Ειδικότερα, ο Διευθύνων Σύμβουλος της IGI αναφέρθηκε στην υλοποίηση του αγωγού East Med, καθώς θα διαφοροποιήσει τις πηγές, θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού συνδέοντας τις διαθέσιμες πηγές ενέργειας με την Κεντρική Ευρώπη και θα συμβάλει θετικά στην ενεργειακή μετάβαση, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μεταφορά υδρογόνου. Το έργο είναι τεχνικά εφικτό και οικονομικά βιώσιμο, όπως είπε ο κ. Ματάνα: “Υπάρχουν προκλήσεις ναι, αλλά μπορεί να γίνει”, και συνεπώς μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στο μοτίβο της ενεργειακής μετάβασης και της ενεργειακής στρατηγικής της ΕΕ.

Τόσο ο Πρέσβης του Ισραήλ όσο και η Ελληνίδα Ευρωβουλευτής και Πρόεδρος του Transantlantic Friends of Israel εξήραν την επανεκκίνηση της διαδικασίας, που ήταν ένα πάγιο αίτημα του Ισραήλ, το οποίο πήρε «σάρκα και οστά» με τη σύγκληση του Συμβουλίου Σύνδεσης, ύστερα από περίπου μια δεκαετία, στις αρχές του μήνα.

Ο Ισραηλινός πρέσβης υπογράμμισε την ιδιαίτερη σημασία αυτής της εξέλιξης, δίνοντας -μεταξύ άλλων- έμφαση στον ρόλο που διαδραμάτισε η Ελλάδα προς αυτή την κατεύθυνση, την οποία και χαρακτήρισε «βασικό παίκτη».

«Το Ισραήλ είναι ένας πολύ σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουμε πολλές κοινές αρχές και αξίες», επισήμανε, από την πλευρά της η κ. Ασημακοπούλου και αναφέρθηκε στο παράδειγμα των Συμφωνιών του Αβραάμ (Abraham Αccords), λέγοντας πως «έχει δείξει ότι όσο αναπτύσσονται αυτού του είδους οι σχέσεις τόσο καλύτερα είναι για όλους. Και για τους λαούς και για τη σταθερότητα και για την ασφάλεια και για την ειρήνη. Αν μπόρεσαν οι ‘Αραβες και οι Ισραηλινοί να λύσουν τις διαφορές τους ως ένα σημείο θα πρέπει να υπάρχει ελπίδα για όλους μας».

Υπογραμμίζοντας τη σημασία των Abraham Accords, ο Ισραηλινός πρέσβης κατέφυγε σε παραδείγματα που καταδεικνύουν πόσο έχει διευκολυνθεί πρακτικά η ζωή των Ισραηλινών σε μια σειρά από πρακτικά ζητήματα, όπως π.χ. τα ταξίδια, αλλά και πόσο έχουν αναπτυχθεί οι διμερείς σχέσεις του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε μια σειρά από τομείς όπως η οικονομία, το εμπόριο και ο πολιτισμός. «Μισό εκατομμύριο Ισραηλινοί ταξίδεψαν πέρυσι στα Εμιράτα, ενώ το διμερές εμπόριο αναμένεται να φτάσει τα δύο δισεκατομμύρια δολάρια και να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια. Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή, που ξεπερνά τις διμερείς σχέσεις αλλά μπορεί να επιφέρει σταθερότητα ευρύτερα στην περιοχή. Σημείωσε δε, ότι το Ισραήλ θα ήθελε να συμπεριλάβει την ΕΕ σε αυτή τη διαδικασία.

Ο κ. Ρεγκέβ παρατήρησε πως εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα κράτη που συνδέουν τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Ισραήλ με την κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων και στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε πως αν η ΕΕ θέλει να έχει επιδραστικό ρόλο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα πρέπει να ακολουθήσει μια πιο ισορροπημένη στάση.

Ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρθηκε επίσης στο Ιράν, λέγοντας πως πρόκειται για τον πιο επικίνδυνο και αποσταθεροποιητικό παράγοντα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ενώ σχολιάζοντας τα φαινόμενα αντισημιτισμού αλλά και τη ρητορική αντισημιτισμού που υπάρχει, όπως είπε, σε κάποια από τα βιβλία των Παλαιστινίων υπογράμμισε την ανάγκη καταπολέμησης αυτών των φαινομένων. «Μηδενική ανοχή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, η κ. Ασημακοπούλου επισήμανε ότι βρισκόμαστε σε ένα απόγειο καλής συνεργασίας κι αυτό έχει σημασία τόσο για τις διμερείς σχέσεις όσο και για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρθηκε στο άνοιγμα πρεσβείας της χώρας του στην Τουρκία λέγοντας πως μπορεί να ανοίξαμε μια πρεσβεία αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι «θα είναι σε βάρος της σχέσης μας με την Ελλάδα ή την Κύπρο» καθώς, όπως τόνισε, οι σχέσεις αυτές είναι στρατηγικής σημασίας για το Ισραήλ.

