Της Σοφίας Κουνενάκη Εφραίμογλου, Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (EBEA), Πρόεδρος του Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ), Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού.

Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αρκεί για να ικανοποιήσει τους φιλόδοξους στόχους, που έχουμε θέσει για το παρόν και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. 

Πρόκληση παραμένει η αναβάθμιση των δομικών χαρακτηριστικών της ανάπτυξης, στην οποία κυρίαρχο ρόλο διατηρεί μέχρι σήμερα η ιδιωτική κατανάλωση. Η αύξηση της συμμετοχής των επενδύσεων παγίων κεφαλαίων στο ΑΕΠ – ώστε να προσεγγίσουμε τον μέσο όρο της Ε.Ε. – αλλά και η διαφοροποίηση του μείγματος των επενδύσεων με έμφαση στη μεταποίηση, στον πρωτογενή τομέα, στις νέες τεχνολογίες, είναι ζητούμενα κρίσιμης σημασίας.

Πρόκληση, που επηρεάζει άμεσα την προσπάθεια προσέλκυσης περισσότερων παραγωγικών επενδύσεων, παραμένει επίσης η βελτίωση της θέσης της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη για την ανταγωνιστικότητα, με δεδομένο ότι η χώρα μας βρέθηκε το 2023 μόλις στην 49η θέση στην Παγκόσμια Επετηρίδα Ανταγωνιστικότητας του IMD, από την 51η θέση το 2019.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία και εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για το μέλλον. Έχουν επίγνωση των αλλαγών που συμβαίνουν γύρω μας και κατανοούν την ανάγκη να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον, να συμβαδίσουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις στην παραγωγή και στην εργασία, να εφαρμόσουν καινοτομίες, να επενδύσουν σε σύγχρονες δεξιότητες προκειμένου να παραμείνουν βιώσιμες και ανταγωνιστικές. Η ανάγκη αυτή είναι ακόμη πιο επιτακτική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συνιστούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις ανάπτυξης. 

• Στην προσπάθεια αυτή χρειάζονται και αξίζουν κάθε δυνατή στήριξη. Είναι θετικό το ότι η κυβέρνηση προωθεί μια συνεκτική ατζέντα αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, ώστε να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια και να αντιμετωπίσει προβλήματα, που καθηλώνουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Ζητούμενο είναι οι αλλαγές αυτές να παράγουν στο εξής μετρήσιμο θετικό αποτέλεσμα.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα, καλούμαστε να αξιοποιήσουμε σωστά τις ευκαιρίες που δημιουργεί η αναβάθμιση των συνθηκών χρηματοδότησης του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με την εισροή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των άλλων ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων, ώστε να προωθήσουμε ποιοτικές επενδύσεις σε υποδομές, σε νέες τεχνολογίες και μεθόδους παραγωγής, στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.

Χρειάζεται, ταυτόχρονα, να προχωρήσουν ταχύτερα οι μεταρρυθμίσεις με στόχο την αναβάθμιση της λειτουργίας του κράτους, των θεσμών, των αγορών και των επιχειρήσεων. Τα ψηφιακά άλματα που πραγματοποιεί η δημόσια διοίκηση, πρέπει να συνδεθούν με απλοποίηση των διαδικασιών, με περιορισμό της γραφειοκρατίας και της πολυνομίας, με θέσπιση ποιοτικών και ποσοτικών στόχων σε κάθε μονάδα δημόσιας διοίκησης και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς για την ενίσχυση της διαφάνειας και την αντιμετώπιση της διαφθοράς.

• Χρειάζεται συνέχιση των παρεμβάσεων για μια πιο ανταγωνιστική φορολόγηση των επιχειρήσεων και της εργασίας, επιτάχυνση των επενδύσεων και των πολιτικών για τη μείωση του κόστους της ενέργειας, αναβάθμιση των δημοσίων υποδομών και μέριμνα για την προστασία από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, επιτάχυνση της διαδικασίας απονομής της δικαιοσύνης. Χρειάζονται περισσότερες ακόμη παρεμβάσεις, που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών, ενθαρρύνουν την καινοτομία και υποστηρίζουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας.

Η ελληνική οικονομία έχει κάνει μεγάλα βήματα μπροστά, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Όμως, η ανάπτυξη που επιδιώκουμε δεν μπορεί να στηριχθεί στην ευάλωτη συνταγή του παρελθόντος. Επιχειρήσεις και Πολιτεία οφείλουν να κινητοποιηθούν πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Οι προϋποθέσεις για να πετύχουμε αυτό το στόχο είναι γνωστές: περισσότερες και πιο τολμηρές μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στους θεσμούς και στις αγορές, περισσότερες και ποιοτικές επενδύσεις, σύγχρονες δεξιότητες, πίστη στο όραμα και στις ικανότητες των ελληνικών επιχειρήσεων.

