Τα τελευταία χρόνια, παρόμοια φαινόμενα έχουν καταγραφεί σε μεγάλες συναυλίες διεθνώς, όπου η ενέργεια του κοινού δημιούργησε ασθενείς σεισμικές δονήσεις, γνωστές ως «concert quakes».

Η αποψινή συναυλία αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για τη μελέτη αυτού του φαινομένου και στην Ελλάδα, καθώς η παρουσία δεκάδων χιλιάδων θεατών μπορεί να αφήσει το δικό της… σεισμικό αποτύπωμα.

Athens 🇬🇷 #Metallica pic.twitter.com/i7mUblYaPZ

— Passenger (@VP62416365) May 9, 2026

#metallica pic.twitter.com/Rli1WdtfNg

— Evangelos Avgerinos (@AvgerinosA75715) May 9, 2026

Η ημερίδα ανέδειξε τη συστηματική προσπάθεια του υπουργείου Πολιτισμού, τα τελευταία χρόνια, για την κάλυψη ενός χρόνιου κενού: την κατάρτιση ολοκληρωμένων Διαχειριστικών Σχεδίων για τα 20 ελληνικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Τα εν λόγω σχέδια αποτελούν πλέον τον «οδικό χάρτη» για τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενσωματώνοντας σύγχρονες προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή μετάβαση.

«Τα Διαχειριστικά Σχέδια δεν αποτελούν απλώς θεσμική υποχρέωση, αλλά το βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της οικουμενικής αξίας των μνημείων μας και μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης. Η κατάρτιση και η εφαρμογή τους σηματοδοτεί πρωτίστως μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος. Από τη διαχείριση της καθημερινότητας περνάμε στον στρατηγικό σχεδιασμό. Από την αποσπασματικότητα στη συνεκτική και ολιστική αντιμετώπιση. Από την παθητική προστασία στη δυναμική και βιώσιμη διαχείριση» επεσήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανοίγοντας τις εργασίες της ημερίδας και πρόσθεσε: «Πρόκειται για μια σύνθετη και απαιτητική διαδικασία, που προϋποθέτει, εκτός από πολιτική βούληση, επιστημονική επάρκεια, διατομεακή συνεργασία και διοικητική συνέχεια. Πέρα από το θεσμικό πλαίσιο της UNESCO, τα σχέδια αυτά αποτελούν κινητήριο δύναμη ωρίμασης έργων, καθώς η ύπαρξή τους καθιστά τα μνημεία επιλέξιμα για χρηματοδοτήσεις από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Παράλληλα, θωρακίζουν την πολιτιστική κληρονομιά απέναντι στην κλιματική κρίση και τις πιέσεις του τουρισμού, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την πολιτιστική μας κληρονομιά και να την εντάξουμε στον πυρήνα μιας βιώσιμης αναπτυξιακής στρατηγικής».

Ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης δήλωσε: «Καρπός της υποδειγματικής συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Ηπείρου υπήρξε η ένταξη του Ζαγορίου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ένα επίτευγμα που αναδεικνύει την πολιτιστική μας κληρονομιά. Μέσα από προγραμματικές συμβάσεις, υλοποιούμε έργα που στο παρελθόν φάνταζαν ακατόρθωτα, όπως η ανάδειξη της Νικόπολης και η απομάκρυνση της εθνικής οδού από τον αρχαιολογικό χώρο. Η σύμπνοια μεταξύ Πολιτείας και Αυτοδιοίκησης παράγει απτά αποτελέσματα, ενισχύοντας την ευθύνη μας για τη διαφύλαξη του ιστορικού πλούτου της Ηπείρου».

Από την πλευρά του, ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής σημείωσε: «Η ένταξη της Παλιάς Πόλης της Κέρκυρας στην UNESCO υπήρξε ένα όραμα που δικαιώθηκε, παρά τις αρχικές προκλήσεις. Σήμερα, η κοινωνία αναγνωρίζει ότι η θωράκιση των μνημείων αποτελεί εγγύηση για την τοπική οικονομία και το μέλλον. Με “πυξίδα” τον Φορέα Διαχείρισης και τη στενή συνεργασία Υπουργείου, Περιφέρειας και Δήμου, υλοποιούμε ήδη έργα ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ. Η συνέργεια αυτή είναι το μοναδικό εργαλείο που μπορεί να διασφαλίσει την παγκόσμια ακτινοβολία των μνημείων μας».

