Ανδρέας Μαραθιάς

Οι δυο βουλευτές θα λάβουν άμεσα γνώση της δικογραφίας, ωστόσο η νέα συνεδρίαση της επιτροπής Δεοντολογίας για την άρση της ασυλίας τους αποφασίστηκε σύμφωνα με πληροφορίες να πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 20 Απριλίου και ακολούθως θα οριστεί η συνεδρίαση της Ολομέλεια, ώστε να συζητηθούν συνολικά οι υποθέσεις και των 13 βουλευτών σύμφωνα με τις εισηγήσεις της Επιτροπής.

Σύμφωνα με το νέο διαβιβαστικό,

–  για την περίπτωση του Χ. Αθανασίου αναφέρεται:

1) Το αδίκημα της απάτης σχετικής με επιδοτήσεις (άρθρο 386Β του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα σε συνδυασμό με το άρθρο 24 του ν. 4689/2020) δεν στοιχειοθετείται. Η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) περιορίζεται αυστηρά σε αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της απάτης που αφορά επιδοτήσεις της ΕΕ. Για τη στοιχειοθέτηση. Ενός τέτοιου αδικήματος -ακόμη και στο στάδιο της απόπειρας- απαιτείται τουλάχιστον «αρχή εκτέλεσης», δηλαδή ο δράστης να έχει προβεί στην τυπική υποβολή ψευδών ή ελλιπών στοιχείων στην αρμόδια αρχή με σκοπό την έγκριση της επιδότησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα πορίσματα της έρευνας σχετικά με την ανωτέρω περίπτωση, η φερόμενη συμπεριφορά δεν ολοκληρώθηκε, καθώς «η σχετική διοικητική τροποποίηση δεν κατέστη τελικά δυνατό να υλοποιηθεί». Οι ενέργειες του εμπλεκόμενου προσώπου περιορίστηκαν σε τηλεφωνικές επικοινωνίες και στην έκφραση πρόθεσης (πχ αναφέροντας ότι το ζήτημα «θα εξεταστεί» ή διερευνώντας πιθανές επιλογές). Δεδομένου ότι δεν έλαβε χώρα καμία παράνομη τροποποίηση της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) και το σύστημα δεν επηρεάστηκε -ούτε καν σε επίπεδο αρχής εκτέλεσης- δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, ούτε σε τετελεσμένη μορφή ούτε σε μορφή απόπειρας.

2) Έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για ενεργητική ή παθητική δωροδοκία. {…} Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης δεν καταδεικνύουν ότι ο βουλευτής (Χαράλαμπος Αθανασίου) ή ο παραγωγός (Κ.Κ.) υποσχέθηκαν, προσέφεραν ή παρείχαν οποιοδήποτε αθέμιτο χρηματικό ή άλλο υλικό όφελος στον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δημήτρη Μελά, ούτε ότι ο τελευταίος ζήτησε τέτοιο όφελος προκειμένου να ενεργήσει κατά παράβαση των καθηκόντων του. Κατά συνέπεια δεν πληρούνται τα στοιχεία της ποινικής υπόστασης των προαναφερθέντων αδικημάτων διαφθοράς κατά την Οδηγία PIF.

3) Αποκλειστική υπαγωγή στο αδίκημα της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα): Η συμπεριφορά του προέδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δημήτρη Μελά, ο οποίος, αποδεχόμενος άτυπες παρεμβάσεις, ενήργησε με πρόθεση μεροληπτικά υπέρ συγκεκριμένου παραγωγού και εν γνώσει του παραβίασε το αυστηρό διαδικαστικό και νομικό πλαίσιο που διέπει τον οργανισμό, υπάγεται αποκλειστικά στα αντικειμενικά και υποκειμενικά στοιχεία του αδικήματος της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα). Το εν λόγω αδίκημα συνιστά αμιγώς εθνικό ποινικό αδίκημα.

