Η μείωση του ποσοστού γεννήσεων στη Ρωσία αποτελεί σημαντική ανησυχία για τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν από τότε που ανέλαβε την εξουσία πριν από 25 χρόνια. Και από την έναρξη της επίθεσης κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022, όπου στάλθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνδρες, το πρόβλημα αυτό έχει επιδεινωθεί.

Το ρωσικό υπουργείο Υγείας συνιστά τώρα στους γιατρούς να στέλνουν τις γυναίκες που δεν θέλουν παιδιά «για συμβουλευτική με ψυχολόγο με στόχο την καλλιέργεια μιας θετικής στάσης απέναντι στη μητρότητα», σύμφωνα με το έγγραφο που είδε σήμερα το AFP.

Αυτές οι συστάσεις εγκρίθηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου, αλλά δημοσιοποιήθηκαν μόλις αυτή την εβδομάδα από τα μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με το έγγραφο, οι γιατροί πρέπει να καλούν γυναίκες ηλικίας 18 έως 49 ετών σε ετήσιους ιατρικούς ελέγχους για να «αξιολογήσουν την αναπαραγωγική τους υγεία».

Αυτές οι συστάσεις προβλέπουν επίσης παρόμοιες συμβουλευτικές υπηρεσίες για άνδρες της ίδιας ηλικίας, αλλά αποκλειστικά για την αξιολόγηση της σωματικής τους υγείας, χωρίς τη συμμετοχή ψυχολόγων.

Ο πρόεδρος Πούτιν παρουσιάζει τη μείωση του πληθυσμού της Ρωσίας ως ζήτημα εθνικής επιβίωσης, προειδοποιώντας το 2024 ότι η Ρωσία θα αντιμετωπίσει «εξαφάνιση» εάν δεν αυξήσει το ποσοστό γεννήσεών της.

Το ποσοστό γεννήσεων της χώρας βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 200 ετών, περίπου 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο των 2,1 που οι δημογράφοι θεωρούν απαραίτητο για τη σταθεροποίηση του πληθυσμού.

Τα τελευταία χρόνια, η Μόσχα έχει αυστηροποιήσει τους νόμους περί αμβλώσεων και έχει ψηφίσει νομοθεσία που καθιστά παράνομη την αποκαλούμενη «προπαγάνδα της άτεκνης». Οι μεγάλες οικογένειες εξυμνούνται στα μέσα ενημέρωσης και επωφελούνται από μια πληθώρα οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων που παρέχει το κράτος.

Ο δήμος Δυτικής Λέσβου ανακοίνωσε τη λήψη μέτρων για νέες οικογένειες και συγκεκριμένα απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη για τρία χρόνια στις οικογένειες που θα παντρευτούν η θα τεκνοποιήσουν μέσα στο 2026. Ανάλογη απόφαση ελήφθη από το δήμο για τους κτηνοτρόφους και τις στατικές εγκαταστάσεις, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες παρεμβάσεις στήριξης το προσεχές διάστημα.

Πρόκειται για μια σημαντική απόφαση για τις δυνατότητες ενός μικρού περιφερειακού Δήμου, αλλά δεν αρκεί για να συγκρατήσει τον πληθυσμό.

«Σίγουρα η κίνηση του Δήμου Δυτικής Λέσβου και σύσσωμου του Δημοτικού Συμβουλίου, το να δώσει μια ελάφρυνση οικονομική στα νέα ζευγάρια είναι η αρχή ή η αρχή ενός δρόμου που πρέπει να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι φορείς ώστε να μπορέσει να μείνει ο κόσμος στα χωριά μας», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Θέμης Καμμένος, πρόεδρος Λεπέτυμνου – συντονιστής δικτύου κοινοτήτων Δυτικής Λέσβου και τόνισε πως θα πρέπει η Πολιτεία να σκύψει πάνω από το πρόβλημα.