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκε η πρόοδος του έργου, το οποίο χρηματοδοτήθηκε με 1,4 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2014-2020. Εντός του τρέχοντος έτους ολοκληρώνονται τα Σχέδια Διαχείρισης για εμβληματικούς χώρους, όπως η Ακρόπολη των Αθηνών, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος και ο Μυστράς. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η θεσμοθέτηση της διαδικασίας μέσω σχετικής προσθήκης στον Αρχαιολογικό Νόμο (4858/2021), ώστε ηύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου να καταστεί υποχρεωτική για κάθε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο της χώρας.

ΚλείσιμοΙδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καινοτομία, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, προχωρά στη δημιουργία μιας εξελιγμένης γνωσιακής υποδομής. Με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων (LLM), τα στελέχη των υπηρεσιών θα έχουν πρόσβαση σε έγκυρη, ψηφιοποιημένη πληροφορία για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Στη συνέχεια, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη ανέλυσε το διεθνές θεσμικό πλαίσιο, ενώ ταυτόχρονα αναφέρθηκε στο πολιτιστικό τοπίο του Ζαγορίου ως μία από τις πλέον πρόσφατες και επιτυχημένες ελληνικές εγγραφές στον Κατάλογο της UNESCO (2023). Αντίστοιχα, η προϊσταμένη του Τμήματος Εποπτείας Ελληνικών και Αλλοδαπών Επιστημονικών Ιδρυμάτων και Συντονισμού Θεμάτων Διεθνών Συνεργασιών και Οργανισμών Κωνσταντίνα Μπενίσση εστίασε στην ανάδειξη των οικοδομημάτων της ρωμαϊκής περιόδου, η οποία προσδίδει νέα δυναμική στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας.

Η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Τζούλια Παπαγεωργίου παρουσίασε τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αποκατάστασης και προσβασιμότητας καθώς και τις νέες εκθεσιακές υποδομές στον Μυστρά, που αναδεικνύουν το Παλάτι των Δεσποτών σε πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου.

Το παρών στην ημερίδα έδωσαν επίσης,  γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ Γιώργος Διδασκάλου, οι δήμαρχοι Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης, Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης, Ζαγορίου Γιώργος Σουκουβέλος, Δελφών Παναγιώτης Ταγκαλής, Μυκόνου Χρήστος Βερώνης, Επιδαύρου Αναστάσιος Χρόνης και Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος, οι αντιπεριφερειάρχες Πολιτισμού Κρήτης Γεωργία Μηλάκη και Δυτικής Ελλάδας Παναγιώτης Μπράμος και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.

Η Οντέτ Αγκραμόν, όπως ήταν το πραγματικό όνομά της, γεννήθηκε το 1929 στο Σερέ, κοντά στην Ισπανία. Ξεκίνησε την καριέρα της από το θέατρο αλλά από τη δεκαετία του 1950 στράφηκε στην τηλεόραση. Η καριέρα της στον κινηματογράφο απογειώθηκε το 1959, όταν υποδύθηκε τη μητέρα του Ζαν-Πιερ Λεό στην ταινία «Τα 400 χτυπήματα» του Φρανσουά Τριφό, μιας από τις εμβληματικότερες ταινίες της Νουβέλ Βαγκ.

Το 1963 συμπρωταγωνίστησε με τους Φερναντέλ και Μπουρβίλ στην ταινία «Ο σύζυγος της γυναίκας μου», μια μεγάλη επιτυχία του γαλλικού κινηματογράφου, όπου υποδύθηκε τη σύζυγο των δύο κορυφαίων ηθοποιών της εποχής.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 έπαιξε στο «Κλουβί με τις τρελές», μια ταινία που έκανε πάταγο στη Γαλλία και το εξωτερικό, υποδυόμενη τη «Σιμόν», την πρώην σύντροφο του Ρενάτο Μπάλντι, ιδιοκτήτη ενός καμπαρέ με drag queens στο Σεν-Τροπέ. Σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, το 2001, έπαιξε σε άλλη μία ταινία που θα άφηνε το στίγμα της στον κινηματογράφο, την «Αμελί» του Ζαν-Πιερ Ζενέ, στον ρόλο μιας πρώην καλλιτέχνιδας τσίρκου και νυν ιδιοκτήτριας του καφέ στη Μονμάρτη όπου εργαζόταν η νεαρή πρωταγωνίστρια.

