Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε τον πρώην πρωθυπουργό σε δυνάμει πολιτικό του αντίπαλο, χωρίς καν ο Αλέξης Τσίπρας να έχει ακόμα ξεδιπλώσει τις προθέσεις του. Και ο τελευταίος σήκωσε το γάντι. Ένα πολιτικό deja vu που προδήλως αποκαλύπτει τα αδιέξοδα του πολιτικού συστήματος. Εφόσον στην εξίσωση προστεθεί και η μεταβλητή της φιλοδοξίας του Αντώνη Σαμαρά να εκπροσωπήσει τις “πατριωτικές δυνάμεις” τα πράγματα περιπλέκονται και οι επόμενες εκλογές μετατρέπονται σε ρώσικη ρουλέτα.

Ο πρωθυπουργός θεωρεί πως ο Τσίπρας είναι εύκολος αντίπαλος επειδή, όπως είπε, τον έχει κερδίσει πέντε φορές (δύο σε βουλευτικές εκλογές), τον εξανάγκασε σε παραίτηση και πρόωρη -αλλά όχι μόνιμη- πολιτική αποστρατεία. Φαίνεται ότι εκτιμά ότι προκαλώντας τον πρώην πρωθυπουργό σε μία τετ α τετ μάχη στη Βουλή ανακατεύει την τράπουλα της αντιπολίτευσης και δημιουργεί συνθήκες για ένα “αντι-Τσίπρας” μέτωπο στη θέση του παλιότερου “αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου”.

Πρώτη και καλύτερη έσπευσε να ενταχθεί η Ζωή Κωνσταντοπούλου: σύμφωνα με τις μετρήσεις, άλλωστε, περίπου ένας στους δύο ψηφοφόρους της δηλώνει αποφασισμένος να στηρίξει ένα νέο κόμμα υπό τον πρώην πρωθυπουργό. Εκτός από το αβυσαλλέο πολιτικό μίσος που ανάγεται στο καλοκαίρι του 2015, προκύπτει για την Πλεύση Ελευθερίας και ζήτημα πολιτικής ύπαρξης.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με το Νίκο Ανδρουλάκη. Παρότι οι δημοσκοπικές πτήσεις του ΠΑΣΟΚ είναι αρκετά χαμηλές (περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες πίσω από τη Ν.Δ), είναι αξιωματική αντιπολίτευση, το ισχυρότερο κόμμα στην κεντροαριστερά και ως εκ τούτου οφείλει να υπηρετήσει μέχρι τέλους το αφήγημα ότι μόνο αυτός μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη. Με τον Τσίπρα στην κεντρική σκηνή αυτό δυσκολεύει και τα διλήμματα αναδιατάσσονται.

Οι γνωρίζοντες λένε πως το Μέγαρο Μαξίμου θα επιστρέψει σύντομα στην αναγνώριση ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι ο βασικός του αντίπαλος, πολλά θα κριθούν, όμως, από το τοπίο που θα αποτυπώσουν οι δημοσκοπήσεις, εφόσον τελικά ο πρώην πρωθυπουργός ιδρύσει κόμμα.

Με την κεντροαριστερά να παραμένει κατακερματισμένη, ίσως περισσότερο μετά την εμφάνιση του νέου κόμματος, η ανησυχία του Κυριάκου Μητσοτάκη εστιάζεται περισσότερο στις κινήσεις Σαμαρά. Η παρέμβαση των “91” της δεξιάς και υπερδεξιάς έδειξε πως το έδαφος καλλιεργείται. Στόχος του πρώην πρωθυπουργού δεν είναι προφανώς να κυβερνήσει. Να συρρικνώσει τις πιθανότητες του πρωθυπουργού να ξανακυβερνήσει, επιδιώκει, και ταυτόχρονα να δείξει πως εξακολουθεί να διαθέτει επιρροή και να επιβάλλει όρους. Η αλήθεια είναι πως κάθε ψήφος που θα κατευθυνθεί σε ένα κόμμα Σαμαρά αποσπάται από το εκλογικό ακροατήριο της Ν.Δ, κι αυτό σε μία αρκετά οριακή εκλογική μάχη, το 2027 (;), παίζει σημαντικό ρόλο.