Επίσης, αναφέρεται στη στεγαστική κρίση, τονίζοντας ότι εξελίσσεται ένα σχέδιο με πλήθος κυβερνητικών παρεμβάσεων, στις οποίες προστίθενται ακόμη έξι νέες παρεμβάσεις, που ανακοίνωσε προσφάτως ο πρωθυπουργός, «όλες με έναν κοινό στόχο: να αυξηθεί γρήγορα η προσφορά κατοικιών». Η υπουργός, αναδεικνύει και τις πρωτοβουλίες του υπουργείου για την αναζωογόνηση της περιφέρειας, που μαραζώνει και τις δράσεις για τα δικαιώματα της γυναίκας και την προστασία της από κακοποιητικές συμπεριφορές, ενώ σχετικά με τη μείωση των γεννήσεων, παραδέχεται ότι αυτό οφείλεται στην ανασφάλεια για το μέλλον και υποστηρίζει με έμφαση ότι «πρέπει να ξαναχτίσουμε ένα αίσθημα σταθερότητας και προοπτικής».

Η συνέντευξη της Δόμνας Μιχαηλίδου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ

– Ποιες είναι οι προτεραιότητες του υπουργείου σας για το 2026;

Οι προτεραιότητές μας απαντούν στην πραγματικότητα που διαμορφώνει το αύριο της χώρας: το δημογραφικό. Αν και συχνά αποφεύγουμε να μιλήσουμε γι’ αυτό, επειδή μάς φαίνεται κάτι μακρινό, το δημογραφικό είναι εδώ και επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνική συνοχή, την ανάπτυξη, το ασφαλιστικό σύστημα και, τελικά, την ικανότητα διασφάλισης ίσων ευκαιριών για όλους.

Η στέγη είναι καθοριστική για την αντιμετώπισή του. Όταν η κατοικία είναι απρόσιτη, η δημιουργία οικογένειας αναβάλλεται επ’ αόριστον. Γι’ αυτό επενδύουμε στην αύξηση του στεγαστικού αποθέματος, αλλά και σε προγράμματα που διευκολύνουν τη δανειοδότηση.

Η απόκτηση παιδιών είναι επίσης ένα θέμα στο οποίο δίνουμε προτεραιότητα, δεν εξαρτάται όμως μόνο από τα οικονομικά. Σχετίζεται με το αν μια κοινωνία στηρίζει τους γονείς από την πρώτη μέρα: υπηρεσίες φροντίδας, πρώιμη παιδική παρέμβαση, εργασιακό περιβάλλον που δεν τιμωρεί αλλά διευκολύνει τη γονεϊκότητα.

Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το δημογραφικό αφορά τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας αλλά και τα άτομα με αναπηρία. Καμία δημογραφική πολιτική δεν αποδίδει αν δεν στηρίζεται σε καθολική πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες. Η Κάρτα Αναπηρίας, ο Προσωπικός Βοηθός, η Προσβασιμότητα κατ’ οίκον, είναι οι νέες πολιτικές μας που στηρίζουν τους πολίτες και δημιουργούν περιβάλλον ισότητας και αυτόνομης διαβίωσης.

– Ασκείται κριτική στην κυβέρνηση για το στεγαστικό και πως τα μέτρα και τα προγράμματα, όπως το Σπίτι μου 1 & 2, δεν φέρνουν αποτελέσματα και πως αντιθέτως ανεβάζουν τα ενοίκια. Σίγουρα, μέχρι στιγμής, παρά τις πρωτοβουλίες σας, η στεγαστική κρίση δείχνει ακατάβλητη. Οι τελευταίες εξαγγελίες του πρωθυπουργού μπορούν να ανατρέψουν την κατάσταση;

Η στεγαστική κρίση δεν είναι ελληνική ιδιομορφία, αποτελεί μια πανευρωπαϊκή πρόκληση που πιέζει ιδιαίτερα όσους ζουν στο ενοίκιο. Για πρώτη φορά όμως η Ελλάδα διαθέτει ένα πλήρες, συνεκτικό σχέδιο 43 μέτρων, συνολικού ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ, το οποίο αντιμετωπίζει το πρόβλημα ταυτόχρονα σε δύο άξονες: αυξάνοντας την προσφορά κατοικιών και διευκολύνοντας τη ζήτηση.

