Σπύρος Σιδέρης

Η βασική στρατιωτική λογική πίσω από αυτά τα σενάρια είναι ότι μια αεροπορική επιδρομή, ακόμη και αν πλήξει βαριά οχυρωμένους στόχους, δεν αρκεί πάντοτε για να επιβεβαιωθεί η πραγματική καταστροφή υπόγειων εγκαταστάσεων, να εξασφαλιστεί ο έλεγχος εμπλουτισμένου ουρανίου ή να αποτιμηθεί με ακρίβεια το επιχειρησιακό αποτέλεσμα.

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει το πιο δύσκολο κεφάλαιο: οποιαδήποτε χερσαία παρουσία στο Ιράν μετατρέπει αμέσως τη σύγκρουση σε αναμέτρηση πολύ μεγαλύτερου πολιτικού, στρατιωτικού και οικονομικού κόστους, με ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας εμπλοκής που θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο σύνθετη από τις εμπειρίες του Ιράκ και του Αφγανιστάν.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στο αμερικανικό στρατηγικό περιβάλλον φαίνεται να κυριαρχεί περισσότερο το σενάριο μιας περιορισμένης χερσαίας επιδρομής παρά μιας ευρείας εισβολής.

Στόχος μιας τέτοιας επιχείρησης θα μπορούσε να είναι η καταστροφή ή η προσωρινή κατάληψη κρίσιμων πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως εκείνων στην Ισφαχάν, στο Φορντό και στη Νατάνζ, με έμφαση είτε στην εξουδετέρωση υποδομών είτε στην κατάσχεση ή καταστροφή υλικών που συνδέονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, σε ορισμένες αμερικανικές αναλύσεις εμφανίζεται και η σημασία της νήσου Χαργκ, από την οποία διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών. Ένα τέτοιο πλήγμα δεν θα είχε μόνο στρατιωτική, αλλά και βαρύτατη οικονομική διάσταση, καθώς θα στόχευε στον πυρήνα της ενεργειακής ικανότητας της Τεχεράνης.

• Σε επίπεδο στρατιωτικών μέσων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η αυξημένη ετοιμότητα επίλεκτων αμερικανικών δυνάμεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία, η οποία παραδοσιακά θεωρείται το κατεξοχήν εργαλείο ταχείας επέμβασης των ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη μονάδα είναι σχεδιασμένη για γρήγορη ανάπτυξη, αιφνιδιαστικές εισόδους και προσωρινή κατάληψη ζωτικών στόχων έως ότου ακολουθήσουν ενισχύσεις. Ωστόσο, σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το ιρανικό, η 82η Μεραρχία δύσκολα θα δρούσε μόνη της. Ο πιο κρίσιμος ρόλος σε μια επιχείρηση ακριβείας εντός υπόγειων ή ισχυρά προστατευμένων εγκαταστάσεων θα ανήκε σχεδόν βέβαια στις ειδικές δυνάμεις, και ιδιαίτερα στη Delta Force, η οποία συνδέεται με αποστολές υψηλής επικινδυνότητας, σύντομης διάρκειας και εξαιρετικά αυστηρής μυστικότητας.

Μια αμερικανική επιχείρηση αυτού του τύπου θα στηριζόταν καταρχάς στην απόλυτη αεροπορική υπεροχή. Πριν από οποιαδήποτε απόπειρα αποβίβασης ή αεραπόβασης, θα έπρεπε να έχει προηγηθεί ένα κύμα μαζικών πληγμάτων κατά των ιρανικών αντιαεροπορικών συστημάτων, των ραντάρ, των κέντρων διοίκησης και ελέγχου και των εγκαταστάσεων έγκαιρης προειδοποίησης. Μαζί με αυτά, θα ενεργοποιούνταν και εκτεταμένες επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου και κυβερνοεπιθέσεων, με στόχο την αποδιοργάνωση των επικοινωνιών της ιρανικής στρατιωτικής ηγεσίας. Η λογική ενός τέτοιου σχεδίου είναι σαφής: να απομονωθεί για λίγες κρίσιμες ώρες το πεδίο της επιχείρησης από το υπόλοιπο ιρανικό αμυντικό σύστημα, ώστε οι αμερικανικές δυνάμεις να μπορέσουν να πλήξουν, να εισέλθουν, να καταστρέψουν ή να αποσπάσουν υλικό και στη συνέχεια να αποχωρήσουν.

