Γεωργία Κριεμπάρδη

«Το κάτω μέρος του νησιού είναι στην επιφάνεια της θάλασσας και με μικρή άνοδο της στάθμης της θάλασσας ένα κομμάτι του νησιού θα είναι κάτω από τη θάλασσα. Σε πενήντα χρόνια ένα κομμάτι των αρχαιοτήτων θα είναι κάτω από το νερό», ανέφερε ο Κώστας Συνολάκης, μιλώντας στο Mega, το πρωί της Παρασκευής.

Στη συνέχεια, μιλώντας για το Ηφαίστειο της Σαντορίνης, σημείωσε: «Μας απασχολεί πότε θα αρχίσει πάλι να έχει έξαρση το ηφαίστειο. Ήταν σε φάση έξαρσης το 2011 και το 2012 και κάποια στιγμή θα γίνει έκρηξη αλλά όχι μινωική έκρηξη». Προέβλεψε μάλιστα ότι η ενεργοποίηση του ηφαιστείου στη Σαντορίνη με έκρηξη θα γίνει σε περίπου είκοσι χρόνια. Σχολιάζοντας τις κατολισθήσεις στη Σαντορίνη είπε ότι όταν θα εκραγεί το ηφαίστειο θα γίνουν περισσότερες κατολισθήσεις κυρίως στην περιοχή Νέα Καμένη, συμπληρώνοντας ότι το καλό με τα ηφαίστεια είναι ότι δίνουν πολλές προειδοποιήσεις.

«Είναι πιθανό να επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο λόγω της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Λόγω της παγκόσμιας υπερθέρμανσης, θα έχουμε περαιτέρω λιώσιμο πάγων στους πόλους και είσοδο νερού, που δε θα είναι παντού το ίδιο. Φαίνεται πως η περιοχή των Κυκλάδων, των Κεντρικών Κυκλάδων, θα επηρεαστεί, λόγω του ότι είναι μια περιοχή που δεν παρουσιάζει μεγάλες κινήσεις, ούτε καταβυθίσεις, ούτε ανυψώσεις» υπογραμμίζει, από την πλευρά του, μιλώντας στο libre ο σεισμολόγος και διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, Αθανάσιος Γκανάς, προσθέτοντας πως «δεν μπορούμε να απαντήσουμε με σιγουριά πότε θα γίνει αυτό, δεν έχουμε άλλα δεδομένα».

Όπως εξηγεί, από την άνοδο της στάθμης θα επηρεαστούν όλες οι παράκτιες περιοχές μας. «Στην Ελλάδα έχουμε κι άλλες κινήσεις που επηρεάζουν. Αν μια ακτογραμμή είναι ήρεμη, θα επηρεαστεί από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και θα μπει κάτω από τη θάλασσα. Αλλά αν μια ακτογραμμή ανυψώνεται, όπως είναι ο Κορινθιακός, τότε δε θα επηρεαστεί» σημειώνει και επισημαίνει πως «οι περιοχές που καταβυθίζονται επειδή η κίνηση αυτή οφείλεται σε τεκτονικές πλάκες θα επηρεαστούν περισσότερο. Οι στάσιμες ακτογραμμές θα επηρεαστούν».

Για το Ηφαίστειο της Σαντορίνης και τους φόβους έκρηξής του, ο κ. Γκανάς ήταν επίσης καθησυχαστικός. «Το 2011 είχαμε μια έξαρση, μία άνοδο μάγματος που συνοδεύτηκε από μια ανύψωση του Ηφαιστείου και έξαρση της σεισμικότητας. Κράτησε 6 μήνες και εκτονώθηκε» είπε, βγάζοντας ουσιαστικά εκτός κάδρου το σενάριο μιας μεγάλης έκρηξης.

• Με την κλιματική αλλαγή να είναι εδώ και να σαρώνει τα πάντα, το περιβάλλον, ο κόσμος όπως τον ξέραμε, αλλάζει. Τι μπορούμε να κάνουμε, άραγε, για να προστατευτούμε και να φροντίσουμε για την επιβίωση του περιβάλλοντος; 

«Η δύναμή μας είναι ότι ξέρουμε τι συμβαίνει και πότε θα φτάσουμε στο κρίσιμο σημείο που πλέον δε θα μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Οπότε, θα κάνουμε τώρα» θα πει στο libre η καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκη Ευελπίδου.

«Βλέπουμε τις πιέσεις που δέχεται η παράκτια ζώνη και από ανθρωπογενείς παράγοντες, και εκεί μπορούμε να κάνουμε κάτι, αλλά και από φυσικούς παράγοντες και γι’ αυτές τις πιέσεις δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πέρα από το να φροντίσουμε η κλιματική κρίση να μειωθεί» υπογραμμίζει η καθηγήτρια, συμπληρώνοντας πως «υπάρχουν μια σειρά από έργα που μπορούμε να κάνουμε για τις παραλίες. Να επιλέγουμε λύσεις φιλικές προς το περιβάλλον. Λύσεις που δε συνεισφέρουν στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, όπως να αποφεύγουμε οτιδήποτε σχετίζεται με τσιμέντο, το οποίο συνεισφέρει κατά 7% στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Και φυσικά, μειώνοντας το τσιμέντο, διατηρούμε και τη μοναδικότητα και τη φυσική ομορφιά των περιοχών μας, που είναι και το τουριστικό μας προϊόν».