Στη ζήτηση, προγράμματα όπως το «Σπίτι μου Ι και ΙΙ» έχουν ήδη επιτρέψει σε περισσότερους από 20.000 νέους και νέες οικογένειες να αποκτήσουν κατοικία με δόση χαμηλότερη από το ενοίκιο, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Παράλληλα, η επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως στηρίζει περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, ενώ οι αλλαγές στα εισοδηματικά όρια του «Σπίτι μου ΙΙ» διασφαλίζουν ότι οι πόροι θα απορροφηθούν πλήρως.

Το μεγάλο ζητούμενο όμως, είναι η αύξηση της προσφοράς. Η στεγαστική πολιτική της κυβέρνησης, από την κοινωνική αντιπαροχή έως την αξιοποίηση δημοσίων ακινήτων και ανενεργών στρατοπέδων, στοχεύει στη δημιουργία νέου αποθέματος. Η κοινωνική αντιπαροχή ενεργοποιεί ανεκμετάλλευτη δημόσια περιουσία και μετατρέπει ακίνητα που επί χρόνια έμεναν αναξιοποίητα σε νέες κατοικίες για κοινωνικά και οικονομικά ευάλωτους πολίτες. Τα στρατόπεδα που αξιοποιούνται για πρώτη φορά ως ζώνες κοινωνικής κατοικίας προσθέτουν σημαντικό αριθμό νέων διαμερισμάτων σε περιοχές με οξύ στεγαστικό πρόβλημα.

Σε αυτό το πλέγμα δράσεων προστίθενται και οι έξι νέες παρεμβάσεις που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, όλες με έναν κοινό στόχο: να αυξηθεί γρήγορα η προσφορά κατοικιών.

Ένα νέο, πολύ πιο ισχυρό πρόγραμμα ανακαίνισης κλειστών και παλαιών κατοικιών – με επιδότηση που φτάνει το 90% και ποσό έως 36.000 ευρώ – προσανατολίζεται στην ενεργοποίηση χιλιάδων ακινήτων που σήμερα μένουν κλειστά. Η στόχευση σε εισοδηματικά κριτήρια που καλύπτουν ευρύτερες κατηγορίες νοικοκυριών σημαίνει ότι όχι μόνο οι χαμηλόμισθοι αλλά και οικογένειες με λίγο υψηλότερα εισοδήματα θα έχουν πρόσβαση στην προσιτή κατοικία.

Για τους δημόσιους λειτουργούς που υπηρετούν στην περιφέρεια – εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές – η επιστροφή δύο ενοικίων τον χρόνο προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση και διευκολύνει την παραμονή τους σε περιοχές όπου οι ανάγκες είναι μεγάλες.

Παράλληλα, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα μπορούν να αναβαθμίζουν δημοτικά ή κρατικά κτίρια ώστε να δημιουργούν νέες κατοικίες για δημόσιους υπαλλήλους, ενώ το 1,5% του προϋπολογισμού των περιφερειακών προγραμμάτων θα κατευθύνεται αποκλειστικά σε αυτή την προσπάθεια.

Η αγορά εξισορροπείται περαιτέρω με τους νέους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις – ειδικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη – ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέφουν στη μακροχρόνια αγορά. Η αυτόματη διαγραφή από το μητρώο όταν ένα τέτοιο ακίνητο μεταβιβάζεται, ενισχύει ακόμη περισσότερο τη διαθεσιμότητα.

Σημαντικό επίσης είναι το νέο πλαίσιο κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις στην προσιτή κατοικία: όταν μια εταιρεία κατασκευάζει ή μετατρέπει κτίρια αποκλειστικά για μίσθωση 10ετίας, τα μισθώματα θα εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος. Πρόκειται για μια θεσμική παρέμβαση που φέρνει την Ελλάδα πιο κοντά στα ευρωπαϊκά μοντέλα κοινωνικής κατοικίας.

Τέλος, η επικείμενη πολεοδομική ρύθμιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος επιτρέπει την ταχεία μετατροπή υφιστάμενων μη οικιστικών ακινήτων – όπως παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις – σε νέες κατοικίες, απελευθερώνοντας άμεσα επιπλέον απόθεμα.

Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύονται από τη νέα ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στο σχεδιασμό του ευρωπαϊκού Affordable Housing Plan και επιδιώκει να αξιοποιήσει στο έπακρο τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ όσο και το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο μπορεί να χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις, όπως η αξιοποίηση στρατοπέδων για κοινωνική κατοικία.

