Ειδικότερα στο πεδίο του δημογραφικού και της στήριξης της νέας οικογένειας, η υπουργός παρουσιάζει τις παρεμβάσεις για την ενίσχυση του εισοδήματος, όπως η αύξηση του επιδόματος γέννησης, καθώς και την επέκταση σε εθνική κλίμακα του προγράμματος «Νταντάδες της Γειτονιάς» με voucher έως 500 ευρώ τον μήνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη σημαντική μείωση των παιδιών που διαβιούν σε ιδρύματα, μέσω της προώθησης της αναδοχής και της τεκνοθεσίας, με στόχο κανένα παιδί να μην μένει σε δομή. Τέλος, αναδεικνύει τις θεσμικές αλλαγές για την ισότητα στην εργασία και τη διάσπαση της «γυάλινης οροφής» για τις γυναίκες, φέρνοντας ως παράδειγμα την εφαρμογή του «Σήματος Διαφορετικότητας».

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

-Κυρία υπουργέ, η τραγική απώλεια της ηλικιωμένης γυναίκας στη Θεσσαλονίκη μετά από στοχευμένη εμπρηστική επίθεση με γκαζάκια έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην κοινωνία. Σε περιόδους έντασης, τέτοια τυφλά χτυπήματα κινδυνεύουν να γίνουν αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης και να τροφοδοτήσουν ένα τοξικό κλίμα πόλωσης. Πώς απαντά η κυβέρνηση απέναντι στον κίνδυνο να δηλητηριαστεί η πολιτική αντιπαράθεση με αφορμή αυτό το τραγικό γεγονός και παράλληλα να διασφαλιστεί το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών και να προστατευθεί η κοινωνική ειρήνη από ακραίες φωνές;

Η δολοφονία της Βάγιας Νέστορα μετά τη στοχευμένη εμπρηστική επίθεση στη Θεσσαλονίκη μάς συγκλονίζει. Η σκέψη μας είναι στην οικογένειά της, στην κόρη της Αφροδίτη, στον σύζυγό της και στους ανθρώπους που ζουν αυτή την τραγωδία. Όταν η πολιτική βία αφαιρεί ανθρώπινη ζωή, η Δημοκρατία απαντά χωρίς αστερίσκους: απόλυτη καταδίκη, απομόνωση όσων τη δικαιολογούν και απαίτηση να λογοδοτήσουν οι δράστες στη Δικαιοσύνη.

Η ευθύνη του πολιτικού συστήματος είναι σαφής: να μην αφήσει κανένα περιθώριο νομιμοποίησης της τυφλής βίας. Να απομονώσει όσους καλλιεργούν μίσος, στοχοποιούν ανθρώπους και αντιμετωπίζουν την τρομοκρατία ανάλογα με το ποιον χτυπά. Η πολιτική αντιπαράθεση είναι θεμέλιο της Δημοκρατίας. Οι απειλές, οι εμπρησμοί, οι επιθέσεις και η ανοχή στη βία είναι επίθεση στην ίδια τη Δημοκρατία.

Η κυβέρνηση έχει καθαρή θέση: καμία ανοχή στην πολιτική βία, από όπου κι αν προέρχεται. Οι πολίτες πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς, οι δράστες να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη και η κοινωνική ειρήνη να προστατευθεί από όσους επιχειρούν να κάνουν τον φόβο και τον διχασμό πολιτικό εργαλείο.

-Έχετε χαρακτηρίσει την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος ως έναν «μαραθώνιο που πρέπει να τρέξουμε με ρυθμό σπριντ». Πώς μεταφράζονται οι δεσμεύσεις του Προϋπολογισμού σε ουσιαστική, καθημερινή ανακούφιση για μια νέα οικογένεια που σκέφτεται να αποκτήσει δεύτερο ή τρίτο παιδί;

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με ένα μέτρο, ούτε με μία παροχή. Χρειάζεται ένα πλέγμα πολιτικών που στηρίζει μια οικογένεια πριν και μετά τη γέννηση ενός παιδιού: στο εισόδημα, στη φροντίδα, στη στέγη, στην εναρμόνιση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Για ένα νέο ζευγάρι, η απόφαση να κάνει δεύτερο ή τρίτο παιδί δεν είναι θεωρητική. Συνδέεται με πολύ συγκεκριμένες αγωνίες: αν θα τα βγάλει πέρα με το εισόδημά του, αν θα βρει αξιόπιστη φροντίδα για το παιδί, αν θα μπορεί να μείνει σε ένα σπίτι που καλύπτει τις ανάγκες της οικογένειας. Εκεί προσπαθούμε να απαντήσουμε με συγκεκριμένες πολιτικές.

Στο εισόδημα, το επίδομα γέννησης έχει αυξηθεί και διαμορφώνεται στα 2.700 ευρώ για το δεύτερο παιδί και στα 3.000 ευρώ για το τρίτο, ενώ συνεχίζεται η στήριξη μέσω του επιδόματος παιδιού. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η έκτακτη ενίσχυση των 150 ευρώ ανά παιδί, που καταβάλλεται σε περίπου 950.000 οικογένειες. Δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα, αλλά είναι μια πρόσθετη στήριξη σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών.

Στη φροντίδα, ενισχύουμε πολιτικές που βοηθούν τους γονείς να συνδυάσουν οικογένεια και εργασία: τα vouchers για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, τις «Νταντάδες της Γειτονιάς», τα σχολικά γεύματα και την Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση για τα παιδιά που χρειάζονται έγκαιρη υποστήριξη.

Και βέβαια, η στέγη είναι καθοριστική. Γιατί μια οικογένεια δεν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον της αν δεν ξέρει πού και με ποιους όρους θα ζήσει. Γι’ αυτό προχωρούμε με την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026–2035: το πρώτο ενιαίο και οργανωμένο σχέδιο της χώρας για τη στέγη, με 50 μέτρα και συνολικό προϋπολογισμό 6,5 δισ. ευρώ.

Η λογική μας είναι απλή: περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, στήριξη στα νοικοκυριά που επιβαρύνονται από το κόστος κατοικίας και σταθερή παρακολούθηση των μέτρων, ώστε να ξέρουμε τι αποδίδει και τι χρειάζεται διόρθωση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», η «Ανακαίνιση Κατοικίας», το «Ανακαινίζω–Νοικιάζω»,η κοινωνική κατοικία μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής και η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων.

Όταν λέμε ότι το δημογραφικό είναι μαραθώνιος που πρέπει να τον τρέξουμε με ρυθμό σπριντ, εννοούμε ακριβώς αυτό: σταθερή πολιτική, αλλά γρήγορα αποτελέσματα. Να μειώνουμε τα εμπόδια που κρατούν πίσω μια οικογένεια και να κάνουμε πιο εύκολη την απόφαση για δεύτερο ή τρίτο παιδί.

-Το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς» εφαρμόζεται πλέον σε εθνική κλίμακα με voucher που αγγίζει τα 500 ευρώ τον μήνα. Ποια είναι η ανταπόκριση των γονέων μέχρι στιγμής και πώς σκοπεύει το Υπουργείο να ενισχύσει το μητρώο των επιμελητών, ειδικά στην περιφέρεια και στα μικρά νησιά;

Οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» δίνουν λύση σε ένα καθημερινό άγχος των γονέων με βρέφη και νήπια έως 2,5 ετών: την ανάγκη για ασφαλή, ευέλικτη και οικονομικά προσιτή φροντίδα, ειδικά όταν ο γονιός επιστρέφει στην εργασία του ή εργάζεται με ωράρια που δεν καλύπτονται πάντα από τις διαθέσιμες δομές. Γι’ αυτό επεκτείναμε το πρόγραμμα σε εθνική κλίμακα, με voucher έως 500 ευρώ τον μήνα για πλήρη απασχόληση και έως 300 ευρώ για μερική απασχόληση.

