ανήλικης Παραβατικότητας και Προστασίας Ανηλίκων. Τέλος, αναφέρθηκε αναλυτικά στις δράσεις που αναπτύσσει η ΕΛ.ΑΣ, όπως είναι η τηλεφωνική γραμμή 10201, η πλατφόρμα SafeYouth, οι περιπολίες ήπιας αστυνόμευσης σε πλατείες, όπου συγκεντρώνονται ανήλικοι κλπ.

Την ημερίδα συντόνισε ο Γενικός Γραμματέας Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Ειδικής Αγωγής, Γιάννης Παπαδομαρκάκης, ο οποίος σημείωσε: «Η σημερινή εκδήλωση αποτελεί ένα ακόμα βήμα στην ουσιαστική και διαρκή συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Προστασίας του Πολίτη και Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με κοινό στόχο την ενδυνάμωση της εκπαιδευτικής κοινότητας — και ιδίως των στελεχών εκπαίδευσης — στον κρίσιμο ρόλο της πρόληψης και της αποτελεσματικής διαχείρισης των κοινωνικών συμπεριφορών των μαθητών και των μαθητριών. Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού λαμβάνει διαρκώς όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων. Πέρα από τη θεσμική και υλικοτεχνική θωράκιση, το σχολείο καλείται σήμερα να ανταποκριθεί και σε σύνθετες κοινωνικές προκλήσεις που επηρεάζουν άμεσα την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των νέων. Η διαμόρφωση ενός πραγματικά ασφαλούς και υποστηρικτικού περιβάλλοντος μάθησης προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων».

Ακολούθησαν οι παρουσιάσεις των Ανώτερων Αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ.

Ειδικότερα, στην εισήγησή της η Αστυνόμος Α΄ και Ψυχολόγος Δρ. Κωνσταντίνα Κωστάκου αναφέρθηκε αναλυτικά στα ζητήματα της παραβατικότητας ανηλίκων, σημειώνοντας τι είναι και τι μπορεί να θεωρηθεί παραβατικότητα από τους ανήλικους, ώστε και οι ίδιοι οι καθηγητές των σχολείων να μπορέσουν να εντοπίσουν εν τη γενέσει τους τα περιστατικά και να συμβάλουν ώστε να αντιμετωπιστούν τυχόν ζητήματα.

 Για τους κινδύνους του διαδικτύου και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσω αυτού μίλησε από τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος η Αστυνόμος Α΄ Δρ. Αιμιλία Δουκέλη. Ο Διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών της Δ.Α.Ο.Ε, Αστυνομικός Υποδιευθυντής, Ιωάννης Καρυδάκος, ανέπτυξε τους κινδύνους που κρύβονται από τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών από μαθητές όπως και τους τρόπους διακίνησης ουσιών ανάμεσα σε μαθητές. Την Ημερίδα έκλεισαν με τις εισηγήσεις τους για τα ζητήματα της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας η Τμηματάρχης του Τμήματος Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Διεύθυνσης Κοινωνικής Αστυνόμευσης, Αστυνομική Υποδιευθύντρια Δήμητρα Κατεχάκη και ο Αστυνομικός Υποδιευθυντής της Διεύθυνσης Κοινωνικής Αστυνόμευσης και Ψυχολόγος, Νικόλαος – Ανάργυρος Στρατογιάννης.

Όλοι οι Αξιωματικοί δέχτηκαν ερωτήσεις από τους συμμετέχοντες διευθυντές των σχολείων της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεσμεύτηκαν πως θα ενισχύσουν τη συνεργασία τους, προκειμένου να μπορέσουν μέσω της συνέργειας να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικές πολιτικές για την αντιμετώπιση των σοβαρών κοινωνικών ζητημάτων που απασχολούν τους ανήλικους μαθητές.