Το στοιχείο της ταχύτητας θα ήταν καθοριστικό. Σε ένα τόσο σύνθετο θέατρο επιχειρήσεων, το πιθανότερο μοντέλο δεν θα ήταν η παρατεταμένη παραμονή, αλλά το σχήμα «είσοδος – πλήγμα – αποχώρηση». Η αμερικανική δύναμη θα μπορούσε να εισέλθει είτε με αεροσκάφη είτε με ελικόπτερα ειδικών αποστολών, να προσεγγίσει τον στόχο από σχετική απόσταση και να κινηθεί προς αυτόν, αποφεύγοντας τις πιο βαριά οχυρωμένες ζώνες. Ακόμη κι έτσι, όμως, η δυσκολία θα παρέμενε τεράστια. Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο υπόγειων εγκαταστάσεων, σύνθετη αμυντική αρχιτεκτονική, στενά περάσματα, σήραγγες, ενισχυμένα σκυρόδετα σημεία και πολλαπλές δυνατότητες άμυνας σε βάθος. Το πλεονέκτημα του αμυνόμενου σε τέτοιο έδαφος είναι, εξ ορισμού, πολύ μεγάλο.

• Εκεί ακριβώς αρχίζει και ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις αμερικανικές δυνάμεις: η ιρανική αντίδραση. Σε περίπτωση αμερικανικής εισόδου, η δύναμη που θα επιχειρούσε στο έδαφος θα βρισκόταν αντιμέτωπη όχι μόνο με φρουρές εγκαταστάσεων και μονάδες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, αλλά και με ταχείες ενισχύσεις, πυρά μικρής και μέσης εμβέλειας, επιθέσεις με drones, καθώς και με τον διαρκή κίνδυνο περικύκλωσης. Το πιο επικίνδυνο στάδιο μιας τέτοιας αποστολής δεν είναι απαραίτητα η είσοδος, αλλά η αποχώρηση. Από τη στιγμή που θα χαθεί ο αιφνιδιασμός, οι διαδρομές διαφυγής θα είναι περισσότερο εκτεθειμένες και η αμερικανική δύναμη θα κινδυνεύει να μετατραπεί από επιτιθέμενος σε παγιδευμένο θύλακα μέσα σε εχθρικό περιβάλλον.

Αυτό εξηγεί γιατί τα σενάρια περί ευρείας χερσαίας εισβολής εξακολουθούν να θεωρούνται εξαιρετικά δυσχερή. Το Ιράν είναι μια χώρα τεράστιας έκτασης, ορεινή, πολυπληθής και με γεωγραφία που ευνοεί την άμυνα. Μια κανονική εισβολή και κατοχή θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις, μακρές γραμμές ανεφοδιασμού και τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο, σε μια εποχή που η αμερικανική κοινή γνώμη και το πολιτικό σύστημα δύσκολα θα αποδέχονταν μια νέα μεγάλης κλίμακας χερσαία περιπέτεια στη Μέση Ανατολή.

