Υπό τον έλεγχο της COSCO, το λιμάνι εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Κίνας για ενίσχυση της παρουσίας της στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ η ελληνική ναυτιλία εξακολουθεί να διαθέτει τη μεγαλύτερη χωρητικότητα διεθνώς.

Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική κινητικότητα γύρω από τα ελληνικά λιμάνια εντείνεται. Στην Ελευσίνα, μόλις λίγα χιλιόμετρα δυτικά της Αθήνας, οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν σχέδια για την ανάπτυξη νέου εμπορικού λιμένα. Πιο βόρεια, στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, επενδυτικά σχήματα με ρωσική και κινεζική συμμετοχή έχουν ήδη εδραιωθεί, ενώ στην Αλεξανδρούπολη οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ έχουν αναπτύξει έναν στρατηγικό κόμβο logistics, ενισχύοντας τη σημασία της περιοχής για στρατιωτικές και ενεργειακές μεταφορές.

Ο ανταγωνισμός αυτός εντάσσεται σε μια ευρύτερη παγκόσμια «μάχη» για τον έλεγχο των θαλάσσιων υποδομών, από τη Λατινική Αμερική έως τη Νοτιοανατολική Ασία. Σε κρίσιμα σημεία όπως η Διώρυγα του Παναμά, η αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχει λάβει χαρακτηριστικά ανοιχτής γεωστρατηγικής σύγκρουσης. Συνολικά, οι επενδύσεις σε λιμενικές υποδομές αναμένεται να αυξηθούν κατά περισσότερο από 30% μέχρι το 2035, φτάνοντας τα 90 δισ. δολάρια ετησίως, σύμφωνα με την PwC.

Η σημασία αυτών των εξελίξεων συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι περίπου το 80% του παγκόσμιου εμπορίου πραγματοποιείται μέσω θαλάσσης. Οι πρόσφατες κρίσεις —από την πανδημία έως τις εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ— ανέδειξαν πόσο ευάλωτο είναι το σύστημα. Η ανάγκη διαφοροποίησης των εμπορικών διαδρομών και μείωσης της εξάρτησης από «σημεία συμφόρησης» ενισχύει τον ανταγωνισμό, ο οποίος, σε βάθος χρόνου, μπορεί να οδηγήσει και σε χαμηλότερα κόστη μεταφοράς.

Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται νέες λιμενικές υποδομές εγκυμονεί κινδύνους. Πολλές επενδύσεις ενδέχεται να αποδειχθούν οικονομικά ασύμφορες, ενώ αυξάνεται η πολιτική πίεση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες διαδρομές για γεωπολιτικούς λόγους, ακόμη και εις βάρος της εμπορικής αποδοτικότητας.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η επέκταση της Κίνας, η οποία έχει επενδύσει τουλάχιστον 80 δισ. δολάρια και διατηρεί παρουσία σε περισσότερα από 129 λιμάνια παγκοσμίως, πολλά από τα οποία βρίσκονται κοντά σε στρατηγικά περάσματα όπως τα Στενά της Μαλάκα και η Διώρυγα του Σουέζ. Η διεύρυνση αυτής της επιρροής έχει προκαλέσει ανησυχία στη Δύση, καθώς μελέτες δείχνουν ότι η κινεζική διαχείριση λιμανιών συχνά ανακατευθύνει το εμπόριο προς το Πεκίνο.

Την ίδια ώρα, άλλες δυνάμεις —όπως η Ινδία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— επενδύουν δυναμικά στις δικές τους υποδομές, ενώ οι ΗΠΑ υιοθετούν πιο επιθετική στάση σε κρίσιμες περιοχές, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό.

Το αποτέλεσμα είναι ένας σταδιακός διαχωρισμός των παγκόσμιων δικτύων λιμανιών σε «σφαίρες επιρροής», με δυτικά και κινεζικά μπλοκ να διαμορφώνονται. Αν και αυτή η εξέλιξη μπορεί να βελτιώσει τις υπηρεσίες και να μειώσει τα κόστη, ενέχει τον κίνδυνο υπερπροσφοράς υποδομών και αναποτελεσματικών εμπορικών διαδρομών.

Σε έναν κόσμο όπου κάθε χώρα φιλοδοξεί να γίνει κόμβος logistics, η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη: δεν μπορούν όλοι να είναι. Και ίσως, τελικά, ο παγκόσμιος «πόλεμος των λιμανιών» να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα διαφορετικό από αυτό που επιδίωκαν όσοι τον ξεκίνησαν.

Ο πόλεμος που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν έχει ανατρέψει τους κύριους πολεμικούς στόχους του Αμερικανού προέδρου. Και επίσης αποκάλυψε τη ρηχότητα του οράματος Τραμπ για έναν νέο τρόπο άσκησης της αμερικανικής εξουσίας.

Εύθραυστες διαπραγματεύσεις

Οι διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν κατέρρευσαν, άρα και η εκεχειρία είναι απελπιστικά εύθραυστη. ΗΠΑ και Ιράν δεν μπορούν να συμφωνήσουν πουθενά. Ούτε αν η εκεχειρία καλύπτει τον Λίβανο, ούτε πώς θα πρέπει να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ.

Οι διαρκείς απειλές, όπως ότι θα «καταστρέψει έναν ολόκληρο πολιτισμό», περισσότερο μοιάζουν με συγκάλυψη της προσπάθειας απεμπλοκής, παρά με ουσιαστική απειλή. Σύμφωνα με τον Economist, o Τραμπ γνωρίζει ότι ένας νέος πόλεμος θα πανικοβάλει τις αγορές και, έχοντας χαιρετίσει μια «Χρυσή Εποχή» στη Μέση Ανατολή, διακινδυνεύει να φανεί ανόητος.

Ούτε για το Ιράν τα πράγματα είναι εύκολα. Ηγέτες του δολοφονούνται, πολίτες σκοτώνονται. Και η ολοκληρωτική καταστροφή των δικτύων ενέργειας και μεταφορών θα καθιστούσε πολύ δύσκολο να διακυβερνηθεί η χώρα. Επίσης, η Τεχεράνη θέλει να αρθούν οι κυρώσεις. Συνεπώς, οι διαπραγματεύσεις είναι κάτι που επιθυμεί. Και θα προσπαθήσει να επιτύχει το μέγιστο δυνατό.