– και για τον Τ. Χατζηβασιλείου:

1) Έλλειψη «αρχής εκτέλεσης» του εγκλήματος της απάτης σχετικής με επιχορηγήσεις (άρθρο 386Β ΠΚ / άρθρο. 24 ν. 4689/2020): Ο διάλογος στη δεύτερη προαναφερθείσα περίπτωση αποκαλύπτει τον πλήρη σχεδιασμό (modus operandi) μιας συντονισμένης απόπειρας παράνομης λήψης κονδυλίων της ΕΕ (Εθνικό Απόθεμα) μέσω της κατασκευής ψευδούς ιατρικής βεβαίωσης από ιδιώτη γιατρό. Το έγγραφο προοριζόταν να φέρει αναδρομική ημερομηνία έκδοσης ώστε να γίνει ψευδής επίκληση περιστάσεων «ανωτέρας βίας» (πχ υποτιθέμενη καρδιολογική πάθηση, κίνδυνος αποκόλλησης κλπ) που αφορούσαν τον δικαιούχο ή τον/τη σύζυγό του/της.

Ωστόσο, για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ -ακόμη και στο στάδιο της απόπειρας- το ποινικό δίκαιο απαιτεί «αρχή εκτέλεσης». Στο πλαίσιο των επιδοτήσεων, αυτό αντιστοιχεί στην πραγματική και τυπική υποβολή ή προσκόμιση ψευδών ή ελλιπών στοιχείων (εν προκειμένω, της κατασκευασμένης ιατρικής βεβαίωσης) ενώπιον της αρμόδιας αρχής (ΟΠΕΚΕΠΕ).

Από το περιεχόμενο της συνομιλίας (πχ αναφορές όπως «…αυτό που μπορεί να γίνει είναι το εξής… θα το στείλουν με email… θα κανονιστεί την επόμενη μέρα»), καθίσταται σαφές ότι τα εμπλεκόμενα πρόσωπα παρέμειναν στο στάδιο της προπαρασκευής της πράξης. Οι προπαρασκευαστικές ενέργειες (όπως συζητήσεις, συμφωνία για εξεύρεση ιατρού και σχεδιασμό της διαδικασίας) δεν τιμωρούνται. Δεδομένου ότι το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε και το ψευδές ιατρικό έγγραφο δεν υποβλήθηκε επισήμως στην Αρχή (ΟΠΕΚΕΠΕ), δεν υφίσταται, απόπειρα απάτης και, συνεπώς, δεν στοιχειοθετείται αδίκημα PIF που να εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ.

2) Έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για ενεργητική ή παθητική δωροδοκία (άρθρα 235 και 236): Παρά τον εμφανώς παράνομο και συνωμοτικό χαρακτήρα της συνομιλίας, δεν προκύπτει καμία ένδειξη αιτήματος, υπόσχεσης, προσφοράς ή λήψης χρηματικού ή άλλου υλικού ανταλλάγματος («αθέμιτου ωφελήματος») προς ή από τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δ. Μελά, σε αντάλλαγμα για παράνομη συνδρομή. Αντιθέτως, ο ίδιος φαίνεται να υποδηλώνει ότι οι ενέργειες του υπαγορεύονταν από προσωπικά ή πολιτικά κίνητρα (πχ αναφέροντας ότι είχε πράξει κάτι παρόμοιο «για κάποιον άλλον που πραγματικά το άξιζε» και που του το είχε ζητήσει ως χάρη). Η απουσία οποιασδήποτε μορφής ανταλλάγματος αποκλείει τη στοιχειοθέτηση αδικημάτων διαφθοράς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας PIF.