Της Σοφίας Κουνενάκη Εφραίμογλου*

Κινητήριος δύναμη για την ανάπτυξη είναι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, συνολικού ύψους άνω των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, που θα εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2021 – 2027,  από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και το πρόγραμμα Αγροτικής Πολιτικής. Ειδικότερα, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει συνολικά 36 δισεκατομμύρια ευρώ, ως τα τέλη του 2025. Από αυτά, σχεδόν τα μισά, δηλαδή 17,7 δισ. ευρώ, προορίζονται για δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα, σε επιχειρήσεις όλων των μεγεθών, με ιδιαιτέρως ελκυστικά επιτόκια, 0,35% για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 1% για μεγαλύτερες. Βρίσκεται, επίσης, σε πλήρη εξέλιξη η υλοποίηση του ΕΣΠΑ 2021 – 2027, με πόρους συνολικού ύψους 26 δισ. ευρώ, ένα σημαντικό μέρος των οποίων θα κατευθυνθεί σε δράσεις στήριξης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, μέσω ενισχύσεων και χρηματοδοτικών εργαλείων.

Παράλληλα, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας επιτρέπει τη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα και αναβαθμίζει περαιτέρω την επενδυτική εμπιστοσύνη.

• Οι συνθήκες αυτές ισοδυναμούν με μια μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα, να καλύψει το επενδυτικό κενό, που δημιουργήθηκε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Είναι, κυρίως μια ευκαιρία για τη χώρα, να προχωρήσει στο ριζικό μετασχηματισμό του παραγωγικού της μοντέλου, να δημιουργήσει καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και προϋποθέσεις για αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Η προσπάθεια είναι απαιτητική και το αποτέλεσμά της δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η μεγάλη πρόκληση για την επόμενη διετία, είναι να επιταχυνθεί η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης – ώστε να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα διαθέσιμα κονδύλια μέχρι το τέλος του 2025 – χωρίς ωστόσο να υπάρξει παρέκκλιση από τους αναπτυξιακούς στόχους της χώρας. Είναι γι’ αυτό σημαντικό η διοίκηση να τρέξει ακόμη γρηγορότερα, να αντιμετωπιστούν δραστικά τα όποια γραφειοκρατικά εμπόδια και  να δρομολογηθούν έγκαιρα οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, που θα αλλάξουν την παραγωγική δομή της ελληνικής οικονομίας.

• Παράλληλα με τις επενδύσεις, είναι απαραίτητο να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να συνεχιστούν τα βήματα βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών,  με επένδυση στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και πολιτικές για την αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας.

Είναι, ωστόσο, σημαντικός και ο ρόλος των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες καλούνται να αξιοποιήσουν το θετικό μομέντουμ στην ελληνική οικονομία, για να διασφαλίσουν την ανάπτυξή τους μακροπρόθεσμα. Να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις, που θα επιταχύνουν την πράσινη και ψηφιακή τους μετάβαση, θα αυξήσουν την παραγωγικότητά τους, θα τις βοηθήσουν να καινοτομήσουν και να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες. Να εντάξουν τις επενδύσεις αυτές σε ένα ευρύτερο μείγμα αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, που θα περιλαμβάνει παραγωγικές επενδύσεις, αλλά και στρατηγικές συνεργασίες, ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

• Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών στηρίζει ενεργά αυτή την προσπάθεια, εστιάζοντας στη συστηματική ενημέρωση και καθοδήγηση των μελών του, για την αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, αλλά και σε καινοτόμες δράσεις για την ενδυνάμωση των μικρομεσαίων ειδικά επιχειρήσεων, μέσα από την ανάδειξη καλών πρακτικών, την επιμόρφωση και τη μεταφορά σύγχρονης τεχνογνωσίας. 

Παρά τις δυσκολίες στο παγκόσμιο τοπίο, ο άνεμος που πνέει στην ελληνική οικονομία εξακολουθεί να είναι ευνοϊκός. Ζητούμενο είναι το κλίμα ευφορίας να μη μετατραπεί σε εφησυχασμό, αλλά σε κινητήριο δύναμη για μια ανάπτυξη με ποιότητα και διάρκεια.

*Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (EBEA), Πρόεδρος του Εθνικού Επιμελητηριακού Δικτύου Ελληνίδων Γυναικών Επιχειρηματιών (ΕΕΔΕΓΕ), Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού

«Κόκκινο» έχει χτυπήσει η ανησυχία των Ελλήνων για την πανδημία του νέου κοροναϊού COVID-19, όπως προκύπτει από την τελευταία έρευνα του ΕΒΕΑ που πραγματοποίησε η εταιρία PULSE-RC κατά το χρονικό διάστημα 15 έως 17 Μαρτίου 2020. Σύμφωνα με την έρευνα, το 83% των ερωτηθέντων ανησυχεί αρκετά έως πολύ,.

