Σύμφωνα με αξιωματούχους ασφαλείας που μίλησαν στην εφημερίδα, υπήρξε σκόπιμη στοχοποίηση κορυφαίων στελεχών της Euroclear, του αποθετηρίου τίτλων που διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων, καθώς και ηγετικών πολιτικών προσώπων στο Βέλγιο.

Στο επίκεντρο οι αποφάσεις των «27»

Την Πέμπτη, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες προκειμένου να αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν τη χορήγηση επείγουσας χρηματοδότησης προς την Ουκρανία, μέσω δανείου που θα εξασφαλιστεί με εγγύηση περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας. Τα κεφάλαια αυτά θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των πολεμικών δυνατοτήτων του Κιέβου τα έτη 2026 και 2027.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι πίσω από την εκστρατεία πίεσης βρίσκεται η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών GRU. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ένας εξ αυτών: «Σίγουρα έχουν εμπλακεί σε τακτικές εκφοβισμού».

Γιατί το Βέλγιο βρίσκεται στο στόχαστρο

Το Βέλγιο έχει κομβικό ρόλο, καθώς 185 δισ. ευρώ από τα συνολικά 210 δισ. ευρώ των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων της ΕΕ φυλάσσονται στην έδρα της Euroclear στις Βρυξέλλες.

Οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν την έγκριση αρχικού δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, με το Βέλγιο να εκφράζει έντονες νομικές ανησυχίες. Η βελγική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι θα συναινέσει μόνο εφόσον υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις πλήρους αποζημίωσης της Euroclear, σε περίπτωση που η Ρωσία κερδίσει δικαστικά τη διεκδίκηση των κεφαλαίων.

Η Μόσχα έχει προειδοποιήσει δημόσια ότι η χρήση των περιουσιακών στοιχείων θα ισοδυναμεί με «κλοπή», ενώ η ρωσική κεντρική τράπεζα έχει κινηθεί νομικά ζητώντας αποζημίωση 230 δισ. δολαρίων από την Euroclear.

Απειλές κατά στελεχών της Euroclear

Στο πλαίσιο της φερόμενης εκστρατείας εκφοβισμού, απειλές φέρεται να έχουν απευθυνθεί κατά της διευθύνουσας συμβούλου της Euroclear, Valérie Urbain, αλλά και άλλων ανώτερων στελεχών του ομίλου. Η εταιρεία αρνήθηκε να σχολιάσει, περιοριζόμενη να δηλώσει ότι «οποιαδήποτε πιθανή απειλή διερευνάται σε βάθος, συχνά με την υποστήριξη των αρχών».

Έρευνα του EUobserver ανέφερε ότι η Urbain είχε δεχθεί απειλές το 2024 και το 2025, ζητώντας μάλιστα προστασία από τη βελγική αστυνομία, αίτημα που δεν έγινε δεκτό. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ίδια και άλλα στελέχη προσέλαβαν αρχικά βελγική και στη συνέχεια γαλλική εταιρεία ασφαλείας για την προσωπική τους φύλαξη.

Προειδοποιήσεις από την κορυφή

Στις αρχές Δεκεμβρίου, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ δήλωσε στη La Libre: «Και ποιος πιστεύει ότι ο Πούτιν θα δεχτεί ήρεμα την κατάσχεση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων; Η Μόσχα μας έχει ενημερώσει ότι σε περίπτωση κατάσχεσης, το Βέλγιο και εγώ προσωπικά θα νιώσουμε τις συνέπειες για πάντα».

Αργότερα, κυβερνητικός εκπρόσωπος παρέπεμψε σε παλαιότερες δηλώσεις του πρωθυπουργού, επισημαίνοντας τους νομικούς και οικονομικούς κινδύνους για δυτικές εταιρείες, όπως κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, εταιρειών και κεφαλαίων από τη ρωσική πλευρά ή από φιλικές προς τη Μόσχα δικαιοδοσίες.

Η διεθνής πίεση και το ουκρανικό διακύβευμα

Το Ηνωμένο Βασίλειο, που φέρεται να κατέχει 27 δισ. ευρώ από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, στηρίζει ανοιχτά τη χρήση τους υπέρ της Ουκρανίας. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει καλέσει τον Ρομάν Αμπράμοβιτς να αποδεσμεύσει εντός 90 ημερών 2,5 δισ. λίρες από την πώληση της Chelsea, αλλιώς θα αντιμετωπίσει νομικές κυρώσεις.

Ουκρανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι απολύτως κρίσιμη. Η Ναταλία Σαπόβαλ, επικεφαλής του Ινστιτούτου KSE στο Κίεβο, προειδοποιεί ότι η Ουκρανία θα χρειαστεί 50 δισ. δολάρια εξωτερικής χρηματοδότησης το 2026, ενώ μέχρι στιγμής έχει εξασφαλιστεί μόλις το 50%.

Όπως σημειώνει, χωρίς νέα στήριξη, «μεγάλα προβλήματα θα προκύψουν από το δεύτερο τρίμηνο και ακόμη περισσότερα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους», με κίνδυνο περικοπών τόσο στις αμυντικές δαπάνες όσο και στις κοινωνικές παροχές. Ταυτόχρονα, μια ευρωπαϊκή συμφωνία θα μπορούσε να ασκήσει μακροπρόθεσμη οικονομική πίεση στη Ρωσία, η οποία ήδη κατευθύνει 38% του κρατικού της προϋπολογισμού στη χρηματοδότηση του στρατού και αναμένεται να κλείσει τη χρονιά με δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου 70 δισ. δολαρίων.

Η ΕΕ επεξεργάζεται ένα σχέδιο για την αξιοποίηση 185 δισ. ευρώ δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο ανακοινώθηκε από την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον περασμένο μήνα στο πλαίσιο της ομιλίας της για την κατάσταση της Ένωσης.

Με τη μόχλευσή τους ως «δάνειο αποζημιώσεων», τα ίδια τα περιουσιακά στοιχεία, υποστηρίζει η κ. Φον ντερ Λάιεν δεν θα θιγούν και η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο μόνο, αφού η Ρωσία καταβάλει τις σχετικές αποζημιώσεις. Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν το σχέδιο αυτό κατά τη σύνοδό τους στις 23 Οκτωβρίου αλλά η Ρωσία έχει αντιδράσει έντονα στο ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν δεσμευμένα περιουσιακά της στοιχεία.

Μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας και παράνομης εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η διεθνής κοινότητα απαγόρευσε όλες τις συναλλαγές που αφορούν τα περιουσιακά στοιχεία και τα αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας.

Ως εκ τούτου, 260 δισ. ευρώ από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία είναι επί του παρόντος «ακινητοποιημένα» σε όλο τον κόσμο, με περισσότερα από τα δύο τρίτα (περίπου 210 δισ. ευρώ) να βρίσκονται στην ΕΕ. Ανάλογα με τα επιτόκια, τα έσοδα από αυτά τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία μπορούν να ανέλθουν συνολικά σε 3 δισ. ευρώ ετησίως.