Το στεγαστικό δεν λύνεται με μία μόνο παρέμβαση· απαιτεί επιμονή, συνδυασμό εργαλείων και σταθερή αύξηση της προσφοράς. Αυτό υπηρετεί σήμερα η κυβέρνηση: ένα ευρύ και συνεκτικό σχέδιο που φέρνει περισσότερα σπίτια στην αγορά και δημιουργεί πραγματικές δυνατότητες για όσο το δυνατόν περισσότερες οικογένειες να αποκτήσουν ή να εξασφαλίσουν μια προσιτή κατοικία.

– Η κοινωνική αντιπαροχή, ένα μέτρο που ίσως έπρεπε να έχει εφαρμοστεί πολύ νωρίτερα, πότε πιστεύετε ότι θα μπορεί να δώσει εμφανή αποτελέσματα;

Η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι ένα εργαλείο που θα έπρεπε να έχει ενεργοποιηθεί χρόνια πριν. Η χώρα έχει στη διάθεσή της εκατοντάδες ανενεργά δημόσια ακίνητα, πολλά από τα οποία βρίσκονται σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση. Είναι πολυτέλεια να μένουν ανεκμετάλλευτα.

Πρόκειται όμως για μια σύνθετη παρέμβαση και όχι ένα «κουμπί» που πατιέται και την επόμενη μέρα εμφανίζονται σπίτια. Απαιτείται ωρίμανση, δηλαδή ενέργειες που «ξεμπλοκάρουν» και προετοιμάζουν ένα ακίνητο ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί, τεχνικές και νομικές μελέτες, διαγωνισμοί με αυστηρούς όρους διαφάνειας και, φυσικά, χρόνος κατασκευής. Αυτά είναι βήματα που διασφαλίζουν ότι το Δημόσιο δεν θα χάσει ούτε ένα τετραγωνικό και ότι τουλάχιστον το 30% των παραγόμενων κατοικιών θα αποδοθεί με προσιτό μίσθωμα.

Με την προγραμματική σύμβαση που υπογράψαμε με το Υπερταμείο, η διαδικασία επιταχύνεται. Ήδη τα πρώτα ακίνητα ωριμάζουν ώστε να βγουν σε διαγωνισμό μέσα στο 2025. Από τη στιγμή που αναδειχθούν ανάδοχοι, η κατασκευή μπορεί να ξεκινήσει εντός του 2026, με στόχο οι πρώτες κοινωνικές κατοικίες να είναι διαθέσιμες από το 2027.

Αυτό σημαίνει ότι ένα εργαλείο που για δεκαετίες έμενε στα χαρτιά, πλέον αποκτά χρονοδιάγραμμα, θεσμικό πλαίσιο και σαφείς στόχους: να δημιουργήσει νέο απόθεμα κατοικιών.

– Το υπουργείο σας έχει ως αντικείμενο και την προστασία των δικαιωμάτων της γυναίκας. Πέρα από τα βήματα που έχουν γίνει, για την προστασία από την κακοποίηση, την ενδοοικογενειακή βία ή τη σεξουαλική παρενόχληση, θα ήθελα τη γνώμη σας για αυτό που θεωρείται ως η μεγαλύτερη βιαιότητα έναντι της γυναίκας: Τη φτώχεια, την ανεργία, την απαξίωσή της και την εκμετάλλευσή της στην εργασία…

Η βία κατά των γυναικών δεν αφορά μόνο τις πράξεις κακοποίησης, αλλά και τις συνθήκες που τις καθιστούν ευάλωτες: η φτώχεια, η ανεργία, η εργασιακή επισφάλεια, η οικονομική εξάρτηση. Όταν μια γυναίκα δεν έχει δικό της εισόδημα και δεν μπορεί να σταθεί οικονομικά, τότε δεν μπορεί εύκολα να φύγει από μια κακοποιητική σχέση, δεν μπορεί να διεκδικήσει ίσα δικαιώματα, δεν έχει επιλογές.