Άλλωστε έχει δεχθεί βαρύ πλήγμα. Το Ιράν δεν έχει ναυτικό ή αεροπορία. Οι δυνατότητές του σε πυραύλους και drones μειώνονται διαρκώς. Εξαιτίας του πολέμου, η οικονομία του έχει οπισθοδρομήσει χρόνια.

Η «νίκη» Τραμπ

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, αυτό είναι «μεγάλη νίκη». Ασφαλώς και δεν είναι. Έχει πετύχει ελάχιστη πρόοδο στην εκπλήρωση των τριών πιο πειστικών στόχων του πολέμου. Δηλαδή, να κάνει τη Μέση Ανατολή ασφαλέστερη και πιο ευημερούσα, τιθασεύοντας το Ιράν, να ανατρέψει το καθεστώς και να εμποδίσει το Ιράν να γίνει πυρηνική δύναμη μια για πάντα.

Ταυτόχρονα, ο πόλεμος έχει βλάψει την περιφερειακή ασφάλεια. Πριν ξεκινήσει, το Ισραήλ είχε εν μέρει διαλύσει το δίκτυο των πολιτοφυλακών-αντιπροσώπων του Ιράν.

Τώρα το Ιράν έχει πλέον δημιουργήσει μια νέα πηγή επιρροής. Επιτίθεται στις χώρες του Κόλπου και εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Και ο αμερικανικός αποκλεισμός, πάνω στον ιρανικό αποκλεισμό, μάλλον δεν θα βοηθήσει προς την επίτευξη του επιθυμητού στόχου*. Μια νέα σύγκρουση είναι ανοιχτή στη Μέση Ανατολή.

Ακόμα και αφού οι πετρελαιοπαραγωγοί χώρες κατασκευάσουν νέους αγωγούς για να αποφύγουν τον Περσικό Κόλπο -έργο αρκετών ετών- το Ιράν θα είναι σε θέση να χτυπήσει κρίσιμες υποδομές. Οι χώρες του Κόλπου, οι οποίες αυτοπροβάλλονται ως οάσεις ηρεμίας, πρέπει να αναρωτηθούν αν μπορούν να βασίζονται στην Αμερική. Μήπως πρέπει να επανεξετάσουν την ασφάλειά τους κάνοντας περισσότερα οι ίδιες ή ακόμα και προχωρώντας σε διευθέτηση με το Ιράν;

Επιπλέον, έχει καταρρεύσει ο ισχυρισμός του Τραμπ ότι άλλαξε το καθεστώς στο Ιράν. Η πιθανότητα να εξεγερθούν οι Ιρανοί είναι μικρότερη σήμερα από ό,τι πριν από τον πόλεμο. Ο πόλεμος έφερε στην εξουσία τον γιο του μισητού για πολλούς Ιρανούς αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Που είναι αόρατος. Και τον έλεγχο της εξουσίας έχουν οι Φρουροί της Επανάστασης.

Τι γίνεται με τα πυρηνικά

Σύμφωνα με τον Economist, ο πόλεμος μπορεί να έχει επιδεινώσει την πυρηνική απειλή. Παρά τις ζημιές που προκάλεσαν ΗΠΑ και Ισραήλ στις υποδομές, περίπου 400 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού εξακολουθεί να είναι θαμμένο σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να παραδώσει αυτή την «πυρηνική σκόνη». Το Ιράν ζητά άρση των κυρώσεων. Ο Economist πιστεύει ότι το κίνητρο για την αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων χρησιμοποιώντας την για την κατασκευή βόμβας έχει αυξηθεί, οδηγώντας ενδεχομένως σε περιφερειακό πυρηνικό πολλαπλασιασμό.

Και αυτό θα ήταν ένα τρομερό αποτέλεσμα. Για να το σταματήσουν οι ΗΠΑ, θα πρέπει ο Τραμπ και οι μελλοντικοί πρόεδροι να πρέπει να κάνουν πόλεμο στο Ιράν κάθε λίγα χρόνια. Πόσο εύκολο είναι αυτό να γίνει;

Οι «αρχιτέκτονες της σύγκρουσης» σε δύσκολη θέση

Ο πόλεμος δεν φάνηκε να ευνοεί ούτε τις ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ.

Όσον αφορά το δεύτερο, ποτέ πριν δεν άσκησε τέτοια στρατιωτική δύναμη. Ο πόλεμος έδειξε τα όρια του τι μπορεί να επιτύχει. Και πως η ακατάσχετη όρεξή του για προληπτικές επιθέσεις έχει προκαλέσει φόβο και απέχθεια στην περιοχή. Ακόμη και στις ΗΠΑ, το 60% των Αμερικανών βλέπουν τώρα αρνητικά το Ισραήλ.

Η ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ έχουν ακόμη περισσότερα να σκεφτούν. Μέχρι τώρα η Αμερική αντλούσε τη δύναμή της συνδυάζοντας τη στρατιωτική ισχύ με την ηθική εξουσία. Αλλά όταν ο Τραμπ απειλεί να εξαλείψει τον ιρανικό πολιτισμό (ουσιαστικά απειλεί με γενοκτονία), πού βρίσκεται η ηθική;

Το «δίκαιο του ισχυρού»

Ο Economist επισημαίνει ότι κάποιοι στην κυβέρνηση Τραμπ συμπεριφέρονται σαν η Αμερική να έπαψε να είναι δεσμευμένη από πράγματα όπως το διεθνές δίκαιο και οι συμβάσεις της Γενεύης. Αλλά ο πόλεμος έδειξε ότι «το δίκαιο του ισχυρού» δεν είναι απλώς βεβήλωση δεκαετιών εξωτερικής πολιτικής. Είναι και πλάνη. Αν και η στρατιωτική υπεροχή της Αμερικής ήταν πλήρως εμφανής στο Ιράν, αποκάλυψε επίσης βαθιά προβλήματα.

Ο πόλεμος έδειξε ότι η αξία της ισχύος της Αμερικής είναι εύκολο να υπερεκτιμηθεί. Τα εργοστάσιά της δεν μπορούν να ανεφοδιάσουν τις ένοπλες δυνάμεις της αρκετά γρήγορα. Και το Ιράν πολέμησε έναν ασύμμετρο πόλεμο με περιορισμένα μέσα.

