Στο μεσαιωνικό κάστρο Alden Biesen, στο ανατολικό Βέλγιο, η άτυπη συνάντηση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο το πολιτικό αδιέξοδο αλλά και τη στρατηγική κατεύθυνση που διαμορφώνεται στις Βρυξέλλες. Ανταγωνιστικότητα, βιομηχανική πολιτική και θεσμική ευελιξία βρέθηκαν στο επίκεντρο, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να προαναγγέλλει έναν νέο οδικό χάρτη μεταρρυθμίσεων που θα παρουσιαστεί ενόψει της επίσημης Συνόδου Κορυφής του Μαρτίου.

• «Μία Ευρώπη, μία αγορά – αυτός ήταν ο τίτλος της σημερινής συζήτησης και αυτή είναι η φιλοδοξία μας», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Κομισιόν κινείται πλέον με αίσθημα κατεπείγοντος. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μίλησε για μετάβαση «από την ενιαία αγορά σε μία αγορά», δεσμευόμενος ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί έως το 2027.

Πίσω από τις δηλώσεις περί ενότητας, ωστόσο, αναδύθηκε ξεκάθαρα μια πολιτική παραδοχή: η ομοφωνία των 27 κρατών-μελών θεωρείται πλέον από πολλούς ηγέτες τροχοπέδη. Η συζήτηση για την «Ευρώπη δύο ταχυτήτων» –ή, θεσμικά, για την ενισχυμένη συνεργασία– δεν έγινε στο περιθώριο, αλλά στο κέντρο της συνόδου.

Η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν σαφής: «Προτιμώ να προχωρήσουμε με τους 27. Αν όμως κάποιες χώρες δεν μπορούν, θα ξεκινήσουμε με τις υπόλοιπες και όποιος θέλει θα προστεθεί στην πορεία». Στο ίδιο πνεύμα, ο Εμανουέλ Μακρόν έθεσε άτυπο χρονοδιάγραμμα: έως τον Ιούνιο θα πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη πρόοδος· διαφορετικά, «θα συνεχίσουμε με ενισχυμένη συνεργασία».

Η ενισχυμένη συνεργασία δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο. Τον Δεκέμβριο ενεργοποιήθηκε για την έκδοση δανείου 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, παρακάμπτοντας αντιρρήσεις κρατών όπως η Ουγγαρία. Στο Alden Biesen, η φον ντερ Λάιεν κατονόμασε δύο πεδία όπου το εργαλείο αυτό ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί άμεσα: την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων –για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων σε στρατηγικά έργα– και το λεγόμενο «28ο καθεστώς», ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο ίδρυσης επιχειρήσεων.

Το μήνυμα ήταν σαφές: όποια κράτη δεν μπορούν ή δεν θέλουν να ακολουθήσουν, κινδυνεύουν να μείνουν πίσω.

Παράλληλα, οι ηγέτες συμφώνησαν να προχωρήσουν σε μια νέα στρατηγική «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», με στόχο την ενίσχυση στρατηγικών κλάδων όπως η άμυνα, το Διάστημα, οι καθαρές τεχνολογίες, η τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα πληρωμών. Η συζήτηση για την «ευρωπαϊκή προτίμηση» δεν είναι νέα, αποκτά όμως νέα δυναμική υπό την πίεση των ΗΠΑ, της Κίνας και των αλλεπάλληλων κρίσεων που αποκάλυψαν τα τρωτά σημεία της ευρωπαϊκής οικονομίας.

• Οι διαφορές προσέγγισης παραμένουν. Ο Μακρόν βλέπει το «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» ως αμυντικό μέτρο απέναντι σε αθέμιτο ανταγωνισμό, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προκρίνει μια πιο ανοιχτή λογική «Made with Europe», με έμφαση στην απορρύθμιση και στις εμπορικές συμφωνίες.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Ευρώπη συζητά δύο ταχύτητες, αλλά αν αυτές θα θεσμοθετηθούν. Με τα χρονοδιαγράμματα που τέθηκαν –Μάρτιος για τα σχέδια, Ιούνιος για τις αποφάσεις– όλα δείχνουν ότι στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής το θέμα δεν θα μπορεί να αποφευχθεί.

Οι αντιδράσεις αναμένεται να είναι έντονες: χώρες που φοβούνται περιθωριοποίηση, κράτη με ισχυρό εξαγωγικό προφίλ που ανησυχούν για προστατευτισμό, αλλά και πολιτικές δυνάμεις που βλέπουν στην ενισχυμένη συνεργασία ένα βήμα προς μια de facto ομοσπονδιοποίηση χωρίς πλήρη δημοκρατική νομιμοποίηση.