Η ανταπόκριση δείχνει ότι υπήρχε ένα πραγματικό κενό στη φροντίδα των μικρών παιδιών. Δεν μιλάμε μόνο για αριθμούς. Μιλάμε για γονείς που θέλουν να επιστρέψουν στη δουλειά τους, για μητέρες που δεν θέλουν να βρεθούν εκτός αγοράς εργασίας, για οικογένειες σε περιοχές όπου οι επιλογές φροντίδας είναι περιορισμένες. Μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί σχεδόν 5.000 αιτήσεις από γονείς, πάνω από 3.500 αιτήσεις από υποψήφιες επιμελήτριες και έχουν προχωρήσει τα πρώτα 400 συμφωνητικά.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ενίσχυση του μητρώου επιμελητών. Θέλουμε περισσότεροι άνθρωποι με εμπειρία ή ενδιαφέρον στη φροντίδα παιδιών να ενταχθούν στο Μητρώο, να εκπαιδευτούν και να πιστοποιηθούν, ώστε οι γονείς να ξέρουν ότι το παιδί τους βρίσκεται σε ασφαλή χέρια. Δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στην περιφέρεια και στα μικρά νησιά, όπου η διαθεσιμότητα υπηρεσιών είναι μικρότερη και η ανάγκη για ευέλικτες λύσεις μεγαλύτερη. Μέσα από το gov.gr και την πλατφόρμα ntantades.gov.gr κάνουμε πιο απλή την εγγραφή των επιμελητών. Στόχος μας είναι η πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα να μην εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας. Μια οικογένεια σε ένα μικρό νησί ή σε έναν ορεινό δήμο πρέπει να έχει στήριξη όπως και μια οικογένεια σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο.

-Αναφορικά με το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», δηλώσατε ότι οι συμβασιοποιήσεις θα έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου και ότι κανένας δικαιούχος δεν θα απενταχθεί. Με δεδομένη την πίεση στις τιμές των ακινήτων, εξετάζονται επιπλέον κίνητρα ή διευκολύνσεις για την εύρεση κατάλληλων κατοικιών εντός των χρονικών ορίων;

Το «Σπίτι μου ΙΙ» είναι ένα από τα βασικά εργαλεία που έχουμε σήμερα για την πρόσβαση νέων ανθρώπων και νέων οικογενειών σε πρώτη κατοικία. Ξέρουμε ότι για έναν δικαιούχο που έχει πάρει έγκριση, έχει βρει ακίνητο και βρίσκεται στη διαδικασία του δανείου, η αγωνία είναι πολύ συγκεκριμένη: να μη χαθεί η ευκαιρία για λόγους που δεν εξαρτώνται από τον ίδιο. Γι’ αυτό και από την πρώτη στιγμή καταστήσαμε σαφές ότι κανένας δικαιούχος που έχει ήδη λάβει έγκριση, έχει βρει ακίνητο και έχει κάνει τα απαραίτητα βήματα δεν θα χάσει τη δυνατότητα να προχωρήσει. Οι συμβασιοποιήσεις μπορούν να ολοκληρωθούν έως το τέλος Αυγούστου, μέσω πόρων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ώστε να προστατευθούν οι δικαιούχοι.

Δεν υποτιμούμε την πίεση στην αγορά ακινήτων. Ξέρουμε ότι για πολλά νοικοκυριά η αναζήτηση κατάλληλης κατοικίας δεν είναι απλή υπόθεση. Γι’ αυτό δώσαμε τον αναγκαίο χρόνο και διασφαλίσαμε τη χρηματοδότηση για όσους έχουν προχωρήσει τη διαδικασία. Παράλληλα, παρακολουθούμε στενά την πορεία του προγράμματος μαζί με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και τις τράπεζες, ώστε να επιλύονται πρακτικά ζητήματα και να μη χάνεται χρόνος σε διαδικασίες που μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» είναι η μία πλευρά της στεγαστικής πολιτικής. Δίνει άμεση λύση σε χιλιάδες νέους ανθρώπους και νέα ζευγάρια που θέλουν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία με ευνοϊκούς όρους. Η απάντηση στο στεγαστικό, όμως, δεν εξαντλείται σε ένα πρόγραμμα: χρειάζεται περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, επιστροφή κλειστών ακινήτων στην αγορά και σταδιακή δημιουργία κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.

Αυτή είναι η λογική της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026–2035. Δεν είναι ένας κατάλογος μέτρων χωρίς σειρά. Είναι ένα ενιαίο σχέδιο με  συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Πρώτον, άμεση στήριξη σε όσους χρειάζονται πρόσβαση σε κατοικία, όπως με τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», το επίδομα στέγασης, την επιστροφή ενοικίου και το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. Δεύτερον, αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών, με εργαλεία όπως η «Ανακαίνιση Κατοικίας» και το «Ανακαινίζω–Νοικιάζω», αλλά και με κίνητρα για να ανοίξουν κλειστά σπίτια και να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση. Τρίτον, ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, μέσα από τηνκοινωνική αντιπαροχή, την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Παράλληλα, θεσπίζουμε κανόνες σε πεδία που επηρεάζουν την αγορά κατοικίας, όπως η βραχυχρόνια μίσθωση και η Golden Visa, και δημιουργούμε μηχανισμούς παρακολούθησης, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται σε σταθερά και συγκρίσιμα δεδομένα. Προτεραιότητά μας είναι να προστατεύσουμε σήμερα τους δικαιούχους που έχουν προχωρήσει τη διαδικασία στο «Σπίτι μου ΙΙ» και, ταυτόχρονα, να αυξήσουμε τις επιλογές στέγασης τα επόμενα χρόνια. Γιατί το στεγαστικό δεν λύνεται με ένα πρόγραμμα. Χρειάζεται σχέδιο και κανόνες για περισσότερα διαθέσιμα σπίτια.

-Στην προσωπική σας ιστοσελίδα κυριαρχεί το μήνυμα «Τα παιδιά θέλουμε να ζούνε σε οικογένειες. Όχι σε δομές!». Έχοντας καταφέρει να μειώσετε σημαντικά τον αριθμό των παιδιών στα ιδρύματα, ποια είναι τα επόμενα βήματα για την περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών αναδοχής και υιοθεσίας χωρίς να εκτίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια των παιδιών;

Κάθε παιδί χρειάζεται ένα σταθερό οικογενειακό περιβάλλον και ανθρώπους που το φροντίζουν. Γι’ αυτό επιμένουμε ότι τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν σε οικογένειες και όχι σε δομές. Οι δομές παιδικής προστασίας έχουν ρόλο, αλλά το ίδρυμα πρέπει να είναι η τελευταία λύση και για όσο το δυνατόν μικρότερο διάστημα. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ANYNET, φιλοξενούνται 1.104 ανήλικοι σε 84 Μονάδες Παιδικής Προστασίας, από περίπου 2.200 το 2019. Η μείωση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένα παιδί που θέλουμε να μεγαλώνει σε οικογένεια, με φροντίδα, ασφάλεια και σταθερότητα.

Το επόμενο βήμα είναι να κάνουμε την αναδοχή και την τεκνοθεσία πιο γρήγορες και πιο λειτουργικές, χωρίς καμία έκπτωση στην ασφάλεια του παιδιού. Απλοποίηση δεν σημαίνει λιγότερος έλεγχος. Σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερο συντονισμό υπηρεσιών, σαφή χρονοδιαγράμματα και ολοκληρωμένη εικόνα για κάθε παιδί.

