Ο ΕΟΔΥ είχε επισημάνει από τον Απρίλιο ήδη το πρόβλημα εγχώριας μετάδοσης Δάγκειου πυρετού και πυρετού Chikungunya που αντιμετωπίζουν τα τελευταία χρόνια χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Η LeMonde, σε άρθρο της τον Ιούνιο για την επέλαση του Δάγκειου πυρετού στη χώρα, κάνει λόγο για τον μεγαλύτερο αριθμό εισαγόμενων κρουσμάτων στην ηπειρωτική Γαλλία, με τουλάχιστον 2.666 ταξιδιώτες να έχουν φέρει τη νόσο από την 1η Ιανουαρίου, στη συντριπτική πλειοψηφία τους (76%) από τη Μαρτινίκα και τη Γουαδελούπη.

Ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων και υπό τον φόβο μιας «έκρηξης» εισαγόμενων κρουσμάτων δάγκειου πυρετού, οι γαλλικές υγειονομικές αρχές προσέλαβαν από τον Ιούνιο ειδικούς στην επιτήρηση της εξάπλωσης του κουνουπιού Aedes albopictus («Ασιατικό κουνούπι τίγρης»). Η περίοδος επιδημιολογικής επιτήρησης για την επικράτεια στη Γαλλία διαρκεί από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο.

Πάνω από 10 εκατ. κρούσματα παγκοσμίως

Ο Δάγκειος πυρετός είναι η πιο σημαντική ιογενής νόσος που μεταδίδεται με κουνούπια, σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεκάδες εκατομμύρια κρούσματα και δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Eνδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, σε αστικές και ημι-αστικές περιοχές, στην Αμερικανική ήπειρο, την Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και τον Δυτικό Ειρηνικό.

Από τις αρχές Ιανουάριου 2024, σημειώνει ο ΕΟΔΥ, έχουν αναφερθεί περισσότερα από 10 εκατομμύρια κρούσματα και περισσότεροι από 5.000 σχετιζόμενοι θάνατοι σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα περισσότερα κρούσματα αφορούν στην περιοχή PAHO του ΠΟΥ (Βόρεια/ Νότια/ Λατινική Αμερική, ΗΠΑ, Καναδάς, Καραϊβική), και κάποια έχουν καταγραφεί στην Ασία και την Αφρική.

Στη Βραζιλία έχουν καταγραφεί περισσότερα από 8 εκατομμύρια κρούσματα το 2024, ενώ στη χώρα συνεχίζεται ο εμβολιασμός κατά του Δάγκειου πυρετού.

Μέτρα προστασίας

Ο Δάγκειος πυρετός, όπως και ο πυρετός Chikungunya, ο πυρετός δυτικού Νείλου και ο πυρετός Oropouche, μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος από μολυσμένο κουνούπι. Συνεπώς, ο ΕΟΔΥ συστήνει την τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία από τα έντομα:

• χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα και πάνω από ρούχα
• ένδυση με μακριά ρούχα, ψηλές κάλτσες και κλειστά παπούτσια
• προστασία του περιβάλλοντος χώρου με σήτες και κουνουπιέρες
• ψεκασμός ανεμιστήρων και κλιματιστικών.

«Δεν υπάρχει εμβόλιο για την προφύλαξη και οι ταξιδιώτες που επιστρέφουν από ενδημικές περιοχές συνιστάται να εφαρμόζουν τα παραπάνω προληπτικά μέτρα προστασίας από τα έντομα για 3 εβδομάδες μετά την επιστροφή τους. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στο εμπόριο και στις διεθνείς μετακινήσεις» καταλήγει η ανακοίνωση.

Ο δάγκειος πυρετός και η μετάδοσή του

«Ο δάγκειος πυρετός προκαλείται από έναν ιό, τον ιό του δάγκειου πυρετού, ο οποίος μεταδίδεται από συγκεκριμένα είδη κουνουπιών όντως σε ένα πολύ μεγάλο μέρος του πλανήτη, συνήθως εκεί που υπάρχουν και τα αντίστοιχα κουνούπια. Έχει εισαχθεί και στις Ηνωμένες Πολιτείες ο δάγκειος πυρετός τις τελευταίες δεκαετίες. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει μικρές επιδημίες δάγκειου πυρετού και στην Ιταλία και στην Ισπανία.