Σε όλα αυτά, βεβαίως, αυτό που δεν έχει ξεκινήσει είναι η πραγματική συζήτηση για το μέλλον της χώρας, του πολιτικού συστήματος, και των πολιτών. Ως προς αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί ακόμα το προβάδισμα, και επειδή κυβερνά, άρα λαμβάνει πρωτοβουλίες, και επειδή μπορεί, και να δίνει, και να υπόσχεται.

Υπάρχει κάτι ακόμα που συζητείται ήδη σε κυβερνητικούς κύκλους και αφορά στο ότι η ίδρυση του κόμματος Τσίπρα και η αντίστοιχη κίνηση από τον Σαμαρά μπορεί να λειτουργήσουν ως δύο δυνάμεις με αντίθετη ροπή που, εν τέλει, να ευνοήσουν τη Ν.Δ. Ήτοι, να υπάρξει μεγαλύτερη (όχι μέγιστη) συσπείρωση της εκλογικής βάσης προ του κινδύνου επιστροφής του πρώτου, σε συνδυασμό με την αφύπνιση όσων έχουν απομείνει από το παλαιότερο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο. Έτσι, λένε, η επιρροή του κόμματος Σαμαρά θα περιοριστεί (συν τη δεξιά στροφή με το μεταναστευτικό και άλλες ευκαιρίες που ίσως δοθούν), το δε “ακραίο κέντρο” θα αντιδράσει. Σοβαρές πιθανότητες ή ευσεβείς πόθοι, θα φανεί…

Τα δύο τρίτα των ανθρώπων φέρονται να το έχουν βιώσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Ο λόγος για το deja vu, ένα τερτίπι της μνήμη μας. Τι είναι όμως το deja vu, τι το προκαλεί και έχει άραγε επιπτώσεις; Μιλάτε σε έναν φίλο σας και ξαφνικά σας κυριεύει ένα περίεργο αίσθημα – ότι αυτή τη στιγμή την έχετε ξαναζήσει.

«Αλλά αυτό που πραγματικά αιχμαλωτίζει τους ανθρώπους είναι η μνήμη σας να σας λέει ένα πράγμα, αλλά εσείς να γνωρίζετε και να συνθέτετε ότι αυτό που σας λέει η μνήμη σας είναι λάθος».

Αλλά τι το προκαλεί στην πραγματικότητα; Για πάνω από έναν αιώνα οι μελετητές είχαν διάφορες θεωρίες σχετικά με το τι προκαλεί την εμπειρία. Ο όρος πιθανώς επινοήθηκε τη δεκαετία του 1870 από τον Γάλλο φιλόσοφο Emile Boirac σε ένα βιβλίο με τίτλο «Η ψυχολογία του μέλλοντος».

Οι θεωρίες για το που οφείλεται στηρίζονταν σε παραφυσικές ή υπερφυσικές αιτίες μέχρι θέματα χρονισμού. Με την πιο πρόσφατη θεωρία να υποστηρίζει ότι οφείλεται στο ότι το σήμα του ενός ματιού – ή η τροφοδοσία ενός νευρώνα – φτάνει στον εγκέφαλο ελαφρώς πιο γρήγορα από το άλλο.

Αν και δεν υπάρχει οριστική απάντηση στο τι προκαλεί το deja vu, υπάρχουν ορισμένες πιθανές επιστημονικές εξηγήσεις.

Ο Dr O’Connor, εξήγησε: «Αυτό που πιστεύουμε ότι συμβαίνει κατά τη διάρκεια του deja vu εξαρτάται από την κατανόηση της οργάνωσης του εγκεφάλου. Υπάρχει ένα τμήμα του εγκεφάλου στον μεσαίο κροταφικό λοβό – το τμήμα του εγκεφάλου που βρίσκεται κοντά στα ζυγωματικά και τα αυτιά σας – το οποίο σχετίζεται με τη δημιουργία αναμνήσεων και σας δίνει την αίσθηση ότι θυμάστε πράγματα. Υπάρχει ένα άλλο τμήμα του εγκεφάλου σας στο μπροστινό μέρος του μετώπου, ο μετωπιαίος φλοιός, που σχετίζεται με αυτό που αποκαλούμε ανώτερης τάξης νόηση. Δηλαδή με πράγματα όπως ο συλλογισμός, η λήψη αποφάσεων και ο έλεγχος των γεγονότων».