Η υπερβολική τεστοστερόνη οδηγεί σε άθλιες κρίσεις που συγχέουν τη θνησιμότητα με τη νίκη, επισημαίνει ο Economist. Και η συντριπτική ισχύς πυρός χωρίς στρατηγική υπονομεύει την αμερικανική ισχύ. Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετώπισε το Ιράν ως ένα ματαιόδοξο σχέδιο, στο οποίο η δύναμη της Αμερικής τον απάλλασσε από την ευθύνη να σκεφτεί τις συνέπειες της επιλογής να επιτεθεί. Η ισχύς από μόνη της δεν αρκεί. Διότι μερικές φορές αποτυγχάνει ακόμη και να φέρει τη νίκη.

Παρά τις στρατιωτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν αυξάνει τα έσοδά του από το πετρέλαιο, στόχο που είχε επισημάνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η σύγκρουση έχει οδηγήσει σε σχεδόν πλήρες μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 15% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Ενώ οι περισσότερες χώρες του Κόλπου βλέπουν την παραγωγή και τα έσοδά τους να καταρρέουν, οι ιρανικές εξαγωγές συνεχίζονται σχεδόν απρόσκοπτα, με τα ημερήσια έσοδα να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με πριν από την έναρξη των βομβαρδισμών.

Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την ανθεκτικότητα παίζουν οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι ελέγχουν μεγάλο μέρος της παραγωγής και των εσόδων. Το ιρανικό μοντέλο βασίζεται σε τρεις πυλώνες: πωλήσεις, μεταφορές και χρηματοοικονομικά δίκτυα. Αντί για μια κεντρικά ελεγχόμενη διαδικασία, διάφορες κρατικές και παρακρατικές οντότητες λαμβάνουν «μερίδια» πετρελαίου, τα οποία μετατρέπουν σε ρευστό μέσω ιδιωτικών δικτύων, καθιστώντας το σύστημα δύσκολο να διαλυθεί ακόμη και με στρατιωτικά πλήγματα.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν τη θαλάσσια μεταφορά, συνοδεύοντας τάνκερ και χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως απενεργοποίηση πομπών, παραποίηση στοιχείων και μεταφορτώσεις φορτίων εν πλω για να αποκρύπτεται η προέλευση του πετρελαίου. Παράλληλα, το Ιράν έχει αναπτύξει ένα περίπλοκο δίκτυο «σκιωδών» τραπεζικών συναλλαγών με εταιρείες-βιτρίνες και λογαριασμούς σε μικρές τράπεζες κυρίως στην Ασία, καθιστώντας την ιχνηλάτηση των εσόδων σχεδόν αδύνατη.

Η Κίνα απορροφά πάνω από το 90% των ιρανικών εξαγωγών, χρησιμοποιώντας μικρά ανεξάρτητα διυλιστήρια («teapots») σε συνεργασία με μεγάλες κρατικές εταιρείες, εξασφαλίζοντας τη ροή πετρελαίου ακόμη και υπό καθεστώς κυρώσεων. Η αύξηση των τιμών λόγω περιορισμένης προσφοράς από άλλες χώρες του Κόλπου ενισχύει περαιτέρω τα έσοδα της Τεχεράνης.

Το παράδοξο είναι εμφανές: ενώ το Ιράν δέχεται στρατιωτική πίεση, καταφέρνει να ενισχύει τα οικονομικά του μέσω της ενεργειακής αγοράς. Η ευελιξία του δικτύου, οι αποκεντρωμένες εξαγωγές και η κινεζική στήριξη το καθιστούν έναν απρόβλεπτο «νικητή» της σύγκρουσης, μετατρέποντας την κρίση σε ευκαιρία για τα έσοδα και την επιρροή του στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Οι Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν ήδη τη δυσαρέσκειά τους, καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου ενδέχεται να εξελιχθούν σε καταστροφή για το κόμμα.

Ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα γίνει πιο επικίνδυνος, εκτιμά ο Economist, που ενδέχεται να ενεργήσει επιθετικά τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό, ασκώντας πίεση στα μέσα ενημέρωσης και στην κεντρική τράπεζα, παρεμβαίνοντας στις εκλογές και κλιμακώνοντας τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

Η επιχείρηση, που παρουσιάστηκε ως μεγάλη επιχειρησιακή επιτυχία από τον Τραμπ και τους επιτελείς του, αλλά και την ισραηλινή ηγεσία, κατάφερε ένα καίριο πλήγμα στο ιρανικό καθεστώς. Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η στρατιωτική επιτυχία μπορεί πράγματι να μετατραπεί σε πολιτικό αποτέλεσμα.

Το ιρανικό καθεστώς δεν κατέρρευσε

Παρά το πλήγμα στην κορυφή της εξουσίας, το ιρανικό σύστημα δεν κατέρρευσε. Η ηγεσία αντικαταστάθηκε σχεδόν αμέσως από μια προσωρινή τριανδρία, ενώ σύντομα μπορεί να ανακοινωθεί και νέος ανώτατος ηγέτης.

Και η ταχύτητα με την οποία το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης ανασυγκροτήθηκε δείχνει ότι η επιχείρηση ίσως να μην επιτυγχάνει τον βασικό πολιτικό στόχο των Τραμπ και Νετανιάχου: την αποσταθεροποίηση ή την ανατροπή της εξουσίας στο Ιράν, όπως σημειώνει το βρετανικό περιοδικό.

Η απουσία ξεκάθαρων στόχων του Τραμπ

Η βασική αδυναμία της στρατηγικής της κυβέρνησης Τραμπ  φαίνεται να είναι η έλλειψη σαφών πολεμικών στόχων. Όταν μια υπερδύναμη χρησιμοποιεί μια τόσο συντριπτική στρατιωτική μηχανή, οφείλει να γνωρίζει ακριβώς τι επιδιώκει.

Οι στόχοι ενός πολέμου καθορίζουν όχι μόνο τη στρατιωτική στρατηγική αλλά και τις θυσίες που απαιτούνται, καθώς και το πότε θα πρέπει να τερματιστούν οι εχθροπραξίες.