Όλα γίνονται μέσα σε 5 λεπτά. Εύκολα και γρήγορα η αστυνομική ταυτότητα του ανήλικου παραποιείται και ουσιαστικά δημιουργείται μια νέα, πλαστή, στην οποία μπορεί να γράψει όποια ηλικία θέλει για να προμηθευτεί π.χ. αλκοόλ. Η διαδικασία είναι εύκολη και γίνεται μέσω διαδικτυακών εφαρμογών. 

Σε ρεπορτάζ του Alpha, μπήκαν δίπλα – δίπλα μια αυθεντική ταυτότητα και μια πλαστή και η αλήθεια είναι, ότι πολύ δύσκολα καταλαβαίνει κάποιος τη διαφορά. Πόσο μάλλον, ένας υπάλληλος κάβας ή νυχτερινού μαγαζιού, που θα της ρίξει μια γρήγορη ματιά.

Ο τύπος του αρχείου που αποκτά ο έφηβος μέσω των εφαρμογών αυτών, είναι συμβατός με το Wallet κι έτσι, η πλαστή ταυτότητα φορτώνεται κανονικά στη συσκευή του κινητού τηλεφώνου.

Άρα ο έφηβος, επιδεικνύει την πλαστή ταυτότητα ως κανονική, περνώντας εύκολα και γρήγορα για ενήλικας. 

Φυσικά, αυτό που θα πρέπει να γνωρίζουν όσοι χρησιμοποιούν τέτοιες ταυτότητες, είναι ότι μπορεί να κατηγορηθούν για πλαστογραφία.

Παρόλα αυτά, αρκετά είναι τα παιδιά που χρησιμοποιούν τέτοιες ταυτότητες για να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αλκοόλ, τσιγάρα και ό,τι άλλο απαγορεύεται κανονικά για ανηλίκους.

Οι ευρωπαϊκές τάσεις – μικρότερη χρήση ουσιών, αλλά νέοι κίνδυνοι

Η έβδομη τετραετής καταγραφή της ESPAD καλύπτει 113.882 μαθητές ηλικίας 15-16 ετών σε 37 ευρωπαϊκές χώρες.
Βασικά ευρήματα για όλη την Ευρώπη:

• Μείωση της χρήσης αλκοόλ και παραδοσιακών τσιγάρων σε σχέση με παλαιότερα κύματα.
• Ταυτόχρονα, αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων (vapes), των ψυχοδραστικών φαρμάκων χωρίς ιατρική συνταγή, της ενασχόλησης με τυχερά παιχνίδια/στοιχηματισμό και των διαδικτυακών παιχνιδιών.
• Σημαντική μείωση του διαχωρισμού φύλων στην εξάρτηση: τα κορίτσια εμφανίζουν πλέον σε πολλές χώρες αναλογίες χρήσης που προσεγγίζουν ή υπερβαίνουν εκείνες των αγοριών.
  Η έκθεση επισημαίνει ότι: «Η μείωση της χρήσης παραδοσιακών ουσιών δεν συνεπάγεται απαραίτητα μείωση του κινδύνου. Η συνύπαρξη χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών με ψηφιακές συμπεριφορές υψηλού κινδύνου συνιστά νέα πρόκληση».

Η Ελλάδα στο επίκεντρο – ισχυρότεροι δείκτες, νέες μορφές κινδύνου

Στο ελληνικό σκέλος της έρευνας —που βασίζεται σε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών ηλικίας 15-16 ετών— αποτυπώνονται συγκεκριμένες ανησυχητικές τάσεις.