Το Deja vu μπορεί να συμβεί όταν, για κάποιο λόγο κάτι πάει στραβά στον μέσο κροταφικό λοβό που πυροδοτεί μια αίσθηση μνήμης γνωστή ως οικειότητα. Ο εγκέφαλος τότε υπερδιεγείρεται και αρχίζει να δίνει σήμα ότι έχετε ξαναζήσει αυτό το γεγονός στο παρελθόν.

Αυτή η αίσθηση πιστεύεται ότι στη συνέχεια περνάει από τον μετωπιαίο φλοιό, όπου ο εγκέφαλος θα επεξεργαστεί αν υπάρχει πιθανότητα να έχετε βιώσει την κατάσταση στο παρελθόν. Μόλις οι διεργασίες ελέγχου των γεγονότων καθορίσουν ότι δεν είναι δυνατόν να έχει συμβεί κάτι τέτοιο, ο μετωπιαίος φλοιός θα σηματοδοτήσει ότι η αίσθηση ήταν λάθος – ολοκληρώνοντας τον κύκλο του deja vu.

Οι έρευνες δείχνουν ότι η συχνότητα του deja vu μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία. Ο Dr O’Connor τονίζει: «Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να αναφέρουν deja vu περίπου στην ηλικία των 5 ετών. Κορυφώνεται στα μέσα της δεκαετίας των 20, πριν τελικά μειωθεί κατά τη μέση ηλικία.

Αλλά η εμπειρία του deja vu μπορεί έχει και θετικά οφέλη. Το φαινόμενο είναι ένα σημάδι ότι το τμήμα του εγκεφάλου που ελέγχει τα γεγονότα λειτουργεί σωστά και σας βοηθά να θυμάστε με ακρίβεια καταστάσεις ή γεγονότα.

«Νομίζω ότι επειδή οι άνθρωποι τείνουν να σκέφτονται το deja vu ως ένα μικρό λάθος μνήμης, οι άνθρωποι τείνουν να ανησυχούν γι’ αυτό. Αλλά σε γενικές γραμμές, θα έλεγα ότι είναι ένα σημάδι ενός καλού, υγιούς εγκεφάλου και μυαλού».

Το deja vu δεν είναι η μόνη ψευδαίσθηση της μνήμης. Το «Jamais vu», που σημαίνει «δεν το έχω δει ποτέ», είναι το αντίθετο του deja vu και περιγράφει την εμπειρία του να αισθάνεσαι άγνωστο κάτι που σου είναι πολύ οικείο.

«Πολλοί είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα έχουν βιώσει την αίσθηση να κοιτούν μια λέξη τόσο πολύ που αρχίζει να σου φαίνεται ότι γράφεται λάθος ή ότι αμφιβάλλεις ότι είναι πραγματικά μια λέξη».

Σε αντίθεση με το deja vu, το jamais vu είναι μια ιδιορρυθμία της μνήμης που μπορεί να προκληθεί εύκολα. Στο πλαίσιο αυτής της εργασίας, ο O’Connor και ο συνάδελφός του μελέτησαν τις αισθήσεις που ένιωθαν οι συμμετέχοντες όταν τους ζητήθηκε να κοιτάξουν ή να γράψουν επανειλημμένα μια σειρά από λέξεις ξανά και ξανά.

«Διαπιστώσαμε ότι οι άνθρωποι ήταν πιο πιθανό να βιώσουν την αίσθηση της μη οικειότητας για τις πιο συχνά. Υποθέτω ότι αυτό είναι λογικό, διότι αν πρόκειται να νιώσετε οποιοδήποτε είδος μη οικειότητας, θα σας φανεί πιο περίεργο αν πρόκειται για κάτι που είναι εξαιρετικά κοινό και οικείο σε εσάς».

“Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολουθεί στενά τις τρέχουσες εντάσεις στην αγορά και είναι έτοιμο να ανταποκριθεί όπως είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ”, ανέφερε σε ανακοίνωσή της η ΕΚΤ.

«Ο τραπεζικός τομέας της ζώνης του ευρώ είναι ανθεκτικός, με ισχυρές θέσεις κεφαλαίου και ρευστότητας. Σε κάθε περίπτωση, η εργαλειοθήκη πολιτικής της ΕΚΤ είναι πλήρως εξοπλισμένη για να παρέχει στήριξη ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ζώνης του ευρώ, εάν χρειαστεί, και να διατηρήσει την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής», αναφέρεται επίσης.

Όσον αφορά στη απόφαση για την αύξηση των επιτοκίων, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, υπαγορεύτηκε κατά κύριο λόγο από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει πολύ υψηλός για πάρα πολύ καιρό.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις της ΕΚΤ, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τυχόν συνέπειες από την πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο 5,3% το 2023, 2,9% το 2024 και 2,1% το 2025. Ταυτόχρονα, εκτιμάται ότι οι πιέσεις στις τιμές παραμένουν ισχυρές.

Ο πληθωρισμός εξαιρουμένων των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων συνέχισε να αυξάνεται τον Φεβρουάριο σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις και εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 4,6% το 2023, ποσοστό υψηλότερο από αυτό που προβλεπόταν το Δεκέμβριο. Στη συνέχεια, προβλέπεται να μειωθεί στο 2,5% το 2024 και στο 2,2% το 2025, καθώς οι ανοδικές πιέσεις από προηγούμενες κρίσεις προσφοράς και το άνοιγμα της οικονομίας εξασθενούν καθώς και η αυστηρότερη νομισματική πολιτική μειώνει ολοένα και περισσότερο τη ζήτηση.

Οι βασικές προβλέψεις για την ανάπτυξη το 2023 έχουν αναθεωρηθεί έως και 1% κατά μέσο όρο ως αποτέλεσμα τόσο της πτώσης των τιμών της ενέργειας όσο και της μεγαλύτερης ανθεκτικότητας της οικονομίας στο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.

Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις η ΕΚΤ αναμένει ότι η ανάπτυξη θα επιταχυνθεί περαιτέρω, στο 1,6%, τόσο το 2024 όσο και το 2025, υποστηριζόμενη από μια ισχυρή αγορά εργασίας, τη βελτίωση της εμπιστοσύνης και την ανάκαμψη των πραγματικών εισοδημάτων. Ταυτόχρονα, η ανάκαμψη τόσο το 2024 και το 2025 θα είναι ασθενέστερη από ό,τι προβλεπόταν τον Δεκέμβριο, λόγω της αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.

Η συνέντευξη Λαγκάρντ

Στη συνέντευξη που παραχώρησε η Κριστίν Λαγκάρντ την Πέμπτη (16/3), μετά την ανακοίνωση της ΕΚΤ για τη νέα αύξηση επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσεις, μίλησε και για νέες αυξήσεις.

Ανέφερε ότι με βάση το βασικό σενάριο της ΕΚΤ για τους επόμενους μήνες, «η κεντρική τράπεζα είχε ακόμα δρόμο να καλύψει» με νέες αυξήσεις των επιτοκίων της. Με βάση αυτό το βασικό σενάριο, η οικονομία αναμένεται να ανακάμψει τα επόμενα τρίμηνα, με περαιτέρω ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και βελτίωση της εμπιστοσύνης. Την ίδια στιγμή, οι αγορές εργασίας παραμένουν ισχυρές, με την απασχόληση να αυξάνεται κατά 0,3% το δ’ τρίμηνο του 2022 και την ανεργία να παραμένει στο ιστορικό χαμηλό του 6,6% τον Ιανουάριο.