Ήδη, όταν ένα παιδί απομακρύνεται από το οικογενειακό του περιβάλλον για λόγους προστασίας, προβλέπεται Ατομικό Σχέδιο Φροντίδας εντός 10 ημερών και Ατομικό Σχέδιο Οικογενειακής Αποκατάστασης εντός 90 ημερών. Εκεί αποτυπώνεται ποια είναι η καλύτερη λύση για το παιδί: επιστροφή στη βιολογική οικογένεια, εφόσον υπάρχουν ασφαλείς συνθήκες, αναδοχή ή τεκνοθεσία.

Δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στην επείγουσα αναδοχή και στη συγγενική αναδοχή. Από το 2022 έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 300 επείγουσες αναδοχές και επείγουσες συγγενικές αναδοχές. Μόνο φέτος έχουν γίνει 59, εκ των οποίων οι 28 ήταν συγγενικές. Αυτό σημαίνει ότι σε δύσκολες, αιφνίδιες ή επείγουσες συνθήκες, παιδιά βρέθηκαν γρήγορα σε ένα ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον, αντί να οδηγηθούν σε ίδρυμα.

Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο το ANYNET, την ψηφιακή παρακολούθηση των υποθέσεων, την υποστήριξη των κοινωνικών λειτουργών και την προετοιμασία των οικογενειών πριν και μετά την αναδοχή ή την τεκνοθεσία. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να τελειώνει μια διαδικασία πιο γρήγορα. Είναι κάθε παιδί να πηγαίνει στη σωστή οικογένεια, με ασφάλεια και σταθερή φροντίδα.

–Κυρία Μιχαηλίδου, σε πρόσφατη ομιλία σας για το Σήμα Διαφορετικότητας, αναφερθήκατε στους «αόρατους φραγμούς» που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πορεία προς την ηγεσία. Ως μια νέα γυναίκα πολιτικός που έχει αναλάβει κρίσιμα κυβερνητικά πόστα, ποιες θεσμικές αλλαγές θεωρείτε απαραίτητες για να σπάσει αυτή η «γυάλινη οροφή» στον εργασιακό χώρο;

Η «γυάλινη οροφή» δεν σπάει μόνο με περισσότερες γυναίκες σε θέσεις ευθύνης. Σπάει όταν αλλάζουν οι κανόνες μέσα στους οποίους κρίνεται, εξελίσσεται και αμείβεται κάθε εργαζόμενη και κάθε εργαζόμενος. Οι αόρατοι φραγμοί μπορεί να βρίσκονται στον τρόπο που γίνεται μια πρόσληψη, στα κριτήρια μιας προαγωγής, στην άνιση κατανομή της φροντίδας μέσα στην οικογένεια, στην προκατάληψη ότι η μητρότητα ή η προοπτική της μητρότητας μπορεί να θεωρείται εμπόδιο στην επαγγελματική εξέλιξη.

Γι’ αυτό χρειαζόμαστε θεσμικές αλλαγές σε τρία επίπεδα. Πρώτον, διαφάνεια και καθαρά κριτήρια στην εργασία: στις προσλήψεις, στις αμοιβές, στις αξιολογήσεις και στις προαγωγές. Δεύτερον, πολιτικές συμφιλίωσης οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, ώστε η μητρότητα και η φροντίδα των παιδιών να μη γίνονται εμπόδιο στην εξέλιξη μιας γυναίκας. Εκεί εντάσσονται οι παιδικοί σταθμοί, οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», οι άδειες και οι υπηρεσίες φροντίδας που δίνουν στους γονείς πραγματικές επιλογές. Τρίτον, λογοδοσία στους χώρους εργασίας: σχέδια ισότητας, σαφείς διαδικασίες προστασίας από διακρίσεις και παρενόχληση, εκπαίδευση στελεχών και μετρήσιμους στόχους.

Με το Σήμα Διαφορετικότητας κάναμε ένα σημαντικό βήμα προς την αναγνώριση των επιχειρήσεων που δεν μένουν στα λόγια, αλλά εφαρμόζουν πολιτικές ένταξης και ίσων ευκαιριών. Για πρώτη φορά απονεμήθηκε σε 41 επιχειρήσεις. Θέλουμε αυτή η πρακτική να επεκταθεί. Η ισότητα στην εργασία είναι θέμα δικαιοσύνης, αξιοκρατίας και καλύτερης λειτουργίας της οικονομίας.

-Πάμε και λίγο στην πολιτική επικαιρότητα; Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν εκτιμάτε ότι η ίδρυση κόμματος από τον κ. Αντώνη Σαμαρά – εφόσον προχωρήσει στην πράξη – θα προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην ΝΔ;

Δεν μπαίνουμε σε υποθετικά σενάρια. Ο κ. Σαμαράς υπήρξε Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και Πρωθυπουργός της χώρας. Είναι ένα πρόσωπο με διαδρομή στην Παράταξη και στην πολιτική ζωή του τόπου, και αυτή η διαδρομή είναι σεβαστή.

Από εκεί και πέρα, η Νέα Δημοκρατία είναι μια μεγάλη, ιστορική παράταξη, με βαθιές ρίζες στην κοινωνία. Έχει αποδείξει ότι μπορεί να συνθέτει απόψεις, να ξεπερνά δυσκολίες και να υπηρετεί έναν καθαρό κυβερνητικό στόχο: σταθερότητα, ανάπτυξη, κοινωνική συνοχή και ασφάλεια για τη χώρα.

Οι πολίτες σήμερα δεν περιμένουν από εμάς να σχολιάζουμε σενάρια. Περιμένουν λύσεις. Περιμένουν να δουν αν μπορούν να βρουν σπίτι, αν στηρίζεται η οικογένεια, αν λειτουργεί καλύτερα το κοινωνικό κράτος, αν η χώρα παραμένει σταθερή σε ένα δύσκολο διεθνές περιβάλλον.

Εκεί κρίνεται η κυβέρνηση και εκεί κρίνεται η Νέα Δημοκρατία: στο έργο, στην αξιοπιστία και στην ικανότητα να δίνει απαντήσεις στα πραγματικά προβλήματα. Αν υπάρξει τελικά μια τέτοια πολιτική κίνηση, θα την αξιολογήσουμε τότε. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η Νέα Δημοκρατία δεν ετεροπροσδιορίζεται. Παραμένει η παράταξη της σταθερότητας, της ευθύνης και των λύσεων.

-Πιστεύετε ότι υπάρχουν περιθώρια συνεργασίας της ΝΔ με το ΠΑΣΟΚ; Να σας θυμίσω ότι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έλαβε απόφαση στο συνέδριό του ότι δεν θα συνεργαστεί με την ΝΔ.

Οι συνεργασίες δεν αποφασίζονται ερήμην των πολιτών ούτε πριν μιλήσει η κάλπη. Οι πολίτες είναι εκείνοι που θα καθορίσουν τους συσχετισμούς, τη δύναμη κάθε κόμματος και τελικά ποια κυβέρνηση χρειάζεται η χώρα.

Η Νέα Δημοκρατία έχει έναν καθαρό στόχο: να ζητήσει ισχυρή εντολή για σταθερή κυβέρνηση. Όχι για λόγους κομματικής περιχαράκωσης, αλλά γιατί η χώρα χρειάζεται καθαρό σχέδιο και σταθερή διακυβέρνηση.

Σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας και οικονομικών πιέσεων, η σταθερότητα είναι προϋπόθεση για να συνεχιστούν οι αλλαγές που μειώνουν βάρη για τους πολίτες και δίνουν λύσεις σε ζητήματα όπως η στέγη και η οικογένεια.

Από εκεί και πέρα, το ΠΑΣΟΚ κρίνεται για την επιλογή του να αποκλείσει τη συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία. Αυτό που πρέπει, όμως, να απαντήσει κάθε πολιτική δύναμη είναι ποια ρεαλιστική πρόταση διακυβέρνησης έχει για την επόμενη μέρα. Γιατί δεν αρκεί να λες με ποιον δεν θα συνεργαστείς. Πρέπει να λες και πώς θα κυβερνηθεί η χώρα.

Σε θεσμικά ζητήματα, φυσικά και πρέπει να υπάρχουν συναινέσεις. Στο Σύνταγμα, στις Ανεξάρτητες Αρχές, σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις που απαιτούν ευρύτερες πλειοψηφίες, τα κόμματα οφείλουν να μπορούν να συζητούν. Άλλο, όμως, η θεσμική συνεννόηση και άλλο τα κυβερνητικά σενάρια.

Εμείς θα κριθούμε από το έργο μας και από το σχέδιό μας για την επόμενη τετραετία. Θέλουμε καθαρή εντολή, σταθερή κυβέρνηση και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Τα υπόλοιπα θα τα αποφασίσουν οι πολίτες με την ψήφο τους.

Η κ. Μιχαηλίδου σημείωσε ότι οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης και του υπουργείου στο οποίο προΐσταται δεν έχουν χρονικό ορίζοντα τις επόμενες εκλογές, όπως συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες, θέλουν χρόνο για να αποδώσουν, ενώ είπε, όπως προηγουμένως και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο ίδιο συνέδριο, ότι υπάρχουν και άμεσες παρεμβάσεις, όπως το έκτακτο βοήθημα των 150 ευρώ ανά παιδί, το οποίο θα προστεθεί στο υφιστάμενο επίδομα τέκνων.

Σύμφωνα με την ίδια, η υπογεννητικότητα αποτελεί κοινό πρόβλημα σχεδόν όλων των ανεπτυγμένων χωρών και βεβαίως της Ευρώπης, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Νότια Κορέα, όπου ο δείκτης γονιμότητας έχει φτάσει στο 0,6 ή των ισχυρών κοινωνικών κρατών, όπως η Νορβηγία και η Σουηδία, που βρίσκονται στο 1,5 παιδί ανά γυναίκα, ενώ η Ελλάδα αντίστοιχα είναι στο 1,34. Μάλιστα, σε παρατήρηση του κ. Χατζηνικολάου για τη μη ύπαρξη Ευρωπαίου επιτρόπου με αντικείμενο το δημογραφικό, η υπουργός υποστήριξε ότι οι αρμοδιότητες διαχέονται σε διάφορους επιτρόπους και ότι η Ευρώπη, παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, ακόμη δεν έχει αντιμετωπίσει το δημογραφικό με την απαιτούμενη ένταση και πίεση και πως το μεγαλύτερο βάρος των πολιτικών παραμένει σε εθνικό επίπεδο.

Πάνω, σε αυτό, πρόσθεσε ότι υπάρχει και θέμα νοοτροπίας, καθώς οι οικογένειες που αυξάνουν το εισόδημά τους συχνά επιλέγουν να επενδύσουν περισσότερους πόρους στα ήδη υπάρχοντα παιδιά τους αντί να αποκτήσουν περισσότερα, κάτι που αποδεικνύει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και κοινωνικό και πολιτισμικό και στόχος είναι να αλλάξει η αντίληψη γύρω από την οικογένεια και την γονεϊκότητα.

Η υπουργός τόνισε ότι η κυβερνητική πολιτική βασίζεται σε τρεις άξονες: Άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, φορολογικά κίνητρα και ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και δομών. Πέρα από τα επιδόματα, όπως συμπλήρωσε, η κυβέρνηση προχωρά σε παρεμβάσεις στην ελάφρυνση της φορολογίας και της εργασιακής πολιτικής, προκειμένου να μειωθούν τα εμπόδια για τη δημιουργία οικογένειας. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε στις φορολογικές απαλλαγές που συνδέονται με τον αριθμό των παιδιών, αλλά και στις πολιτικές ενίσχυσης της εργασίας για γονείς και πολύτεκνες οικογένειες.

Η κ. Μιχαηλίδου στάθηκε στο χάσμα ανάμεσα στην εργασία και τη μητρότητα, το οποίο έχει αρχίσει να αμβλύνεται, υπενθυμίζοντας το επίδομα μητρότητας για ελεύθερες επαγγελματίες και αγρότισσες, την άδεια πατρότητας, αλλά και ειδικές παρεμβάσεις στήριξης εργαζομένων σε απομακρυσμένες περιοχές, ενώ χαρακτήρισε επιβαρυντικό στοιχείο το κύμα φυγής νέων ανθρώπων κατά την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης.

Τέλος, η υπουργός μίλησε και για τον ρόλο της τεχνολογίας και των εξελίξεων στην ιατρική, επισημαίνοντας ότι οι οι νέες δυνατότητες μπορούν να βοηθήσουν τις γυναίκες να αποκτήσουν παιδιά σε μεγαλύτερες ηλικίες, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί αποκλειστικά μέσα από την τεχνολογία. «Δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι η τεχνολογία θα λύσει από μόνη της το δημογραφικό», πρόσθεσε υπογραμμίζοντας πως απαιτείται συνολική αλλαγή πολιτικών, υποδομών και κοινωνικών αντιλήψεων.

Η μείωση του ποσοστού γεννήσεων στη Ρωσία αποτελεί σημαντική ανησυχία για τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν από τότε που ανέλαβε την εξουσία πριν από 25 χρόνια. Και από την έναρξη της επίθεσης κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022, όπου στάλθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνδρες, το πρόβλημα αυτό έχει επιδεινωθεί.

Το ρωσικό υπουργείο Υγείας συνιστά τώρα στους γιατρούς να στέλνουν τις γυναίκες που δεν θέλουν παιδιά «για συμβουλευτική με ψυχολόγο με στόχο την καλλιέργεια μιας θετικής στάσης απέναντι στη μητρότητα», σύμφωνα με το έγγραφο που είδε σήμερα το AFP.

Αυτές οι συστάσεις εγκρίθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου, αλλά δημοσιοποιήθηκαν μόλις αυτή την εβδομάδα από τα μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με το έγγραφο, οι γιατροί πρέπει να καλούν γυναίκες ηλικίας 18 έως 49 ετών σε ετήσιους ιατρικούς ελέγχους για να «αξιολογήσουν την αναπαραγωγική τους υγεία».

Αυτές οι συστάσεις προβλέπουν επίσης παρόμοιες συμβουλευτικές υπηρεσίες για άνδρες της ίδιας ηλικίας, αλλά αποκλειστικά για την αξιολόγηση της σωματικής τους υγείας, χωρίς τη συμμετοχή ψυχολόγων.

Ο πρόεδρος Πούτιν παρουσιάζει τη μείωση του πληθυσμού της Ρωσίας ως ζήτημα εθνικής επιβίωσης, προειδοποιώντας το 2024 ότι η Ρωσία θα αντιμετωπίσει «εξαφάνιση» εάν δεν αυξήσει το ποσοστό γεννήσεών της.

Το ποσοστό γεννήσεων της χώρας βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 200 ετών, περίπου 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο των 2,1 που οι δημογράφοι θεωρούν απαραίτητο για τη σταθεροποίηση του πληθυσμού.