Στην περίπτωση αυτή, οι στόχοι του Ισραήλ είναι σχετικά σαφείς: η εξουδετέρωση της απειλής που συνιστά το ιρανικό καθεστώς και οι στρατιωτικές του δυνατότητες. Αντίθετα, η αμερικανική πλευρά φαίνεται να κινείται με ασαφή και μεταβαλλόμενα επιχειρήματα: από το πυρηνικό πρόγραμμα και τους βαλλιστικούς πυραύλους μέχρι μια γενικότερη επιθυμία αλλαγής καθεστώτος ή ακόμη και προληπτικής δράσης.

Πολιτικά, αυτή η ασάφεια προσφέρει ευελιξία. Στρατηγικά όμως αποτελεί σοβαρή αδυναμία, όπως λέει ο Economist.

Η στρατιωτική υπεροχή ΗΠΑ και Ισραήλ

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, η εικόνα είναι διαφορετική. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν καταφέρει να πλήξουν σοβαρά τις στρατιωτικές υποδομές του Ιράν. Το ιρανικό ναυτικό έχει ουσιαστικά εξουδετερωθεί, η πολεμική του αεροπορία έχει καθηλωθεί, ενώ οι εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων και όπλων δέχονται συνεχείς επιθέσεις.

Η κυριαρχία στον αέρα επιτρέπει στις δύο χώρες να επιχειρούν σχεδόν κατά βούληση. Παράλληλα, ισχυρά συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας προστατεύουν βάσεις και πόλεις στο Ισραήλ αλλά και στις χώρες του Κόλπου.

Παρόλα αυτά, το Ιράν συνεχίζει να εκτοξεύει πυραύλους και drones σε μεγαλύτερη κλίμακα από προηγούμενες συγκρούσεις. Μέχρι στιγμής οι αναχαιτίσεις φαίνεται να επαρκούν, αλλά το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση.

Η στρατηγική της επιβίωσης του ιρανικού καθεστώτος

Σε πολιτικό επίπεδο, η στρατηγική της Τεχεράνης φαίνεται να είναι διαφορετική: όχι η νίκη στο πεδίο της μάχης, αλλά η επιβίωση. Για το ιρανικό καθεστώς, το να αντέξει την πίεση μπορεί να θεωρηθεί νίκη.

Γι’ αυτό και επιχειρεί να επεκτείνει τη σύγκρουση σε πολλά μέτωπα.

Ήδη άλλες χώρες της περιοχής εμπλέκονται όλο και περισσότερο. Το Ιράν έχει επιτεθεί σε στόχους στις χώρες του Κόλπου, ενώ στον Λίβανο οι συγκρούσεις εντείνονται καθώς το Ισραήλ πλήττει τη Χεζμπολάχ, τον σημαντικότερο σύμμαχο της Τεχεράνης.

Παράλληλα, ευρωπαϊκές δυνάμεις όπως η Γαλλία και η Βρετανία προετοιμάζονται να υπερασπιστούν τις βάσεις τους, ενώ ακόμη και το NATO έχει ήδη εμπλακεί στην αναχαίτιση πυραύλων.

Ο κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία

Σύμφωνα με την ανάλυση του Economist ο Τραμπ δεν θα πρέπει να ξεχνά επίσης τις σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Το Ιράν επιχειρεί να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Παράλληλα, έχουν σημειωθεί επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής, μεταξύ άλλων στη Σαουδική Αραβία. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές της ενέργειας έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, προκαλώντας ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία.

Ένα ακόμη πιο επικίνδυνο ενδεχόμενο αφορά την εσωτερική σταθερότητα του Ιράν. Περίπου το 40% του πληθυσμού ανήκει σε εθνοτικές μειονότητες, γεγονός που δημιουργεί τον κίνδυνο εσωτερικών συγκρούσεων.

Η υποστήριξη ένοπλων ομάδων, όπως οι Κούρδοι, στο εσωτερικό της χώρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση ή ακόμη και σε εμφύλιο πόλεμο, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Η ανάγκη για στρατηγική εξόδου

Σε πολιτικό επίπεδο στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υποστήριξη για τον πόλεμο φαίνεται περιορισμένη. Σε αντίθεση με προηγούμενες στρατιωτικές επεμβάσεις, η κοινή γνώμη εμφανίζεται διχασμένη.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Ντόναλντ Τραμπ είναι να αποφύγει την παγίδα της κλιμάκωσης χωρίς σαφή στόχο. Η επιδίωξη μιας πλήρους κατάρρευσης του καθεστώτος μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη από ό,τι φαίνεται, ακόμη και με τη συντριπτική στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, επιχειρηματολογεί ο Economist.

Και καταλήγει σημειώνοντας ότι μια πιο ρεαλιστική στρατηγική θα ήταν ο περιορισμός των στόχων: η σημαντική αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και στη συνέχεια η αναζήτηση μιας εξόδου από τη σύγκρουση.

Σε έναν κόσμο ήδη γεμάτο γεωπολιτικές εντάσεις, η έλλειψη σαφούς στρατηγικής μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από τον ίδιο τον πόλεμο. Και όσο η σύγκρουση συνεχίζεται χωρίς ξεκάθαρο τέλος, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μετατραπεί σε ένα ευρύτερο χάος.

Καθώς η πολύμηνη διακοπή του διαδικτύου χαλαρώνει, οι εικόνες που έρχονται στο φως σοκάρουν. Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβεβαιώνουν πάνω από 6.500 νεκρούς στις διαδηλώσεις, ενώ άλλες 17.000 περιπτώσεις βρίσκονται υπό διερεύνηση. Αντιπολιτευόμενα μέσα ανεβάζουν τον αριθμό πολύ ψηλότερα, κάνοντας λόγο για δεκάδες χιλιάδες θύματα. Οικογένειες αναζητούν τους νεκρούς τους σε πρόχειρα νεκροτομεία, πληρώνοντας ακόμη και για τις σφαίρες που τους σκότωσαν, προκειμένου να παραλάβουν τα σώματα, σημειώνεται στο δημοσίευμα.