Παρά ταύτα, ορισμένες κινήσεις στον αμερικανικό στρατιωτικό σχεδιασμό διατηρούν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Η παρουσία αεροσκαφών A-10, τα οποία έχουν σχεδιαστεί πρωτίστως για υποστήριξη χερσαίων δυνάμεων, και η αυξημένη κινητικότητα αμερικανικών ναυτικών μονάδων στην ευρύτερη περιοχή ερμηνεύονται από αρκετούς ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον θέλει να διατηρήσει στο τραπέζι όχι μόνο τις αεροπορικές επιλογές, αλλά και τη δυνατότητα περιορισμένων χερσαίων επιχειρήσεων.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι μια αμερικανική χερσαία επιχείρηση στο Ιράν, αν τελικά αποφασιστεί, θα έχει κατά πάσα πιθανότητα χαρακτήρα στοχευμένο, σύντομο και εξαιρετικά υψηλού ρίσκου. Δεν θα πρόκειται για εύκολο στρατιωτικό εγχείρημα, ούτε για γραμμική συνέχεια μιας αεροπορικής εκστρατείας. Θα είναι μια επιχείρηση που μπορεί να κριθεί σε λίγες ώρες, αλλά να επηρεάσει τις ισορροπίες της περιοχής για χρόνια. Και ακριβώς γι’ αυτό, ακόμη και ως σενάριο, αντιμετωπίζεται ήδη ως μία από τις πιο επικίνδυνες επιλογές που έχει μπροστά της η αμερικανική στρατηγική.

Την αποκάλυψη έκανε Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Σεθ Χαρπ, , ο οποίος τώρα δέχεται απειλές κατά της ζωής του και αναγκάστηκε να κατεβάσει την ανάρτηση!

Παρότι λίγες πληροφορίες για την στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα έχουν γίνει γνωστές, δεν αμφισβητείται ότι η Delta εκτέλεσε την αποστολή.

Πώς έγινε η επιχείρηση

Σύμφωνα με τον στρατηγό Νταν Κέιν, επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, η επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την εντατική συνεργασία των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών. Από τον Αύγουστο, η CIA, η NSA και άλλες υπηρεσίες εργάζονταν συστηματικά για να καταγράψουν κάθε πτυχή της καθημερινότητας του προέδρου της Βενεζουέλας.

Οι υπηρεσίες παρακολουθούσαν λεπτομερώς το πού ζούσε ο Μαδούρο, πώς μετακινούνταν, ποιες ήταν οι συνήθειές του και ακόμη και μικρές λεπτομέρειες, όπως τη διατροφή του και τα κατοικίδιά του. Η παρακολούθηση περιλάμβανε ακόμη και την ανάλυση των συνηθειών των σωματοφυλάκων και των αντικατασκοπευτικών δομών που εμπιστευόταν.

Καθώς οι ΗΠΑ αύξαναν σταδιακά τη στρατιωτική παρουσία τους στην Καραϊβική από τον Σεπτέμβριο, ο Μαδούρο αντιλήφθηκε ότι βρισκόταν υπό παρακολούθηση. Περιορίσε τις δημόσιες εμφανίσεις του, άλλαζε συχνά τόπο διαμονής και βασιζόταν όλο και περισσότερο σε Κουβανούς σωματοφύλακες και αντικατασκοπευτικές δομές. Παρά τα μέτρα αυτά, οι αμερικανικές υπηρεσίες είχαν πλέον πλήρη εικόνα των κινήσεών του και περίμεναν τη στιγμή για την εκτέλεση του σχεδίου.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η ανακοίνωση της CIA, μετά τη σύλληψη, ότι διέθετε ανθρώπινη πηγή εντός της κυβέρνησης της Βενεζουέλας. Η δήλωση αυτή είχε διπλή σημασία: πέρα από την υποστήριξη της επιχείρησης, στέλνει σαφές μήνυμα στην πολιτική και στρατιωτική ελίτ της χώρας ότι η Ουάσιγκτον έχει πλήρη εικόνα ακόμα και μέσα στον στενό ηγετικό κύκλο του Καράκας.

Το βράδυ της επιχείρησης

Οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες επέτρεψαν στις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ να εισβάλουν στη Βενεζουέλα, με εντολή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στις 10:46 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (5:46 π.μ. ώρα Ελλάδας). Ο κύριος στόχος της επιχείρησης ήταν η πλήρης τακτική αιφνιδίαση και η εξασφάλιση αεροπορικής υπεροχής.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν περισσότερα από 150 αμερικανικά αεροσκάφη, ανάμεσά τους μαχητικά F-22, F-35 και F-18, βομβαρδιστικά B-1, αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου και επιτήρησης, καθώς και drones. Παράλληλα, πυραύλοι Tomahawk και AGM-88 HARM εξουδετέρωσαν αεροπορικές βάσεις, κέντρα επικοινωνιών και συστήματα αεράμυνας της Βενεζουέλας.