Τα τελευταία χρόνια, η Μόσχα έχει αυστηροποιήσει τους νόμους περί αμβλώσεων και έχει ψηφίσει νομοθεσία που καθιστά παράνομη την αποκαλούμενη «προπαγάνδα της άτεκνης». Οι μεγάλες οικογένειες εξυμνούνται στα μέσα ενημέρωσης και επωφελούνται από μια πληθώρα οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων που παρέχει το κράτος.

Ο δήμος Δυτικής Λέσβου ανακοίνωσε τη λήψη μέτρων για νέες οικογένειες και συγκεκριμένα απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη για τρία χρόνια στις οικογένειες που θα παντρευτούν η θα τεκνοποιήσουν μέσα στο 2026. Ανάλογη απόφαση ελήφθη από το δήμο για τους κτηνοτρόφους και τις στατικές εγκαταστάσεις, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες παρεμβάσεις στήριξης το προσεχές διάστημα.

Πρόκειται για μια σημαντική απόφαση για τις δυνατότητες ενός μικρού περιφερειακού Δήμου, αλλά δεν αρκεί για να συγκρατήσει τον πληθυσμό.

«Σίγουρα η κίνηση του Δήμου Δυτικής Λέσβου και σύσσωμου του Δημοτικού Συμβουλίου, το να δώσει μια ελάφρυνση οικονομική στα νέα ζευγάρια είναι η αρχή ή η αρχή ενός δρόμου που πρέπει να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι φορείς ώστε να μπορέσει να μείνει ο κόσμος στα χωριά μας», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Θέμης Καμμένος, πρόεδρος Λεπέτυμνου – συντονιστής δικτύου κοινοτήτων Δυτικής Λέσβου και τόνισε πως θα πρέπει η Πολιτεία να σκύψει πάνω από το πρόβλημα.

Επίσης, αναφέρεται στη στεγαστική κρίση, τονίζοντας ότι εξελίσσεται ένα σχέδιο με πλήθος κυβερνητικών παρεμβάσεων, στις οποίες προστίθενται ακόμη έξι νέες παρεμβάσεις, που ανακοίνωσε προσφάτως ο πρωθυπουργός, «όλες με έναν κοινό στόχο: να αυξηθεί γρήγορα η προσφορά κατοικιών». Η υπουργός, αναδεικνύει και τις πρωτοβουλίες του υπουργείου για την αναζωογόνηση της περιφέρειας, που μαραζώνει και τις δράσεις για τα δικαιώματα της γυναίκας και την προστασία της από κακοποιητικές συμπεριφορές, ενώ σχετικά με τη μείωση των γεννήσεων, παραδέχεται ότι αυτό οφείλεται στην ανασφάλεια για το μέλλον και υποστηρίζει με έμφαση ότι «πρέπει να ξαναχτίσουμε ένα αίσθημα σταθερότητας και προοπτικής».

Η συνέντευξη της Δόμνας Μιχαηλίδου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ

– Ποιες είναι οι προτεραιότητες του υπουργείου σας για το 2026;

Οι προτεραιότητές μας απαντούν στην πραγματικότητα που διαμορφώνει το αύριο της χώρας: το δημογραφικό. Αν και συχνά αποφεύγουμε να μιλήσουμε γι’ αυτό, επειδή μάς φαίνεται κάτι μακρινό, το δημογραφικό είναι εδώ και επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνική συνοχή, την ανάπτυξη, το ασφαλιστικό σύστημα και, τελικά, την ικανότητα διασφάλισης ίσων ευκαιριών για όλους.

Η στέγη είναι καθοριστική για την αντιμετώπισή του. Όταν η κατοικία είναι απρόσιτη, η δημιουργία οικογένειας αναβάλλεται επ’ αόριστον. Γι’ αυτό επενδύουμε στην αύξηση του στεγαστικού αποθέματος, αλλά και σε προγράμματα που διευκολύνουν τη δανειοδότηση.

Η απόκτηση παιδιών είναι επίσης ένα θέμα στο οποίο δίνουμε προτεραιότητα, δεν εξαρτάται όμως μόνο από τα οικονομικά. Σχετίζεται με το αν μια κοινωνία στηρίζει τους γονείς από την πρώτη μέρα: υπηρεσίες φροντίδας, πρώιμη παιδική παρέμβαση, εργασιακό περιβάλλον που δεν τιμωρεί αλλά διευκολύνει τη γονεϊκότητα.

Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το δημογραφικό αφορά τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας αλλά και τα άτομα με αναπηρία. Καμία δημογραφική πολιτική δεν αποδίδει αν δεν στηρίζεται σε καθολική πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες. Η Κάρτα Αναπηρίας, ο Προσωπικός Βοηθός, η Προσβασιμότητα κατ’ οίκον, είναι οι νέες πολιτικές μας που στηρίζουν τους πολίτες και δημιουργούν περιβάλλον ισότητας και αυτόνομης διαβίωσης.

– Ασκείται κριτική στην κυβέρνηση για το στεγαστικό και πως τα μέτρα και τα προγράμματα, όπως το Σπίτι μου 1 & 2, δεν φέρνουν αποτελέσματα και πως αντιθέτως ανεβάζουν τα ενοίκια. Σίγουρα, μέχρι στιγμής, παρά τις πρωτοβουλίες σας, η στεγαστική κρίση δείχνει ακατάβλητη. Οι τελευταίες εξαγγελίες του πρωθυπουργού μπορούν να ανατρέψουν την κατάσταση;

Η στεγαστική κρίση δεν είναι ελληνική ιδιομορφία, αποτελεί μια πανευρωπαϊκή πρόκληση που πιέζει ιδιαίτερα όσους ζουν στο ενοίκιο. Για πρώτη φορά όμως η Ελλάδα διαθέτει ένα πλήρες, συνεκτικό σχέδιο 43 μέτρων, συνολικού ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ, το οποίο αντιμετωπίζει το πρόβλημα ταυτόχρονα σε δύο άξονες: αυξάνοντας την προσφορά κατοικιών και διευκολύνοντας τη ζήτηση.

Στη ζήτηση, προγράμματα όπως το «Σπίτι μου Ι και ΙΙ» έχουν ήδη επιτρέψει σε περισσότερους από 20.000 νέους και νέες οικογένειες να αποκτήσουν κατοικία με δόση χαμηλότερη από το ενοίκιο, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Παράλληλα, η επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως στηρίζει περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, ενώ οι αλλαγές στα εισοδηματικά όρια του «Σπίτι μου ΙΙ» διασφαλίζουν ότι οι πόροι θα απορροφηθούν πλήρως.

Το μεγάλο ζητούμενο όμως, είναι η αύξηση της προσφοράς. Η στεγαστική πολιτική της κυβέρνησης, από την κοινωνική αντιπαροχή έως την αξιοποίηση δημοσίων ακινήτων και ανενεργών στρατοπέδων, στοχεύει στη δημιουργία νέου αποθέματος. Η κοινωνική αντιπαροχή ενεργοποιεί ανεκμετάλλευτη δημόσια περιουσία και μετατρέπει ακίνητα που επί χρόνια έμεναν αναξιοποίητα σε νέες κατοικίες για κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτους πολίτες. Τα στρατόπεδα που αξιοποιούνται για πρώτη φορά ως ζώνες κοινωνικής κατοικίας προσθέτουν σημαντικό αριθμό νέων διαμερισμάτων σε περιοχές με οξύ στεγαστικό πρόβλημα.

Σε αυτό το πλέγμα δράσεων προστίθενται και οι έξι νέες παρεμβάσεις που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, όλες με έναν κοινό στόχο: να αυξηθεί γρήγορα η προσφορά κατοικιών.

