Ο Μάρος Σέφτσοβιτς συναντήθηκε με τον Αμερικανό εκπρόσωπο Εμπορίου, Τζέιμισον Γκριρ, στο Παρίσι την Τρίτη, με την απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αυξήσει τους δασμούς σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά στο 25% να αποτελεί μία από τις βασικές ανησυχίες της ΕΕ.

Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δύο άνδρες είχαν συνομιλία διάρκειας μιάμισης ώρας για τα πιο επείγοντα ζητήματα της εμπορικής συμφωνίας. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι αυξάνει τους δασμούς στα αυτοκίνητα επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συμμορφώνεται με τους όρους της συμφωνίας.

Η Κομισιόν πρόσθεσε ότι ο Σέφτσοβιτς ενημέρωσε τον Γκριρ για το πιθανό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής από την ΕΕ της κατάργησης των δασμών σε εισαγόμενα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, όπως είχε συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών πέρυσι. Αυτό δεν αναμένεται να συμβεί πριν από τον Ιούνιο.

«Παράλληλα, κάλεσε για ταχεία επιστροφή στους συμφωνημένους όρους του Turnberry, δηλαδή έναν ενιαίο δασμό 15% που να περιλαμβάνει τα πάντα, με τις συμφωνημένες εξαιρέσεις για την ΕΕ», ανέφερε η Επιτροπή.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους προηγούμενους παγκόσμιους δασμούς τον Φεβρουάριο και η Ουάσινγκτον τους αντικατέστησε με μια οριζόντια επιβάρυνση 10% επιπλέον των υφιστάμενων δασμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ευρωπαϊκά προϊόντα αντιμετωπίζουν έτσι αμερικανικούς δασμούς που υπερβαίνουν το 15%.

«Θα ήταν ωφέλιμο τα βασικά χαρακτηριστικά της συμφωνίας να έχουν τεθεί σε ισχύ πριν από την επέτειο του ενός έτους», πρόσθεσε η Κομισιόν, σημειώνοντας ότι ο Σέφτσοβιτς και ο Γκριρ συμφώνησαν να εντείνουν τις επαφές τους.

«Υπάρχουν συμφωνίες που έχουν υπογραφεί και πρέπει να τηρηθούν. Αν τεθούν υπό αμφισβήτηση, όλα θα πρέπει να επανεξεταστούν», δήλωσε ο Μακρόν στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Αρμενία σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.

«Και αν οποιαδήποτε χώρα απειληθεί με δασμούς, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μέσα που πρέπει τότε να ενεργοποιηθούν, διότι αυτός είναι ο σκοπός τους. Οπότε ναι, όλα είναι στο τραπέζι», σημείωσε.

«Η Ευρώπη είναι ο «πιο φυσικός» εταίρος για την Αρμενία και τον Νότιο Καύκασο»

Ο Μακρόν δήλωσε παράλληλα ότι η κλίση της Αρμενίας είναι «ευρωπαϊκή», και η Ευρώπη είναι ο «φυσικός εταίρος» αυτής της πρώην σοβιετικής δημοκρατίας όπως και για ολόκληρη την περιοχή του Νοτίου Καυκάσου.

«Πιστεύω βαθιά ότι η κλίση της Αρμενίας είναι ευρωπαϊκή», τόνισε ο Μακρόν κατά τη διάρκεια ενός φόρουμ στο Γερεβάν.

Ο Γάλλος πρόεδρος βρίσκεται από την Κυριακή στην Αρμενία συμμετέχοντας στην 8η Σύνοδο Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, που φιλοξένησε η αρμενική πρωτεύουσα.

«Πιστεύω επίσης πως αυτή είναι και η κλίση της Γεωργίας και πιστεύω ότι η σχέση με το Αζερμπαϊτζάν πρέπει να επανεξεταστεί», πρόσθεσε, παραδεχόμενος ωστόσο ότι το Μπακού δεν έχει επιλέξει αυτή την ευρωπαϊκή επιλογή.

Η Γεωργία είναι επίσης διχασμένη μεταξύ φιλορωσικών και φιλοευρωπαϊκών τάσεων.