3) Αποκλειστική υπαγωγή στο εθνικό ποινικό δίκαιο (παράβαση καθήκοντος – άρθρο 259 ΠΚ): Οι καταγεγραμμένες δηλώσεις και προθέσεις του Δ. Μελά, ως δημοσίου υπαλλήλου, ο οποίος συμβουλεύει τον βουλευτή σχετικά με το πώς να παρακαμφθεί το σύστημα -αναφέροντας ότι το ζήτημα θα διευθετηθεί «σιωπηρά κάτω από το τραπέζι» και ότι θα δώσει εντολή «στον επικεφαλής της επιτροπής… να το αποκλείσει- συνιστούν πρόδηλη παραβίαση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, με σκοπό την παράνομη ευνοϊκή μεταχείριση τρίτων (των παραγωγών).
Τέλος σημειώνεται “Η συμπεριφορά αυτή, σε συνδυασμό με την φερόμενη ηθική αυτουργία του Βουλευτή, πληροί τόσο τα αντικειμενικά όσο και τα υποκειμενικά στοιχεiα του αδικήματος της παράβασης καθήκοντος (άρθρο 259 ΠΚ). Περαιτέρω, ανάλογα με την εξέλιξη του σχεδίου (π.χ. εάν το ψευδές έγγραφο εκδόθηκε τελικά αλλά δεν υποβλήθηκε) ενδέχεται να ανακύψουν και πρόσθετα εθνικά αδικήματα, όπως η ηθική αυτουργία σε έκδοση ψευδούς ιατρικής πιστοποίησης (άρθρο 221 ΠΚ). Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για αμιγώς εθνικά αδικήματα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στα αδικήματα PIF (Ν. 4689/2020) και, συνεπώς, δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αποκλεισμός αρμοδιότητας βάσει «άρρηκτα συνδεδεμένων αδικημάτων» (άρθρο 22 παρ. 3 του Κανονισμού): {…} Στις δύο εξεταζόμενες περιπτώσεις οι ενέργειες των υπόπτων δεν υπερέβησαν το στάδιο των μη αξιόποινων προπαπαρασκευαστικών πράξεων και δεν έφθασαν στο επίπεδο «αρχής εκτέλεσης», ώστε να στοιχειοθετηθεί, έστω και σε μορφή απόπειρας, το αδίκημα της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ”.

Οι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς επισημαίνουν ότι η κατάληξη αυτής της εσωτερικής διαμάχης ήταν η «παραίτηση» Βάρρα από τον τότε υπουργό Μάκη Βορίδη.

Ενδεικτική είναι και η ακόλουθη αναφορά των εισαγγελέων: «Το αίτημα παραίτησης του Βάρρα φαίνεται να σταμάτησε την ενοποίηση των σχετικών διαδικασιών και να έδωσε την ευκαιρία σε αυτές τις ομάδες (σ.σ.: αναφέρονται ως εγκληματικές) να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους».

Επιπλέον, καταδεικνύεται η συστηματική προσπάθεια της Ελλάδας μέσω των εμπλεκομένων προσώπων να αλλάξει τεχνηέντως τη χωρική κατανομή και τις δηλωθείσες εκτάσεις, προκειμένου να αποφεύγει τους ελέγχους των ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών.

Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αφορά, μεταξύ άλλων, κατηγορίες σύμφωνα με τις οποίες την περίοδο 2019 – 2022 ένας σημαντικός αριθμός ιδιωτών παρουσιάστηκε λανθασμένα ως νέοι αγρότες οι οποίοι ήταν ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές μεγάλων αγροτικών/κτηνοτροφικών εκτάσεων προκειμένου να λάβουν πληρωμές/επιδοτήσεις από το εθνικό απόθεμα.

Αυτοί οι βοσκότοποι συχνά βρίσκοναν πολύ μακριά από την πραγματική κατοικία των αιτούντων και οι περισσότερες ήταν προηγουμένως δημόσιες εκτάσεις, που δίνονταν μόνο για βοσκή σε άκληρους.

Τα επόμενα χρόνια μέχρι το 2024, οι ίδιοι φέρεται να υπέβαλαν εσφαλμένες δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου και να ζήτησαν την κατανομή του αναλογούντος δημόσιου βοσκότοπου προκειμένου να ενεργοποιήσουν και να διατηρήσουν τα δικαιώματα ενισχύσεων.