«Είναι ήδη εμφύλιος πόλεμος»

Μαρτυρίες από μεγάλες πόλεις, όπως η Τεχεράνη και το Μασχάντ, περιγράφουν σκηνές που θυμίζουν εμπόλεμη ζώνη. Καμένες τράπεζες και τζαμιά, αναποδογυρισμένα οχήματα ασφαλείας, κατεστραμμένες κάμερες, φωτιές και οδοφράγματα. Για ώρες, στις 8 Ιανουαρίου, διαδηλωτές φέρονται να είχαν τον έλεγχο ολόκληρων συνοικιών. «Ήταν όλα καταστροφή, αλλά και μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας», λέει ένας διαδηλωτής. Σύμφωνα με πολλές πηγές, ένοπλοι πολίτες επιτέθηκαν σε μέλη των Μπασίτζ, των παραστρατιωτικών δυνάμεων του καθεστώτος. «Είναι ήδη εμφύλιος πόλεμος», λέει μια νεαρή γυναίκα στο Μασχάντ. «Απλώς δεν το παραδεχόμαστε».

Η ελπίδα ότι ο φόβος ενός γενικευμένου χάους θα συγκρατούσε τη βία δεν επιβεβαιώνεται. Αντιθέτως, οι διαιρέσεις βαθαίνουν σε μια χώρα πολυεθνική και πολυθρησκευτική. Το καθεστώς κατηγορεί τους διαδηλωτές για συνεργασία με ξένους πράκτορες, ενώ οι αντίπαλοί του μιλούν για εισαγόμενους μισθοφόρους, αναφερόμενοι στις ένοπλες ομάδες που συνέδραμαν στην καταστολή. Οι απειλές κλιμακώνονται. Ο Ρεζά Παχλάβι, γιος του τελευταίου σάχη, έχει υπερασπιστεί το δικαίωμα των Ιρανών στην ένοπλη αυτοάμυνα και έχει καλέσει τις ΗΠΑ να επέμβουν.

Το ίδιο το καθεστώς δείχνει αποφασισμένο να μη συμβιβαστεί. Drones επιτηρούν τις πόλεις, κινητά τηλέφωνα ελέγχονται επιτόπου και η ψηφιακή οικονομία έχει παραλύσει. Η τριών εβδομάδων διακοπή του διαδικτύου επιδείνωσε την οικονομική απομόνωση, ενώ το ιρανικό νόμισμα κατέρρευσε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Η μεταρρυθμιστική αντιπολίτευση έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί από το πολιτικό πεδίο. Πρώην πρόεδροι και στελέχη βρίσκονται υπό κατ’ οίκον περιορισμό ή σιωπηρή απομόνωση. Οι πιο ριζοσπαστικές φωνές κυριαρχούν πλέον, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην εξορία. Σε περιοχές όπως το Λορεστάν και το Ιλάμ, τοπικοί ηγέτες εμφανίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οπλισμένοι, μιλώντας ανοιχτά για εκδίκηση. «Την επόμενη φορά δεν θα έχουμε μολότοφ», λέει ένας φοιτητής. «Θα έχουμε όπλα».

Το Ιράν στο χείλος της κατάρρευσης;

Το ενδεχόμενο οι διαδηλώσεις να μετατραπούν σε οργανωμένο ένοπλο αγώνα δεν είναι πια θεωρητικό. Συζητήσεις για λαθραία εισαγωγή όπλων και εξωτερική βοήθεια πολλαπλασιάζονται, αγνοώντας συχνά το τραγικό προηγούμενο της Συρίας και της Λιβύης. Η εμπειρία της Αραβικής Άνοιξης δείχνει ότι η μετάβαση από τη διαμαρτυρία στα όπλα συχνά οδηγεί σε μακροχρόνιο εμφύλιο και κρατική κατάρρευση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι σημερινοί διαδηλωτές δεν προέρχονται πλέον κυρίως από την χτυπημένη από την οικονομική πολιτική της Τεχεράνης, μεσαία τάξη. Πολλοί ανήκουν σε φτωχότερες κοινωνικές ομάδες που παλαιότερα στήριζαν το καθεστώς.

Στο διεθνές επίπεδο, η συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων στα ανοικτά του Ιράν εντείνει την αβεβαιότητα. Η ιστορία των ξένων παρεμβάσεων στη χώρα βαραίνει ακόμη τη συλλογική μνήμη, ενώ τα παραδείγματα του Ιράκ και της Λιβύης λειτουργούν ως προειδοποίηση. Ακόμη και η πτώση του ανώτατου ηγέτη δεν εγγυάται σταθερότητα. Αντίθετα, πολλοί φοβούνται ότι θα άνοιγε τον δρόμο σε ένα κενό εξουσίας γεμάτο βία.

Το Ιράν βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, εξηγεί το Politico καθώς η χώρα- περιφερειακή δύναμη της Μ. Ανατολής φαίνεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές πολιτικές εξελίξεις, το επόμενο διάστημα.

Μάλιστα, η Ελλάδα, που είχε βρεθεί στην κορυφή το 2022 και το 2023, εξακολουθεί να βρίσκεται και για φέτος στις πρώτες θέσεις, πίσω από την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, το Ισραήλ, την Κολομβία, την Ισπανία, ενώ βρίσκεται στα ίδια επίπεδα με την Τσεχία.

Η Πορτογαλία στην κορυφή

Για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, το περιοδικό συνέταξε την κατάταξη της «οικονομίας της χρονιάς», εξετάζοντας πέντε βασικούς δείκτες: τον δομικό πληθωρισμό, το εύρος των αυξήσεων των τιμών, την ανάπτυξη του ΑΕΠ, την αγορά εργασίας και τη χρηματιστηριακή επίδοση.

Στην κορυφή της λίστας για το 2025 βρίσκεται η Πορτογαλία, η οποία συνδυάζει ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, ήπιο πληθωρισμό και εντυπωσιακή άνοδο του χρηματιστηρίου της. Η επίδοσή της αποδίδεται, σε μεγάλο βαθμό, στην άνθηση του τουρισμού και στην εισροή εύπορων ξένων κατοίκων που επωφελούνται από το ευνοϊκό φορολογικό της καθεστώς.

