Ράνια Τραγόμαλλου

Η αφήγηση, από το κεφάλαιο “Η Μέρκελ άφωνη”  μεταφέρει το ασφυκτικό περιβάλλον εκείνων των ημερών, με την Αθήνα να βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση.

Το κεφάλαιο «Η Μέρκελ άφωνη»

Ο Αλέξης Τσίπρας  ξετυλίγει βήμα προς βήμα το πώς διαμορφώθηκαν οι συνθήκες που τον οδήγησαν τελικά στην εξαγγελία του δημοψηφίσματος, περιγράφοντας συγκρούσεις, επιφυλάξεις και κρίσιμες συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ηγέτες.

Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει ο ρόλος της Γαλλίας, την οποία παρουσιάζει ως την πιο σταθερή γέφυρα επικοινωνίας με τους θεσμούς. Ο πρώην πρωθυπουργός σημειώνει πως οι διαρκείς παρεμβάσεις του Φρανσουά Ολάντ και οι συντονισμένες κινήσεις του οικονομικού επιτελείου του Παρισιού  άνοιξαν δρόμο για νέα, πιο ρεαλιστική συζήτηση.

Όπως υπογραμμίζει, η ίδια η κίνηση για δημοψήφισμα επέφερε άμεση μεταβολή των συσχετισμών: «Και μόνο η αναγγελία του δημοψηφίσματος λειτούργησε ως καταλύτης για νέες καλύτερες συνθήκες στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης», αναφέρει, επιμένοντας ότι η απόφαση αυτή –παρά το πολιτικό κόστος και την αναταραχή που προκάλεσε– αναμόρφωσε το τοπίο πριν καν φτάσουν οι πολίτες στην κάλπη.

Η  ανησυχία

Η νέα προδημοσίευση ενισχύει το ήδη αυξανόμενο ενδιαφέρον γύρω από την «Ιθάκη επαναφέροντας στο δημόσιο διάλογο γεγονότα που εξακολουθούν να διχάζουν και να συζητούνται. Σε αυτή την αφήγηση, ο  πρώην πρωθυπουργός τοποθετεί το σκηνικό στη δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής. Η  αφήγηση ξεκινά με τη στιγμή που –όπως περιγράφει ο ίδιος– η Γερμανίδα καγκελάριος εντόπισε αλλαγή στη συμπεριφορά του: «Σηκώθηκε από τη θέση της, έκανε τον κύκλο γύρω από το τραπέζι των συνεδριάσεων για να πλησιάσει στη θέση που καθόμουν και όταν έφτασε, έσκυψε και με ρώτησε: “Αλέξη, γιατί δε μιλάς;”»

Ο Αλέξης Τσίπρας σημειώνει ότι η Μέρκελ είχε αρχίσει να υποψιάζεται ότι είχε «κάτι άλλο στο μυαλό» του  και η  ανησυχία της κορυφώθηκε με συνεχόμενες ερωτήσεις: «Ωραία και τι θα κάνεις τώρα; Θα δεχτείς  τη πρόταση;», και αμέσως μετά: «Και πότε θα ξέρεις να μας απαντήσεις;» Ο τότε πρωθυπουργός δηλώνει πως απέφυγε να αποκαλύψει την πρόθεση για δημοψήφισμα, απαντώντας ότι θα την ενημερώσει μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου.  

Η ανακοίνωση

Το επίκεντρο της προδημοσίευσης βρίσκεται στην  επικοινωνία του Αλέξη  Τσίπρα με  Μέρκελ και Ολάντ, αμέσως μετά το Υπουργικό Συμβούλιο.  Οι δύο ηγέτες-  όπως περιγράφει- τον άκουγαν σιωπηλοί στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής. Τους  ενημέρωσε: «Συζητήσαμε τη δυσκολία να ψηφίσει η Βουλή την πρόταση των Θεσμών και αποφασίσαμε να ζητήσουμε από το Eurogroup μια σύντομη επέκταση μερικών ημερών για να αποφασίσει πρώτα ο ελληνικός λαός στις 5 Ιουλίου. Είναι κάτι που  σας είχα υπαινιχθεί στις πρόσφατες συζητήσεις μας στις Βρυξέλλες. Ο λαός είναι  κυρίαρχος να αποφασίσει και η απόφασή του ίσως μας δώσει τη δυνατότητα να προχωρήσουμε μπροστά…»

Η αντίδραση της Μέρκελ  περιγράφεται ως άμεση και χωρίς περιστροφές: «Τι θα πεις στον ελληνικό λαό, Αλέξη; Θα τους  προτείνεις να ψηφίσουν “ΝΑΙ”;», με τον πρώην πρωθυπουργό να απαντά: «Δεν έχω το δικαίωμα να ζητήσω από τον ελληνικό λαό να εγκρίνει μια πρόταση που τη θεωρώ αδιέξοδη και άδικη. Όποια κι αν είναι η απόφασή του λαού, πάντως, θα τη σεβαστώ».

Το απόσπασμα  κλείνει με τη φράση:«Η Μέρκελ έμεινε άφωνη.»

Το παρασκήνιο

 Με τις αποκαλύψεις να  επαναφέρουν καθοριστικές στιγμές του 2015, η «Ιθάκη» φαίνεται ήδη πως λειτουργεί όχι μόνο ως προσωπική κατάθεση, αλλά και ως νέα αφετηρία για τη δημόσια παρουσία του Αλέξη Τσίπρα.

