Νωρίτερα ο  Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της ΝΔ, Δημήτρης Μαρκόπουλος απάντησε στους ισχυρισμούς του Στέφανου Κασσελάκη και άλλων χρηστών των social media για τα πτυχία του, μιλώντας στο MEGA. Όπως είπε αρχικά, «πενία τέχνας κατεργάζεται. Δεν έχω καμία δυσκολία, και πτυχίο έχω και είμαι ξεκάθαρος».

Ξεκαθάρισε, επίσης, ότι «τα πτυχία μου για όποιον θέλει να πάει να τα δει είναι στην πρυτανεία του ΕΑΠ στην Πάτρα και στο υπουργείο Παιδείας. Όποιος θέλει να πάει να τα ζητήσει και να τα δει. Το να περιφέρω τους τίτλους σπουδών για να ικανοποιηθεί ο βούρκος δεν θα το κάνω. Κρίνομαι και έχω βγει καθαρός, δεν θα περιφέρω τα πτυχία μου».

Νίκος Γιαννόπουλος

Το πρόβλημα έγινε αντιληπτό στις 25 Οκτωβρίου. Φοιτητές που επιθυμούσαν να χρησιμοποιήσουν την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Πανεπιστημίου διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσαν να έχουν πρόσβαση. Μετά από ώρες αναμονής και χωρίς η κατάσταση να βελτιώνεται, τα τηλέφωνα του ιδρύματος άρχισαν να χτυπούν ασταμάτητα. Απάντηση όμως, πέρα από το ότι η τεχνική υπηρεσία έχει αναλάβει την επιδιόρθωση του προβλήματος, δεν υπήρχε.

Το ΕΑΠ έκανε την πρώτη επίσημη τοποθέτησή του για το ζήτημα μόλις στις 27 Οκτωβρίου και αφού οι διαμαρτυρίες πλέον έδιναν και έπαιρναν, εξέλιξη μάλλον φυσιολογική καθώς άλλοι φοιτητές έχαναν προθεσμία παράδοσης εργασίας και άλλοι δεν είχαν την παραμικρή πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό (πέραν των βιβλίων τους). Είναι χρήσιμο να τονίσουμε εδώ ότι σ’ ένα Πανεπιστήμιο με το χαρακτήρα του ΕΑΠ τα πάντα γίνονται εξ’ αποστάσεως γι’ αυτό και το ηλεκτρονικό σύστημα δεν είναι απλώς χρήσιμο αλλά υπεραπαραίτητο εργαλείο στην προσπάθεια των φοιτητών.

Η δήλωση του πρύτανη στις 27 Οκτωβρίου έλεγε τα εξής: “Αγαπητοί/ες φοιτητές/ριες, διδάσκοντες/ουσες, συνεργάτες/ιδες. Από τις 25/10/2024 έχει προκύψει ένα σοβαρό τεχνικό πρόβλημα στο ηλεκτρονικό σύστημα του Πανεπιστημίου μας. Η διοίκηση και οι υπηρεσίες σε συνεργασία με ειδικούς εργάζονται εντατικά για την πλήρη επαναλειτουργία του συστήματος το ταχύτερο δυνατό.Ζητάμε από όλους/ες σας την κατανόησή σας και σας ευχαριστούμε”.

• Οπως γίνεται αντιληπτό, ο πρύτανης δεν έδωσε καμία ιδιαίτερη πληροφορία. Και όμως, όπως προβλέπει ο κανονισμός περί προσωπικών δεδομένων και σύμφωνα με την διεθνή πρακτική, τα φυσικά πρόσωπα τα οποία επηρεάζονται από μία τέτοια κατάσταση θα πρέπει να ενημερώνονται λεπτομερώς και όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα για το τι έγινε και παραβιάστηκε η εμπιστευτικότητα και η ακεραιότητα της πλατφόρμας.