H διάσκεψη, που αποτελεί πλατφόρμα διαλόγου και επικοινωνίας  των πρωταγωνιστών των πολιτικών, θεσμικών και διπλωματικών εξελίξεων της Ανατολικής Μεσογείου και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, διεξήχθη στο Egmont Palace και διοργανώνεται σε συνεργασία με την εφημερίδα «Η Καθημερινή».

του Ρόναλντ Μαϊνάρντους*

Η μεταφορά αργού πετρελαίου γίνεται κυρίως με τεράστια δεξαμενόπλοια και το φυσικό αέριο μεταφέρεται στους καταναλωτές μέσω αγωγών. Η διαδρομή των αγωγών έχει γίνει από καιρό πολιτικό ζήτημα μείζονος σημασίας Το είδαμε πολύ καθαρά στην περίπτωση του Nord Stream 2. Ο υποθαλάσσιος αγωγός προοριζόταν να μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Ρωσία στη Γερμανία και έγινε σύμβολο της εξάρτησης του Βερολίνου από τον Πούτιν.

Η πολιτικοποίηση των αγωγών γίνεται σαφής και στην ανατολική Μεσόγειο. Στην περιοχή αυτή ο αγωγός EastMed βρίσκεται στο επίκεντρο μιας περιφερειακής αναμέτρησης ισχύος με διεθνείς προεκτάσεις. Το φιλόδοξο έργο προβλέπει την μεταφορά φυσικού αερίου από τις πηγές του στις θαλάσσιες περιοχές ανοικτά των ακτών της Αιγύπτου, του Ισραήλ και της Κύπρου μέσω Ελλάδας στην Ιταλία.

Μετά τη ρήξη με την Μόσχα η τράπουλα μοιράζεται ξανά

Στις αρχές του τρέχοντος έτους – ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είχε ακόμη αρχίσει – η Ουάσιγκτον απέσυρε ξαφνικά την υποστήριξή της για το φιλόδοξο σχέδιο. Το λεγόμενο non paper των Αμερικανών προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση, ιδίως στην Ελλάδα και την Κύπρο, επειδή ανέτρεψε την ενεργειακή στρατηγική των χωρών αυτών εν μιά νυκτί. Όπως είπαμε, αυτό συνέβη στις αρχές Ιανουαρίου – άρα πριν από τον πόλεμο του Πούτιν. Ως γνωστόν ο πόλεμος αυτός προκάλεσε δραματικές αλλαγές στις διεθνείς σχέσεις και στην ενεργειακή πολιτική των χωρών της Δύσης.

Στις αρχές του έτους οι Αμερικανοί είχαν προβάλει οικονομικούς και οικολογικούς λόγους κατά του Eastmed και υποστήριζαν ότι οι υψηλές επενδύσεις σε ένα έργο μεταφοράς ορυκτών καυσίμων δεν είναι συμβατές με τις ανάγκες της εποχής εν καιρώ κλιματικής αλλαγής.

Μετά τη ρήξη με την Μόσχα η τράπουλα μοιράζεται ξανά. Αυτο ισχύει ιδιαίτερα για την ενεργειακή πολιτική και το ζήτημα των αγωγών. Ως εκ τούτου οι υποστηρικτές του EastMed διακρίνουν μια νέα ευκαιρία και περνούν στην αντεπίθεση. Η επιχειρηματολογία τους περιλαμβάνει και την αναφορά ότι ο δαπανηρός αγωγός θα είναι κατάλληλος για τη μεταφορά περιβαλλοντικά συμβατού υδρογόνου.

Ας μην γελιόμαστε, εκτός από τα προαναφερόμενα περιβαλλοντικά και οικονομικά επιχειρήματα που χρησιμοποίησε η Ουάσιγκτον για να θάψει τον EastMed στις αρχές του έτους, ο καθοριστικός λόγος για τη στροφή της Αμερικής ήταν η προσέγγισή της με την Άγκυρα. Ο πρόεδρος Ερντογάν δεν έκρυψε ποτέ ότι η σχεδιασμένη διαδρομή του αγωγού είναι κόκκινο πανί για εκείνον.