Η  αφήγηση του μεταφέρεται και στο ευρύτερο ευρωπαϊκό παρασκήνιο, καθώς περιγράφει  επαφές  της ελληνικής πλευράς με τη γαλλική κυβέρνηση. Οι διαβουλεύσεις  αυτές-όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο του βιβλίου- οδήγησαν στη διαμόρφωση νέας πρότασης, βασισμένης στην επικαιροποιημένη πρόταση Γιούνκερ, με τέσσερις αλλαγές. 

Η πρόταση, όπως  σημειώνει ο Αλέξης Τσίπρας, “εμπεριείχε με σαφήνεια τη θέση μας για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας την επόμενη διετία, καθώς και τη δέσμευση για την αναδιάρθρωση του χρέους”.

Ο  πρώην πρωθυπουργός  σημειώνει ωστόσο ότι, παρότι η γαλλική πλευρά και «μια σειρά από χώρες» συντάχθηκαν με την ελληνική πρόταση, η συζήτηση «αναβλήθηκε»-όπως δημόσια είχε δηλώσει και η Άνγκελα  Μέρκελ–  μέχρι τη διεξαγωγή του ελληνικού δημοψηφίσματος.

Στελέχη της κυβέρνησης υπογραμμίζουν, παράλληλα, πως “πάντοτε σεβόμαστε τις απόψεις της εκκλησίας” και προσθέτουν, “εμείς όμως εφαρμόζουμε το πρόγραμμά μας”.

Νωρίτερα, σε συνέντευξή του στο Bloomberg ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι το θέμα της ισότητας στον γάμο «θα συζητηθεί την επόμενη εβδομάδα στο υπουργικό συμβούλιο και μετά από δημόσια διαβούλευση θα παρουσιαστεί στο κοινοβούλιο».

«Και είμαι πολύ αισιόδοξος ότι θα γίνει ελληνικός νόμος στις πρώτες δύο εβδομάδες του Φεβρουαρίου», πρόσθεσε, δίνοντας έτσι ένα χρονοδιάγραμμα.

Όπως είπε, «μέχρι τώρα έχουμε μια υγιή συζήτηση. Εξηγούμε το ζήτημα για την ισότητα στο γάμο και πρέπει να προστατέψουμε τα δικαιώματα των παιδιών που ήδη υπάρχουν. Είναι μια πραγματικότητα. Και εν τέλει πιστεύω ότι αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αποτέλεσμα νομοθετήματος του ελληνικού κοινοβουλίου».

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος το πρωί της Παρασκευής πρότεινε -έμμεσα- δημοψήφισμα για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών.

Ειδικότερα, σε δηλώσεις του κατά την τελετή εγκαινίων του 2ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Μάκρης, είπε αρχικά: «Έγινε συνάντηση με τον πρωθυπουργό αλλά αφορούσε άλλο θέμα, για τα ακίνητα, την Τρίτη που θα συνεδριάσουμε θα ακούσετε την επίσημη θέση της εκκλησίας».

«Η εκκλησία δεν θα πάρει τα όπλα, τι κοινωνία θέλουμε;» είπε και απαντώντας σε σχετική ερώτηση ανέφερε ότι «θα μπορούσε να γίνει και ένα δημοψήφισμα».

Συγκεκριμένα, δήλωσε τα εξής:

«Θα συνέλθει η ιεραρχία μετά από δυο τρεις μέρες και εκεί θα ακουστεί η άποψη της Εκκλησίας, επισήμως. Σε τέτοια θέματα ούτε ο Αρχιεπίσκοπος δεν μπορεί να πάρει θέση ούτε ο πρωθυπουργός ο ίδιος, απλώς τη θέλησή του και την πορεία του.

Στο τέλος είναι ο κόσμος, ο λαός μας. Αν ο λαός μας θέλει να κάνει αυτό θα το κάνει – αν δε θέλει, όχι. Το ποίμνιο δεν θέλει να κατέβει, να ενημερωθεί πρέπει. Για να ξέρουμε τι ζητάμε και γιατί το ζητάμε και ποιος μας βάζει να το ζητάμε. Αυτό πρέπει ο κόσμος να καταλάβει και να δει πώς θα είναι τα παιδιά εκείνα που θα ‘ρθουν.

Πώς θα ζήσω σε μια οικογένεια που θα έχει δύο μπαμπάδες, δύο μαμάδες; Πώς θα ξυπνάει το πρωί μέσα στο σπίτι και τι θα βλέπει γύρω του; Και μια κοινωνία που δημιουργείται καινούρια, δεν την απορρίπτουμε. Βλέπουμε τάσεις προς τα εκεί. Μια τέτοια κοινωνία έχει το δικαίωμα ο καθένας να τη διαστρέφει και να την κάνει όπως θέλει; Και οι άλλοι δεν έχουμε δικαίωμα να πούμε ότι δεν μας αρέσει αυτό το πράγμα;

(…) Είναι θέμα της κοινωνίας η εκκλησία δεν θα πάρει τα όπλα, να κάνει οτιδήποτε. Αλλά έχει καθήκον να ενημερώσει τον κόσμο. Και ο κάθε ένας από εμάς δεν πρέπει σε τέτοια θέματα μεγάλα να σκέπτεται τι θα πει δεξιά, τι θα πει αριστερά, τι θα πει κεντρώα παράταξη.

Σκέφτεται ποια κοινωνία θέλουμε και ποια οικογένεια».