Hταν 23 Σεπτεμβρίου 2020 όταν η συντονίστρια της ομάδας ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, κ. Αδαμοπούλου, η οποία ήταν και επικεφαλής του τμήματος Τεχνικού Ελέγχου, παρέδωσε στον τότε πρόεδρο του Οργανισμού κ. Βάρρα την έκθεσή της. Συνημμένος ήταν και ένας κλειστός φάκελος που περιείχε «πολύ σημαντικά ευρήματα», τα οποία είχε καταγράψει η κ. Τυχεροπούλου, στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ και μέλος της ομάδας ελέγχου. Η ίδια είχε ολοκληρώσει μόνη της τον έλεγχο 99 ΑΦΜ αιτούντων επιδοτήσεων και είχε διαπιστώσει περιπτώσεις συστηματικής εξαπάτησης σχετικά με την κατανομή του εθνικού αποθέματος.

Αυτή η απατηλή κατανομή από το εθνικό απόθεμα ήταν οργανωμένη με συστηματικό τρόπο και σε αρκετά εκτεταμένη κλίμακα από εγκληματικές ομάδες με εμπλοκή μελών του διοικητικού συμβουλίου και άλλων αξιωματούχων του ΟΠΕΚΕΠΕ, αξιωματούχων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και υπαλλήλους του Τεχνικού Συμβούλου του ΟΠΕΚΕΠΕ καθώς και ιδιοκτητών μελετητικών κέντρων.

Ακολουθούν αποσπάσματα από το διαβιβαστικό της δικογραφίας

– Η Κομισιόν διεξήγαγε 3 έρευνες για τα έτη 2009-2013 και στο τέλος επέβαλε στην Ελλάδα flat rate corrections συνολικού ποσού πάνω από 460 εκατ. ευρώ σχετιζόμενα με συγκεκριμένες αδυναμίες στον προσδιορισμό των επιλεγμένων βοσκοτόπων, καθώς αυτός ο προσδιορισμός είχε υιοθετηθεί από το DG Agri (Γενική Διευθυνση Αγροτικης) Directorale – General for Agriculture.

-Το 2012 καταρτίστηκε Action Plan (λόγω του παραπάνω) από το υπ. Ανάπτυξης και Κομισιόν.

-Το 2014 ολοκληρώθηκε και οδήγησε σε μείωση κατά 50% των βοσκοτόπων, από 3 εκατ. εκτάρια σε 1,5 εκατ. εκτάρια

-Μετά το 2014 η μείωση κατά 1 εκατ. εκτάρια των βοσκοτόπων οδήγησε τις αρχές να λύσουν το πρόβλημα ενός πραγματικού αριθμού κτηνοτρόφων που δεν μπορούσαν να ενεργοποιήσουν τις άμεσες ενισχύσεις. Αυτό κυρίως επηρέασε τις ορεινές περιοχές, που ήταν «μεσογειακού τύπου» και έπρεπε να εντοπίσουν επιλέξιμη γη σε γειτονικές περιοχές.

-Για την κατανομή επιλεγμένων περιοχών βοσκοτόπων σε αγρότες που δηλώνουν ζωικό κεφάλαιο στον ΟΣΔΕ που είναι η πρώτη υπουργική απόφαση για την «τεχνική λύση». Ο Δημήτρης Μελάς και ο Μόσχος Κορασίδης συνυπέγραψαν το σχέδιο απόφασης.

-Η NERCO-N. Χλύκας και Συνεργάτες ανέλαβε το έργο της ταυτοποίησης και χαρτογράφησης όλων των περιοχών της Ελλάδας όπου παραδοσιακά τοποθετούνται βοσκότοποι σύμφωνα με τον προσδιορισμό της βοσκοτοπικής ικανότητας (Δασικοί Χάρτες).

-Η ενσωμάτωση των νέων διαθέσιμων βοσκήσιμων γαιών, καθώς και η τροποποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στην LPIS (Σύστημα αναγνώρισης Αγροτεμαχίων) του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν μερική, τμηματική και χωρίς δημοσιότητα.

-Αυτό έδωσε τη δυνατότητα σε εκείνους που γνώριζαν, να εξαπατήσουν τις ευρωπαϊκές πηγές κατασκευάζοντας ψευδείς τίτλους ιδιοκτησίας στην αταυτοποίητη γη, που τους χρησιμοποιούσαν για να πετύχουν επιδότηση από το εθνικό απόθεμα.