«Η Ευρώπη είναι ο πιο φυσικός εταίρος για την Αρμενία και τον Νότιο Καύκασο αυτή τη στιγμή», τόνισε ο Μακρόν, καθώς η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει μπει στον πέμπτο χρόνο της και εν μέσω μιας εύθραυστης εκεχειρίας στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Ο Γάλλος πρόεδρος έκανε επίσης μια μακρά συνηγορία υπέρ της Ευρώπης απέναντι στις λογικές «αυτοκρατοριών», ιδίως της Ρωσίας, οι οποίες υπάρχουν για χρόνια στην περιοχή.

Η Ευρώπη εφηύρε μια «υλοποιήσιμη ιδέα που έφερε τη συνεννόηση των εθνών, που σχεδιάστηκε και εδραιώθηκε τον 19ο αιώνα, με διαρκή ειρήνη», είπε.

«Αυτή είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό οικοδόμημα που θέτει τέλος στις αλλαγές αυτοκρατοριών και στις λογικές ηγεμονίας και που χτίζει μια σχέση σεβασμού μεταξύ των κρατών», ανέφερε ο Γάλλος πρόεδρος.

Επανέλαβε επίσης την έκκλησή του για μια «νέα συμμαχία, έναν συνασπισμό ανεξάρτητων κρατών που πιστεύουν στη διεθνή τάξη», χωρίς να χρειάζεται να «αναζητούν καταφύγιο στη μία ή την άλλη δύναμη, είτε πρόκειται για γεωπολιτική δύναμη είτε για τη δύναμη του εύκολου χρήματος».

«Ακόμα και αυτοί που θεωρούσαμε σύμμαχούς μας καταλήγουν να λένε ότι προτιμούν το δίκαιο του ισχυρότερου από το διεθνές δίκαιο», σημείωσε, σε μια σαφή νύξη στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ.

«Η πάγια θέση του Παρισιού είναι η διακοπή όλων των εχθροπραξιών και η επανάληψη των διπλωματικών διαβουλεύσεων»

Παράλληλα, σημείωσε ότι πάγια θέση της Γαλλίας, από την αρχή της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, είναι η διακοπή όλων των εχθροπραξιών και η επιστροφή των διπλωματικών διαβουλεύσεων, μέσα σε ένα πλαίσιο σεβασμού όλων των κρατών της περιοχής. Ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε ότι θα συνομιλήσει με τον πρόεδρο του Ιράν και ότι η μόνη δυνατή προοπτική είναι να ανοίξουν εκ νέου τα στενά του Ορμούζ και να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα. «Κάθε μονομερής στρατιωτική επιχείρηση είναι ένα σφάλμα που τροφοδοτεί την πολεμική σύγκρουση και οδηγεί στην κλιμάκωση της» δήλωσε ακόμα ο Γάλλος πρόεδρος.

Σε συνέντευξή της στο Bloomberg, η Μελόνι τόνισε ότι «οι δασμοί μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ είναι λάθος» και πως η κατεύθυνση πρέπει να είναι «διαμετρικά αντίθετη», δηλαδή προς μια ευρύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου.

Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ

Η παρέμβαση της Ιταλίδας πρωθυπουργού έρχεται μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ακυρώσει μέρος της εξουσίας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλλει δασμούς, δημιουργώντας αναστάτωση στις εμπορικές σχέσεις.

Σε απάντηση, ο Τραμπ επέβαλε καθολικό δασμό 10% επιπλέον των ήδη ισχυόντων. Σύμφωνα με το Bloomberg, περίπου 4,2 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών εξαγωγών θα βρεθούν αντιμέτωπα με επιβαρύνσεις άνω του ανώτατου ορίου 15% που είχε συμφωνηθεί στην εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ.

Μεταξύ των χωρών που επηρεάζονται συγκαταλέγεται και η Ιταλία, προϊόντα της οποίας φέρονται να υπόκεινται σε υψηλότερους δασμούς ή να έχουν χάσει το καθεστώς εξαίρεσης.