Ένα νέο, πολύ πιο ισχυρό πρόγραμμα ανακαίνισης κλειστών και παλαιών κατοικιών – με επιδότηση που φτάνει το 90% και ποσό έως 36.000 ευρώ – προσανατολίζεται στην ενεργοποίηση χιλιάδων ακινήτων που σήμερα μένουν κλειστά. Η στόχευση σε εισοδηματικά κριτήρια που καλύπτουν ευρύτερες κατηγορίες νοικοκυριών σημαίνει ότι όχι μόνο οι χαμηλόμισθοι αλλά και οικογένειες με λίγο υψηλότερα εισοδήματα θα έχουν πρόσβαση στην προσιτή κατοικία.

Για τους δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν στην περιφέρεια – εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές – η επιστροφή δύο ενοικίων τον χρόνο προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση και διευκολύνει την παραμονή τους σε περιοχές όπου οι ανάγκες είναι μεγάλες.

Παράλληλα, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα μπορούν να αναβαθμίζουν δημοτικά ή κρατικά κτίρια ώστε να δημιουργούν νέες κατοικίες για δημόσιους υπαλλήλους, ενώ το 1,5% του προϋπολογισμού των περιφερειακών προγραμμάτων θα κατευθύνεται αποκλειστικά σε αυτή την προσπάθεια.

Η αγορά εξισορροπείται περαιτέρω με τους νέους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις – ειδικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη – ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέφουν στη μακροχρόνια αγορά. Η αυτόματη διαγραφή από το μητρώο όταν ένα τέτοιο ακίνητο μεταβιβάζεται, ενισχύει ακόμη περισσότερο τη διαθεσιμότητα.

Σημαντικό επίσης είναι το νέο πλαίσιο κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις στην προσιτή κατοικία: όταν μια εταιρεία κατασκευάζει ή μετατρέπει κτίρια αποκλειστικά για μίσθωση 10ετίας, τα μισθώματα θα εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος. Πρόκειται για μια θεσμική παρέμβαση που φέρνει την Ελλάδα πιο κοντά στα ευρωπαϊκά μοντέλα κοινωνικής κατοικίας.

Τέλος, η επικείμενη πολεοδομική ρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος επιτρέπει την ταχεία μετατροπή υφιστάμενων μη οικιστικών ακινήτων – όπως παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις – σε νέες κατοικίες, απελευθερώνοντας άμεσα επιπλέον απόθεμα.

Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύονται από τη νέα ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στο σχεδιασμό του ευρωπαϊκού Affordable Housing Plan και επιδιώκει να αξιοποιήσει στο έπακρο τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ όσο και το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο μπορεί να χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις, όπως η αξιοποίηση στρατοπέδων για κοινωνική κατοικία.

Το στεγαστικό δεν λύνεται με μία μόνο παρέμβαση· απαιτεί επιμονή, συνδυασμό εργαλείων και σταθερή αύξηση της προσφοράς. Αυτό υπηρετεί σήμερα η κυβέρνηση: ένα ευρύ και συνεκτικό σχέδιο που φέρνει περισσότερα σπίτια στην αγορά και δημιουργεί πραγματικές δυνατότητες για όσο το δυνατόν περισσότερες οικογένειες να αποκτήσουν ή να εξασφαλίσουν μια προσιτή κατοικία.

– Η κοινωνική αντιπαροχή, ένα μέτρο που ίσως έπρεπε να έχει εφαρμοστεί πολύ νωρίτερα, πότε πιστεύετε ότι θα μπορεί να δώσει εμφανή αποτελέσματα;

Η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι ένα εργαλείο που θα έπρεπε να έχει ενεργοποιηθεί χρόνια πριν. Η χώρα έχει στη διάθεσή της εκατοντάδες ανενεργά δημόσια ακίνητα, πολλά από τα οποία βρίσκονται σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση. Είναι πολυτέλεια να μένουν ανεκμετάλλευτα.

Πρόκειται όμως για μια σύνθετη παρέμβαση και όχι ένα «κουμπί» που πατιέται και την επόμενη μέρα εμφανίζονται σπίτια. Απαιτείται ωρίμανση, δηλαδή ενέργειες που «ξεμπλοκάρουν» και προετοιμάζουν ένα ακίνητο ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί, τεχνικές και νομικές μελέτες, διαγωνισμοί με αυστηρούς όρους διαφάνειας και, φυσικά, χρόνος κατασκευής. Αυτά είναι βήματα που διασφαλίζουν ότι το Δημόσιο δεν θα χάσει ούτε ένα τετραγωνικό και ότι τουλάχιστον το 30% των παραγόμενων κατοικιών θα αποδοθεί με προσιτό μίσθωμα.

Με την προγραμματική σύμβαση που υπογράψαμε με το Υπερταμείο, η διαδικασία επιταχύνεται. Ήδη τα πρώτα ακίνητα ωριμάζουν ώστε να βγουν σε διαγωνισμό μέσα στο 2025. Από τη στιγμή που αναδειχθούν ανάδοχοι, η κατασκευή μπορεί να ξεκινήσει εντός του 2026, με στόχο οι πρώτες κοινωνικές κατοικίες να είναι διαθέσιμες από το 2027.

Αυτό σημαίνει ότι ένα εργαλείο που για δεκαετίες έμενε στα χαρτιά, πλέον αποκτά χρονοδιάγραμμα, θεσμικό πλαίσιο και σαφείς στόχους: να δημιουργήσει νέο απόθεμα κατοικιών.

– Το υπουργείο σας έχει ως αντικείμενο και την προστασία των δικαιωμάτων της γυναίκας. Πέρα από τα βήματα που έχουν γίνει, για την προστασία από την κακοποίηση, την ενδοοικογενειακή βία ή τη σεξουαλική παρενόχληση, θα ήθελα τη γνώμη σας για αυτό που θεωρείται ως η μεγαλύτερη βιαιότητα έναντι της γυναίκας: Τη φτώχεια, την ανεργία, την απαξίωσή της και την εκμετάλλευσή της στην εργασία…

Η βία κατά των γυναικών δεν αφορά μόνο τις πράξεις κακοποίησης, αλλά και τις συνθήκες που τις καθιστούν ευάλωτες: η φτώχεια, η ανεργία, η εργασιακή επισφάλεια, η οικονομική εξάρτηση. Όταν μια γυναίκα δεν έχει δικό της εισόδημα και δεν μπορεί να σταθεί οικονομικά, τότε δεν μπορεί εύκολα να φύγει από μια κακοποιητική σχέση, δεν μπορεί να διεκδικήσει ίσα δικαιώματα, δεν έχει επιλογές.

Αυτός είναι και ο λόγος που η πολιτική για την ισότητα δεν περιορίζεται στην προστασία από τη βία. Πρέπει να τη συνδέουμε με την εργασία, την εκπαίδευση, την πρόσβαση σε παιδική φροντίδα, την οικονομική ανεξαρτησία. Για παράδειγμα, όταν μια γυναίκα που μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί έχει πρόσβαση σε ποιοτική παιδική φροντίδα ή σε ένα πρόγραμμα κατάρτισης που θα της εξασφαλίσει δουλειά, μειώνεται αμέσως ο κίνδυνος να παγιδευτεί σε έναν κύκλο κακοποίησης. Αυτό είναι κοινωνική πολιτική με έμφυλη διάσταση, όχι απλώς φιλοδοξία.