-Ο Ν. 4351/2015 προσδιόρισε τον αριθμό των μόνιμων βοσκοτόπων συμπεριλαμβανομένων και του «μεσογειακού τύπου». Αυτός καταστρατηγήθηκε με την κατανομή σε βοσκοτόπια εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

-Το 2016 ο πρόεδρος ΟΠΕΚΕΠΕ Αθανάσιος Καρπέλης πρότεινε και ο υπ. Ευάγγελος Αποστόλου αποδέχθηκε την κατανομή σε αγρότες της Κρήτης 8.000 εκταρίων βοσκοτόπων της Πελοποννήσου και σε αγρότες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 1.900 εκτάρια της Δυτ. Μακεδονίας. Το ίδιο με περισσότερες περιοχές και μεγαλύτερη κατανομή έγινε το 2017 και 2018.

-Το 2019 υπήρξε πρόταση από τον Καπρέλη και ξεκίνησε επί Βορίδη η πρακτική της γειτονικής γης. Στην Κρήτη δόθηκαν 48.395 εκτάρια της Δυτ. Μακεδονίας, 38.140 της Πελοποννήσου, 8.585 της Καρπάθου, 2.917 της Κως και της 8.902 Ρόδου.

-To 2019 και 2020 CJeu δικαίωσε την Ελλάδα στην ερμηνεία της έννοιας «μόνιμα βοσκοτόπια».

-Οι νέες διαθέσιμες εκτάσεις που προέκυψαν από την αναθεώρηση της νομολογίας, δεν ενσωματώθηκαν στο LPIS του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς ο Γρηγόριος Βάρρας, πρώην πρόεδρος ΟΠΕΚΕΠΕ, που εντόπισε και επισήμανε όλα αυτά τα θέματα, αντικαταστάθηκε από τον Θεοφάνη Παππά.

-Ο Γρηγόρης Βάρρας σε δύο επιστολές προς τον ΥΠΑΑΤ (Βορίδης) (RefΝ ΟΠΕΚΕΠΕ 55940/8-9-28 N. 60996/28-9-2020), αναφέρεται σε αυτά τα θέματα.

-Οπως υπογράμμισε αποφάσισε να μην προτείνει στην επιστολή την υλοποίηση της «τεχνικής λύσης» για το 2020 και στη δεύτερη επιστολή υπονοεί ότι αντιμετώπισε προσπάθειες για την επιβολή αυτής της λύσης με το πρόσχημα ότι οι πληρωμές δεν θα ολοκληρώνονταν επιτυχώς και στην ώρα τους.

Στο διαβιβαστικό αναφέρεται ότι η αυξανόμενη διανομή βοσκοτόπων και ανεξάρτητα από την πραγματική κτηνοτροφική δραστηριότητα διευκόλυνε τις ψευδείς δηλώσεις ενός αυξανόμενου αριθμού ζώων με σκοπό να πετύχουν υψηλές πληρωμές. Την ίδια περίοδο ένα σχέδιο καταχρηστικών ενισχύσεων μέσω δηλώσεων τίτλων ιδιοκτησίας βοσκοτόπων «σε καλή κατάσταση» από υποτιθέμενους αγρότες, που δεν είχαν καθόλου ζωικό κεφάλαιο, φαίνεται να πραγματοποιήθηκε.

-Αυτές οι προβλέψεις επέτρεψαν νέες δηλώσεις και σε νέους δικαιούχους να ξεκινήσουν αγροτικές δραστηριότητες ζητώντας πληρωμή από το εθνικό απόθεμα.

-Καθώς ήταν γνωστό ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έκανε ελέγχους με το «νόμιμο προηγούμενο» των δηλώσεων μόνιμων βοσκοτόπων, οι αιτούντες δρώντας οργανωμένα, έχοντας πρόσβαση σε πληροφόρηση για τις διαθέσιμες βοσκοτοπικές γαίες που δεν είχαν δηλωθεί, επωφελήθηκαν από τη δημιουργία ψευδών συμβάσεων μίσθωσης.