Το περιβόητο πλέον non paper συνιστά ξεκάθαρα μια πολιτική παραχώρηση των Αμερικανών προς την Τουρκία – και ταυτόχρονα ένα πισωγύρισμα για τις πρόσφατα αναβαθμισμένες ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Ο αγωγός της ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής διαμάχης. Μια σειρά πολιτικοί παράγοντες δυσχεραίνουν το έργο. Δεν πρόκειται μόνο για το άλυτο Κυπριακό και το γεγονός ότι η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και, κατά συνέπεια, δεν θέλει να συναλλάσσεται επίσημα με την κυβέρνηση της Λευκωσίας. Πάνω απ’ όλα οι διαφορές σχετικά με την οριοθέτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων επισκιάζουν τη συνεργασία στο θέμα του αγωγού. Η διαμάχη αυτή είχε φέρει την Αθήνα και την Άγκυρα στα πρόθυρα του πολέμου το 2020. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρέωσε την Άγκυρα σε μορατόριουμ στην ανατολική Μεσόγειο υπό την απειλή κυρώσεων.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία οδήγησε σε μια αξιοσημείωτη στρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας. Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο ο Ερντογάν θα επιδείξει αυτοσυγκράτηση στο μέλλον στην ανατολική Μεσόγειο. Το θέμα του αγωγού φυσικού αερίου αποτελεί βαρόμετρο των τουρκικών προθέσεων. Η Άγκυρα είναι εξαρτημένη από τις ακριβές εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και θα ήθελε να αξιοποιήσει τις πρώτες ύλες στην αυλή της.

Διακυβεύονται πολύ περισσότερα από την ενέργεια.

Είναι γνωστό ότι στις πρόσφατες συνομιλίες του Ερντογάν με τους ηγέτες της Γερμανίας, της Ελλάδας και του Ισραήλ, το ενεργειακό ζήτημα κατέλαβε εξέχουσα θέση. Η Άγκυρα θα συνεχίσει να πιέζει σκληρά για να διαδραματίσει ενισχυμένο ρόλο στην ανατολική Μεσόγειο. Μόνο μέσω της Τουρκίας είναι εφικτή η μεταφορά φυσικού αερίου από την περιοχή στην Ευρώπη, ξεκαθάρισε ο Τούρκος πρόεδρος.

Εναπόκειται στους Ευρωπαίους – και τους Αμερικανούς – πώς θα αντιδράσουν στην πίεση της Άγκυρας. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι ένας αγωγός μέσω της Τουρκίας θα ερχόταν σε αντίθεση με τον στόχο της ενεργειακής διαφοροποίησης. Ήδη μεγάλες ποσότητες της πολύτιμης πρώτης ύλης διοχετεύονται στην Ευρώπη μέσω της Ανατολίας. Οι ίδιοι επικριτές προειδοποιούν ότι όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική, η Ευρώπη δεν πρέπει να εξαρτάται από ένα κράτος που γίνεται όλο και πιο αυταρχικό στο εσωτερικό και δεν έχει σαφή δέσμευση έναντι της Δύσης στην εξωτερική του πολιτική.

Ο αγώνας για τον αγωγό φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο έχει εισέλθει σε νέα φάση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το τίμημα είναι υψηλό, ειδικά για την Ελλάδα και την Κύπρο. Διακυβεύονται πολύ περισσότερα από την ενέργεια.

*Ο Δρ. Ρόναλντ Μαινάρντους ειναι πολιτικός αναλυτής, σχολιαστής και κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 διετέλεσε διευθυντής της Ελληνικής σύνταξης της Deutsche Welle.

Αναδημοσίευση από την Deutche Welle

Όπως αναφέρει η ανταποκρίτρια του ΣΚΑΪ στις ΗΠΑ Κατερίνα Σόκου, ο κ. Χόχσταϊν αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι ήταν οι αντιδράσεις της Τουρκίας που οδήγησαν τις ΗΠΑ να αποσύρουν τη στήριξή τους στον αγωγό EastMed και άφησε “ανοιχτό παράθυρο” για μικρότερους αγωγούς, που θα συνδέουν δύο χώρες μεταξύ τους, όπως συγκεκριμένα την Ελλάδα με την Αίγυπτο.