Η Μοριέ, που ήταν υποψήφια για Σεζάρ δεύτερου γυναικείου ρόλου, ήταν παντρεμένη με τον ηθοποιό Ζαν-Ρενό Γκαρσιά.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοποθετήσεις της για την οδό Βασιλίσσης Όλγας, η οποία μετατρέπεται σε έναν «πολυτροπικό» πολιτιστικό περίπατο που ενοποιεί τους αρχαιολογικούς χώρους της πρωτεύουσας. Παράλληλα, η κ. Μενδώνη απαντά για τη διοικητική αλλαγή στην «Ανάπλαση Α.Ε.», η οποία πλέον τελεί υπό την εποπτεία πέντε υπουργείων. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα φάση μετά την περίοδο συνεργασίας με τον Δήμο Αθηναίων, με την υπουργό Πολιτισμού να υπογραμμίζει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει τη θεσμική θωράκιση και επιτρέπει τη διεύρυνση των έργων σε ολόκληρη την επικράτεια, υπερβαίνοντας τα στενά όρια της Αθήνας.

Με ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα 900 και πλέον έργων, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 1,35 δισ. ευρώ από το 2019, η Λίνα Μενδώνη εξηγεί πώς ο πολιτισμός εξέρχεται «έξω από τα τείχη» για να συνδεθεί με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ψηφιακή μετάβαση και την πολιτιστική διπλωματία.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κυρία υπουργέ, αναφορικά με τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Αρχαιολογικού και του Επιγραφικού Μουσείου, κατά πόσο διασφαλίζεται η αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων που ορίζει η Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Ιδρύματος Λάτση, δεδομένης της σημασίας του έργου, για τη δημιουργία ενός μουσείου διεθνούς εμβέλειας;

Ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Επιγραφικού Μουσείου αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για το Υπουργείο Πολιτισμού. Η διασφάλιση των χρονοδιαγραμμάτων βασίζεται στη στενή και συνεχή συνεργασία μεταξύ των μελετητών όλων των ειδικοτήτων, του Υπουργείου Πολιτισμού και εμού προσωπικά, καθώς και των στελεχών των δύο Μουσείων. Κοινός στόχος όλων των εμπλεκόμενων είναι η αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων χρόνων, όπως αυτοί ορίζονται στη Σύμβαση Δωρεάς, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση. Σας θυμίζω ότι τα χρονοδιαγράμματα εμπεριέχονται στο νόμο, με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση Δωρεάς από τη Βουλή των Ελλήνων.

Εμβληματικά σύνολα αρχαιοτήτων εκτίθενται (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) με τρόπο εύληπτο, αλλά και ιδιαίτερα ελκυστικό για τον επισκέπτη

Ο συνολικός επανασχεδιασμός, που περιλαμβάνει την κτηριακή αναβάθμιση και την επέκταση, στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσείου παγκόσμιας εμβέλειας που θα αναδεικνύει τον πλούτο της ελληνικής αρχαιότητας, με τρόπο αντάξιο της σημασίας του. Η ευκαιρία και η πρόκληση την οποία έχουμε μπροστά μας είναι τεράστια.Εχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε -με αυτό το έργο- την εικόνα του διευρυμένου ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Ειδικότερα, η συγκεκριμένη περιοχή μπορεί να αναγεννηθεί.

–Στο πλαίσιο του νέου μουσειογραφικού σχεδιασμού, πώς θα λειτουργήσουν συγκεκριμένα τα επιλεγμένα έργα ως «μαγνήτες» για την καθοδήγηση των επισκεπτών στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και με ποιον τρόπο η πρακτική της «ανοικτής αποθήκευσης» στο Επιγραφικό Μουσείο θα αναβαθμίσει την εμπειρία του κοινού;

Η μουσειολογική και η μουσειογραφική μελέτη που εκπονήθηκε για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο έχει προβλέψει την παρουσίαση των εμβληματικών έργων, κατά μήκος μιας «βασικής διαδρομής», που διατρέχει τόσο την επέκταση όσο και το σημερινό ιστορικό κτήριο. Τα έργα αυτά λειτουργούν ως «μαγνήτες», αποτελώντας το συνεκτικό νήμα της μουσειολογικής αφήγησης, η οποία καθοδηγεί τον επισκέπτη στον κεντρικό άξονα της έκθεσης.