“Μιλήσαμε στον πρόεδρο Ζελένσκι. Συζητήσαμε την τρέχουσα κατάσταση και είμαστε σαφείς ότι δεν θα πρέπει να γίνει τίποτα για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία“, αναφέρουν ο Κόστα και η φον ντερ Λάιεν σε ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ.

“Τίποτα δεν πρέπει να αποφασιστεί για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία“, τόνισε η πρόεδρος της Επιτροπής μετά την τηλεφωνική συνομιλία με τον Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι “ενημέρωσε” την πρόεδρο της Κομισιόν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το σχέδιο του Τραμπ που έχει στόχο να βάλει τέλος σε σχεδόν τέσσερα χρόνια ρωσικής εισβολής.

“Όσον αφορά τα επόμενα βήματα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συνεδριάσουν αύριο στο περιθώριο της G20, στη συνέχεια στην Ανγκόλα“, όπου θα διεξαχθεί μια σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αφρικανικής Ένωσης, ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην πλατφόρμα Χ.

Together with @eucopresident, we have spoken to President @ZelenskyyUA

From day one, Europe has stood with Ukraine in the face of Russian aggression.

We have been working for a just and sustainable peace with Ukraine and for Ukraine together with our friends and partners.…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) November 21, 2025

Ο Μητσοτάκης δήλωσε ότι θα εκμεταλλευτεί τη συνάντηση στις Βρυξέλλες για να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει περαιτέρω σε ένα «σημείο καμπής όπου συνειδητοποιούμε ότι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ευρωπαϊκή άμυνα» και να υποστηρίξουμε τον δανεισμό σε ολόκληρη την ΕΕ για κοινά έργα.

Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο οποίος περιλαμβάνει πρόσφατες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της ΕΕ από εχθρικά drones και ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη τους τελευταίους μήνες, έχει επικεντρώσει το ενδιαφέρον στη συλλογική ασφάλεια.

«Το επιχείρημά μου είναι πολύ απλό – αν η άμυνα είναι το απόλυτο ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό, χρειαζόμαστε ευρωπαϊκές δομές και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για να αναπτύξουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες», δήλωσε ο Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στο POLITICO.

«Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο. Δεν μιλάμε ανοιχτά γι’ αυτό, αλλά θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα σενάριο όπου θα έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή δανειοδότηση που θα στοχεύει στην υποστήριξη ευρωπαϊκών αμυντικών έργων;» πρόσθεσε.

«Θα το υποστήριζα σίγουρα, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν έργα που σαφώς χαρακτηρίζονται ως ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό… ας χρησιμοποιήσουμε ευρωπαϊκά χρήματα για να κάνουμε πράγματα που μπορεί να μην είμαστε σε θέση να κάνουμε σε εθνικό επίπεδο», δήλωσε ο Μητσοτάκης.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει μια σειρά σχεδίων για τη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων και την παροχή περισσότερων δανείων στις πρωτεύουσες για τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος επανεξοπλισμού μεγάλης κλίμακας, οι χώρες παραμένουν αδιέξοδες στην ιδέα της κατανομής του χρέους για την αποδέσμευση πρόσθετων κεφαλαίων. Έχει εντοπιστεί μια σειρά διασυνοριακών έργων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων κατά των drones, αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές κυβερνήσεις να πραγματοποιήσουν τις επενδύσεις.

«Νομίζω ότι η πρόκληση είναι, μπορούμε να έχουμε πρόσθετη χρηματοδότηση και μπορεί αυτή η πρόσθετη χρηματοδότηση να συνδεθεί με όρους που μας ωθούν προς την κατεύθυνση μιας ισχυρότερης προετοιμασίας», δήλωσε ο Μητσοτάκης, «η οποία θα είναι η κοινή προμήθεια, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, ιδίως drones και τεχνητής νοημοσύνης, και νομίζω ότι η Επιτροπή και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν σαφή ρόλο να διαδραματίσουν».

Σύμφωνα με ένα σχέδιο κοινής δήλωσης που ετοίμασαν οι πρέσβεις και των 27 χωρών της ΕΕ πριν από τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, το μπλοκ θα συμφωνήσει να «προσανατολίσει ολοένα και περισσότερο τις αμυντικές επενδύσεις προς την κοινή ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθειες».

Οι δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες, όπως η Ολλανδία, παραδοσιακά αντιτίθενται σε νέους μηχανισμούς κοινού χρέους για την ενίσχυση της ικανότητας δαπανών σε άλλα έθνη.