Την ίδια στιγμή, εκτίμησε ότι τα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Κύπρο, που στηρίζουν οι ΗΠΑ, μπορεί επίσης να προκαλέσουν την αντίδραση της Τουρκίας, αλλά, όπως ξεκαθάρισε, “αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να στηρίξουμε κάτι το οποίο είναι σωστό”.
Ερωτηθείς γιατί οι ΗΠΑ απέσυραν τώρα την στήριξή τους από τον EastMed, απάντησε ότι είναι στο πλαίσιο ευρύτερης επαναξιολόγησης της στήριξης της αμερικανικής κυβέρνησης σε έργα υδρογονανθράκων, αλλά την ίδια στιγμή, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στήριξης μικρότερης έκτασης αγωγών, που χρειάζονται, όπως είπε, λιγότερες υποδομές, λιγότερα χρήματα και είναι έτσι διαμορφωμένοι ώστε να λειτουργούν “για πολλά χρόνια στο μέλλον”.

Εάν το σχέδιο αυτό δεν είναι εφικτό, τότε είμαστε έτοιμοι με τους συνεργάτες μας να εξετάσουμε άλλες υπαλλακτικές επιλογές. Σε κάθε περίπτωση η μελέτη και άλλων επιλογών δεν θεωρώ ότι πλήττει τα συμφέροντα οποιουδήποτε από εμάς, φτάνει βεβαίως η λύση που θα επιλεγεί να σέβεται το διεθνές δίκαιο, κάτι το οποίο για όλους τους εμπλεκόμενους είναι εκ των ων ουκ άνευ, δηλώνει αναφορικά με την κατασκευή του αγωγού EastMed ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης.

Παράλληλα πρόσθεσε ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει το έργο αυτό ως έργο «κοινού ενδιαφέροντος» και έχει επενδύσει στις μελέτες που το αφορούν. Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης υπενθυμίζει ότι η ΕΕ μόλις πρόσφατα έχει αναγνωρίσει το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο προς την ενεργειακή πράσινη μετάβαση.

O κ. Αναστασιάδης παραχωρεί συνέντευξη στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της Κύπρου, όπου, απαντώντας σε ερώτηση για την τοποθέτηση των ΗΠΑ σχετικά με το έργο, σημειώνει ότι δεν θα ήθελε να σχολιάσει αναφορές που αποδίδονται σε ένα άτυπο έγγραφο. Επισημαίνει ωστόσο ότι «εάν αυτό το πρόγραμμα είναι πρακτικά εφικτό να υλοποιηθεί, μπορούν να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες γεωλογικές απαιτήσεις και είναι ταυτόχρονα και οικονομικά βιώσιμο, υπάρχει η πολιτική βούληση υλοποίησής του».

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης τονίζει ότι η συνεργασία με την Ελλάδα και το Ισραήλ εκτείνεται και σε δεκάδες άλλους τομείς – οικονομία, επενδύσεις, τουρισμός, πράσινη ανάπτυξη, άμυνα, ασφάλεια κλπ, – και ότι ο αγωγός αυτός είναι ένα μόνο μέρος αυτών των συνεργασιών. «Οι τριμερείς συναντήσεις δεν έγιναν για να κατασκευαστεί ο EastMed. Για αυτό άλλωστε και ανάλογες συναντήσεις έχουμε με όλες τις χώρες της περιοχής και του Αραβικού Κόλπου».

Το υπουργικό συμβούλιο της Κύπρου ενέκρινε σήμερα την πρόταση για τον κυρωτικό νόμο για τη διακρατική συμφωνία του αγωγού EastMed, όπως δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Γιώργος Λακκοτρύπης.

Μιλώντας μετά τη συνεδρίαση, ο κ. Λακκοτρύπης ανέφερε ότι η συμφωνία οδηγείται στη Βουλή προς ψήφιση ενώ εξέφρασε την πεποίθηση της Κοινοπραξίας “ότι αυτό το έργο έχει τις πιθανότητες να υλοποιηθεί”.

Η συμφωνία υπεγράφη στις 2 Ιανουαρίου στην Αθήνα, μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, ενώ υπάρχουν και συγκεκριμένες πρόνοιες μέσα στη συμφωνία που επιτρέπουν και στην Ιταλία να υπογράψει όποτε η ίδια είναι έτοιμη, ανέφερε ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας.