• «Ο τραπεζικός τομέας της Ευρωζώνης είναι ανθεκτικός», ανέφερε η Λαγκάρντ και τόνισε ότι η ΕΚΤ διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία για την παροχή στήριξης σε ρευστότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ζώνης του ευρώ αν χρειαστεί. Επανέλαβε δε, ότι ότι βασικός στόχος της τράπεζας παραμένει πάντα η επαναφορά του πληθωρισμού στο 2%.

Όπως σημείωσε, τρία βασικά στοιχεία θα διαμορφώσουν την πολιτική της ΕΚΤ: 1) η αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοοικονομικών στοιχείων 2) η δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και 3) η ένταση της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

Αντιδράσεις από αναλυτές

Μπροστά στην κίνηση αύξησης των επιτοκίων της Πέμπτης, οι πρώην λάτρεις της χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ, Lorenzo Bini Smaghi και Vítor Constâncio, προειδοποίησαν ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να αποφύγει την επανάληψη της πολιτικής καταστροφής του 2011. «Η ΕΚΤ θα πρέπει να αποφύγει να επαναλάβει το λάθος του 2011, όταν συνέχισε την αύξηση των επιτοκίων χωρίς να λαμβάνει υπόψη την αυξανόμενη μετάδοση από την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους», δήλωσε ο Μπίνι Σμάγκι στη γερμανική Börsen-Zeitung.

Με παρόμοιο τρόπο, ο Constâncio έγραψε στο Twitter ότι οι κεντρικές τράπεζες «δεν πρέπει να αγνοούν τα σημάδια από τις αγορές» και κάλεσε την ΕΚΤ να εγκαταλείψει τα σχέδια για αύξηση 0,5 ποσοστιαίας μονάδας.

Η απόφαση της ΕΚΤ να αυξήσει τα επιτόκια κατά 50 μονάδες βάσης σήμερα ήταν η πιο επικίνδυνη από τις διαθέσιμες επιλογές -πιστεύουμε ότι οι επενδυτές καταλάβαιναν, εάν η τράπεζα αποφάσιζε να σταματήσει, σχολίασε η Capital Economics. Όπως σημειώνει στην εκτίμησή της:

«Ακόμη και πριν από την πρόσφατη τραπεζική αναταραχή, ορισμένοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ζητούσαν πιο σταδιακή αύξηση επιτοκίων. Και ενώ η αγορά αντέδρασε καλά στην απόφαση της SNB να δώσει στην Credit Suisse σανίδα σωτηρίας 50 δισεκατομμυρίων ελβετικών φράγκων, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με το εάν άλλες τράπεζες θα βρεθούν μέσα στην καταιγίδα. Αμφιβάλλουμε ότι μια απόφαση της ΕΚΤ να σταματήσει τον κύκλο σύσφιξής της θα είχε ληφθεί ως ένδειξη πανικού από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής» και προσθέτει:

“Οι τράπεζες και οι επενδυτές μπορεί να απογοητευτούν που η ΕΚΤ δεν ανακοίνωσε κάτι απτό για να αποτρέψει τις ανησυχίες για περισσότερα ζητήματα ρευστότητας στον τραπεζικό τομέα, καθώς περίπου 550 δισ. ευρώ υφιστάμενων TLTRO πρόκειται να λήξουν τον Ιούνιο. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει εισαγάγει ένα νέο πρόγραμμα μη στοχευμένων πράξεων μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης.

Αντίθετα, θα πρέπει να αρκεστούν στη διαβεβαίωση ότι «η εργαλειοθήκη πολιτικής της ΕΚΤ είναι πλήρως εξοπλισμένη για να παρέχει στήριξη ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ζώνης του ευρώ, εάν χρειαστεί» -μια φράση που εμφανίζεται δύο φορές στο δελτίο Τύπου. Επομένως, τα νέα LTRO παραμένουν μια επιλογή και εάν οι τράπεζες της ευρωζώνης δεχτούν μεγαλύτερη πίεση, θα μπορούσαν να ανακοινωθούν πριν από την επόμενη προγραμματισμένη συνεδρίαση στις 4 Μαΐου”.