Γι’ αυτό και στο Υπουργείο μας συνδέουμε την πολιτική ισότητας με την κοινωνική και στεγαστική πολιτική. Η οικονομική βία -η δυσκολία να πληρώσεις ένα ενοίκιο, η επισφαλής εργασία, η αμοιβή που δεν αρκεί- είναι πραγματική και επώδυνη. Αντιμετωπίζεται μόνο με εργαλεία που δίνουν στις γυναίκες σταθερό εισόδημα, πρόσβαση σε στέγη, υποστήριξη για τη φροντίδα των παιδιών και προστασία στην εργασία.

Όταν ενισχύουμε την οικονομική θέση μιας γυναίκας, ενισχύουμε την ελευθερία της. Και η ελευθερία είναι η ισχυρότερη ασπίδα απέναντι σε κάθε μορφή βίας.

– Βλέπουμε την περιφέρεια να μαραζώνει, οι αγρότες να εγκαταλείπουν τη γη, τα σχολεία να κλείνουν και οι νέοι να φεύγουν από τον τόπο τους. Υπάρχει κάποια λύση που θα αντιστρέψει την κατάσταση;

Οι άνθρωποι δεν φεύγουν από τον τόπο τους επειδή δεν τον αγαπούν, αλλά επειδή δεν μπορούν να ζήσουν από αυτόν. Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε: να χαράξουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πληθυσμιακής και οικονομικής αναζωογόνησης.

Με πολιτικές στέγασης που στηρίζουν νέους και οικογένειες, με αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης, με προγράμματα απασχόλησης και νέες τεχνολογικές υποδομές που δίνουν στους αγρότες και στους επαγγελματίες πραγματικά εργαλεία ανάπτυξης, όχι απλώς επιδοτήσεις επιβίωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το πρόγραμμα μετεγκατάστασης στον Έβρο. Η πρώτη εφαρμογή του δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, κυρίως επειδή οι αιτήσεις δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις ή τις υπέβαλαν άνθρωποι που ήδη κατοικούσαν στην περιοχή. Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει την ανάγκη, γι’ αυτό το πρόγραμμα ανασχεδιάζεται, ώστε να επεκταθεί και να λειτουργήσει πιο στοχευμένα, με κίνητρα πραγματικά ελκυστικά για νέες οικογένειες που μπορούν και θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα σε ακριτικές περιοχές.

– Η μείωση των γεννήσεων είναι μια πραγματικότητα και άλλοι μιλούν για μια «χαμένη υπόθεση», άλλοι προτείνουν τη μετανάστευση ή την παράταση του εργασιακού βίου των ηλικιωμένων, ενώ πολλοί νέοι περιγράφουν έναν κόσμο σκληρό και χωρίς προοπτική. Μπορεί να αλλάξει αυτή η εικόνα για την Ελλάδα τα επόμενα χρόνια;

Η δημογραφική πορεία μιας χώρας είναι το αποτέλεσμα πολιτικών. Οι γεννήσεις μειώνονται όχι μόνο λόγω οικονομικών δυσκολιών, αλλά και επειδή πολλοί νέοι νιώθουν ότι ζουν σε ένα περιβάλλον αβέβαιο, που δεν τους επιτρέπει να πάρουν μεγάλες αποφάσεις. Η ανασφάλεια για το μέλλον μεταθέτει τα «θέλω» για «αργότερα», και το «αργότερα» συχνά γίνεται «ποτέ».

Η απάντηση της Πολιτείας δεν μπορεί να είναι μόνο τα επιδόματα. Πρέπει να ξαναχτίσουμε ένα αίσθημα σταθερότητας και προοπτικής. Αυτό σημαίνει προσιτή στέγη, σύγχρονες υπηρεσίες φροντίδας, στήριξη της εργασίας, ισχυρές δημόσιες δομές και ένα περιβάλλον όπου οι νέοι νιώθουν ότι μπορούν να προγραμματίσουν τη ζωή τους. Παράλληλα, η χώρα χρειάζεται πολιτικές επαναπατρισμού, αλλά και ενεργό γήρανση που στηρίζεται στην αξιοπρέπεια και όχι στην ανάγκη.

Αν επενδύσουμε με συνέπεια στους πολίτες, η Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών μπορεί να είναι μια χώρα που δεν μικραίνει, αλλά δυναμώνει.

Παράλληλα, θα μιλήσουν ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, η Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής Δόμνα Μιχαηλίδου και ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. 

Στο επίκεντρο της τοποθέτησης του Νίκου Ανδρουλάκη με βίντεο στο TikTok, βρίσκονται οι συνέπειες στην κτηνοτροφία, οι μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές από το χωράφι έως το ράφι, αλλά και η συρρίκνωση βασικών υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές.

@nikos.androulakis

Η ελληνική περιφέρεια δεν μπορεί να ερημώσει. Στήριξη στον παραγωγό, σχέδιο για την ύπαιθρο, δικαιοσύνη για όλους. Για μια Ελλάδα για όλους

♬ πρωτότυπος ήχος – Nikos Androulakis

Το κόμμα παρουσιάζει το δικό του μοντέλο για μια Περιφέρεια με ισχυρό πρωτογενή τομέα, διασύνδεση με τη μεταποίηση και τον τουρισμό, καθώς και κοινωνικό κράτος που καλύπτει όλη τη χώρα.

Αναλυτικά όσα είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης:

“Σήμερα στην ελληνική ύπαιθρο, υπάρχει μια αγωνία, που δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν βλέπουμε. Οι παραγωγοί σε όλη την χώρα, παλεύουν με τα κόστη, που αυξάνονται μήνα με τον μήνα. Αντί λοιπόν να έχουν στήριξη, το κράτους τους έχει αφήσει μόνους. Κάθε σπίτι χτυπιέται από την ακρίβεια. Ακριβή η ζωή, ακριβή και η παραγωγή, μια διπλή πίεση.

Στην κτηνοτροφία, οι συνέπειες είναι τραγικές. Χιλιάδες ζώα χάθηκαν, εκμεταλλεύσεις ολόκληρες κατέρρευσαν γιατί αποδυναμώθηκαν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και δεν υπήρξε σχέδιο, πρόληψη και οργάνωση.

Την ίδια ώρα, οι αγρότες και κτηνοτρόφοι της χώρας βλέπουν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη οι βασικές ενισχύσεις να πληρώνονται στην ώρα τους και κανονικά, ενώ εδώ να καθυστερούν. Γιατί; Γιατί εδώ είχαμε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Γιατί εδώ είχαμε μια εγκληματική οργάνωση να υπεξαιρεί τα χρήματα που ήταν για αυτούς, πάντα με την ανοχή της κυβέρνησης της ΝΔ.

Οι τιμές από το ράφι στο χωράφι έχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις. Οι παραγωγοί παίρνουν λίγα και οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά. Γιατί πολύ απλά, η αγορά λειτουργεί ασύδοτα και χωρίς κανόνες. Δεν εφαρμόζονται οι νόμοι και αυτό είναι ευθύνη της σημερινής κυβέρνησης.

Και μέσα σε όλα αυτά, η ζωή στην ύπαιθρο δυσκολεύει. Χάνονται οι υπηρεσίες στην υγεία, στα σχολεία, στις τράπεζες και στα ΕΛΤΑ. Ολόκληρα χωριά ερημώνουν. Αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν σεβασμό και όχι εγκατάλειψη. Για εμάς, η αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας είναι εθνική προτεραιότητα. Αυτό επιβάλλει η γεωγραφία της χώρας, με την ορεινότητά της και την νησιωτικότητά της, με την ομορφιά της.