Αυτός είναι και ο λόγος που η πολιτική για την ισότητα δεν περιορίζεται στην προστασία από τη βία. Πρέπει να τη συνδέουμε με την εργασία, την εκπαίδευση, την πρόσβαση σε παιδική φροντίδα, την οικονομική ανεξαρτησία. Για παράδειγμα, όταν μια γυναίκα που μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί έχει πρόσβαση σε ποιοτική παιδική φροντίδα ή σε ένα πρόγραμμα κατάρτισης που θα της εξασφαλίσει δουλειά, μειώνεται αμέσως ο κίνδυνος να παγιδευτεί σε έναν κύκλο κακοποίησης. Αυτό είναι κοινωνική πολιτική με έμφυλη διάσταση, όχι απλώς φιλοδοξία.

Γι’ αυτό και στο Υπουργείο μας συνδέουμε την πολιτική ισότητας με την κοινωνική και στεγαστική πολιτική. Η οικονομική βία -η δυσκολία να πληρώσεις ένα ενοίκιο, η επισφαλής εργασία, η αμοιβή που δεν αρκεί- είναι πραγματική και επώδυνη. Αντιμετωπίζεται μόνο με εργαλεία που δίνουν στις γυναίκες σταθερό εισόδημα, πρόσβαση σε στέγη, υποστήριξη για τη φροντίδα των παιδιών και προστασία στην εργασία.

Όταν ενισχύουμε την οικονομική θέση μιας γυναίκας, ενισχύουμε την ελευθερία της. Και η ελευθερία είναι η ισχυρότερη ασπίδα απέναντι σε κάθε μορφή βίας.

– Βλέπουμε την περιφέρεια να μαραζώνει, οι αγρότες να εγκαταλείπουν τη γη, τα σχολεία να κλείνουν και οι νέοι να φεύγουν από τον τόπο τους. Υπάρχει κάποια λύση που θα αντιστρέψει την κατάσταση;

Οι άνθρωποι δεν φεύγουν από τον τόπο τους επειδή δεν τον αγαπούν, αλλά επειδή δεν μπορούν να ζήσουν από αυτόν. Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε: να χαράξουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πληθυσμιακής και οικονομικής αναζωογόνησης.

Με πολιτικές στέγασης που στηρίζουν νέους και οικογένειες, με αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης, με προγράμματα απασχόλησης και νέες τεχνολογικές υποδομές που δίνουν στους αγρότες και στους επαγγελματίες πραγματικά εργαλεία ανάπτυξης, όχι απλώς επιδοτήσεις επιβίωσης.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το πρόγραμμα μετεγκατάστασης στον Έβρο. Η πρώτη εφαρμογή του δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, κυρίως επειδή οι αιτήσεις δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις ή τις υπέβαλαν άνθρωποι που ήδη κατοικούσαν στην περιοχή. Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει την ανάγκη, γι’ αυτό το πρόγραμμα ανασχεδιάζεται, ώστε να επεκταθεί και να λειτουργήσει πιο στοχευμένα, με κίνητρα πραγματικά ελκυστικά για νέες οικογένειες που μπορούν και θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα σε ακριτικές περιοχές.

– Η μείωση των γεννήσεων είναι μια πραγματικότητα και άλλοι μιλούν για μια «χαμένη υπόθεση», άλλοι προτείνουν τη μετανάστευση ή την παράταση του εργασιακού βίου των ηλικιωμένων, ενώ πολλοί νέοι περιγράφουν έναν κόσμο σκληρό και χωρίς προοπτική. Μπορεί να αλλάξει αυτή η εικόνα για την Ελλάδα τα επόμενα χρόνια;

Η δημογραφική πορεία μιας χώρας είναι το αποτέλεσμα πολιτικών. Οι γεννήσεις μειώνονται όχι μόνο λόγω οικονομικών δυσκολιών, αλλά και επειδή πολλοί νέοι νιώθουν ότι ζουν σε ένα περιβάλλον αβέβαιο, που δεν τους επιτρέπει να πάρουν μεγάλες αποφάσεις. Η ανασφάλεια για το μέλλον μεταθέτει τα «θέλω» για «αργότερα», και το «αργότερα» συχνά γίνεται «ποτέ».