Η Ιταλία ανάμεσα σε διπλωματία και εμπορικά συμφέροντα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της Ιταλίας, γεγονός που εντείνει την ανάγκη εξεύρεσης λύσης.

Η Μελόνι υπογράμμισε ότι η Ρώμη επιχείρησε να διαδραματίσει ρόλο στη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι, σημειώνοντας ότι η ιταλική πλευρά προσπάθησε «να αμβλύνει την κατάσταση όσο το δυνατόν περισσότερο» και να αναζητήσει μια «βιώσιμη και λογική συμφωνία».

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία όταν επέβαλε μονομερώς εκτεταμένους δασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο, σε μια ηχηρή ήττα για τον Λευκό Οίκο σε ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής του.

Κατά την έναρξη της συνέντευξης Τύπου, ο Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση βαθιά απογοητευτική και είπε ότι είναι «ντροπή για ορισμένα μέλη του Δικαστηρίου», εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια για την κρίση των δικαστών.

Πράλληλα, ο Τραμπ είπε ότι τώρα «οι ξένες χώρες είναι τόσο χαρούμενες», προειδοποιώντας ωστόσο πως «δεν θα χορεύουν για πολύ».

Παράλληλα υποστήριξε ότι το Δικαστήριο «έχει επηρεαστεί από ξένα συμφέροντα», ενώ τόνισε ότι διαθέτει «μεθόδους ακόμη ισχυρότερες» για να προχωρήσει, παρά την απόφαση.

Ο Τραμπ ανέφερε ότι «θα χρησιμοποιηθούν άλλες εναλλακτικές λύσεις στους δασμούς», προσθέτοντας ότι «θα μπορούσε να εισπράξουμε περισσότερα χρήματα».

Παράλληλα υποστήριξε ότι «μου επιτρέπεται να διακόψω κάθε εμπόριο με μια χώρα» και ότι «μου επιτρέπεται να επιβάλω εμπάργκο», τονίζοντας: «Μπορώ να κάνω ό,τι θέλω να κάνω, αλλά δεν μπορώ να χρεώσω χρήματα».

«Με άμεση ισχύ, όλοι οι ενεργοί δασμοί για λόγους εθνικής ασφάλειας, παραμένουν σε πλήρη ισχύ. Σήμερα μάλιστα θα υπογράψω μία εντολή για επιβολή παγκόσμιου δασμού 10%, πέρα και πάνω από τους δασμούς που χρεώνονται ήδη».

«Τώρα θα πάρω μια διαφορετική κατεύθυνση, πιθανώς την κατεύθυνση που θα έπρεπε να είχα πάρει από την αρχή», είπε, χαρακτηρίζοντάς την «ακόμη πιο ισχυρή από την αρχική μας επιλογή».

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η απόφαση «έκανε την ικανότητα του προέδρου να ρυθμίζει το εμπόριο και να επιβάλλει δασμούς πιο ισχυρή και πιο ξεκάθαρη».

Στη συνέχεια, στράφηκε προς την εκλογική του νίκη το 2024, λέγοντας: «Κέρδισα με εκατομμύρια ψήφους… αλλά αυτοί οι άνθρωποι είναι αντιπαθητικοί, αδαείς και θορυβώδεις. Και νομίζω ότι ορισμένοι δικαστές φοβούνται, δεν θέλουν να κάνουν το σωστό». «Αυτή ήταν μια σημαντική υπόθεση για μένα», πρόσθεσε. 

Οι χώρες που φέρονται άσχημα στις ΗΠΑ θα «πληρώσουν το τίμημα»

Ο Τραμπ προειδοποίησε τις χώρες που πιστεύει ότι έχουν φερθεί άσχημα στις ΗΠΑ «θα πληρώσουν το τίμημα για την άσχημη συμπεριφορά τους». «Και οι χώρες που μας έχουν φερθεί καλά θα τύχουν πολύ καλής μεταχείρισης», προσθέτει.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είπε ότι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πλέον αυτό το ζήτημα σχετικά με τους δασμούς». «Θα εισπράξουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια», ισχυρίζεται ο Τραμπ. 