• Το 54% των 16χρονων δηλώνει ότι έχει καπνίσει παραδοσιακό ή/και ηλεκτρονικό-vape τσιγάρο, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου περίπου 48%.
• Η πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και αλκοόλ θεωρείται από τους Έλληνες εφήβους ανάμεσα στις ευκολότερες στην Ευρώπη.
• Η γενική κατανάλωση αλκοόλ έχει φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας 25ετίας, οι ελληνικοί δείκτες παραμένουν υψηλότεροι για: χρήση αλκοόλ τουλάχιστον μία φορά στη ζωή, χρήση κατά τον τελευταίο μήνα, υπερβολική κατανάλωση (≥5 ποτά σε μία περίσταση) και μέθη — με την τελευταία πενταετία να εμφανίζει αύξηση.
• Όσον αφορά παράνομες ουσίες, η Ελλάδα πλέον έχει ποσοστά ίσα ή λίγο υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Υπάρχει ιδιαίτερα υψηλή χρήση εισπνεόμενων ουσιών (π.χ. κόλλα, βενζίνη) και ισχυρών οπιοειδών χωρίς ιατρική συνταγή. Επιπλέον, η αντίληψη της εύκολης πρόσβασης σε κάνναβη, κοκαΐνη ή ηρεμιστικά είναι υψηλότερη από πολλές άλλες χώρες.
• Στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών/στοιχηματισμού, η Ελλάδα εμφανίζει έναν από τους υψηλότερους δείκτες πανευρωπαϊκά: 11% των εφήβων αναφέρουν υπερβολική ενασχόληση, έναντι 6% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
  Ενδεικτικά, στη σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για ορισμένες μεταβλητές:
• Η διά βίου χρήση κάνναβης στην Ελλάδα αναφέρεται στο 9% έναντι ευρωπαϊκού 16%.
• Η αλκοόλη τον τελευταίο μήνα στην Ελλάδα ~75% έναντι ~48% ευρωπαϊκού μέσου όρου.
  Ο χάρτης της ελληνικής πραγματικότητας αποτυπώνει ένα μείγμα: χαμηλότερη χρήση κάποιων παραδοσιακών ουσιών (π.χ. κάνναβη) αλλά υπερ-διευρυμένη παρουσία άλλων κινδύνων, ειδικά αλκοόλ, καπνός, εύκολη πρόσβαση και ψηφιακή/τυχερή «παρέμβαση».

Οι προκλήσεις για την ελληνική πολιτική υγείας

Με βάση αυτά τα δεδομένα, η χάραξη πολιτικής στην Ελλάδα απαιτεί εξειδικευμένη στρατηγική που θα αντιμετωπίζει τα νέα δεδομένα της εξάρτησης. Συγκεκριμένα:

• Ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης με επιστημονική τεκμηρίωση και ευρύτερη εφαρμογή στο σχολικό πλαίσιο και στην κοινότητα.
• Ρύθμιση του ψηφιακού περιβάλλοντος ώστε να περιοριστεί η πρώιμη έκθεση των εφήβων στο vaping, στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και τον στοιχηματισμό.
• Έμφαση στην ψυχική υγεία και ευημερία των εφήβων στην Ελλάδα, καθώς τα νέα στοιχεία δείχνουν πως οι συμπεριφορές υψηλού κινδύνου συνδέονται με ψηφιακές συνήθειες, οικογενειακό περιβάλλον και ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.

Ώρα για στοχευμένη δράση

Η έρευνα ESPAD 2024 αποκαλύπτει πως η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς «εντός μέσου όρου» — βρίσκεται σε καίρια θέση για παρέμβαση: υψηλά επίπεδα χρήσης αλκοόλ, καπνού και τυχερών παιχνιδιών στους εφήβους, σε συνδυασμό με νέες μορφές κινδύνου, απαιτούν εξοπλισμένη πολιτική υγείας και συνεργασία όλων των φορέων. Η επόμενη ημέρα εξαρτάται από το κατά πόσο θα χρησιμοποιηθούν τα ευρήματα για ενεργητική και στοχευμένη πρόληψη.

Η πλήρης ευρωπαϊκή έκθεση δημοσιοποιήθηκε, χτες Τρίτη 21 Οκτωβρίου, ενώ η αναλυτική ελληνική έκθεση —με στοιχεία από όλες τις Περιφέρειες της χώρας— θα παρουσιαστεί σήμερα, Τετάρτη 22 Οκτωβρίου, από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ).