Δηλαδή, της εταιρείας που θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τις υποδομές πληροφορικής, ενώ η ΔΕΗ θα εισφέρει τη γη και το κτήριο, που θα μισθωθούν με μακροχρόνια σύμβαση στον hyperscaler, το δίκτυο ηλεκτροδότησης και την ενέργεια που απαιτείται για τη λειτουργία της υποδομής, με επίσης μακροχρόνια (άνω των 10 ετών) σύμβαση πώλησης ενέργειας.

Αυτό ανέφερε κορυφαία πηγή της ΔΕΗ χθες, στο περιθώριο της τελετής για την εισαγωγή των νέων μετοχών της ΔΕΗ στο ελληνικό Χρηματιστήριο, καθώς οι διαπραγματεύσεις με τους ενδιαφερόμενους που είναι σε εξέλιξη εδώ και αρκετούς μήνες, φαίνεται πως ωριμάζουν.

Σε πρώτη φάση προβλέπεται η κατασκευή data center ισχύος 300 μεγαβάτ, μια επένδυση που υπολογίζεται να φθάσει στα 3,5 δις. ευρώ από τα οποία η ΔΕΗ προβλέπεται να καλύψει το 1,2 δισ. Το στάδιο αυτό μπορεί να ξεκινήσει να κατασκευάζεται φέτος προκειμένου να ολοκληρωθεί το 2028. Σε επόμενη φάση η ισχύς μπορεί να αυξηθεί στο 1 γιγαβάτ. Το data center υποστηρίζεται από μονάδες φυσικού αερίου, υδροηλεκτρικά και φωτοβολταϊκά της ΔΕΗ στην περιοχή, δίκτυα υψηλής και υπερυψηλής τάσης, πυκνωτές και τηλεπικοινωνιακό δίκτυο.

Σύμφωνα με το νέο επιχειρηματικό σχέδιο της ΔΕΗ 2026 – 2030, η εταιρεία μπορεί καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες για data centers ισχύος 2 γιγαβάτ στην Ελλάδα (στην περίπτωση αυτή οι απαιτούμενες επενδύσεις φθάνουν στα 20 δισ. ευρώ).

Παράλληλα εξετάζεται η «εξαγωγή» του μοντέλου για την κατασκευή άλλων 2 γιγαβάτ στις περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης όπου δραστηριοποιείται ή σχεδιάζει να επεκταθεί η επιχείρηση.

Τα data centers αποτελούν κομβικό στοιχείο του νέου επιχειρηματικού σχεδίου της ΔΕΗ. Εκτιμάται ότι η ζήτηση διεθνώς θα τετραπλασιαστεί έως το 2030 σε 163 γιγαβάτ από 46 γιγαβάτ το 2020 εξαιτίας μεταξύ άλλων της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. Στην Ευρώπη η ζήτηση για data centers προβλέπεται να φθάσει στα 28 γιγαβάτ το 2030, μέγεθος το οποίο δεν καλύπτεται από τις υπάρχουσες και προγραμματισμένες για κατασκευή υποδομές. Συγκεκριμένα, υπάρχει κενό της τάξης των 11 γιγαβάτ, μέρος των οποίων φιλοδοξεί να καλύψει με τις επενδύσεις της η ΔΕΗ, εκμεταλλευόμενη τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα (γη, δίκτυα, ενέργεια).

Η επένδυση της ΔΕΗ στην πρώτη φάση του data center της Κοζάνης (1,2 δισ.) αποτελεί το 5% των επενδύσεων συνολικού ύψους 24 δισ. που περιλαμβάνονται στο νέο επιχειρηματικό σχέδιο. Όμως αν προχωρήσουν οι επεκτάσεις που είναι υπό συζήτηση, προφανώς τα μεγέθη θα αυξηθούν θεαματικά.

Στην ίδια εκδήλωση χθες επισημάνθηκε εξάλλου ότι το πρόγραμμα αγοράς ιδίων μετοχών της ΔΕΗ θα συνεχίσει να εφαρμόζεται και μετά την αύξηση κεφαλαίου.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται διεθνή μέσα, όπως η Deutsche Welle, οι απειλές από την Τεχεράνη περί πλήγματος σε «τεχνολογικές υποδομές εχθρικών κρατών» έχουν εντείνει τους φόβους για επιθέσεις σε καλώδια που διέρχονται από τον Περσικό Κόλπο. Αν και πολλές από τις σχετικές πληροφορίες παραμένουν στο επίπεδο των φημών, η ίδια η συζήτηση αποκαλύπτει τη στρατηγική σημασία αυτών των δικτύων.