Στην 6η θέση η Ελλάδα

Ψηλά στην κατάταξη βρίσκονται επίσης χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, οι οποίες στη δεκαετία του 2010 είχαν πληγεί σοβαρά από την οικονομική κρίση. Η Ελλάδα (6η μαζί με την Τσεχία), νικήτρια το 2022 και το 2023, καθώς και η Ισπανία (4η), αισθητά βελτιωμένη σε όλους τους δείκτες, καταλαμβάνουν θέσεις κοντά στην κορυφή. Δεύτερη είναι η Ιρλανδία, αν και τα επίσημα στοιχεία της αλλοιώνονται από την παρουσία πολυεθνικών κολοσσών.

Ξεχωρίζει η Νότια Ευρώπη

Στον αντίποδα της κατάταξης βρίσκονται κυρίως βόρειες και βορειοανατολικές ευρωπαϊκές οικονομίες. Εσθονία, Φινλανδία και Σλοβακία καταλαμβάνουν τις τελευταίες θέσεις, με χαμηλή ανάπτυξη και προβληματικές πληθωριστικές επιδόσεις. Η Γερμανία παρουσιάζει ελαφρά βελτίωση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αλλά παραμένει χαμηλά, όπως και το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αυξημένο πληθωρισμό. Η Γαλλία, παρά την πολιτική της αβεβαιότητα, σημειώνει αξιοπρεπή συνολική επίδοση.

Η εικόνα που προκύπτει επιβεβαιώνει μια σαφή μετατόπιση του οικονομικού δυναμισμού προς τη Νότια Ευρώπη, την ώρα που σημαντικά τμήματα του ευρωπαϊκού Βορρά και μεγάλες οικονομίες αντιμετωπίζουν επίμονες δομικές προκλήσεις.

Στη μέση της κατάταξης βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η σχετικά υψηλή πληθωριστική πίεση μειώνει την συνολική βαθμολογία τους, παρά την ανθεκτική αγορά εργασίας. Αντίθετα, το Ισραήλ ξεχωρίζει για τη δυναμική ανάκαμψη και τις εξαιρετικές χρηματιστηριακές αποδόσεις, ενώ η Δανία καταγράφει τη χειρότερη επίδοση στις αγορές λόγω της κατακόρυφης πτώσης της μετοχής της Novo Nordisk.

Εν τω μεταξύ, ο Υπουργός Εξωτερικών «προσπαθούσε όσο καλύτερα μπορούσε να επαναφέρει τα πράγματα σε καλό δρόμο, καταλήγοντας σε συμφωνία με τους Ουκρανούς», κι όμως δεν γνώριζε καθόλου τις προθέσεις του Βανς.

«Φαινόταν εντελώς εκτός θέματος», τηλεφωνώντας στους γερουσιαστές για να τους διαβεβαιώσει ότι το σχέδιο ήταν ένα «ρωσικό έγγραφο». Αλλά λίγες ώρες αργότερα, υπαναχώρησε, γράφοντας στο X ότι το σχέδιο «αναπτύχθηκε από τις ΗΠΑ », αναφέρει το άρθρο.

Δυτικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το σχέδιο συντάχθηκε από Αμερικανούς . Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε ότι μεταξύ των συντακτών του ήταν ο προεδρικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, ο γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ, επιχειρηματίας Τζάρεντ Κούσνερ, και ο ίδιος ο Ρούμπιο.

Επιπλέον, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε τη συμμετοχή του Γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας, Ρουστέμ Ουμέροφ, στην ανάπτυξη του σχεδίου, αν και ο ίδιος το αρνείται.

Άλλα δημοσιεύματα ανέφεραν ότι οι ουκρανικές αρχές και η ομάδα υποστήριξής τους στην Ευρώπη και τα «γεράκια» στις ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν τις αντιφάσεις μεταξύ Βανς και Ρούμπιο για να ξαναγράψουν το σχέδιο σε τέτοιο βαθμό που να είναι εγγυημένο ότι θα απορριφθεί από τη Μόσχα .

Ταυτόχρονα, δεν είναι σαφές εάν οι διαφωνίες μεταξύ αυτών των δύο αξιωματούχων σχετικά με το σχέδιο είναι πραγματικά τόσο σημαντικές όσο αναφέρουν τα μέσα ενημέρωσης. Μόνο η περαιτέρω πρόοδος των διαπραγματεύσεων και η έκβασή τους θα το αποκαλύψει αυτό.

Η «Αραβική Άνοιξη» σφράγισε την πρώτη θητεία Ομπάμα, ενώ η διαπραγμάτευση για τη συμφωνία με το Ιράν καθόρισε τη δεύτερη. Και η κληρονομιά του Μπάιντεν θα μείνει για πάντα συνδεδεμένη με την απάντησή του στη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ.

Η ανατροπή του Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορούσε να αγνοήσει τη Γάζα. Εννέα μήνες μετά την επανεκλογή του, κατάφερε κάτι που πολλοί δεν περίμεναν: μια εκεχειρία.

Μπορεί να μην είναι η «αιώνια ειρήνη» που ο ίδιος διακήρυξε, αλλά σε κάθε περίπτωση μια πραγματική συμφωνία — επίτευγμα που δεν κατάφερε ο προκάτοχός του. Προστίθεται στις «Συνθήκες του Αβραάμ», με τις οποίες έσσερα αραβικά κράτη ομαλοποίησαν σχέσεις με το Ισραήλ κατά την πρώτη του θητεία.

Πρόκειται για μία από τις τρεις σημαντικές αποφάσεις με τις οποίες ο Τραμπ αποστασιοποιήθηκε από την παραδοσιακή αμερικανική συναίνεση και —τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα— πέτυχε αποτέλεσμα.

Deal maker

Οι υποστηρικτές του υποστηρίζουν ότι φέρνει μια μοναδική προσέγγιση στη Μέση Ανατολή. Και πράγματι, αυτό ισχύει — αλλά όχι για τους λόγους που εκείνοι πιστεύουν, σχολιάζει στην ανάλυσή του ο Economist.

Η μία θεωρία λέει πως πετυχαίνει γιατί προτιμά τους «deal guys» από τους παραδοσιακούς διπλωμάτες. Όπου οι τεχνοκράτες της Ουάσιγκτον κολλάνε στις λεπτομέρειες, οι άνθρωποι των συμφωνιών προχωρούν.