Στη συνέντευξη, ο Μητσοτάκης προειδοποίησε επίσης για τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες, καθώς η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αντιμετωπίζει μια εξέγερση από χώρες που φοβούνται ότι οι πράσινες πολιτικές και οι στόχοι κλιματικής ουδετερότητας βλάπτουν τις οικονομίες τους.

«Ήμουν πολύ, πολύ σαφής – η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός», δήλωσε ο Μητσοτάκης. «Διαφορετικά, μπορεί κάποια στιγμή να συνειδητοποιήσουμε ότι τρέχουμε σε λάθος αγώνα. Πρέπει να εξισορροπηθεί με την ανταγωνιστικότητα και πρέπει να ενισχύσει, ή τουλάχιστον να μην εμποδίσει, την κοινωνική συνοχή».

«Δεν μου αρέσει να βάζω ένα νούμερο, αλλά το τελευταίο 10, 15 ή 20 τοις εκατό της πράσινης μετάβασης είναι, αυτή τη στιγμή, τρομακτικά ακριβό και δεν έχουμε καν τις τεχνολογίες για να το υλοποιήσουμε», πρόσθεσε.

Όσον αφορά στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση οι ξαφνικές δηλώσεις Τραμπ αφορούν δασμούς 50% από 1η Ιουνίου λόγω της έλλειψης προόδου στις διαπραγματεύσεις.

Αν και η Ευρώπη εξακολουθεί να προτιμά την οδό της διαπραγμάτευσης η Ε.Ε. έχει έτοιμο ένα σχέδιο αντιποίνων ύψους σχεδόν 108 δισεκατομμυρίων δολαρίων «που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών και γεωργικών προϊόντων» σε περίπτωση που οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ αποτύχουν. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε πρόσφατες δηλώσεις της σημείωσε ότι «αλλά εάν και όπου οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, θα δράσουμε κι εμείς. «Με άλλα λόγια, όλα τα μέσα, όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι», είπε.

«Το εμπόριο ΕΕ-ΗΠΑ είναι απαράμιλλο και πρέπει να καθοδηγείται από αμοιβαίο σεβασμό, όχι από απειλές, δήλωσε ο επικεφαλής εμπορίου της Ε.Ε, Μάρος Σέφκοβιτς μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Εμπορικό Εκπρόσωπο των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ και τον Υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ

Ο Πολωνός υφυπουργός Οικονομίας, Μίχαλ Μπαρανόφσκι, δήλωσε ότι οι δασμοί φαίνεται να είναι ένα διαπραγματευτικό τέχνασμα, με τον Ολλανδό αναπληρωτή πρωθυπουργό Ντικ Σοφ να δηλώνει ότι οι δασμοί «μπορεί να αυξομειώνονται».

Ο Γάλλος υπουργός Εμπορίου, Λοράν Σεν-Μαρτέν, δήλωσε ότι οι τελευταίες απειλές δεν έκαναν τίποτα για να βοηθήσουν τις εμπορικές συνομιλίες.

Τόνισε ότι η «αποκλιμάκωση» ήταν ένας από τους κύριους στόχους της ΕΕ, αλλά προειδοποίησε: «Είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε».

«Δεν χρειάζεται να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο. Οι διαπραγματεύσεις είναι ο καλύτερος και μόνος βιώσιμος τρόπος για να προχωρήσουμε», δήλωσε με τη σειρά του ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, Μίκαελ Μάρτιν.

• Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ ανακοίνωσε δασμούς 20% στα περισσότερα προϊόντα της Ε.Ε., αλλά τον είχε μειώσει στο μισό σε 10% μέχρι τις 8 Ιουλίου για να δώσει χρόνο για περισσότερες διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο με νέες δηλώσεις του την Παρασκευή (23/5) ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε το μήνυμα ότι «δεν επιδιώκει συμφωνία» με την Ευρωπαϊκή Ένωση γι αυτό και θα προχωρήσει στους δασμούς 50% από 1η Ιουνίου. «Δεν μας έχουν φερθεί σωστά» τόνισε ο Τραμπ, σύμφωνα με το ABC News.

«Έχουν ενωθεί για να μας εκμεταλλευτούν» πρόσθεσε.

Ενδιαφέρον έχει και η δήλωση του υπουργού Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ σε συνέντευξή του στο Fox News ότι «οι προτάσεις της ΕΕ δεν ήταν της ίδιας ποιότητας που έχουμε δει από τους άλλους σημαντικούς εμπορικούς μας εταίρους».

• Η Ε.Ε. είναι ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Ουάσινγκτον, στέλνοντας αγαθά αξίας άνω των 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων ήτοι 528 δισεκατομμύρια ευρώ πέρυσι και αγοράζοντας αγαθά αξίας 370 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Σημειώνεται ότι την περασμένη εβδομάδα, η Ουάσινγκτον έστειλε μια λίστα αιτημάτων στις Βρυξέλλες – συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησης των αμερικανικών προτύπων ασφάλειας τροφίμων και της κατάργησης των εθνικών φόρων ψηφιακών υπηρεσιών, δήλωσαν στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters άτομα που γνωρίζουν τις συνομιλίες.

Σε απάντηση, η Ε.Ε. φέρεται να προσέφερε μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία που θα μπορούσε να περιλαμβάνει την πιθανή αγορά περισσότερου υγροποιημένου φυσικού αερίου και σόγιας από τις ΗΠΑ από το μπλοκ, καθώς και συνεργασία σε θέματα όπως η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα χάλυβα, για την οποία και οι δύο πλευρές κατηγορούν την Κίνα.

Η εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι η συμφωνία διαμετακόμισης του ρωσικού φυσικού αερίου έληξε στις 31 Δεκεμβρίου, όπως αναμενόταν, και η Επιτροπή εργάστηκε εντατικά για πάνω από ένα χρόνο με τα κράτη-μέλη και την Ουκρανία για να προετοιμαστεί γι’ αυτό το σενάριο.

«Όσον αφορά τις τιμές, η αγορά είχε ήδη λάβει υπόψη της τη λήξη της συμφωνίας διαμετακόμισης. Δεν είδαμε αυξήσεις τιμών το νέο έτος. Τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς παραμένουν σταθερά. Η ζήτηση παραμένει υποτονική περίπου κατά 18% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα», δήλωσε η ‘Αννα Κάιζα. Σημείωσε ωστόσο ότι, καθώς μπαίνουμε στους πιο κρύους μήνες του χρόνου, η Επιτροπή, μαζί με τα κράτη-μέλη της ΕΕ, παρακολουθεί στενά την κατάσταση και τις τιμές του φυσικού αερίου.

Η ‘Αννα Κάιζα υπενθύμισε ότι το πλαφόν στη χονδρική τιμή του φυσικού αερίου, που είχε συμφωνηθεί στα 180 ευρώ/Mwh στο αποκορύφωμα της ενεργειακής κρίσης το Δεκέμβρη του 2022, θα πάψει να ισχύει στις 31 Ιανουαρίου 2025. Δεν ανέφερε ωστόσο, αν θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις για να μπει νέο πλαφόν, μετά το αίτημα της Ιταλίας να τεθεί ένα πλαφόν στα 50-60 ευρώ/Mwh. «Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και η Πρόεδρος της Επιτροπής ήταν πολύ σαφείς ότι η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας είναι μία από τις προτεραιότητες αυτής της Επιτροπής και σύντομα θα υπάρξει παρουσίαση ενός σχεδίου δράσης για προσιτές τιμές ενέργειας», δήλωσε η ‘Αννα Κάιζα.

Σε ό,τι αφορά την κατάσταση στη Σλοβακία, η οποία πλήττεται περισσότερο από τη διακοπή διαμετακόμισης ρωσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας, η εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι η έκτακτη ομάδα συντονισμού φυσικού αερίου που συνεδρίασε την περασμένη εβδομάδα για να εξετάσει τις συνέπειες του τερματισμού της συμφωνίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν ζητήματα ή ανησυχίες όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού για την ΕΕ.

Σε ό,τι αφορά τις συνέπειες από τον τερματισμό των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου για τη Μολδαβία και την Υπερδνειστερία, η ‘Αννα Κάιζα είπε ότι η Επιτροπή βρίσκεται σε τακτική επαφή με τις αρχές της Μολδαβίας σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο. Σημείωσε ότι έχει ήδη δημιουργηθεί μια ομάδα εργασίας για να βοηθήσει τη χώρα να αντιμετωπίσει τις συνεχιζόμενες προκλήσεις. Έχουν διευκολυνθεί οι ανταλλαγές με τους φορείς εκμετάλλευσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας χωρών της ΕΕ για να διασφαλιστεί η ηλεκτρική ενέργεια στη χώρα. «Ταυτόχρονα καλούμε όλα τα κράτη μέλη μας να δείξουν αλληλεγγύη με τη Μολδαβία», πρόσθεσε η εκπρόσωπος.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλέον σταθερά ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Βρετανών πιστεύει ότι το Brexit ήταν ένα λάθος, δήλωσε σήμερα ο πολιτικός επιστήμονας Τζον Κέρτις, πρόεδρος του British Polling Council, της ένωσης δημοσκοπικών εταιρειών.

Σε πτώση η “δημοτικότητα” του Brexit

Σε συνάντηση με δημοσιογράφους ο Κέρτις τόνισε ότι «το Brexit είναι τώρα πιθανόν στο χαμηλότερο επίπεδο δημοτικότητάς του από τον Ιούνιο του 2016», όταν το 52% των Βρετανών ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ, έναντι του 48% που τάχθηκε υπέρ της παραμονής.

Σήμερα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι περίπου το 43% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι το Brexit ήταν μια καλή απόφαση, σε σύγκριση με το 57% που πιστεύει το αντίθετο.

Αυτή η τάση έγινε σαφής από το φθινόπωρο του 2021, όταν οι ελλείψεις σε οδηγούς φορτηγών στο Ηνωμένο Βασίλειο κατέστησαν εμφανές το κόστος εξόδου από την ΕΕ, επεσήμανε ο Κέρτις.

Το χάσμα μεταξύ εκείνων που τάσσονται υπέρ του Brexit και εκείνων που μετανιώνουν για την αποχώρηση της χώρας από την ΕΕ έχει διευρυνθεί περαιτέρω από την αρχή του έτους με την κρίση του κόστους ζωής.

Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς να υποστηρίξει κανείς ότι η κοινή γνώμη θα ήθελε να επανεξετάσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016, εκτιμά ο πολιτικός επιστήμονας.

Θα ξανανοίξει η συζήτηση για ένταξη στην ΕΕ;

Η αντιπολίτευση των Εργατικών δεν φαίνεται έτοιμη να ξανανοίξει τη συζήτηση για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή την Κοινή Αγορά πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές, από φόβο μην τρομάξει τους ψηφοφόρους, σημείωσε.

Με τις βουλευτικές εκλογές να είναι προγραμματισμένες σε δύο χρόνια, οι κυβερνώντες Συντηρητικοί βυθίζονται σε δημοσκοπήσεις και σε επαναλαμβανόμενες πολιτικές κρίσεις και την περασμένη εβδομάδα διόρισαν τον τρίτο πρωθυπουργό τους – Ρίσι Σούνακ – από την αρχή του έτους.

Η άνοδος του Σούνακ στην πρωθυπουργία σταμάτησε κάπως την «αιμορραγία» των Τόρις, επεσήμανε ο Κέρτις, οι οποίοι όμως εξακολουθούν να παραμένουν 30 μονάδες πίσω από τους Εργατικούς στις δημοσκοπήσεις.

«Καμία κυβέρνηση κατά τη διάρκεια μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης δεν επέζησε από εκλογές», σημείωσε, καθώς η Λιζ Τρας, η προκάτοχος του Σούνακ στη Ντάουνινγκ Στριτ, προκάλεσε θύελλα στις αγορές με τους φόρους του προγράμματος οικονομικών περικοπών και τις μη χρηματοδοτούμενες δαπάνες.

«Έχουν χάσει έδαφος επειδή η κοινή γνώμη αισθάνεται ότι δεν μπορεί πλέον να εμπιστευτεί (τους Συντηρητικούς) για να ηγηθούν της χώρας», κατέληξε ο Τζον Κέρτις.

Τόσο ο Πρέσβης του Ισραήλ όσο και η Ελληνίδα Ευρωβουλευτής και Πρόεδρος του Transantlantic Friends of Israel εξήραν την επανεκκίνηση της διαδικασίας, που ήταν ένα πάγιο αίτημα του Ισραήλ, το οποίο πήρε «σάρκα και οστά» με τη σύγκληση του Συμβουλίου Σύνδεσης, ύστερα από περίπου μια δεκαετία, στις αρχές του μήνα.

Ο Ισραηλινός πρέσβης υπογράμμισε την ιδιαίτερη σημασία αυτής της εξέλιξης, δίνοντας -μεταξύ άλλων- έμφαση στον ρόλο που διαδραμάτισε η Ελλάδα προς αυτή την κατεύθυνση, την οποία και χαρακτήρισε «βασικό παίκτη».

«Το Ισραήλ είναι ένας πολύ σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουμε πολλές κοινές αρχές και αξίες», επισήμανε, από την πλευρά της η κ. Ασημακοπούλου και αναφέρθηκε στο παράδειγμα των Συμφωνιών του Αβραάμ (Abraham Αccords), λέγοντας πως «έχει δείξει ότι όσο αναπτύσσονται αυτού του είδους οι σχέσεις τόσο καλύτερα είναι για όλους. Και για τους λαούς και για τη σταθερότητα και για την ασφάλεια και για την ειρήνη. Αν μπόρεσαν οι ‘Αραβες και οι Ισραηλινοί να λύσουν τις διαφορές τους ως ένα σημείο θα πρέπει να υπάρχει ελπίδα για όλους μας».

Υπογραμμίζοντας τη σημασία των Abraham Accords, ο Ισραηλινός πρέσβης κατέφυγε σε παραδείγματα που καταδεικνύουν πόσο έχει διευκολυνθεί πρακτικά η ζωή των Ισραηλινών σε μια σειρά από πρακτικά ζητήματα, όπως π.χ. τα ταξίδια, αλλά και πόσο έχουν αναπτυχθεί οι διμερείς σχέσεις του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε μια σειρά από τομείς όπως η οικονομία, το εμπόριο και ο πολιτισμός. «Μισό εκατομμύριο Ισραηλινοί ταξίδεψαν πέρυσι στα Εμιράτα, ενώ το διμερές εμπόριο αναμένεται να φτάσει τα δύο δισεκατομμύρια δολάρια και να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή, που ξεπερνά τις διμερείς σχέσεις αλλά μπορεί να επιφέρει σταθερότητα ευρύτερα στην περιοχή. Σημείωσε δε, ότι το Ισραήλ θα ήθελε να συμπεριλάβει την ΕΕ σε αυτή τη διαδικασία.

Ο κ. Ρεγκέβ παρατήρησε πως εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα κράτη που συνδέουν τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Ισραήλ με την κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων και στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε πως αν η ΕΕ θέλει να έχει επιδραστικό ρόλο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα πρέπει να ακολουθήσει μια πιο ισορροπημένη στάση.

Ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρθηκε επίσης στο Ιράν, λέγοντας πως πρόκειται για τον πιο επικίνδυνο και αποσταθεροποιητικό παράγοντα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ενώ σχολιάζοντας τα φαινόμενα αντισημιτισμού αλλά και τη ρητορική αντισημιτισμού που υπάρχει, όπως είπε, σε κάποια από τα βιβλία των Παλαιστινίων υπογράμμισε την ανάγκη καταπολέμησης αυτών των φαινομένων. «Μηδενική ανοχή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, η κ. Ασημακοπούλου επισήμανε ότι βρισκόμαστε σε ένα απόγειο καλής συνεργασίας κι αυτό έχει σημασία τόσο για τις διμερείς σχέσεις όσο και για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρθηκε στο άνοιγμα πρεσβείας της χώρας του στην Τουρκία λέγοντας πως μπορεί να ανοίξαμε μια πρεσβεία αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι «θα είναι σε βάρος της σχέσης μας με την Ελλάδα ή την Κύπρο» καθώς, όπως τόνισε, οι σχέσεις αυτές είναι στρατηγικής σημασίας για το Ισραήλ.

H διάσκεψη, που αποτελεί πλατφόρμα διαλόγου και επικοινωνίας  των πρωταγωνιστών των πολιτικών, θεσμικών και διπλωματικών εξελίξεων της Ανατολικής Μεσογείου και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, διεξήχθη στο Egmont Palace και διοργανώνεται σε συνεργασία με την εφημερίδα «Η Καθημερινή».

Ευκαιρία

Από την έναρξη της πανδημίας το 2020, η Ευρώπη δεν είχε άλλη τέτοια ευκαιρία να επιδείξει τη συνοχή της. Το κατέβασμα του ενεργειακού διακόπτη από τον Βλαντιμίρ Πούτιν – το οποίο έχει ως σκοπό να τιμωρήσει την αντίθεση στην εισβολή του στην Ουκρανία – είναι ένα κλασικό εξωτερικό σοκ το οποίο θα επηρεάσει τις χώρες με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με την εξάρτησή τους από τις προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου, με τη Γερμανία και την Ιταλία να είναι μεταξύ των σκληρότερα πληττόμενων.

Για να μετριαστεί ο αντίκτυπος της αύξησης των τιμών, να βοηθηθούν οι πιο ευάλωτοι να περάσουν τον χειμώνα και να επιταχυνθεί η μετάβαση σε άλλες πηγές ενέργειας, δικαιολογούνται δημόσιες δαπάνες κλίμακας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Σε μια πλήρως ολοκληρωμένη ένωση, η δημοσιονομική απάντηση θα ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτόματη. Η στήριξη θα έρεε αμέσως προς τις περιοχές οι οποίες θα πλήττονταν περισσότερο, αρχικά μέσω άμεσης βοήθειας και αργότερα μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και πιστώσεων τόσο για επιχειρήσεις όσο και για νοικοκυριά. Αυτό είναι το είδος του επιμερισμού βαρών το οποίο απαιτείται για να μοιράζονται κυβερνήσεις ένα νόμισμα. Χωρίς αυτό, ορισμένες χώρες θα μπορούσαν να καταλήξουν με χρέη τα οποία θα ήταν υπερβολικά μεγάλα για να τα σηκώσουν.

Παραφωνία

Στην ΕΕ δεν συμβαίνει έτσι. Όπως και σε άλλες κρίσεις, τα 27 κράτη-μέλη της αγωνίζονται να δώσουν μια ad hoc απάντηση στην έλλειψη φυσικού αερίου, διχασμένα για τα πάντα, ξεκινώντας από την εσωτερική πολιτική κάθε χώρας μέχρι τη φυσική δομή του ενεργειακού της δικτύου.

Ορισμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας, πίεσαν για ανώτατα όρια (πλαφόν) τιμών, τα οποία ήλπιζαν ότι θα μείωναν το κόστος των δικών τους εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η Γερμανία, από την πλευρά της, ανακοίνωσε μονομερώς ένα πρόγραμμα μετριασμού των τιμών ύψους 200 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Οι αγορές αντέδρασαν στην “παραφωνία” αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για την Ιταλία, όπου το ήδη βαρύ δημόσιο χρέος θα έκανε τις πρόσθετες δαπάνες ιδιαίτερα δύσκολες.

Ευτυχώς, οι ηγέτες της Ευρώπης πιθανόν να κατευθύνονται προς κάποια μορφή συνεργασίας. Σύμφωνα με το Bloomberg News, η Γερμανία μπορεί να είναι τελικά ανοικτή στην παροχή δανείων της ΕΕ σε προβληματικά κράτη, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από κοινό χρέος. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μειώσει κάπως το κόστος δανεισμού για κράτη όπως η Ιταλία.

Θα υπολειπόταν ωστόσο του Ταμείου Ανάκαμψης από την πανδημία, το οποίο χαιρετίστηκε ως μια σημαντική στροφή, με τη συμπερίληψη ορισμένων επιχορηγήσεων μαζί με δάνεια – και ακόμη περισσότερο θα υπολειπόταν του είδους του επιμερισμού δημοσιονομικών βαρών το οποίο απαιτείται για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της νομισματικής ένωσης.

Τέτοια ημίμετρα αφήνουν την Ευρώπη απροετοίμαστη για περαιτέρω προκλήσεις, ενώ σταδιακά θα ολισθαίνει προς ακόμη μια κρίση χρέους. Χωρίς αμφιβολία, οι προσπάθειες για επέκταση του επιμερισμού των κινδύνων αντιμετωπίζουν ισχυρούς αντίρροπους πολιτικούς ανέμους σε μεμονωμένες χώρες.

Τελευταία ευκαιρία;

Τουλάχιστον όμως η ΕΕ θα πρέπει να είναι σε θέση να ιδρύσει ένα μόνιμο ταμείο για την παροχή δανείων και επιχορηγήσεων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης – με σαφείς διαδικασίες για τη χρήση του, έτσι ώστε τα μέλη της ΕΕ να μην χρειάζεται να διαπραγματεύονται ένα νέο πρόγραμμα κάθε φορά που εμφανίζεται μια κρίση.

Σε τελική ανάλυση, αυτό που χρειάζεται είναι μια κεντρική δημοσιονομική αρχή, με δική της πηγή εσόδων και την εξουσία να δαπανά όταν χρειάζεται για τον μετριασμό των ασύμμετρων κραδασμών.

Εάν ούτε η πανδημία ούτε ένας υβριδικός πόλεμος με τη Ρωσία μπορούν να κάνουν την ΕΕ ακόμη και να εξετάσει μια τέτοια πιθανότητα, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι θα μπορούσε να την κάνει να το πράξει.

Όσο περισσότερο η Ευρώπη περιμένει, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να αποτύχει το πείραμά της για μια ενοποίηση.

Αυτά τα πλοία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν χρησιμοποιηθεί στην Αφρική και σε πολλές άλλες αναδυόμενες οικονομίες, ενώ η στροφή της Ευρώπης προς τις πλωτές μονάδες καύσης ορυκτών καυσίμων είναι άλλος ένας δείκτης της επείγουσας ανάγκης για αξιοποίηση πρόσθετων πηγών ενέργειας αυτόν τον χειμώνα.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται σε συνομιλίες για την ενοικίαση γιγάντιων πλωτών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, καθώς η Γηραιά Ήπειρος αγωνίζεται για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες αυτόν τον χειμώνα.

Τα λεγόμενα powerships που καίνε υγροποιημένο φυσικό αέριο, μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο ή βιοντίζελ, θα μπορούσαν να αγκυροβολήσουν στα ευρωπαϊκά λιμάνια τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με την τουρκική Karpowership, η οποία κατέχει ένα στόλο αυτών των πλοίων.