Στην Ελλάδα έχουμε να δούμε δάγκειο πυρετό από το 1927-1928. Και το λέω με κάποια επιφύλαξη γιατί τότε δεν είχαμε τεστ, δηλαδή δεν μπορούσαν να διαγνωσθούν εκείνη την εποχή, αλλά με τα συμπτώματα, πυρετός, ο οποίος μεταδιδόταν με κουνούπια. Άμα δείτε τις εφημερίδες της εποχής, μιλάνε για χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια κρούσματα. Αναφέρεται ακόμα και ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος κόλλησε. Να θυμίσω ότι είχαμε και ελονοσία στην Ελλάδα εκείνη την εποχή και ότι έγιναν αποξηράνσεις ελών και ψεκασμοί εκτεταμένοι και εκρίζωσαν τα κουνούπια τα οποία μετέδιδαν και ήταν μολυσμένα, με αποτέλεσμα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο να μην έχουμε καθόλου κρούσματα από αυτά» τόνισε ο κ. Μαγιορκίνης.

Πρόκειται, εξήγησε, για το είδος που λέγεται Αηδής αιγυπτιακός, αυτό είναι το αφρικανικό κουνούπι τίγρης. Υπάρχει στην Ελλάδα το ασιατικό τίγρης, που και αυτό μπορεί να το μεταδώσει αλλά όχι τόσο αποτελεσματικά. Και το βασικό στοιχείο είναι ότι ο δάγκειος δεν βρίσκεται σε ζώα. Άρα θα πρέπει να υπάρχουν και οι άνθρωποι που είναι μολυσμένοι για να εισαχθεί. Δηλαδή, για να διατηρηθεί μια επιδημία δάγκειου, θα πρέπει να υπάρχουν μονίμως άνθρωποι οι οποίοι έχουν τον ιό στο αίμα τους, που δεν έχουμε τέτοια περιστατικά στην Ελλάδα. Οπότε γι’ αυτό, προς το παρόν δεν έχουμε δει και καμία ιδιαίτερη έξαρση.

«Εξ όσων γνωρίζω δεν έχει καταγραφεί κάποιο κρούσμα δάγκειου πυρετού τα τελευταία χρόνια, εκτός κι αν έχει καταγραφεί κανένα εισαγόμενο, να πήγε σε ενδημική χώρα και να γύρισε αλλά το αφρικανικό κουνούπι τίγρης έχει απομονωθεί ελάχιστες φορές και έχουν γίνει οι κατάλληλοι ψεκασμοί, οπότε δεν ενδημεί στην Ελλάδα» ανέφερε.

Η συζήτηση, σημείωσε, γίνεται γιατί υπάρχει μια επεκτατικότητα των αφρικανικών κουνουπιών και υπάρχει μια πιθανότητα κάποια στιγμή να εισαχθεί το κουνούπι, δηλαδή ο φορέας που το μεταδίδει πιο αποτελεσματικά. «Το άλλο είναι μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα έχει, έρχεται, πηγαίνει και έρχεται αρκετός τουρισμός. Δεν αποκλείεται να έρθει κάποιος ο οποίος να είναι φορέας του ιού. Κάποιος όταν κολλήσει δεν είναι φορέας εφ’ όρου ζωής.

Έχει ένα παράθυρο γύρω στις 30 μέρες. Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα που δεν το βλέπουμε σε όλους, είναι αυτό που λέμε ο πυρετός που σου σπάει κόκαλα, “BreakBoneFever”. Δηλαδή είναι ένας πυρετός ο οποίος αισθάνεσαι λες και σου έχουν σπάσει τα κόκαλα. Είναι πολύ επίπονο και επίσης αυτό γίνεται σπανίως με την πρώτη λοίμωξη. Σε επαναλοίμωξη υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να κάνεις αιμορραγικό πυρετό και ο οποίος μπορεί να οδηγήσει και σε σήψη κλπ. Μικρό ποσοστό καταλήγει, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι μια βαριά λοίμωξη. Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να εισαχθεί κανείς σε νοσοκομείο» συμπλήρωσε ο κ. Μαγιορκίνης.

Υπάρχουν κάποια αντιικά που έχουν δοκιμαστεί χωρίς καμία ιδιαίτερα καλή αποτελεσματικότητα, ενώ κάποιοι μπορεί να το περάσουν και ασυμπτωματικά, όπως συμβαίνει γενικά με τους ιούς. Ωστόσο εφόσον εμφανιστούν συμπτώματα για έως 10-15 μέρες.

Ο Δάγκειος πυρετός και οι νόσοι Chikungunya και Zika οφείλονται σε ιούς που μεταδίδονται στον άνθρωπο μέσω τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών του γένους Aedes (κυρίως του είδους Aedes aegypti αλλά και -δευτερευόντως- του είδους Aedes albopictus). Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν άτομα που είναι ήδη μολυσμένα με τον ιό.

Ο Δάγκειος είναι η πιο σημαντική ιογενής νόσος που μεταδίδεται με κουνούπια, σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεκάδες εκατομμύρια κρούσματα και δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Eνδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, σε αστικές και ημι-αστικές περιοχές, στην Αμερικανική ήπειρο, την Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και τον Δυτικό Ειρηνικό.