Ο πρύτανης παρέλειψε επίσης να ενημερώσει αν έχουν ειδοποιηθεί οι αρχές. Είναι ξεκάθαρο ότι θα μπορούσε να ενημερωθεί η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (έτσι ώστε να διεξάγει έρευνα για το θέμα) και φυσικά η δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος εφόσον υπήρχε η υποψία για κακόβουλη επίθεση. Σε μία τέτοια περίπτωση ακόμα και τα φυσικά πρόσωπα που θίγονται θα μπορούσαν να κάνουν σχετικές αναφορές (και δεν αποκλείεται να έχουν γίνει).

Οργή των φοιτητών, επίμαχο tweet και νέα δήλωση

Τις επόμενες ημέρες η πλατφόρμα παρέμεινε “πεσμένη” και η οργή περίσσευε. Την ίδια ώρα η φημολογία για παραβίαση των προσωπικών δεδομένων των φοιτητών φούντωνε. Οι πιο υποψιασμένοι είδαν να ανεβαίνει και ένα σχετικό tweet της FalcοnFeeds.iο στο X με το οποίο γινόταν γνωστό “το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) υπήρξε θύμα επίθεσης από την ομάδα RansοmΗub ransοmware, η οποία ισχυρίζεται ότι απέκτησε 813 GB δεδομένων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου και προτίθεται να τα δημοσιεύσει εντός 9-10 ημερών”. Υπήρξε και σχετική, αναλυτική αναφορά στον ιστότοπο foititkanea.gr στις 3 Νοεμβρίου.

Ο πρύτανης την επομένη (4 Νοεμβρίου) αναγκάστηκε να προχωρήσει σε νέα δήλωση. Σύμφωνα μ’ αυτήν “συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς και σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και ειδικούς για την κυβερνοασφάλεια, τόσο οι εργασίες για πλήρη αποκατάσταση όσων συστημάτων προσβλήθηκαν, όσο και η σε βάθος διερεύνηση του περιστατικού. Έχουν ήδη αποκατασταθεί αρκετές λειτουργίες των πλατφορμών μάθησης. Μέχρι στιγμής όλες οι ενδείξεις παραπέμπουν σε κακόβουλη επίθεση,με μόνο στόχο την λειτουργικότητα των συστημάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Όποτε προκύψουν νέα στοιχεία θα υπάρξει νέα ενημέρωση της ακαδημαϊκής κοινότητας του ΕΑΠ.Σας ευχαριστούμε για την κατανόηση”.

• Για πρώτη φορά, μετά από 10 ημέρες αβεβαιότητας και φημών, γίνεται λόγος για “κακόβουλη επίθεση”. Ωστόσο, ούτε στη συγκεκριμένη δήλωση ο Πρύτανης δίνει συγκεκριμένες πληροφορίες. Ποιες αρχές και “ειδικοί για την κυβερνοασφάλεια” ενημερώθηκαν; Πότε ακριβώς έλαβε χώρα η ενημέρωσή τους; Γιατί κάτι τέτοιο δεν έγινε σε προγενέστερο χρόνο;

Πηγή με άριστη γνώση της νομοθεσίας περί προσωπικών δεδομένων έλεγε στο Libre ότι η ανακοίνωση της 4ης Νοεμβρίου “δεν μπορεί να λογιστεί ως σοβαρή. Σε παρόμοιες περιπτώσεις εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού ενημερώνουν λεπτομερώς όλα τα φυσικά πρόσωπα που θίγονται και τουλάχιστον ξεκαθαρίζουν τη φύση του περιστατικού. Εδώ κάτι τέτοιο δεν γίνεται. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα από την πλευρά τους σίγουρα μπορεί να επέμβει και αυτεπάγγελτα”.

Τούτων δοθέντων, φοιτητές και διδάσκοντες περιμένουν να μάθουν, με υπεύθυνο και επίσημο τρόπο, αν και με ποιο τρόπο παραβιάστηκαν τα προσωπικά τους δεδομένα. Σε μία τέτοια πλατφόρμα, η οποία μάλιστα λειτουργεί επί σειρά ετών, καταλαβαίνει κανείς ότι έχουν ανέβει χιλιάδες εργασίες, χιλιάδες σελίδες εκπαιδευτικού υλικού, σημειώσεις κτλ. Από ένα κρατικό ίδρυμα, το οποίο μάλιστα επιβαρύνει τους φοιτητές με δίδακτρα (το μόνο δημόσιο Πανεπιστήμιο που το κάνει) περιμένει κανείς αφενός το μέγιστο επίπεδο ηλεκτρονικής ασφαλείας και αφετέρου αναλυτική και υπεύθυνη ενημέρωση όταν υπάρχει ακόμα και η παραμικρή υποψία παραβίασης δεδομένων. Εν προκειμένω όμως δεν έγινε τίποτα από τα παραπάνω.