Οι επισκέπτες του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου, «υποχρεωτικά», τρόπον τινά, θα περνούν από αυτήν την διαδρομή. Από κει και πέρα, εμβληματικά σύνολα αρχαιοτήτων εκτίθενται με τρόπο εύληπτο, αλλά και ιδιαίτερα ελκυστικό για τον επισκέπτη. Παράλληλα, η εμπειρία του κοινού στο Επιγραφικό Μουσείο αναβαθμίζεται, μέσω της «ανοικτής αποθήκευσης».

Η πρακτική αυτή ενσωματώνει τμήματα των αποθηκών στην εκθεσιακή πορεία, επιτρέποντας στον επισκέπτη να έρθει σε επαφή με μεγαλύτερο εύρος του υλικού. Σε συνδυασμό με τη δημιουργία θεματικών νησίδων από εξέχοντα μνημεία, προσφέρεται μία  πολυεπίπεδη και εμπεριστατωμένη κατανόηση της αρχαίας επιγραφικής και της ελληνικής γραφής.

–Ποια είναι η σημασία των αρχαιολογικών ευρημάτων που αποκαλύφθηκαν κατά τις εργασίες στη Βασιλίσσης Όλγας για την κατανόηση της μετάβασης της Αθήνας από την κλασική αρχαιότητα στη ρωμαϊκή περίοδο και πώς αυτά επηρεάζουν τον χαρακτήρα του δρόμου ως «πολυτροπικού» τοποσήμου;

Οι εργασίες για την διαμόρφωση της οδού Βασιλίσσης Όλγας αποκάλυψαν ιδιαίτερα σημαντικές αρχαιότητες για την ιστορία και την αρχαιολογία των Αθηνών. Πρόκειται για ευρήματα που χρονολογούνται από την κλασική αρχαιότητα, για κατάλοιπα πολύ σημαντικών κτηριακών καταλοίπων της ρωμαϊκής περιόδου, αλλά και των βυζαντινών χρόνων. Τα ευρήματα αυτά συμπληρώνουν την ιστορική εικόνα της πόλης. Η  ανάδειξή τους μετατρέπει τον δρόμο σε ένα πολύτιμο «πολυτροπικό» τοπόσημο.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι η διαμόρφωση της Βασιλίσσης Όλγας ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, συνδέοντας μείζονες αρχαιολογικούς χώρους, επιτρέποντας στον επισκέπτη να αντιληφθεί τη μεγάλη ιστορική διαχρονία της ελληνικής πρωτεύουσας. Η Βασιλίσσης Ολγας δεν αποτελεί μόνο μια οδική αρτηρία. Πρόκειται για ένα χώρο πολιτισμού και περιπάτου όπου συνυπάρχουν η ιστορία και καθημερινότητα.

Τα ευρήματα ενσωματώνονται στο αστικό τοπίο, με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ορατά και προσβάσιμα, προσφέροντας μια συνεχή ιστορική αφήγηση. Η Βασιλίσσης Όλγας συνδέει τον Ναό του Ολυμπίου Διός με το Ζάππειο και το Καλλιμάρμαρο, δημιουργώντας μια αδιάσπαστη πολιτιστική διαδρομή, ενώ συγχρόνως αποτελεί οπτική διαφυγή προς τον Παρθενώνα και τον Βράχο της Ακροπόλεως. Αυτός ο χαρακτήρας ενισχύει την ταυτότητα της Αθήνας, ως πόλης που αναπνέει μέσα από το παρελθόν της, προσφέροντας στους πολίτες και τους επισκέπτες έναν χώρο αναστοχασμού και αισθητικής απόλαυσης.