«Δεν σκοπεύουμε να επιστρέψουμε χρήματα σε εταιρείες που έχουν πληρώσει δασμούς»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να υποχρεωθούν να επιστρέψουν δισεκατομμύρια δολάρια στους εισαγωγείς που πλήρωσαν τους δασμούς IEEPA.

Ερωτηθείς σχετικά με αυτό, ο Τραμπ ανέφερε ότι η ομάδα του δεν σκοπεύει να επιστρέψει χρήματα. «Υποθέτω ότι πρέπει να δικαστεί για τα επόμενα δύο χρόνια», λέει.

«Έτσι, γράφουν αυτή την απαίσια, ελαττωματική απόφαση, εντελώς ελαττωματική. Είναι σχεδόν σαν να μην έχει γραφτεί από έξυπνους ανθρώπους», είπε. 

Ερωτηθείς ξανά αν δεν σκοπεύει να τιμήσει τις επιστροφές χρημάτων σε εταιρείες, ο Τραμπ απάντησε στους δημοσιογράφους: «Μόλις σας είπα την απάντηση, σωστά; Σας είπα την απάντηση. Δεν συζητείται». «Θα καταλήξουμε να είμαστε στα δικαστήρια για τα επόμενα πέντε χρόνια», απάντησε. 

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ είχαν προετοιμαστεί για ενδεχόμενη ήττα στο Ανώτατο Δικαστήριο, διαβεβαιώνοντας τον πρόεδρο ότι, εάν το Δικαστήριο ακύρωνε τους δασμούς του, θα υπήρχαν άλλοι τρόποι για την εφαρμογή τους.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ φέρεται να διαμαρτυρόταν έντονα σε ιδιωτικές συνομιλίες ότι το Ανώτατο Δικαστήριο καθυστερούσε υπερβολικά να εκδώσει απόφαση, σύμφωνα με αρκετές πηγές που έχουν γνώση των τοποθετήσεών του.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ, παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία όταν επέβαλε μονομερώς εκτεταμένους δασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο, σε μια ηχηρή ήττα για τον Λευκό Οίκο σε ένα ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής του.

«Λαμβάνουμε υπόψη την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ και την αναλύουμε προσεκτικά. Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που προτίθενται να λάβουν σε απάντηση σε αυτήν την απόφαση», δήλωσε ο εκπρόσωπος.

«Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις. Συνεπώς, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε χαμηλούς δασμούς και να εργαζόμαστε για τη μείωσή τους», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Η εξέλιξη εντάσσεται στο τελικό στάδιο των συνομιλιών για μια ευρείας κλίμακας συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ Ινδίας και ΕΕ, η οποία –σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες– θα μπορούσε να οριστικοποιηθεί ακόμη και εντός των επόμενων 48 ωρών.

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι φέρεται να αποδέχθηκε την άμεση μείωση των δασμών για συγκεκριμένο αριθμό ευρωπαϊκών αυτοκινήτων με τιμή εισαγωγής άνω των 15.000 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται ότι το επίπεδο του 40% θα μειωθεί σταδιακά έως το 10%, σε βάθος χρόνου, εξέλιξη που αναμένεται να ανοίξει ουσιαστικά την ινδική αγορά σε μεγάλες ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες.

Οι πηγές μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθώς οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εμπιστευτικές και ενδέχεται να υπάρξουν τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής. Τόσο το υπουργείο Εμπορίου της Ινδίας όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέφυγαν να σχολιάσουν επισήμως.

«Μητέρα όλων των συμφωνιών»

Ινδία και Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να ανακοινώσουν σύντομα την ολοκλήρωση των πολυετών διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, την οποία και οι δύο πλευρές χαρακτηρίζουν ήδη ως «μητέρα όλων των συμφωνιών».

Η συμφωνία εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά το διμερές εμπόριο, δίνοντας ώθηση και στις ινδικές εξαγωγές, όπως υφάσματα και κοσμήματα, οι οποίες έχουν δεχθεί πλήγμα από υψηλούς δασμούς των ΗΠΑ, που επιβλήθηκαν στο Νέο Δελχί στα τέλη του περασμένου καλοκαιριού.