Η απάντηση της Πολιτείας δεν μπορεί να είναι μόνο τα επιδόματα. Πρέπει να ξαναχτίσουμε ένα αίσθημα σταθερότητας και προοπτικής. Αυτό σημαίνει προσιτή στέγη, σύγχρονες υπηρεσίες φροντίδας, στήριξη της εργασίας, ισχυρές δημόσιες δομές και ένα περιβάλλον όπου οι νέοι νιώθουν ότι μπορούν να προγραμματίσουν τη ζωή τους. Παράλληλα, η χώρα χρειάζεται πολιτικές επαναπατρισμού, αλλά και ενεργό γήρανση που στηρίζεται στην αξιοπρέπεια και όχι στην ανάγκη.

Αν επενδύσουμε με συνέπεια στους πολίτες, η Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών μπορεί να είναι μια χώρα που δεν μικραίνει, αλλά δυναμώνει.

Παράλληλα, θα μιλήσουν ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, η Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής Δόμνα Μιχαηλίδου και ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. 

Στο επίκεντρο της τοποθέτησης του Νίκου Ανδρουλάκη με βίντεο στο TikTok, βρίσκονται οι συνέπειες στην κτηνοτροφία, οι μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές από το χωράφι έως το ράφι, αλλά και η συρρίκνωση βασικών υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές.

@nikos.androulakis

Η ελληνική περιφέρεια δεν μπορεί να ερημώσει. Στήριξη στον παραγωγό, σχέδιο για την ύπαιθρο, δικαιοσύνη για όλους. Για μια Ελλάδα για όλους

♬ πρωτότυπος ήχος – Nikos Androulakis

Το κόμμα παρουσιάζει το δικό του μοντέλο για μια Περιφέρεια με ισχυρό πρωτογενή τομέα, διασύνδεση με τη μεταποίηση και τον τουρισμό, καθώς και κοινωνικό κράτος που καλύπτει όλη τη χώρα.

Αναλυτικά όσα είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης:

“Σήμερα στην ελληνική ύπαιθρο, υπάρχει μια αγωνία, που δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν βλέπουμε. Οι παραγωγοί σε όλη την χώρα, παλεύουν με τα κόστη, που αυξάνονται μήνα με τον μήνα. Αντί λοιπόν να έχουν στήριξη, το κράτους τους έχει αφήσει μόνους. Κάθε σπίτι χτυπιέται από την ακρίβεια. Ακριβή η ζωή, ακριβή και η παραγωγή, μια διπλή πίεση.

Στην κτηνοτροφία, οι συνέπειες είναι τραγικές. Χιλιάδες ζώα χάθηκαν, εκμεταλλεύσεις ολόκληρες κατέρρευσαν γιατί αποδυναμώθηκαν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και δεν υπήρξε σχέδιο, πρόληψη και οργάνωση.

Την ίδια ώρα, οι αγρότες και κτηνοτρόφοι της χώρας βλέπουν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη οι βασικές ενισχύσεις να πληρώνονται στην ώρα τους και κανονικά, ενώ εδώ να καθυστερούν. Γιατί; Γιατί εδώ είχαμε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Γιατί εδώ είχαμε μια εγκληματική οργάνωση να υπεξαιρεί τα χρήματα που ήταν για αυτούς, πάντα με την ανοχή της κυβέρνησης της ΝΔ.

Οι τιμές από το ράφι στο χωράφι έχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις. Οι παραγωγοί παίρνουν λίγα και οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά. Γιατί πολύ απλά, η αγορά λειτουργεί ασύδοτα και χωρίς κανόνες. Δεν εφαρμόζονται οι νόμοι και αυτό είναι ευθύνη της σημερινής κυβέρνησης.

Και μέσα σε όλα αυτά, η ζωή στην ύπαιθρο δυσκολεύει. Χάνονται οι υπηρεσίες στην υγεία, στα σχολεία, στις τράπεζες και στα ΕΛΤΑ. Ολόκληρα χωριά ερημώνουν. Αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν σεβασμό και όχι εγκατάλειψη. Για εμάς, η αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας είναι εθνική προτεραιότητα. Αυτό επιβάλλει η γεωγραφία της χώρας, με την ορεινότητά της και την νησιωτικότητά της, με την ομορφιά της.