Οι μήνες επαφών του στενού του συνεργάτη, Στιβ Γουίτκοφ, ήταν κρίσιμοι για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης με τα αραβικά κράτη. Όμως η εκεχειρία ήρθε μόνο όταν ο ίδιος ο Τραμπ αποφάσισε να ασκήσει πίεση στον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Η δύναμη της αβεβαιότητας

Άλλοι λένε ότι ο Τραμπ κερδίζει επειδή είναι απρόβλεπτος. Όμως η ασυνέπεια δεν είναι πάντα προτέρημα στην εξωτερική πολιτική. Αν είχε τηρήσει την προηγούμενη εκεχειρία του Ιανουαρίου, ο πόλεμος στη Γάζα ίσως είχε λήξει επτά μήνες νωρίτερα.

Αντ’ αυτού, μίλησε για το όραμά του να μετατρέψει τη Γάζα σε «παραθαλάσσιο θέρετρο» — κάτι που το Ισραήλ ερμήνευσε ως πράσινο φως για την επανέναρξη των επιθέσεων.

Κατανοώντας τα όρια της ισχύος

Το σημείο στο οποίο ο Τραμπ φαίνεται να διαφέρει πραγματικά είναι στην κατανόηση των ορίων της αμερικανικής δύναμης στη Μέση Ανατολή.

Παρότι ρητορικά εμφανίζεται ως οπαδός της αμερικανικής υπεροχής, στην πράξη δείχνει πρόθυμος να αποδεχθεί αβέβαια αποτελέσματα —κάτι σπάνιο για Αμερικανούς ηγέτες.

Η επίθεση που διέταξε στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο είναι χαρακτηριστική, σημειώνει ο Economist. Οι σύμμαχοι του Κόλπου, αν και εχθρικοί προς το Ιράν, αντιτάχθηκαν στην απόφαση φοβούμενοι τις συνέπειες. Το ίδιο και πολλοί από τους ψηφοφόρους του. Η ανησυχία για νέα ατέρμονη σύρραξη ήταν υπαρκτή.

Ο Τραμπ όμως πέτυχε να προλάβει την κρίση πριν κλιμακωθεί: δήλωσε ότι το ιρανικό πρόγραμμα είχε «εξουδετερωθεί» πριν καν το Πεντάγωνο ολοκληρώσει την αποτίμηση των ζημιών, ενώ ανάγκασε και το Ισραήλ να σταματήσει τους βομβαρδισμούς.

Το Ιράν απάντησε με περιορισμένα πλήγματα σε αμερικανική βάση στο Κατάρ και ο πόλεμος τελείωσε πριν καν ξεκαθαριστεί αν είχε επιτευχθεί ο στόχος.

«Καλή τύχη, Συρία»

Παρόμοια στάση κράτησε και στη Συρία. Οι αμερικανικές κυρώσεις είχαν επιβληθεί για να τιμωρήσουν το καθεστώς Άσαντ. Όταν οι αντάρτες ανέτρεψαν τον δικτάτορα πέρυσι, οι κυρώσεις έγιναν τροχοπέδη στην ανοικοδόμηση.

Οι φωνές στην Ουάσιγκτον ζητούσαν να διατηρηθούν μέχρι να ικανοποιηθούν σειρά προϋποθέσεων. Ο Τραμπ, αντιθέτως, ακολούθησε άλλη ρότα. «Ήρθε η ώρα τους να λάμψουν», είπε τον Μάιο, ανακοινώνοντας την πλήρη άρση των κυρώσεων. «Καλή τύχη, Συρία».

Η ευθύνη για τη μετάβαση πέρασε έτσι στις χώρες της περιοχής —σε όσες έχουν πραγματικό συμφέρον από τη σταθερότητα.

Η «μισή ειρήνη» της Γάζας

Η εκεχειρία στη Γάζα ακολούθησε το ίδιο μοτίβο. Ισραήλ και Χαμάς απέρριψαν μεγάλα τμήματα του σχεδίου Τραμπ. Εκείνος θα μπορούσε να διαπραγματεύεται μήνες. Δεν το έκανε. Επέλεξε να ανακοινώσει ότι η συμφωνία έκλεισε.

Επέβαλε έτσι μια στενή συμφωνία με ελάχιστο κοινό τόπο, αφήνοντας τις δύσκολες λεπτομέρειες για αργότερα. Η πολυπόθητη κατάπαυση πυρός και η επιστροφή των ομήρων επετεύχθησαν.

Από τον ιδεαλισμό στον πραγματισμό

Επί δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν να επιβάλουν ριζικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή —με στρατιωτικές επεμβάσεις στο Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία και την Υεμένη, με πιέσεις για εκδημοκρατισμό και με ατελείωτα σχέδια για την επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος.

Ακόμη και ο Τραμπ της πρώτης θητείας υπήρξε μαξιμαλιστής: σκληρή γραμμή κατά του Ιράν και το ουτοπικό «deal του αιώνα» για τη Μέση Ανατολή.

Στη δεύτερη θητεία του, όμως, φαίνεται να έχει περάσει σε έναν πιο «σκληρό» πραγματισμό. Αναγνωρίζει ότι η Αμερική δεν μπορεί να τα ελέγχει όλα — και έχει το θάρρος να παρουσιάζει το μερικό αποτέλεσμα ως επιτυχία.

Ίσως η ιστορία να τον διαψεύσει: ίσως το χτύπημα του Ιουνίου ωθήσει το Ιράν να φτιάξει μυστικά πυρηνική βόμβα· ίσως ο Άχμεντ αλ-Σαράα, ο προσωρινός πρόεδρος της Συρίας, αποδειχθεί νέος Άσαντ με γενειάδα. Προς το παρόν όμως μέσα στο χάος της Μέσης Ανατολής φαίνεται να είναι ο μόνος που βρήκε κάποιες λύσεις.