Η Ινδία αποτελεί την τρίτη μεγαλύτερη αγορά αυτοκινήτων παγκοσμίως, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα, ωστόσο μέχρι σήμερα διατηρούσε έναν από τους πιο προστατευμένους κλάδους διεθνώς, με δασμούς που κυμαίνονταν μεταξύ 70% και 110%. Το καθεστώς αυτό έχει δεχθεί έντονη κριτική από στελέχη μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών, συμπεριλαμβανομένου και του επικεφαλής της Tesla, Έλον Μασκ.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, η ινδική κυβέρνηση πρότεινε στην ΕΕ τη μείωση των δασμών στο 40% για περίπου 200.000 αυτοκίνητα με κινητήρα εσωτερικής καύσης, κίνηση που χαρακτηρίζεται ως η πιο επιθετική προσπάθεια ανοίγματος της αγοράς μέχρι σήμερα. Η συγκεκριμένη ποσόστωση, ωστόσο, παραμένει υπό διαπραγμάτευση.

Εξαίρεση για τα ηλεκτρικά οχήματα

Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα εξαιρεθούν από τις μειώσεις δασμών για τα πρώτα πέντε χρόνια, προκειμένου να προστατευτούν οι επενδύσεις των εγχώριων ομίλων, όπως η Mahindra & Mahindra και η Tata Motors. Μετά την πενταετία, προβλέπεται να εφαρμοστούν αντίστοιχες μειώσεις και σε αυτή την κατηγορία.

Η μείωση των δασμών αναμένεται να ευνοήσει ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες και ομίλους πολυτελών οχημάτων που ήδη δραστηριοποιούνται στην Ινδία, αλλά αντιμετωπίζουν περιορισμούς ανάπτυξης λόγω του υψηλού κόστους εισαγωγών.

Σήμερα, οι ευρωπαϊκές μάρκες κατέχουν μερίδιο μικρότερο του 4% στην ινδική αγορά, η οποία κυριαρχείται από τη Suzuki Motor, ενώ οι εγχώριοι κατασκευαστές Mahindra και Tata ελέγχουν περίπου τα δύο τρίτα των πωλήσεων.

Με την ινδική αγορά να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 6 εκατομμύρια οχήματα ετησίως έως το 2030, αρκετοί ευρωπαϊκοί όμιλοι προετοιμάζουν ήδη νέους επενδυτικούς κύκλους, βλέποντας στη συμφωνία με την ΕΕ ένα στρατηγικό άνοιγμα σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές παγκοσμίως.

Όπως αναφέρει η γαλλική εφημερίδα Le Monde, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του επικεφαλής οικονομολόγου της Capital Economics Νιλ Σίρινγκ, αν υλοποιούσε ο Ντόναλντ Τραμπ την απειλή του για επιβολή δασμών 10%, το αποτέλεσμα θα ήταν η μείωση της ανάπτυξης σε αυτές τις οκτώ χώρες κατά περίπου 0,1%, ενώ στη χειρότερη περίπτωση, κατά την οποία θα αύξανε τους δασμούς κατά 25% τον Ιούνιο, αυτό θα κόστιζε μεταξύ 0,2 και 0,5 ποσοστιαίων μονάδων ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τον οικονομολόγο, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου του 2025, παρά τις δασμολογικές αυξήσεις που σημειώθηκαν, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκαν στην πραγματικότητα κατά 2% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024.

Στη Γαλλία, η συνολική εικόνα είναι λιγότερο θετική, αφού οι εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες τους πρώτους έντεκα μήνες του 2025 μειώθηκαν κατά 2%. Συγκεκριμένα, ορισμένοι τομείς επηρεάστηκαν σοβαρά: -15% για τα καλλυντικά, -16% για τα ποτά (κυρίως κρασί και σαμπάνια) και -1% για τα δερμάτινα είδη. Αυτές οι μειώσεις αντισταθμίστηκαν ωστόσο από την αυξηση των γαλλικών εξαγωγών στους τομείς της αεροδιαστημικής (+35%) και των χημικών προϊόντων (+33%).