«Είμαστε σε συζητήσεις με τέσσερις από τις κορυφαίες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε σε συνέντευξή της στο Bloomberg η Zeynep Harezi, εμπορική διευθύντρια της Karpowership. «Εάν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τη γραφειοκρατία, τότε ελπίζουμε ότι θα παράγουμε ηλεκτρική ενέργεια με πολύ χαμηλό κόστος, ενώ θα τηρούμε τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της ΕΕ».

Τα πλοία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν χρησιμοποιηθεί στην Αφρική και σε πολλές άλλες αναδυόμενες οικονομίες, ενώ η στροφή της Ευρώπης προς τις πλωτές μονάδες καύσης ορυκτών καυσίμων είναι άλλο ένα σημάδι της επείγουσας ανάγκης για αξιοποίηση πρόσθετων πηγών ενέργειας αυτόν τον χειμώνα.

Σύμφωνα με την Harezi, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που συμμετέχουν στις συζητήσεις δεν έχουν ακόμη αποφασίσει για το καύσιμο λειτουργίας των πλοίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Αντιδράσεις στη Γερμανία

Ωστόσο, η ανάπτυξη πλοίων ισχύος είναι δυνητικά αμφιλεγόμενη. Στη Γερμανία, η οποία αναζητά εναλλακτικές πηγές ενέργειας καθώς καταργεί σταδιακά την πυρηνική συνδρομή, το υπουργείο Οικονομίας και Κλίματος συζητά με τη βελγική εταιρεία Exmar και την κυβέρνηση της Κάτω Σαξονίας για τη δυνατότητα να πάρουν τρεις πετρελαιοκίνητες φορτηγίδες, σύμφωνα με επιστολή του υπουργείου προς τους κοινοβουλευτικούς συντηρητικούς. Η περιβαλλοντική ομάδα BUND, ωστόσο, επέκρινε τη χρήση τέτοιων σκαφών με καύση ορυκτών καυσίμων, λέγοντας ότι θέμα θα πρέπει να θεωρείται λήξαν.

Η Karpowership έχει διαθέσιμα οκτώ πλοία που μπορούν να παράγουν έως και δύο γιγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας, αρκετή για να τροφοδοτηθούν περίπου πέντε εκατομμύρια σπίτια. Το μεγαλύτερο πλοίο του έχει δυναμικότητα 500 μεγαβάτ.

Τα πλοία συνδέουν έναν ενσωματωμένο σταθμό παραγωγής ενέργειας με έναν τοπικό σταθμό στην ξηρά και χρειάζονται περίπου ένα χιλιόμετρο καλωδίων για να τεθούν σε λειτουργία. Η εταιρεία λέει ότι τα πλοία μπορούν να παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια αξίας 20 – 25 λεπτών του ευρώ ανά κιλοβατώρα, περίπου το ήμισυ των σημερινών τιμών της αγοράς στη Γερμανία.

Η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου έρχεται ως αποτέλεσμα της μείωσης της ροής του αερίου από την Ρωσία. Η μείωση ήρθε ως απόρροια μιας αλυσίδας γεγονότων όπως: η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το κλείσιμο του ενός αγωγού από το Κίεβο και μια διένεξη που προκλήθηκε σχετικά με τμήματα του εξοπλισμού των αγωγού Nord Stream 1.

«Οι ευρωπαϊκές τιμές spot έχουν φθάσει τα 4.000 δολάρια ανά 1.000 κυβικά μέτρα. Σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, εάν παραμείνει η τάση αυτή, οι τιμές θα ξεπεράσουν τα 4.000 δολάρια ανά 1.000 κυβικά μέτρα», προειδοποιεί η Gazprom.

Με την τιμή χονδρικής στην ολλανδική αγορά spot να αγγίζει τα 335 ευρώ ανά μεγαβάτ/ώρα (MWh) την άνοιξη να σημειώνει πτώση στα 226 ευρώ ανά MWh σήμερα, αλλά να παραμένει σε πολύ υψηλότερο επίπεδο σε σχέση με πέρυσι την ίδια περίοδο, όταν βρισκόταν στα 46 ευρώ ανά MWh.

Συνολικά, οι εξαγωγές της Gazprom σημειώνουν μείωση κατά 36,2% στα 78,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ανάμεσα στη 1η Ιανουαρίου και τις 15 Αυγούστου ενώ η παραγωγή φαίνεται μειωμένη κατά 13,2% στα 274,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε σχέση με το επίπεδο της ίδιας περιόδου πέρυσι, αναφέρεται στην ανακοίνωση της ρωσικής κρατικής εταιρείας.