Παρά την παρουσία ρωσικών συστημάτων S-300, Buk και μαχητικών Su-30, η αεράμυνα της Βενεζουέλας κατέρρευσε μέσα σε λίγα λεπτά, επιβεβαιώνοντας την τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ. Τα ελικόπτερα που μετέφεραν τις ειδικές δυνάμεις της Delta Force πετούσαν σε ύψος μόλις 100 ποδιών πάνω από τη θάλασσα, αξιοποιώντας το ανάγλυφο για να αποφύγουν τα ραντάρ. Στις 2:01 π.μ. τοπική ώρα, έφτασαν στο συγκρότημα όπου βρισκόταν ο Μαδούρο.

Παρά τον αιφνιδιασμό, οι αμερικανικές δυνάμεις δέχθηκαν πυρά, με ένα ελικόπτερο να υπέστη ζημιές χωρίς όμως να τεθεί εκτός μάχης, σύμφωνα με τον στρατηγό Νταν Κέιν. Στο έδαφος, ξέσπασαν σφοδρές συγκρούσεις με την προεδρική φρουρά. Τουλάχιστον 40 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε όλη τη χώρα, μεταξύ των οποίων μέλη των δυνάμεων ασφαλείας του Μαδούρο.

Η Delta Force είχε προετοιμαστεί σχολαστικά: στις ΗΠΑ είχε κατασκευαστεί πιστό αντίγραφο του συγκροτήματος του Μαδούρο, ώστε οι στρατιώτες να εξοικειωθούν πλήρως με τον χώρο πριν βρεθούν στο πεδίο. Παράλληλα, είχε προβλεφθεί η παρουσία διαπραγματευτή του FBI και ειδικού εξοπλισμού σε περίπτωση που ο Μαδούρο κλειδωνόταν σε κάποιο δωμάτιο. Τελικά, ο πρόεδρος συνελήφθη πριν προλάβει να περιοριστεί, ολοκληρώνοντας την επιχείρηση σε χρόνο ρεκόρ.

Το αποτέλεσμα της επίθεσης

Τα ελικόπτερα που μετέφεραν τον Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του Σίλια Φλόρες απογειώθηκαν και κατευθύνθηκαν προς την Καραϊβική, συνοδευόμενα από μαχητικά αεροσκάφη για πλήρη προστασία. Αρχικά, το ζεύγος μεταφέρθηκε στο αμφίβιο πλοίο USS Iwo Jima, ενώ αργότερα ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε φωτογραφία του Μαδούρο υπό κράτηση.

Ο Τραμπ περιέγραψε την επιχείρηση ως «επίθεση χωρίς προηγούμενο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», τονίζοντας ότι δεν υπήρξαν απώλειες Αμερικανών στρατιωτών. Στρατιωτικά, η επιχείρηση θεωρείται υποδειγματική, αλλά πολιτικά αφήνει πίσω της ένα σημαντικό κενό εξουσίας, όπως επισημαίνει ο Guardian.

Ο Μάθιου Σάβιλ, αναλυτής στο think tank Royal United Services Institute, σχολίασε: «Οι Αμερικανοί έχουν απομακρύνει το ζεύγος. Εντυπωσιακό, αλλά δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί “αποκεφαλισμός”».

Η Βενεζουέλα εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας, με τον κίνδυνο εσωτερικής σύγκρουσης και διεθνούς έντασης να παραμένει υψηλός. Η Operation Absolute Resolve θα μείνει στην ιστορία ως μια από τις πιο εντυπωσιακές και αμφιλεγόμενες επιδείξεις αμερικανικής ισχύος των τελευταίων δεκαετιών, με πιθανές συνταρακτικές γεωπολιτικές συνέπειες.