–Κυρία Μενδώνη, λαμβάνοντας υπόψη ότι η «Ανάπλαση Α.Ε.» τελεί πλέον υπό την εποπτεία πέντε υπουργείων, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Πολιτισμού, πώς επηρεάζει αυτή η διοικητική αλλαγή τον συντονισμό των έργων που αφορούν την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο συνεργασίας με τον Δήμο;

Η συγκεκριμένη διοικητική αλλαγή στοχεύει στη βελτίωση του συντονισμού για τα έργα μεγάλης κλίμακας εντός των ιστορικών κέντρων των πόλεων μας,όπως η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της πρωτεύουσας και δεν αφορά πλέον μόνον στην Αθήνα. Και αυτό είναι το εξαιρετικά σημαντικό. Η διοικητική αλλαγή επέφερε μια ουσιαστική διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της Εταιρείας, καθώς πλέον μπορεί να αναλαμβάνει έργα σε όλη την επικράτεια.

Η διαμόρφωση της Βασιλίσσης Όλγας ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, συνδέοντας μείζονες αρχαιολογικούς χώρους, επιτρέποντας στον επισκέπτη να αντιληφθεί τη μεγάλη ιστορική διαχρονία της ελληνικής πρωτεύουσας

Ηδη, το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω της «Ανάπλασης Α.Ε.», έχει προκηρύξει αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Θεσσαλονίκης. Σε πολύ σύντομο χρόνο θα έχουμε τις επιλεγείσες προτάσεις, ώστε να προχωρήσουμε στην εκπόνηση των αναγκαίων μελετών. Το νέο διοικητικό πλαίσιο εποπτείας διασφαλίζει ότι τα έργα εντάσσονται σε έναν ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό. Η αλλαγή αυτή δεν αναιρεί τη σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά ενισχύει τη θεσμική θωράκιση και τη χρηματοδοτική συνέχεια των παρεμβάσεων που αναδεικνύουν την πολιτιστική κληρονομιά των πόλεων.

–Έχετε υπηρετήσει το υπουργείο Πολιτισμού για πολλά χρόνια και από διαφορετικές θέσεις. Ποια ήταν η περίοδος κατά την οποία αναδείχθηκε ο ελληνικός πολιτισμός;

Έχω επισημάνει επανειλημμένα ότι ο ελληνικός πολιτισμός αναδεικνύεται μέσα από τη διαρκή και γόνιμη αλληλεπίδρασή του με την κοινωνία και την οικονομία. Η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται ως μια εποχή μεγάλων προκλήσεων και ευκαιριών, όπου μέσω εμβληματικών έργων -όπως η αποκατάσταση, η ανάδειξη και η απόδοση στο κοινό του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι, η επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, τα κατά τόπους νέα ή αποκατεστημένα 28 μουσεία, από το 2019 ως σήμερα, και τα άλλα τόσα περίπου  που παραδίδονται ως το 2030.

Οι εργασίες για την διαμόρφωση της οδού Βασιλίσσης Όλγας αποκάλυψαν ιδιαίτερα σημαντικές αρχαιότητες για την ιστορία και την αρχαιολογία των Αθηνών

Με τις αναστηλώσεις εξεχόντων μνημείων, όπως ο Μυστράς, το Τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, τα μινωϊκά ανάκτορα στην Κρήτη, με την Εθνική Στρατηγική για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, την Εθνική Στρατηγική για την προσαρμογή του Πολιτισμού στις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, την Πολιτιστική Συνταγογράφηση, την Αναγέννηση της Ελληνικής Χειροτεχνίας και πολλά άλλα- τίθεται ο πολιτισμός στο επίκεντρο της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η τρέχουσα εποχή βγάζει τον πολιτισμό «έξω από τα τείχη» των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, συνδέοντας τον άμεσα με την πράσινη ανάπτυξη, την γαλάζια οικονομία λόγω των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την Τεχνητή Νοημοσύνη και, κυρίως  την εξωστρέφεια της χώρας δια της ενδυνάμωσης της πολιτιστικής διπλωματίας. Από το 2019 ως σήμερα, το Υπουργείο Πολιτισμού δια των Υπηρεσιών του και των Πολιτιστικών Οργανισμών του, έχει ολοκληρώσει ή υλοποιεί περισσότερα από 900 έργα, σε ολόκληρη την επικράτεια συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1.35 δις ευρώ. Αξιοποιεί κάθε ευρώ από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027, του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, του Τακτικού Προϋπολογισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, για την προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας, αλλά και για την ενίσχυση της σύγχρονης δημιουργίας.  