Η κα. Ευελπίδου μας φέρνει το παράδειγμα της «Νature4Nature», μιας πράσινης πρακτικής που πήρε μάλιστα και το α’ βραβείο καινοτομίας από το Παν/μιο Αθηνών.

«Η Nature φτιάχνει υποθαλάσσιους φυσικούς υφάλους. Δε φέρνει τίποτα καινούργιο στο περιβάλλον, αλλά μιμείται τις φυσικές διεργασίες. Μέσα από αυτή τη λύση έχουν ξεδιπλωθεί μέσα σε 1,5 μήνα διεργασίες που κάνει η φύση μέσα σε μερικές χιλιάδες χρόνια. Αυτό που γίνεται είναι να φτάνει μειωμένη η ενέργεια των υφάλων στην παράκτια ζώνη, λόγω του τρόπου με τον οποίο φτιάχνεται ο ύφαλος. Τα βακτήρια, ουσιαστικά, που υπάρχουν στην περιοχή καθιζάνουν με ανθρακικά άλατα για να συνεκτικοποιήσουν το υλικό του πυθμένα. Η όλη διαδικασία αποσπά διοξείδιο του άνθρακα από το περιβάλλον και το ενσωματώνει στο ανθρακικό ασβέστιο, που παίζει τον ρόλο του συγκολλητικού υλικού».

«Είναι πολύ σημαντικό να ακολουθήσουμε τρόπους που θα μας δώσουν μια επιβίωση -στο περιβάλλον και σε εμάς» καταλήγει. 

Αυτό συμβαίνει λόγω της υπερθέρμανσης, όπως ανέφερε ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών. Παράλληλα τόνισε πως μέσα στους επόμενους μήνες αναμένονται ακραία καιρικά φαινόμενα με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση.

Στη συνέχεια ο καθηγητής φυσικών καταστροφών ανέφερε ότι όσον αφορά στη Σαντορίνη «μας απασχολεί πότε θα αρχίσει πάλι να έχει έξαρση το ηφαίστειο. Ήταν σε φάση έξαρσης το 2011 και το 2012 και κάποια στιγμή θα γίνει έκρηξη αλλά όχι μινωική έκρηξη». Προέβλεψε μάλιστα ότι η ενεργοποίηση του ηφαιστείου στη Σαντορίνη με έκρηξη θα γίνει σε περίπου είκοσι χρόνια.

Σχολιάζοντας τις κατολισθήσεις στη Σαντορίνη είπε μάλιστα ότι όταν θα εκραγεί το ηφαίστειο θα γίνουν περισσότερες κατολισθήσεις κυρίως στην περιοχή Νέα Καμένη, συμπληρώνοντας ότι το καλό με τα ηφαίστεια είναι ότι δίνουν πολλές προειδοποιήσεις.

Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε η περιγραφή της κλιματικής κρίσης ο οποίος την περιέγραψε σαν αν είμαστε «σ’ ένα ξέφρενο λεωφορείο με έναν μεθυσμένο οδηγό που πηγαίνει δεξιά, αριστερά,δεξιά υπάρχει ένας γκρεμός από την άλλη πλημμύρες, από την άλλη πυρκαγιές και πηγαίνει έτσι το λεωφορείο μπαμ, μπουμ, μπαμ, μπουμ, μπαμ μπουμ και το θέμα είναι εάν μπορούμε να το φρενάρουμε».

Συνέχισε λέγοντας πως «θα βλέπουμε μπροστά μας ακραίες θερμοκρασίες, που θα γίνονται πιο ακραίες. Φοβόμαστε ότι μπαίνουμε σε μία περίοδο που αποσταθεροποιείται το κλίμα».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία λύση για την καταπολέμηση αυτού του προβλήματος, καθώς και ο περιορισμός της υπερκατανάλωσης και της σπατάλης στα τρόφιμα.

Πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχουν εκτιμήσεις πως σε μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης θα υπάρξει ερημοποίηση, ενώ υπογράμμισε πως μεγάλος είναι ο φόβος για εκδήλωση mega πυρκαγιών που καίνε πάνω από 40.000 στρέμματα.

«Πολύ φοβάμαι ότι θα φτάσουμε στο σημείο πως θα προσπαθούμε να σβήσουμε τις φωτιές, όμως αυτές θα σβήσουν όποτε θέλουν», επισήμανε και δήλωσε πως για το φετινό καλοκαίρι ότι οι θερμοκρασίες θα είναι αρκετά υψηλές.