Είπε ακόμη ότι η διακρατική συμφωνία είναι ένα απαραίτητο εργαλείο και καθορίζει διάφορα θέματα μεταξύ των χωρών, όπως είναι οι θαλάσσιες δικαιοδοσίες, θέματα περιβάλλοντος και ασφάλειας, αλλά και την εγκαθίδρυση μιας κοινής ομάδας εργασίας μεταξύ των χωρών για παρακολούθηση και διεκπεραίωση των εργασιών που χρειάζονται για το έργο.

Ο υπουργός Ενέργειας ανέφερε εξάλλου ότι η Κοινοπραξία προχωρεί με τις απαραίτητες τεχνικές μελέτες για τον αγωγό, οι οποίες χρηματοδοτούνται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με περίπου 35 εκ. ευρώ.

Στο στάδιο της κατακύρωσης είναι τέσσερεις μελέτες, εξήγησε, με την πρώτη να αφορά τις θαλάσσιες επισκοπήσεις και τις υπόλοιπες τρεις τις λεπτομερείς τεχνικές μελέτες (Front-End Engineering Design ή FEED), τόσο για τις χερσαίες εγκαταστάσεις, όπως αγωγοί αλλά και σταθμοί μετατροπής, όσο και για την τεχνική μελέτη FEED για τον υποθαλάσσιο αγωγό αυτόν καθ’ αυτόν.

“Αυτές είναι μελέτες που στοιχίζουν δεκάδες εκατομμύρια, κάτι που δείχνει και την πεποίθηση της κοινοπραξίας ότι αυτό το έργο έχει τις πιθανότητες να υλοποιηθεί” είπε ο κ. Λακκοτρύπης.

Ερωτηθείς αν η πανδημία έχει επηρεάσει τις προοπτικές της συνεργασίας των εμπλεκομένων χωρών είπε ότι “όταν μια εταιρεία ή μια κοινοπραξία κάνει προγραμματισμό για ένα τόσο μεγαλεπήβολο έργο, δεν κάνει τον προγραμματισμό της με βάση τα σημερινά δεδομένα, αλλά βεβαίως αυτά που θα ισχύσουν σε τρία, τέσσερα, πέντε χρόνια από τώρα”.

Έτσι και στην περίπτωση του αγωγού EastMed γίνονται αυτή τη στιγμή οι απαραίτητες μελέτες και πολύ σύντομα η κοινοπραξία θα προχωρήσει στην προσπάθειά της να εξεύρει αγοραστές για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου, συνέχισε.

Στο τέλος τέλος αυτό είναι το πιο σημαντικό κριτήριο που θα καθορίσει και πόσο υλοποιήσιμο είναι το έργο ή όχι, είπε ο υπουργός.

Ερωτηθείς αν έχει αλλάξει η στάση της Ιταλίας για την υπογραφή της συμφωνίας, ο κ. Λακκοτρύπης είπε ότι δεν υπήρξε κάποια πιο πρόσφατη ενημέρωση.

Όλες οι χώρες και ιδίως η Ιταλία ήταν προσηλωμένες στην αντιμετώπιση της πανδημίας, είπε, ενώ εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι στο αμέσως επόμενο διάστημα το θέμα θα ανοίξει ξανά.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μιλώντας στη Βουλή ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης έστειλε μήνυμα στην Άγκυρα να εγκαταλείψει τον αναθεωρητισμό και την προκλητικότητα που βρίσκονται σε δυσαρμονία με τον σύγχρονο κόσμο.

Από το βήμα της Βουλής έκανε λόγο για μια ιστορικής σημασίας συμφωνία που ενισχύει τη χώρα ενεργειακά και γεωστρατηγικά, ενώ αποτελεί και ένα έμμεσο μήνυμα στην τουρκική προκλητικότητα. «Οι τρεις χώρες που υπογράφουμε τη συμφωνία στέλνουμε επίσης ένα μήνυμα ότι προχωράμε με συνεργασία στο δρόμο της νομιμότητας και της ειρήνης» ανέφερε μεταξύ άλλων. Όσον αφορά στη στάση της Ιταλίας εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι αποφάσεις της θα είναι θετικές.

Από το ΣΥΡΙΖΑ ο Γιώργος Κατρούγκαλος αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επεσήμανε πως “όταν αμυντικά και κατόπιν εορτής προσπαθούμε να αντιδράσουμε στις πιέσεις και τις κινήσεις των άλλων, χάνουμε σε διπλωματικό κεφάλαιο και αποτελεσματικότητα».

Τέλος να σημειωθεί πως κατά της συμφωνίας έχουν ταχθεί ΚΚΕ και ΜέΡΑ25.