Όπως αναφέρει στην γαλλική εφημερίδα ο οικονομικός αναλυτής Σιλβέν Μπερσιγκέρ, αυτό οφείλεται στο ότι «είναι ευκολότερο για τους Αμερικανούς καταναλωτές να ανακατευθύνουν τις αγορές τους, επιλέγοντας λύσεις (όπως τα καλιφορνέζικα κρασιά ή τα αμερικανικά καλλυντικά), παρά για τις εταιρείες να αλλάξουν τις προμήθειες χημικών προϊόντων ή εργαλειομηχανών, από τα οποία μπορεί να εξαρτάται ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής τους».

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, οι γαλλικές εταιρείες έχουν χάσει 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αυτή η μείωση δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική, αν λάβουμε υπόψη τη συνολική αξία των γαλλικών εξαγωγών το 2024.

Ως νέος πρόεδρος του Eurogroup, ο Κυριάκος Πιερρακάκης αξιοποίησε τη συνέντευξη Τύπου για να στείλει σαφές μήνυμα υπέρ του διεθνούς δικαίου, της ευρωπαϊκής ενότητας και της ανάγκης αποφυγής ενός κλιμακούμενου εμπορικού πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, απαντώντας σε δημοσιογραφική ερώτηση για τις πιθανές ευρωπαϊκές αντίμετρα απέναντι στις αμερικανικές κινήσεις, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ξεκαθάρισε ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Γροιλανδία δεν αποτέλεσαν μέρος της επίσημης ημερήσιας διάταξης, καθώς το Eurogroup δεν συνεδρίαζε σε διευρυμένη σύνθεση που να περιλαμβάνει το Βασίλειο της Δανίας. Υπογράμμισε όμως ότι όλοι είχαν πλήρη επίγνωση πως η συνεδρίαση λάμβανε χώρα υπό το βάρος αυτών των εξελίξεων, που αφορούν άμεσα τόσο τη Δανία όσο και τη Γροιλανδία.

Ο πρόεδρος του Eurogroup επανέλαβε ότι «η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, κρίσιμες για την Ευρώπη αλλά και για τη διεθνή κοινότητα συνολικά». Παράλληλα προειδοποίησε ότι η επιβολή δασμών θα έθετε σε κίνδυνο τις διατλαντικές σχέσεις, εγκυμονώντας τον κίνδυνο ενός «καθοδικού σπιράλ», και τόνισε πως η Ευρώπη οφείλει να μείνει ενωμένη, συντονισμένη και προσηλωμένη στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της, ενόψει και της έκτακτης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αργότερα μέσα στην εβδομάδα.

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τόσο τις απειλές κατά της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας και της Γροιλανδίας όσο και τις δασμολογικές απειλές που τις συνοδεύουν. Επισήμανε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές διαβουλεύσεις για την ευρωπαϊκή απάντηση, προαναγγέλλοντας συζήτηση στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με στόχο την αναζήτηση μιας «εποικοδομητικής λύσης» με τις ΗΠΑ, αλλά με σαφή βάση τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών – μελών.

Τα εργαλεία πίεσης και το ζήτημα της πολιτικής βούλησης

Σε ερώτηση για το κατά πόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πράγματι έτοιμη να ενεργοποιήσει τα μέσα που διαθέτει, όπως το «αντι-καταναγκαστικό» εργαλείο, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις τόνισε ότι «όλα τα εργαλεία βρίσκονται στο τραπέζι» και ότι η Ένωση δεν αποκλείει καμία επιλογή. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος παραμένει η εποικοδομητική εμπλοκή και η αναζήτηση συμβιβασμού, αλλά με παράλληλη προετοιμασία για αντίδραση σε περίπτωση που δεν καταστεί δυνατή μια αμοιβαία αποδεκτή λύση με την Ουάσιγκτον.