Σχεδόν όλοι (94%) εκτιμούν ότι η πανδημία και οι συνέπειες που απορρέουν από αυτήν θα επηρεάσει αρνητικά τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων στη χώρα μας. Μάλιστα, μαζί με τα ελληνοτουρκικά θα επηρεάσουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας, αρνητικά, πιστεύει το 86%.

Εξαιτίας της αρνητικής αυτής συγκυρίας, η αισιοδοξία για την ελληνική οικονομία και για την προσωπική οικονομική κατάσταση των ερωτηθέντων υποχωρεί και η απαισιοδοξία περνά στην πρώτη θέση.

Συγκεκριμένα, το 45% των ερωτηθέντων δηλώνουν σίγουρα και μάλλον αισιόδοξοι για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, ενώ το 54% δηλώνουν σίγουρα ή μάλλον απαισιόδοξοι.

Αντιστοίχως, για την πορεία της προσωπικής οικονομικής κατάστασης, αισιόδοξοι δηλώνουν το 48% και απαισιόδοξοι το 51%.

Παρόλα αυτά, η αξιολόγηση της κυβέρνησης δεν φαίνεται να επηρεάζεται ιδιαίτερα, τουλάχιστον σε ότι αφορά την προσέλκυση επενδύσεων και την κοινωνική πολιτική.

Συγκεκριμένα, το 53% αξιολογεί θετικά την κυβέρνηση όσον αφορά την προσέλκυση επενδύσεων και το 43% αρνητικά.

Για την κοινωνική πολιτική αντίστοιχα, το 52% αξιολογεί θετικά την κυβέρνηση και το 44% αρνητικά.

Για τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, μέχρι τις 17 Μαρτίου που τελείωσε η έρευνα, η πλειοψηφία (73%) εκτιμά ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ωστόσο, οι περισσότεροι ερωτηθέντες (55% έναντι 41%) εκτιμούσαν ότι αυτά δεν είναι αρκετά, εκφράζοντας την άμεση ανάγκη για επιπλέον στήριξη και επιβεβαιώνοντας τη σοβαρή επίδραση των τελευταίων αρνητικών εξελίξεων και στην επιχειρηματική δραστηριότητα.

Σε ότι αφορά στις εξελίξεις στον Έβρο και εν γένει τη συμπεριφορά της Τουρκίας, το 52% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι έχουν επηρεάσει αρνητικά τη δραστηριότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ το 41% απαντά ότι δεν την έχουν επηρεάσει.

Συνολικά, η πανδημία του κοροναϊού και η τουρκική επιθετικότητα, κατά την άποψη του 86% των ερωτηθέντων, θα επηρεάσουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας, με μόλις 9% να εκτιμά ότι δε θα συμβεί αυτό.

Τέλος, στην ερώτηση εάν οι αλλαγές που επήλθαν στο ασφαλιστικό με το νέο νόμο Βρούτση κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, οι απόψεις είναι διχασμένες, με το 39% να απαντά ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση και το 40% να απαντά δεν κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Δίνοντας στη δημοσιότητα την έρευνα, ο πρόεδρος της ΚΕΕ και του ΕΒΕΑ κ. Κωνσταντίνος Μίχαλος δήλωσε: «Είναι εμφανές ότι το κλίμα στην αγορά έχει επιδεινωθεί εντυπωσιακά από την αρνητική ψυχολογία αλλά και τα πραγματικά προβλήματα που έχουν προκληθεί από την πανδημία του κοροναϊού.

Από την αρχή της νέας αυτής υγειονομικής κρίσης, το ΕΒΕΑ και σύσσωμη η Επιμελητηριακή Κοινότητα, επιτελώντας το θεσμικό τους ρόλο, είχαν επισημάνει προς την Πολιτεία τις αρνητικές επιπτώσεις που θα υπάρξουν και στην αγορά και γενικότερα στην οικονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότειναν και συγκεκριμένα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων σε αυτές.

Σε καθημερινή βάση, μάλιστα, το ΕΒΕΑ επεσήμανε τις πρόσθετες ενέργειες που θα πρέπει να γίνονται από μέρους της Πολιτείας όσο ο κοροναϊός επεκτεινόταν.

Τα επιπλέον μέτρα που η κυβέρνηση ανακοινώνει μέρα με την ημέρα, δικαιώνουν τις προτάσεις που κάνουμε ως Επιμελητηριακή Κοινότητα για επιπλέον στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων.

Η προσπάθεια για να επουλωθούν οι πληγές θα είναι εξαιρετικά δύσκολη. Πρέπει όμως να προχωρήσουμε με αποφασιστικότητα και με συνεργασία μεταξύ της Πολιτείας, των εκπροσώπων της αγοράς και ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας, ώστε να μπορέσουμε να κερδίσουμε και αυτή τη μάχη».

Πηγή: euro2day.gr