Για αυτό το ΠΑΣΟΚ, έχει ένα άλλο παραγωγικό μοντέλο, που στο επίκεντρο έχει τον ισχυρό πρωτογενή τομέα, την μεταποίηση και τη διασύνδεσή τους με τον τουρισμό, για να έχουμε καλές θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία στο ΑΕΠ μας και πάντα, ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος σε όλη την χώρα, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. Αυτό είναι ένα σχέδιο ελπίδας, προοπτικής και κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτή είναι μια Ελλάδα για όλους”.

Κι αυτό διότι λόγω του δημογραφικού προβλήματος της χώρας και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) τα ΑΕΙ «αδειάζουν», με το πρόβλημα να γίνεται οξύτερο το 2026. Οι τόνοι των πρυτάνεων που μίλησαν στην «Καθημερινή» είναι δραματικοί, ζητώντας διάλογο από την Πολιτεία και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Το πρόβλημα θα είναι οξύτερο στα περιφερειακά ιδρύματα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2008 πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης οι γεννήσεις ανήλθαν σε 118.302. Από το 2009 ο αριθμός των γεννήσεων άρχισε να μειώνεται κάθετα, σε συνδυασμό και με την εξωτερική μετανάστευση είτε Ελλήνων, κυρίως νέων και σε αναπαραγωγική ηλικία, είτε μεταναστών που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, το 2020 οι γεννήσεις στην Ελλάδα έφτασαν τις 84.764. Το 2022 και το 2023 οι γεννήσεις σημείωσαν περαιτέρω μείωση, σε 76.095 και 71.455, ενώ το 2024 ήταν 62.500.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Οι εργασιακές συνθήκες στο επίκεντρο

Όπως αναφέρει το κείμενο που περιγράφει αναλυτικά την έρευνα η κύρια αιτία φυγής δεν είναι, όπως πολλοί πιστεύουν, αποκλειστικά οι οικονομικές απολαβές. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι «καλύτερες εργασιακές συνθήκες», που προηγούνται ακόμα και των οικονομικών κινήτρων. Οι επιστήμονες αναζητούν εργασία που να ανταποκρίνεται στο επίπεδο των σπουδών τους, με προοπτικές εξέλιξης και αξιοπρεπή περιβάλλον εργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας: το 35,6% των νέων εργαζομένων θεωρεί ότι οι δεξιότητές τους είναι υψηλότερες από αυτές που απαιτεί η θέση τους, ποσοστό που εκτινάσσεται στο 48,3% για κατόχους μεταπτυχιακών και διδακτορικών διπλωμάτων. Παράλληλα, το 30,9% των νέων εργάζεται σε αντικείμενο άσχετο με τις σπουδές του.

Χρόνιες παθογένειες του συστήματος

Δεύτερος βασικός λόγος είναι η έλλειψη αξιοκρατίας, ένα χρόνιο πρόβλημα που υπονομεύει την εμπιστοσύνη όσων έχουν υψηλή μόρφωση. Οι νέοι επιστήμονες αναζητούν περιβάλλοντα όπου η αξία και η επίδοση αναγνωρίζονται και ανταμείβονται, κάτι που φαίνεται να λείπει από την ελληνική πραγματικότητα.

Τρίτος παράγοντας είναι η επιθυμία για μια πιο ανοιχτή, ασφαλή και δυναμική κοινωνία. Οι ΜΥΕ θέλουν να ζουν σε περιβάλλοντα που προάγουν την ανεκτικότητα και προσφέρουν ευκαιρίες γνωριμίας με διαφορετικούς πολιτισμούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται στη δεύτερη υψηλότερη θέση στην ΕΕ των 27 όσον αφορά το πλεόνασμα δεξιοτήτων, ενώ ηγείται σε αναντιστοιχία θέσης εργασίας και αντικειμένου σπουδών. Το CEDEFOP επιβεβαιώνει ότι το ποσοστό πλεονάσματος δεξιοτήτων μεταξύ των νέων πτυχιούχων 25-34 ετών είναι το υψηλότερο στην ΕΕ.

Οι διαστάσεις του φαινομένου

Το 37,3% των νέων σκέφτεται να αναζητήσει εργασία στο εξωτερικό, με το ποσοστό στις ηλικίες 17-24 να φτάνει το 44,4%. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι σχεδόν 1 στα 10 άτομα με μεταπτυχιακό δίπλωμα σκέφτεται να μείνει στην Ελλάδα αλλά να εργάζεται εξ αποστάσεως για το εξωτερικό.

Από το 2012 έως το 2019, η Ελλάδα παρουσίασε τη μεγαλύτερη επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μισθολογική συμπίεση (22% για τον κατώτατο μισθό και 32% για τους νέους έως 25 ετών), σε συνδυασμό με την αύξηση των εργατικών ατυχημάτων κατά 11,7% το 2022, σχηματίζουν ένα εχθρικό περιβάλλον για τους νέους επιστήμονες.

Το μέλλον

Από την έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προκύπτει ότι το φαινόμενο του brain drain δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και δημογραφικό πρόβλημα. Η φυγή του πιο παραγωγικού τμήματος του πληθυσμού επιδεινώνει τη δημογραφική κρίση της χώρας, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που θα είναι δύσκολο να σπάσει χωρίς ριζικές αλλαγές στις πολιτικές και τη νοοτροπία. Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση των μισθών, αλλά στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα προσφέρει αξιοκρατία, ποιοτικές θέσεις εργασίας και ένα υγιές κοινωνικό περιβάλλον. Διαφορετικά, η «διαρροή εγκεφάλων» θα συνεχίσει να αδειάζει τη χώρα από το πιο πολύτιμο κεφάλαιό της: τους νέους της επιστήμονες.

«Το πως θα διαχειριστούμε τις τάξεις μας, την κίνηση του πληθυσμού, το πως οι συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες θα επηρεάσουν την καθημερινότητα της σχολικής τάξης, είναι πράγματα που μας προβληματίζουν έντονα στο υπουργείο Παιδείας» υποστήριξε η υπουργός μιλώντας από το βήμα της εκδήλωσης.

Στη συνέχεια η κα Ζαχαράκη αναφέρθηκε στους Έλληνες εκπαιδευτικούς, οι οποίοι παρά τις αντιξοότητες εξακολουθούν και προσφέρουν τα μέγιστα στην εκπαίδευση.  «Είναι φορές που ο Έλληνας εκπαιδευτικός αισθάνεται ξεχασμένος, και επιβραβεύσεις σαν κι αυτές αναδεικνύουν τους εκπαιδευτικούς όταν είναι στην ενεργό δράση και νιώθουν ότι κάποιος πρόσεξε το έργο τους.

Τα δέκα χρόνια που περάσαν δεν είναι χρόνια κενών προκλήσεων» είπε η υπουργός για να συμπληρώσει στη συνέχεια πως στο υπουργείο υπάρχουν οι σκέψεις για το πως μπορούν  να επιβραβευτούν οι άνθρωποι που επιδιώκουν την εξέλιξη και την καινοτομία στον εκπαιδευτικό χώρο. «Εμείς έχουμε πολλά να κάνουμε στο υπουργείο να ενισχύσουμε να επιμορφώσουμε τους εκπαιδευτικούς , να τους δώσουμε ένα οικονομικό όφελος, αλλά κυρίως να τους δώσουμε τα εργαλεία τον εξοπλισμό για να μπορέσουν οι εκπαιδευτικοί να νιώσουν ότι αυτό που έχουν μέσα τους, την αγάπη και τη ζέση για την εκπαίδευση μπορούν να βρουν την απαραίτητη βοήθεια από το κράτος» τόνισε η υπουργός.