Νίκος Γιαννόπουλος

Οι νυν πτυχιούχοι κατηγορούν όλες τις τελευταίες διοικήσεις ΕΑΠ (και φυσικά το νυν πρύτανη) για επίδειξη χρόνιας αδράνειας (από το 2009) η οποία, όπως αναφέρουν, έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να εργαστούν ούτε στο δημόσιο ούτε στον ιδιωτικό τομέα.

Αυτό που έχει συμβεί, πάντα σύμφωνα με την περιγραφή των εναγόντων, είναι ότι δεν έχουν κωδικό κλάδο εκπαίδευσης και έτσι δεν μπορούν να διοριστούν στις μονάδες δημόσιας εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, ούτε σε ιδιωτικές μονάδες εκπαίδευσης όπως τα Ι.Ε.Κ. Επίσης, δεν έχουν ενταχθεί στο προσοντολόγιο και έτσι δεν μπορούν να μετάσχουν σε προκηρύξεις του ΑΣΕΠ για πρόσληψη σε όλους τους φορείς του δημοσίου τομέα.

• Είναι γεγονός ότι όλα αυτά τα χρόνια το ΕΑΠ επιχειρούσε να δελεάσει υποψήφιους φοιτητές με το επιχείρημα ότι η πιθανή απόκτηση πτυχίου στα προγράμματα του Ελληνικού και του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού αντίστοιχα θα τους άνοιγε το δρόμο σε διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ και εν συνεχεία σε μία πιθανή πρόσληψη στο δημόσιο, σε αρκετούς, μάλιστα, φορείς.

Πολλές και πολλοί, οι οποίοι είχαν αποκτήσει ήδη πτυχίο από άλλο ίδρυμα είτε της Ελλάδας είτε του εξωτερικού, ρίχθηκαν πάλι στη μάχη της μελέτης η οποία όμως, εφόσον μιλάμε για το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, κοστίζει. Το ΕΑΠ είναι το μοναδικό ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο που αξιώνει δίδακτρα για τη φοίτηση ακόμα και για προπτυχιακά του προγράμματα. Στα συγκεκριμένα (Ελληνικό και Ευρωπαϊκό Πολιτισμό) κάθε θεματική ενότητα (μάθημα δηλαδή) κοστίζει στον φοιτητή 500 ευρώ τα οποία μάλιστα προκαταβάλλονται (το καλοκαίρι). Με δεδομένο ότι το κάθε ένα από αυτά τα προγράμματα ολοκληρώνεται σε 12 θεματικές ενότητες, η φοίτηση έχει συνολικό κόστος 6000 ευρώ. Δεν τα λες και λίγα, ειδικά τη σημερινή εποχή.

Φυσικά, η υπόθεση δεν αφορά μόνο αυτούς που έχουν προσφύγει. Οι θιγόμενοι είναι πολύ περισσότεροι. Ωστόσο, όσοι έχουν βγει μπροστά και έχουν επιλέξει τη δικαστική οδό είναι αποφασισμένοι να φτάσουν μέχρι τέλους, γεγονός που φέρνει σε δύσκολη θέση το ίδρυμα. Ο λόγος, εκτός των άλλων, είναι και οικονομικός, αφού οι προσφεύγοντες αξιώνουν έκαστος 50.000 ευρώ “ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης την οποία έχουν υποστεί και εξακολουθούν να υπόκεινται από την παράνομη παράλειψη ενεργοποιήσεως των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων που τους απονέμουν αντίστοιχα τα άρθρα 1 και 2 π.δ. 66/2009”.