Ο κ. Πλεύρης σε πάνελ για την μετανάστευση ανέφερε ακόμα ότι στο πρώτο διάστημα του καλοκαιριού, το 70% των ροών ήταν από χώρες που δεν έχουν προσφυγικό προφίλ, ούτε αντιμετωπίζουν θέματα κλιματικής αλλαγής, κάτι που σημαίνει, όπως είπε ο υπουργός, ότι έγινε η επιλογή να χρησιμοποιηθεί η προσφυγική ιδιότητα για να γίνει μία μεταναστευτική μετακίνηση. «Παράλληλα, ακόμα και για χώρες που αντικειμενικά έχουν πόλεμο, όπως το Σουδάν, μου προκαλεί εντύπωση ότι ενώ έχεις δύο ασφαλείς χώρες δίπλα σου, την Αίγυπτο και το Τσαντ που έχουν υπογράψει και τη Συνθήκη της Γενεύης, επιλέγεις μια διαδρομή μέσα από τη Λιβύη που είναι μία μη ασφαλής χώρα, ώστε στην πραγματικότητα να προκαλέσεις μια ασφαλή χώρα της αρεσκείας σου, την Ελλάδα. Και όλως τυχαίως το 60 με 70% των ατόμων που έρχονται είναι ηλικίας 17-25 ετών», επεσήμανε ο υπουργός, προσθέτοντας ότι σε ένα πόλεμο ή σε μία μεγάλη κλιματική αλλαγή το λογικό είναι να φεύγουν πρώτα οικογένειες, ενώ το 85% των ατόμων που ήρθαν το 2025 στην Ελλάδα ήταν άνδρες.

Στη συνέχεια υποστήριξε ότι θα πρέπει να υπάρχει σκληρή αντιμετώπιση για όσους θέλουν να έρχονται παράνομα, χωρίς να συντρέχει κάποιος λόγος που δικαιολογεί άσυλο και γι’ αυτό ποινικοποιήθηκε πρόσφατα η παράνομη παραμονή στη χώρα.

Αναφέρθηκε, επίσης, σε αυτούς που, όπως είπε, είναι πραγματικά πρόσφυγες για τους οποίους θα πρέπει να υπάρχουν μηχανισμοί ένταξης και να προωθούνται εκεί όπου έχει πραγματικά ανάγκες μια κοινωνία. «Η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια θα έχει ανάγκη 200.000 εργατικό δυναμικό προκειμένου να κρατήσει το 2% ανάπτυξη και κυρίως σε εργασίες που δεν είναι εργασίες διμοφιλείς για τους Ευρωπαίους ή για τους Έλληνες. Συνεπώς, εκεί πέρα θα μπορούσες να εντάξεις έναν μηχανισμό, ώστε αυτός που τελικά λαμβάνει την προσφυγική ιδιότητα να δεις πώς αντιστοίχως θα τον στρέψεις μειώνοντας μια λογική επιδομάτων, αντιθέτως αυξάνοντας μια λογική ένταξης και εργασίας, εκεί που έχεις ανάγκη», επεσήμανε ο κ. Πλεύρης.

Τέλος, αναφέρθηκε και στη νόμιμη μετανάστευση για την οποία ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή ένα νομοσχέδιο. «Θέλουμε να ακολουθήσουμε μια πολιτική που θα έχει έναν μεγάλο φράχτη ο οποίος θα περιορίζει την παράνομη μετανάστευση, αλλά και μια πόρτα που δίνει τη δυνατότητα σε αυτούς που πραγματικά έχουν ανάγκη, είτε προσφυγικής ιδιότητας, είτε επειδή βρίσκονται σε συνθήκες στις οποίες δεν μπορούν να επιβιώσουν, είτε επειδή ακριβώς χρειαζόμαστε ένα εργατικό δυναμικό να μπορεί να υπάρχει αυτή η δίοδος», σημείωσε.

Ο πρέσβης Αλεξάντερ Στούτζμαν, Αντιπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, αναφέρθηκε στην σημερινή ημέρα που είναι μια ευτυχισμένη μέρα, όπως είπε, καθώς μετά από δυο χρόνια πολέμου απελευθερώθηκαν οι όμηροι που κρατούσε η Χαμάς και είναι η μέρα που μπορεί να σηματοδοτεί το τέλος των μεταναστών από τη Γάζα. Σε επίπεδο βοήθειας προς τις παλαιστινιακές αρχές, θα συνεχιστεί η προσπάθεια, είπε ο κ. Στούτσμαν και την επόμενη μέρα. Ανέφερε ακόμα ότι θα πρέπει να γίνει ένας συνδυασμός μακροχρόνιας και βραχυχρόνιας προσπάθειας και ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί και μία βιώσιμη ειρήνη. Στη συνέχεια έδωσε μια εικόνα της σημερινής κατάστασης στη Γάζα, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχει καμία υγιεινή, δεν υπάρχει νερό, βασικές υπηρεσίες και συνδυασμός των συνεπειών των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά και της μακροχρόνιας οικολογικής καταστροφής του οικοσυστήματος. Μίλησε ακόμα για άμεση αποκατάσταση του συστήματος υγιεινής και ύδρευσης και τον καθαρισμό της Γάζας από τα συντρίμμια γιατί αποτελούν πηγή μόλυνσης. Όπως είπε, όλα αυτά θα έχουν ένα θετικό αποτύπωμα αμέσως στον πληθυσμό και θα βελτιωθεί η υγεία τους, ενώ μακροπρόθεσμα θα πρέπει να προστατευτεί το οικοσύστημα και οι ευαίσθητες περιοχές από πράγματα που μπορεί να προκύψουν, όπως παράνομοι οικισμοί και απόρριψη αποβλήτων.

Ο Τζάστιν Μάντι, συνιδρυτής του Mapping Pathways for Security, στο ίδιο πάνελ τόνισε ότι είναι πολύ σημαντικό «να είμαστε ψύχραιμοι και να επικοινωνούμε την αλήθεια. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στις σειρήνες του λαϊκισμού να μας παραπλανούν. Και όπως είπε ο υπουργός και συμφωνώ απόλυτα αυτό το χαρτοφυλάκια δεν είναι καθόλου εύκολο γιατί χρειάζεται τρομερή διαχείριση και προτεραιοποίηση των οικονομικών. Αν επιτρέψουμε στον ευατό μας να αντιδράσουμε ως χώρα περιθωριοποίησης νομίζω ότι αυτό δεν θα είναι σωστό». Επεσήμανε ακόμα ότι πρέπει να κρατήσουμε την προοπτική ότι ο ανθρωπισμός είναι σημαντικός, αλλά πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι στο πώς θα το κάνουμε.