Παρά τις επιφυλάξεις ειδικών για το αν η Ένωση θα επιδείξει την αναγκαία πολιτική βούληση για ουσιαστική αντίδραση, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι τα διαθέσιμα μέσα δεν είναι απλώς αποτρεπτική ρητορική. Εξήγησε ότι η προσωρινή «παύση» σε ορισμένες διαδικασίες, όπως η κύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, μπορεί να κριθεί δικαιολογημένη όσο εξελίσσονται οι διαβουλεύσεις και διαμορφώνεται η πλήρης εικόνα της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία.

Η νέα ατζέντα Πιερρακάκη για το Eurogroup

Πέρα από τη Γροιλανδία, ο Κυριάκος Πιερρακάκης προσπάθησε να δώσει το στίγμα της νέας του θητείας, μιλώντας για την ανάγκη «χειροπιαστών αποτελεσμάτων» στις προτεραιότητες πολιτικής της ευρωζώνης. Εστίασε στην εμβάθυνση της αποταμιευτικής και επενδυτικής ένωσης, αλλά και στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την προώθηση του ψηφιακού ευρώ, επισημαίνοντας ότι απαιτείται μεγαλύτερη αίσθηση κατεπείγοντος, ιδίως λόγω του διεθνούς οικονομικού και γεωπολιτικού περιβάλλοντος.

Υπογράμμισε ότι στηρίζει την προσπάθειά του στις «σταθερές βάσεις» που άφησε ο προκάτοχός του, Πασκάλ Ντόνοχιου, αλλά θέλει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ανταλλαγή πολιτικών ιδεών και τη μετάφραση των γενικών προτεραιοτήτων σε συγκεκριμένα, εφαρμόσιμα βήματα σε σφιχτά χρονοδιαγράμματα.

Ακόμη, ο πρόεδρος του Eurogroup σημείωσε ότι η σημερινή συμφωνία για την υποψηφιότητα του Μπόρις Βούιτσιτς στη θέση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αποτελεί παράδειγμα «σύγκλισης» μεταξύ των υπουργών Οικονομικών.

Διακυβέρνηση της ευρωζώνης και ανθεκτικότητα

Στο επίσημο σκέλος της συνεδρίασης, οι υπουργοί της ευρωζώνης συζήτησαν τις ετήσιες συστάσεις για τη διακυβέρνηση της ευρωζώνης, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη μακροοικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το Eurogroup συμφώνησε να συνεχιστεί η τεχνική δουλειά με στόχο την ολοκλήρωση των συστάσεων στη συνεδρίαση του Φεβρουαρίου, ως αφετηρία για μια νέα προσπάθεια επιστροφής σε διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά.

Παράλληλα, στη συζήτηση για τις τελευταίες εξελίξεις στο επίπεδο του G7, αναδείχθηκαν οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία, όπως η άνοδος δασμών, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η υπερβάλλουσα βιομηχανική ικανότητα και κρίσιμες εξαρτήσεις σε τομείς όπως η τεχνολογία, η ασφάλεια και οι πρώτες ύλες.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η ανθεκτικότητα της ευρωζώνης, αν και αξιοσημείωτη, δεν αρκεί μακροπρόθεσμα χωρίς επιστροφή στη βιώσιμη ανάπτυξη και στον δυναμισμό, κάτι που προϋποθέτει συνέπεια στην υλοποίηση των συμφωνημένων προτεραιοτήτων.

Στη λίστα των χωρών που στοχοποιούνται περιλαμβάνονται Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Ολλανδία και Φινλανδία. Παρίσι και Βερολίνο έσπευσαν να καταστήσουν σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να είναι έτοιμη να απαντήσει εάν οι απειλές Τραμπ μετατραπούν σε πράξη, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα για τα διαθέσιμα εργαλεία αντίδρασης της ΕΕ απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίστηκε για το απόγευμα της Πέμπτης έκτακτη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με στόχο τη χάραξη ενιαίας ευρωπαϊκής γραμμής.