• Στην περιοχή του Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ διέρχονται τουλάχιστον επτά βασικά υποθαλάσσια καλώδια, μεταξύ των οποίων τα Falcon, SeaMeWe-6, Asia–Africa–Europe-1 και άλλα σύνθετα δίκτυα που συνδέουν τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. Συνολικά, ευρύτερα δίκτυα που εκτείνονται έως και την Ερυθρά Θάλασσα και το στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μεταφέρουν έως και το 80% της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή, ακόμη και τοπική, μπορεί να έχει παγκόσμιες επιπτώσεις.

Η λειτουργία αυτών των καλωδίων δεν περιορίζεται στην απλή μεταφορά δεδομένων μεταξύ δύο σημείων. Πρόκειται για πολύπλοκα δίκτυα που συνδέουν κέντρα δεδομένων, πλατφόρμες και υπηρεσίες σε πολλαπλές ηπείρους. Ένα καλώδιο όπως το SeaMeWe-6, με τεράστια χωρητικότητα που ξεπερνά τα 100 terabits ανά δευτερόλεπτο, υποστηρίζει κρίσιμες λειτουργίες του παγκόσμιου ψηφιακού οικοσυστήματος. Αν διακοπεί, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μία περιοχή, αλλά επηρεάζουν αλυσιδωτά υπηρεσίες, από τραπεζικά συστήματα έως πλατφόρμες επικοινωνίας και cloud.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο αν ληφθεί υπόψη ότι πολλές δυτικές και διεθνείς εταιρείες βασίζονται πλέον σε data centers στον Κόλπο. Η αυξανόμενη επένδυση σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης στην περιοχή — είτε στο Άμπου Ντάμπι είτε στη Σαουδική Αραβία — ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της. Εταιρείες όπως η OpenAI συνεργάζονται σε projects με τοπικούς εταίρους, ενώ η Meta έχει επενδύσει σε υποθαλάσσια καλώδια και σχετικές υποδομές, αν και ορισμένα έργα έχουν «παγώσει» λόγω της αστάθειας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένα πλήγμα σε καλώδια ή data centers θα μπορούσε να προκαλέσει όχι μόνο διακοπή υπηρεσιών, αλλά και σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

• Το ενδεχόμενο αυτό δεν είναι θεωρητικό. Το 2024, περιστατικά διακοπών καλωδίων στην Ερυθρά Θάλασσα προκάλεσαν αισθητές επιβραδύνσεις στο διαδίκτυο σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Αυτά τα γεγονότα λειτουργούν ως προειδοποίηση για το τι θα μπορούσε να συμβεί σε μεγαλύτερη κλίμακα, εάν προκύψει μια συντονισμένη ή εκτεταμένη επίθεση.

Παράλληλα, η ίδια η γεωγραφία των καλωδίων δημιουργεί ένα στρατηγικό παράδοξο. Παρότι αρκετά από αυτά περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, άλλα βρίσκονται εκτός της άμεσης εμβέλειας του Ιράν. Ωστόσο, η πιθανή εμπλοκή δρώντων όπως οι Χούθι στην Υεμένη θα μπορούσε να επεκτείνει τον κίνδυνο και σε άλλα κρίσιμα περάσματα, όπως το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, δημιουργώντας ένα ευρύτερο δίκτυο απειλής.

Σημαντικό είναι επίσης ότι η καταστροφή αυτών των καλωδίων δεν συνιστά μια «καθαρή» στρατηγική επιλογή. Το ίδιο το Ιράν εξαρτάται από αυτά για τη δική του διαδικτυακή συνδεσιμότητα. Μια εκτεταμένη επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυτο-υπονόμευση, απομονώνοντας τη χώρα ψηφιακά. Αυτό περιορίζει, χωρίς όμως να αποκλείει, ένα τέτοιο σενάριο.