Προβληματισμός στην ΕΕ καθώς έχει καταγραφεί αύξηση κατά 250% στα κρούσματα

Ειδικοί επιστήμονες που παρακολουθούν την ιογενή νόσο κρούουν το κώδωνα του κινδύνου για ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια.

Συμμετέχοντας στην ημερίδα του ΕΟΔΥ «Κλιματική Αλλαγή και Δημόσια Υγεία» εξέφρασαν την ανησυχία τους για την ετοιμότητα των συστημάτων υγείας να αντιμετωπίσουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο, που λόγω κλιματικής αλλαγής μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

«Δεν μπορώ να φανταστώ την εικόνα στα ελληνικά νοσοκομεία, όπου κάθε κλίνη θα έχει τη δική της κουνουπιέρα, για να μην μεταδίδει ο ασθενής με τον Δάγκειο τη νόσο στον διπλανό του. Αυτή η εικόνα είναι πραγματική εικόνα στη Βραζιλία όπου έχει τεθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω του Δάγκειου πυρετού» ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Παθολογίας ΕΚΠΑ Σωτήρης Τσιόδρας.

Πρόσθεσε ότι στην Βραζιλία καταγράφονται περισσότερα από 5 εκατομμύρια κρούσματα και βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λόγω του Δάγκειου πυρετού. Μάλιστα, η έξαρση κρουσμάτων φτάνει το 450% σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Η Ελλάδα, είπε, έχει ζήσει επιδημία του Δάγκειου πυρετού  το 1927-28, όπου οδήγησε χιλιάδες ανθρώπους στον θάνατο.

Ο Σωτήρης Τσιόδρας στην ομιλία του τόνισε την αγωνία αλλά και τον προβληματισμό που κυριαρχεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς έχει καταγραφεί αύξηση κατά 250% στα κρούσματα Δάγκειου πυρετού στη Νότια Αμερική.

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, πρόσθεσε, επιδημικές εξάρσεις έχουν καταγραφεί στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία.

Στην Ελλάδα έχουμε τους κατάλληλους διαβιβαστές, όμως δεν έχουμε δυστυχώς καλή επιτήρηση σε όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα κάνει σημαντικές προσπάθειες για καλή επιτήρηση των κωνώπων και νομίζω ότι αυτή είναι απαραίτητη μαζί με τα υπόλοιπα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του ο ΕΟΔΥ, σημείωσε ο Σωτήρης Τσιόδρας.

Δραματική αύξηση κρουσμάτων παγκοσμίως

Σε παγκόσμιο επίπεδο, καταγράφεται τα τελευταία δύο έτη μία δραματική αύξηση κρουσμάτων Δάγκειου πυρετού, με περισσότερα από 5 εκατομμύρια κρούσματα να έχουν καταγραφεί ήδη μέσα στο 2024, έχοντας σημάνει συναγερμό στην παγκόσμια κοινότητα δημόσιας υγείας.

Στην Ευρώπη, ο Δάγκειος αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία εμπυρέτου (μετά την ελονοσία) σε ταξιδιώτες που επιστρέφουν από τροπικές-υποτροπικές χώρες. Επιπλέον, τα τελευταία έτη, σε άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης (κυρίως Γαλλία και Ιταλία) καταγράφηκαν κατ’ εξακολούθηση συμβάντα εγχώριας μετάδοσης Δάγκειου πυρετού και Chikungunya, με κουνούπια Aedes albopictus, τα οποία μολύνθηκαν από μεταδοτικούς ταξιδιώτες. Μάλιστα, τα δύο τελευταία έτη, καταγράφηκε ιδιαίτερα αυξημένος αριθμός εγχώριων κρουσμάτων Δάγκειου σε Γαλλία και Ιταλία.

Στη χώρα μας, τα τελευταία έτη έχουν καταγραφεί μόνο εισαγόμενα περιστατικά αυτών των νοσημάτων, σε περιορισμένο αριθμό, σε ταξιδιώτες που είχαν έρθει από ενδημικές χώρες του εξωτερικού. Το κουνούπι Aedes aegypti, που είναι ο βασικός διαβιβαστής αυτών των ιών παγκοσμίως, δεν είναι εγκατεστημένο στην Ελλάδα. Καθώς όμως έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας το «Ασιατικό κουνούπι τίγρης» (Aedes albopictus) που είναι δευτερεύων διαβιβαστής, είναι υπαρκτός ο κίνδυνος εισαγωγής αυτών των ιών μέσω ταξιδιωτών (εισαγόμενων κρουσμάτων) και στη συνέχεια της τοπικής εγχώριας μετάδοσης τους.