Για αυτό το ΠΑΣΟΚ, έχει ένα άλλο παραγωγικό μοντέλο, που στο επίκεντρο έχει τον ισχυρό πρωτογενή τομέα, την μεταποίηση και τη διασύνδεσή τους με τον τουρισμό, για να έχουμε καλές θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία στο ΑΕΠ μας και πάντα, ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος σε όλη την χώρα, ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές. Αυτό είναι ένα σχέδιο ελπίδας, προοπτικής και κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτή είναι μια Ελλάδα για όλους”.

Κι αυτό διότι λόγω του δημογραφικού προβλήματος της χώρας και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) τα ΑΕΙ «αδειάζουν», με το πρόβλημα να γίνεται οξύτερο το 2026. Οι τόνοι των πρυτάνεων που μίλησαν στην «Καθημερινή» είναι δραματικοί, ζητώντας διάλογο από την Πολιτεία και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Το πρόβλημα θα είναι οξύτερο στα περιφερειακά ιδρύματα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2008 πριν από την έναρξη της οικονομικής κρίσης οι γεννήσεις ανήλθαν σε 118.302. Από το 2009 ο αριθμός των γεννήσεων άρχισε να μειώνεται κάθετα, σε συνδυασμό και με την εξωτερική μετανάστευση είτε Ελλήνων, κυρίως νέων και σε αναπαραγωγική ηλικία, είτε μεταναστών που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, το 2020 οι γεννήσεις στην Ελλάδα έφτασαν τις 84.764. Το 2022 και το 2023 οι γεννήσεις σημείωσαν περαιτέρω μείωση, σε 76.095 και 71.455, ενώ το 2024 ήταν 62.500.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Οι εργασιακές συνθήκες στο επίκεντρο

Όπως αναφέρει το κείμενο που περιγράφει αναλυτικά την έρευνα η κύρια αιτία φυγής δεν είναι, όπως πολλοί πιστεύουν, αποκλειστικά οι οικονομικές απολαβές. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι «καλύτερες εργασιακές συνθήκες», που προηγούνται ακόμα και των οικονομικών κινήτρων. Οι επιστήμονες αναζητούν εργασία που να ανταποκρίνεται στο επίπεδο των σπουδών τους, με προοπτικές εξέλιξης και αξιοπρεπή περιβάλλον εργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας: το 35,6% των νέων εργαζομένων θεωρεί ότι οι δεξιότητές τους είναι υψηλότερες από αυτές που απαιτεί η θέση τους, ποσοστό που εκτινάσσεται στο 48,3% για κατόχους μεταπτυχιακών και διδακτορικών διπλωμάτων. Παράλληλα, το 30,9% των νέων εργάζεται σε αντικείμενο άσχετο με τις σπουδές του.

Χρόνιες παθογένειες του συστήματος

Δεύτερος βασικός λόγος είναι η έλλειψη αξιοκρατίας, ένα χρόνιο πρόβλημα που υπονομεύει την εμπιστοσύνη όσων έχουν υψηλή μόρφωση. Οι νέοι επιστήμονες αναζητούν περιβάλλοντα όπου η αξία και η επίδοση αναγνωρίζονται και ανταμείβονται, κάτι που φαίνεται να λείπει από την ελληνική πραγματικότητα.

Τρίτος παράγοντας είναι η επιθυμία για μια πιο ανοιχτή, ασφαλή και δυναμική κοινωνία. Οι ΜΥΕ θέλουν να ζουν σε περιβάλλοντα που προάγουν την ανεκτικότητα και προσφέρουν ευκαιρίες γνωριμίας με διαφορετικούς πολιτισμούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται στη δεύτερη υψηλότερη θέση στην ΕΕ των 27 όσον αφορά το πλεόνασμα δεξιοτήτων, ενώ ηγείται σε αναντιστοιχία θέσης εργασίας και αντικειμένου σπουδών. Το CEDEFOP επιβεβαιώνει ότι το ποσοστό πλεονάσματος δεξιοτήτων μεταξύ των νέων πτυχιούχων 25-34 ετών είναι το υψηλότερο στην ΕΕ.

Οι διαστάσεις του φαινομένου

Το 37,3% των νέων σκέφτεται να αναζητήσει εργασία στο εξωτερικό, με το ποσοστό στις ηλικίες 17-24 να φτάνει το 44,4%. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι σχεδόν 1 στα 10 άτομα με μεταπτυχιακό δίπλωμα σκέφτεται να μείνει στην Ελλάδα αλλά να εργάζεται εξ αποστάσεως για το εξωτερικό.