• Απέναντι σε αυτούς τους κινδύνους, προτείνονται εναλλακτικές λύσεις, όπως η ενίσχυση των δορυφορικών δικτύων. Το σύστημα Starlink της SpaceX εμφανίζεται ως μία από τις ταχύτερες επιλογές, καθώς δεν εξαρτάται από υποθαλάσσια υποδομή. Ωστόσο, η λύση αυτή εγείρει σοβαρά ζητήματα κυριαρχίας δεδομένων και ασφάλειας, καθώς τα δεδομένα διακινούνται μέσω ιδιωτικών εταιρειών, κυρίως αμερικανικών.

Τελικά, ο κίνδυνος ενός blackout δεδομένων δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα νέο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, όπου η ενέργεια, η οικονομία και η ψηφιακή υποδομή συνδέονται άρρηκτα. Ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε ότι, πέρα από τα πεδία μάχης, η σύγκρουση μπορεί να μεταφερθεί και στο επίπεδο των δικτύων που στηρίζουν τον σύγχρονο κόσμο. Και σε αυτό το πεδίο, οι επιπτώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν εξίσου — αν όχι περισσότερο — καταλυτικές.

Η συμμαχία με έναν ή περισσότερους επενδυτές για την υλοποίηση της επένδυσης αναμένεται να οριστικοποιηθεί σε 1 -2 χρόνια ενώ το σύνολο των έργων που σχεδιάζει η ΔΕΗ στα πρώην λιγνιτωρυχεία, προβλέπεται να ολοκληρωθούν το 2030 – 2031.

Το επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ για την περίοδο αυτή στη Δυτική Μακεδονία, ύψους 5,8 δισ. ευρώ, με πιθανή επέκταση στα 12 δισ. ευρώ, υπό προϋποθέσεις, παρουσιάστηκε χθες σε ειδική εκδήλωση, παρουσία του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στο χώρο του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Καρδιάς στην Πτολεμαΐδα.

Τα πλεονεκτήματα της περιοχής για την εγκατάσταση data center περιέγραψε στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης λέγοντας: “ Έχουμε εκτάσεις, ενέργεια, δίκτυο φυσικού αερίου, δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρισμού, δίκτυο οπτικών ινών με σύνδεση στους διεθνείς τηλεπικοινωνιακούς κόμβους, νερό, ανάγκες τηλεθέρμανσης στην περιοχή, εργατικό δυναμικό. Η θυγατρική μας ΔΕΗ Fibergrid θα δημιουργήσει νέες συνδέσεις υπερυψηλών ταχυτήτων του data center με Θεσσαλονίκη και Ηγουμενίτσα, και μέσω του καλωδίου East Med Corridor – στο οποίο συμμετέχουμε – με τους τηλεπικοινωνιακούς κόμβους προς το εξωτερικό, ως την Ινδία και τη Σιγκαπούρη”. 

Η επένδυση αφορά την ανάπτυξη data center ισχύος 300 μεγαβάτ σε πρώτη φάση, φθάνει στα 2,3 δισ. ευρώ. Εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες, θα επεκταθεί σε 1 γιγαβάτ οπότε θα χρειαστούν πρόσθετες επενδύσεις 5.4 δισ. και άλλο 1,2 δισ. σε μονάδες ενέργειας που θα καλύψουν την πρόσθετη ζήτηση. Ένα πρόσθετο πλεονέκτημα για τους καταναλωτές είναι ότι το data center θα τοποθετηθεί “ πίσω από το μετρητή”. Δεν θα απορροφά δηλαδή φθηνή ενέργεια από την αγορά, ανεβάζοντας έτσι τις τιμές για τους λοιπούς καταναλωτές αλλά θα τροφοδοτείται με σύμβαση αγοράς ενέργειας από τις μονάδες της ΔΕΗ στην περιοχή.

Μεγάλης κλίμακας (1,2 δισ.) είναι οι επενδύσεις και στα φωτοβολταϊκά στα πρώην λιγνιτωρυχεία συνολικής ισχύος 2.130 μεγαβάτ. Σε ερώτηση πώς θα επηρεάσουν τη συγκεκριμένη αγορά οι δασμοί που επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ, πηγές της ΔΕΗ ανέφεραν ότι οι τιμές στην Ευρώπη ενδέχεται να πιεστούν προς τα κάτω – άρα να μειωθεί το κόστος των επενδύσεων – καθώς η ζήτηση από τις ΗΠΑ θα μειωθεί.