Με στόχο την πρόληψη της τοπικής μετάδοσης αυτών των ιών στη χώρα μας, μετά από την καταγραφή κάθε εισαγόμενου περιστατικού, εφαρμόζονται -βάσει σχετικής Εγκυκλίου του Υπουργείου Υγείας- έκτακτες δράσεις απόκρισης από τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές δημόσιας υγείας. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν άμεση και ενδελεχή διερεύνηση του κρούσματος, εντομολογική και περιβαλλοντική διερεύνηση, εκτίμηση κινδύνου για τοπική μετάδοση, και -αναλόγως- έκτακτους ψεκασμούς ή και δράσεις ενημέρωσης από τις αρμόδιες τοπικές αρχές σε περιοχές όπου διέμεινε ή / και επισκέφθηκε ο ασθενής, όσο ήταν μεταδοτικός.

Όσον αφορά τον Δάγκειο Πυρετό, το κλινικό φάσμα της νόσου ποικίλλει από ήπιο, μη ειδικό εμπύρετο σύνδρομο (με πιθανά συνοδά συμπτώματα: κεφαλαλγία, μυαλγίες, αρθραλγίες, εξάνθημα, ναυτία, εμετούς) έως σοβαρή νόσο σε ποσοστό περίπου 5% των ασθενών (με αιμορραγικές εκδηλώσεις ή και κυκλοφορική καταπληξία), η οποία μπορεί να έχει έως και θανατηφόρο κατάληξη.

Επισημαίνεται ότι, σε μεγάλο ποσοστό, η λοίμωξη από τους ιούς αυτούς είναι ασυμπτωματική, δηλαδή οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί μπορεί να μην εμφανίσουν καθόλου συμπτώματα ασθένειας (στον Δάγκειο έως και 75 – 80% των λοιμώξεων μπορεί να είναι ασυμπτωματικές). Ωστόσο, οι μολυνθέντες -ακόμη και ασυμπτωματικοί- μπορεί να μεταδώσουν τους ιούς σε κουνούπια που θα τους τσιμπήσουν κατά την «περίοδο μετάδοσης» (διάρκειας περίπου 10 ημερών).

Τα μέτρα που συστήνει ο ΕΟΔΥ

Ως εκ τούτου, με βάση τα παραπάνω και με στόχο τόσο την προστασία της υγείας των ταξιδιωτών όσο και την προστασία της δημόσιας υγείας, ο ΕΟΔΥ συστήνει:

Άτομα που ταξιδεύουν (ή διαμένουν) σε χώρες του εξωτερικού όπου ενδημεί ο Δάγκειος πυρετός ή/και οι νόσοι Chikungunya ή Zika θα πρέπει να λαμβάνουν σχολαστικά μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια:

• καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους στην ενδημική χώρα/ περιοχή, και
• τουλάχιστον για τρεις (3) εβδομάδες μετά από την επιστροφή/ άφιξή τους στην Ελλάδα (ανεξάρτητα από την παρουσία ή μη συμπτωμάτων, δηλαδή ακόμη και εάν δεν έχουν αρρωστήσει, γιατί μπορεί να έχουν ασυμπτωματική λοίμωξη αλλά όμως να είναι «μεταδοτικά» και να μολύνουν τα κουνούπια που θα τα τσιμπήσουν).

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος (στο δέρμα και πάνω από τα ρούχα) και περιβάλλοντος, πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης. Αυτά μπορεί να είναι οι σήτες, οι κουνουπιέρες, τα κλιματιστικά και οι ανεμιστήρες. Συνιστάται επίσης η χρήση μακριών ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, καθώς τα συγκεκριμένα κουνούπια τσιμπούν κυρίως κατά τη διάρκεια της ημέρας, με μεγαλύτερη δραστηριότητα το πρωί και αργά το μεσημέρι/απόγευμα έως το σούρουπο.

Σε περίπτωση που τα άτομα αυτά παρουσιάσουν ύποπτα συμπτώματα (π.χ. πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, αρθραλγίες, εξάνθημα) κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή μετά από την επιστροφή τους, πρέπει άμεσα να αναζητήσουν ιατρική εκτίμηση.

Τι είναι ο Δάγκειος πυρετός

Ο Δάγκειος πυρετός και οι νόσοι Chikungunya και Zika οφείλονται σε ιούς που μεταδίδονται στον άνθρωπο μέσω τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών του γένους Aedes (κυρίως του είδους Aedes aegypti αλλά και -δευτερευόντως- του είδους Aedes albopictus). Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν άτομα που είναι ήδη μολυσμένα με τον ιό.

Ο Δάγκειος είναι η πιο σημαντική ιογενής νόσος που μεταδίδεται με κουνούπια, σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεκάδες εκατομμύρια κρούσματα και δεκάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως. Ενδημεί σε περισσότερες από 100 τροπικές και υποτροπικές χώρες, σε αστικές και ημι-αστικές περιοχές, στην Αμερικανική ήπειρο, την Καραϊβική, την Ασία, την Αφρική και τον Δυτικό Ειρηνικό.