Ενα νέο μουσείο 3.000 τ.μ., μικρότερες μουσειακές εστίες διάσπαρτες σε σημεία-κλειδιά του αρχαιολογικού χώρου, μία αίθουσα πολλαπλών χρήσεων στο εσωτερικό αναστηλωμένου αρχαίου κτιρίου, δημιουργία εστιατορίου και νέου αναψυκτηρίου αλλά και διπλασιασμός της δυναμικότητας του ξενώνα για τη διαμονή του προσωπικού είναι μερικές από τις εγκεκριμένες υποδομές που θα αλλάξουν την εικόνα της Δήλου. Το κτιριολογικό πρόγραμμα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων πήρε το πράσινο φως από τη Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης Μουσείων του ΥΠΠΟΑ στις αρχές Αυγούστου και όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η Δήλος θα ενταχθεί σε ένα ευρύτερο master plan ολοκληρωμένης διαχείρισης και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου. «Δρομολογούμε την αποκατάσταση και ανάδειξη του χώρου μέσα από μια ολιστική προσέγγιση, καθώς τα αρχαία ερείπια αποτελούν αδιάσπαστη ενότητα με το φυσικό περιβάλλον του νησιού», σημείωσε η κ. Μενδώνη.

Το υφιστάμενο μουσείο της Δήλου (κτίριο του 1905), αν και έχει δεχθεί επεμβάσεις και επεκτάσεις μέσα στα χρόνια, δεν μπορεί πια να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες της Δήλου. Γι’ αυτό και προτείνεται η δημιουργία μιας νέας δομής, ενσωματωμένης στο τοπίο, η οποία (θα εξαρτηθεί από το master plan) ενδεχομένως να μπορούσε να περιλαμβάνει και το υφιστάμενο κτίριο ή να είναι καινούργια. Οι μουσειακές εστίες, μας εξηγεί ο αρχαιολόγος και προϊστάμενος της Εφορείας Δημήτρης Αθανασούλης, θα είναι μικροί ημιυπαίθριοι χώροι εμπλουτισμένοι με κινητά μνημεία, ώστε η περιήγηση του επισκέπτη να γίνεται πιο ελκυστική και κατανοητή πριν τα βήματά του τον οδηγήσουν στο μουσείο. Η χωροθέτησή τους εξετάζεται να γίνει σε τέσσερα σημεία: στο λιμάνι της Δήλου, με πληροφοριακό υλικό για την ιστορία του νησιού, πλησίον του Ιερού, ίσως εντός της αναστηλωμένης στοάς του Φιλίππου Ε΄, στην οικία Διονύσου και μεταξύ της Ιερής Λίμνης και της Βόρειας Συνοικίας.

Το εγκεκριμένο κτιριολογικό πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία ή και επέκταση των αποθηκευτικών χώρων και των γραφείων διοίκησης, την επέκταση των χώρων υγιεινής κοινού, τη δημιουργία εργαστηρίων συντήρησης και την κατασκευή τεσσάρων νέων φυλακίων και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. «Οι νέες κατασκευές θα πρέπει να αφομοιώνονται στον χώρο και να μην επιβάλλονται με τον όγκο και τη μορφή τους», σημειώνει ο κ. Αθανασούλης. Η εφορεία έχει προτείνει την κατασκευή ισόγειων κτισμάτων με υπόγειους χώρους, τη χρήση τοπικών υλικών και τον σχεδιασμό με βάση τις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής αλλά και της κυκλαδίτικης μορφής. Οι επισκέπτες θα κάνουν απερίσπαστοι ένα ταξίδι στο αρχαίο παρελθόν.

Η υλοποίηση όλων των παραπάνω προϋποθέτει την εκπόνηση ενός στρατηγικού σχεδίου, το οποίο θα πραγματοποιηθεί –όπως και οι μελέτες των νέων υποδομών– με τη χορηγία του International Foundation for Greece, σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ. Οι νέες υποδομές αποτελούν μέρος του ακόμη μεγαλύτερου πρότζεκτ που ονομάζεται «Δήλος – ανοιχτό μουσείο». Το 2019 το πρότζεκτ εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ 2014-20 με προϋπολογισμό 4,52 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων συντηρήσεις και αναστηλώσεις, όπως του ναού του Απόλλωνα, της Παλαίστρας του Γρανίτη κ.ά. 

Για να έχουμε όμως μια γενικότερη εικόνα της κατάστασης και των προκλήσεων για την ανάδειξη της Δήλου πρέπει να συμπεριλάβουμε στην εξίσωση του ανοιχτού μουσείου και τις δυσκολίες που απορρέουν από την υλοποίηση έργων και εργασιών σε ένα ακατοίκητο νησί στο οποίο επικρατούν δυσμενείς καιρικές συνθήκες, ενώ η ακτοπλοϊκή της σύνδεση παραμένει ακριβή και λειτουργεί αποτρεπτικά για τους επισκέπτες του καλοκαιριού. Η Δήλος έχει ανάγκη από υπερβάσεις και ευρύτερες συνέργειες σε επίπεδο πολιτείας, τοπικών αρχών και ιδιωτών.