Από το 2012 έως το 2019, η Ελλάδα παρουσίασε τη μεγαλύτερη επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μισθολογική συμπίεση (22% για τον κατώτατο μισθό και 32% για τους νέους έως 25 ετών), σε συνδυασμό με την αύξηση των εργατικών ατυχημάτων κατά 11,7% το 2022, σχηματίζουν ένα εχθρικό περιβάλλον για τους νέους επιστήμονες.

Το μέλλον

Από την έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προκύπτει ότι το φαινόμενο του brain drain δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και δημογραφικό πρόβλημα. Η φυγή του πιο παραγωγικού τμήματος του πληθυσμού επιδεινώνει τη δημογραφική κρίση της χώρας, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που θα είναι δύσκολο να σπάσει χωρίς ριζικές αλλαγές στις πολιτικές και τη νοοτροπία. Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην αύξηση των μισθών, αλλά στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα προσφέρει αξιοκρατία, ποιοτικές θέσεις εργασίας και ένα υγιές κοινωνικό περιβάλλον. Διαφορετικά, η «διαρροή εγκεφάλων» θα συνεχίσει να αδειάζει τη χώρα από το πιο πολύτιμο κεφάλαιό της: τους νέους της επιστήμονες.

«Το πως θα διαχειριστούμε τις τάξεις μας, την κίνηση του πληθυσμού, το πως οι συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες θα επηρεάσουν την καθημερινότητα της σχολικής τάξης, είναι πράγματα που μας προβληματίζουν έντονα στο υπουργείο Παιδείας» υποστήριξε η υπουργός μιλώντας από το βήμα της εκδήλωσης.

Στη συνέχεια η κα Ζαχαράκη αναφέρθηκε στους Έλληνες εκπαιδευτικούς, οι οποίοι παρά τις αντιξοότητες εξακολουθούν και προσφέρουν τα μέγιστα στην εκπαίδευση.  «Είναι φορές που ο Έλληνας εκπαιδευτικός αισθάνεται ξεχασμένος, και επιβραβεύσεις σαν κι αυτές αναδεικνύουν τους εκπαιδευτικούς όταν είναι στην ενεργό δράση και νιώθουν ότι κάποιος πρόσεξε το έργο τους.

Τα δέκα χρόνια που περάσαν δεν είναι χρόνια κενών προκλήσεων» είπε η υπουργός για να συμπληρώσει στη συνέχεια πως στο υπουργείο υπάρχουν οι σκέψεις για το πως μπορούν  να επιβραβευτούν οι άνθρωποι που επιδιώκουν την εξέλιξη και την καινοτομία στον εκπαιδευτικό χώρο. «Εμείς έχουμε πολλά να κάνουμε στο υπουργείο να ενισχύσουμε να επιμορφώσουμε τους εκπαιδευτικούς , να τους δώσουμε ένα οικονομικό όφελος, αλλά κυρίως να τους δώσουμε τα εργαλεία τον εξοπλισμό για να μπορέσουν οι εκπαιδευτικοί να νιώσουν ότι αυτό που έχουν μέσα τους, την αγάπη και τη ζέση για την εκπαίδευση μπορούν να βρουν την απαραίτητη βοήθεια από το κράτος» τόνισε η υπουργός.  

Ποια είναι η δημογραφική σύσταση της Ελλάδας;

Και τι σημαίνει για κρίσιμα θέματα όπως το σύστημα υγείας, το ασφαλιστικό, η εκπαίδευση και η οικογένεια;

Τι μπορούμε να κάνουμε για να εξασφαλίσουμε την δημογραφική βιωσιμότητα της χώρας μας;

Απαντήσεις σε αυτά τα καίρια ερωτήματα θα δοθούν στο συνέδριο “Δημογραφικό 2022 – Η Μεγάλη Πρόκληση” που διοργανώνουν η Next is Now και η Dome Consulting την Τετάρτη 8 Ιουνίου στο ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρεττανίας στον απόηχο της μεγάλης εθνικής απογραφής του 2021.