Αντίποινα με δασμούς

Υπενθυμίζεται ότι λιγότερο από έξι μήνες πριν, ΗΠΑ και ΕΕ είχαν καταλήξει σε συμφωνία με στόχο τη σταθεροποίηση του διατλαντικού εμπορίου. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε αποχωρήσει από το γήπεδο γκολφ του Τραμπ στη Σκωτία με συμφωνία για δασμούς 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ, αισθητά χαμηλότερους από το 30% που είχε αρχικά απειλήσει να επιβάλει η Ουάσιγκτον.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες είχαν προετοιμάσει πακέτο αντιποίνων, το οποίο θα ενεργοποιούνταν σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Το πακέτο προέβλεπε δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα – από κτηνοτροφικά αγαθά και εξαρτήματα αεροσκαφών έως ουίσκι – συνολικής αξίας 93 δισ. ευρώ. Μετά τη συμφωνία, τα μέτρα αυτά ανεστάλησαν προσωρινά, εν αναμονή της οριστικοποίησης των λεπτομερειών, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επρόκειτο να επικυρώσει τη συμφωνία την επόμενη εβδομάδα.

Ωστόσο, λίγες ώρες μετά τις νέες απειλές Τραμπ, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Μάνφρεντ Βέμπερ, ξεκαθάρισε ότι η έγκριση της συμφωνίας «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο». Εάν η ΕΕ δεν επικυρώσει τη συμφωνία και δεν παρατείνει την αναστολή, οι ευρωπαϊκοί δασμοί σε αμερικανικά προϊόντα αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ θα τεθούν σε ισχύ στις 7 Φεβρουαρίου, εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει πολιτικό κόστος για τον Τραμπ, λόγω πιέσεων από αμερικανικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο επιβολής δασμών μόνο σε ορισμένα κράτη-μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρότι κάτι τέτοιο είναι τεχνικά εφικτό, στην πράξη είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς τα προϊόντα συχνά διασχίζουν πολλά εσωτερικά σύνορα της ΕΕ πριν καταλήξουν στις ΗΠΑ. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Όλοφ Γκιλ τόνισε ότι οι Βρυξέλλες θα κάνουν «ό,τι είναι αναγκαίο για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ», προειδοποιώντας, ωστόσο, πως οι δασμοί πλήττουν τελικά επιχειρήσεις και καταναλωτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Το «εμπορικό μπαζούκα» της Ευρώπης

Στο τραπέζι βρίσκεται και το αποκαλούμενο «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ, επισήμως γνωστό ως Μέσο Αντιεξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI). Πρόκειται για νομοθετικό εργαλείο που επιτρέπει στην Ένωση να απαντά σε περιπτώσεις οικονομικού εκβιασμού από τρίτες χώρες, όταν επιχειρείται επηρεασμός των «νόμιμων και κυρίαρχων επιλογών» της ΕΕ ή των κρατών-μελών της.

Το ACI προβλέπει ευρύ φάσμα μέτρων: από δασμούς και περιορισμούς στο εμπόριο αγαθών, έως περιορισμούς στις υπηρεσίες και μειωμένη πρόσβαση στις τραπεζικές και κεφαλαιαγορές. Στην πιο ακραία εκδοχή του, επιτρέπει ακόμη και αποκλεισμό πρόσβασης στην ενιαία αγορά, παρακάμπτοντας υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες.

Ωστόσο, πρόκειται για έσχατη επιλογή. Ο βασικός στόχος του μηχανισμού δεν είναι τόσο η εφαρμογή του, όσο η άσκηση πίεσης ώστε η άλλη πλευρά να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, η ενεργοποίησή του ενδέχεται να έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες και για την ίδια την ΕΕ, ενώ δεν προσφέρει άμεση αντίδραση.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η Επιτροπή μπορεί να αφιερώσει έως τέσσερις μήνες για τη διερεύνηση της υπόθεσης και άλλους έξι μήνες για διαπραγματεύσεις, πριν τα κράτη-μέλη χρειαστούν έως και 10 εβδομάδες για να εγκρίνουν τυχόν αντίμετρα. Έτσι, ακόμη και με άμεση εκκίνηση της διαδικασίας, θα μπορούσε να περάσει σχεδόν ένας χρόνος μέχρι να «πυροδοτηθεί» το ευρωπαϊκό εμπορικό οπλοστάσιο.