Η αμηχανία του ιδρύματος αποτυπώθηκε σε πρόσφατη απάντηση του πρύτανη Μανώλη Κουτούζη (σε σχετική ερώτηση του ιστοτόπου esos.gr). “Είναι αλήθεια ότι είναι ένα ζήτημα που μας απασχολεί και μας στενοχωρεί, καθώς υπάρχουν ακόμα και αγωγές εναντίον του Πανεπιστημίου. Όσο λοιπόν είναι ανοικτό αυτό το μέτωπο δεν θα ήθελα να κάνω κάποια άλλη δήλωση” τόνισε ο κ. Κουτουζής. Ουσιαστικά δεν θέλησε να τοποθετηθεί αλλά οι πάντες κατάλαβαν τον προβληματισμό του.

Τη Δευτέρα που μας πέρασε ο Πρύτανης δέχτηκε στο γραφείο του αντιπροσωπεία των εναγόντων. Ηταν η πρώτη φορά που οι δύο πλευρές είχαν την ευκαιρία απευθείας διαλόγου. Η συνάντηση, σύμφωνα με πληροφορίες, διεξήχθη σε καλό κλίμα, (υπό την παρουσία μάλιστα της νομικής συμβούλου του ΕΑΠ) ωστόσο δεν κατέληξε κάπου συγκεκριμένα. Οι αγωγές βρίσκονται ακόμη πάνω στο τραπέζι. Το ΕΑΠ, στη δικάσιμο που είχε οριστεί για τις 14 Οκτωβρίου, ζήτησε και πήρε αναβολή για τις 8 Ιανουαρίου θέλοντας προφανώς να κερδίσει χρόνο. Πρακτικά το διάστημα είναι μικρό και δεν επιτρέπει θεαματικές αλλαγές.

Τα ερωτήματα που εγείρονται για το εν λόγω ζήτημα είναι πάρα πολλά όπως κανείς μπορεί να αντιληφθεί.

• Γιατί το ΕΑΠ δεν μπορούσε να εκπληρώσει την υπόσχεση που έδινε (από την επίσημη ιστοσελίδα του μάλιστα) στους επίδοξους φοιτητές και φοιτήτριες;
• Τι έκανε για να αποτρέψει την προσφυγή των πτυχιούχων στη δικαιοσύνη;
• Τι ζημιά-οικονομική και όχι μόνο- θα προκαλέσει στο ίδρυμα τυχόν δικαίωση των εναγόντων;

Είναι γεγονός ότι οι προηγούμενες διοικήσεις του ΕΑΠ υποτίμησαν το πρόβλημα, ίσως να μην πίστεψαν ότι θα έπαιρνε αυτή την τροπή. Και είναι παράλληλα πραγματικότητα, όπως βεβαιώνουν και νυν φοιτητές και φοιτήτριες του ιδρύματος, ότι και άλλες πτυχές της πραγματικότητας εντός του Πανεπιστημίου δεν είναι ευχάριστες.

Τα εγχειρίδια στα περισσότερα προγράμματα είναι αρκετά παλιά (κάποια από αυτά έχουν γραφτεί τον… προηγούμενο αιώνα), οι πληρωμές δεν μπορούν να γίνουν σε δόσεις όπως γίνονταν παλαιότερα, οι αμοιβές των διδασκόντων περιορίστηκαν (αφού μετά την πανδημία πάρθηκε η απόφαση να γίνονται εξ’ αποστάσεως ακόμα και οι εξετάσεις) ενώ τα δίδακτρα, παρά τα γεγονός ότι το ίδρυμα περιόρισε τα λειτουργικά του έξοδα, παρέμειναν στα ίδια επίπεδα.

Δεν είναι προφανώς τιμητικό για ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο να σέρνεται στα δικαστήρια. Την ίδια ώρα όμως ουδείς μπορεί να κατηγορήσει όσους προτίμησαν το δρόμο της δικαιοσύνης διότι και αρκετή υπομονή έκαναν και έχουν ήδη πληρώσει σεβαστά ποσά τόσο σε δίδακτρα όσο και σε δικαστικά έξοδα. Η συνέχεια, λοιπόν, επί της δικαστικής αίθουσας…