Τα αντικείμενα είχαν αποκτηθεί στις δεκαετίες ‘70 και ‘80 από την οικογένεια Richard και Mary L. Gray. Τον Μάιο του 2025, τα τρία παιδιά τους, Harry, Jeniffer και Paul Gray, επικοινώνησαν με τις ελληνικές αρχές και προχώρησαν, από κοινού, στην οικειοθελή επιστροφή τους. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε, χθες, με ευθύνη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η Λίνα Μενδώνη στην τελετή παράδοσης δήλωσε: «Σήμερα, γράφεται μια ακόμη ιστορία νόστου, με την επιστροφή πέντε αρχαίων ελληνικών έργων τέχνης στη γη που τα δημιούργησε. Η απόφαση της οικογένειας Gray να επιστρέψουν τις αρχαιότητες συνιστά πράξη γενναιοδωρίας, ευθύνης και υψηλού αισθήματος δικαίου. Στο πρόσωπο της παρισταμένης Jeniffer Gray, εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου προς την οικογένεια Gray για τη στάση τους, η οποία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των πολιτών στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι οικειοθελείς παραδόσεις αρχαιοτήτων αποτελούν σημαντικές επιτυχίες της χώρας μας. Τα τελευταία χρόνια έχουν επαναπατρισθεί περισσότερα από 200 αντικείμενα από 17 χώρες, από όλες τις ηπείρους, γεγονός που αποτυπώνει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής μας και την εμπιστοσύνη που έχει οικοδομηθεί μεταξύ του Ελληνικού Κράτους και πολιτών του εξωτερικού. Πίσω από κάθε τέτοια πράξη βρίσκεται πολλή δουλειά, συστηματική έρευνα και υπεύθυνη καθοδήγηση. Εκείνοι που επιστρέφουν ελληνικές αρχαιότητες κατατάσσονται δικαίως μεταξύ των φίλων του ελληνικού πολιτισμού και των συμμάχων της χώρας μας στην καταπολέμηση της αρχαιοκαπηλίας. Με συγκίνηση καλωσορίζουμε τις αρχαιότητες στην πατρίδα τους. Συνεχίζουμε με συνέπεια και αφοσίωση την προσπάθεια προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Η Υπουργός ευχαρίστησε την οικογένεια Gray για την απόφασή της, καθώς και τους Έλληνες διπλωμάτες και τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού για τη συμβολή τους στην επιτυχή ολοκλήρωση του επαναπατρισμού, επισημαίνοντας ιδιαιτέρως τη συμβολή του πρώην Γενικού Προξένου, στο Σαν Φρανσίσκο, Γρηγορίου Τασσιόπουλου για τον χειρισμό της υπόθεσης στην αρχική της φάση και του Γενικού Προξένου στο Σικάγο, Εμμανουήλ Κουμπαράκη.

Στην τελετή παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων η Πρόξενος Γεωργία Τασιοπούλου, η υπεύθυνη διαχείρισης των συλλογών του Gray Collection Trust Erin Bakunas, η Διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού Βασιλική Παπαγεωργίου και στελέχη του ΥΠΠΟ.

Η αξιοποίηση της τεχνικής νοημοσύνης από το ΥΠΠΟ εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Με βάση τις προτάσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής που δημιουργήθηκε, σχεδιάστηκε μια στρατηγική έως το 2036 που καλύπτει τόσο την πολιτιστική κληρονομιά όσο και τον σύγχρονο πολιτισμό.

Η στρατηγική συνδέεται με την ευρωπαϊκή ατζέντα για την ΤΝ και την πνευματική ιδιοκτησία, ενώ η Ελλάδα στοχεύει να αξιοποιήσει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027 για την ενίσχυση του ρόλου της στον τομέα.

Δύο μελέτες – Οι βασικοί πυλώνες

Παράλληλα στηρίζεται σε δύο βασικές μελέτες. Συγκεκριμένα η «Εθνική Στρατηγική Ενσωμάτωσης της ΤΝ στη Διαχείριση και Προώθηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», που εκπονήθηκε από την Ernst & Young, καλύπτει οκτώ πυλώνες, όπως:

-ενοποίηση και σημασιολογική ανάλυση πολιτιστικών δεδομένων,

-ανάπτυξη ψηφιακών διδύμων (digital twins) για την προστασία μνημείων και την πρόβλεψη κινδύνων από την κλιματική αλλαγή,

-δημιουργία πολυγλωσσικών πλατφορμών και ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας,

-εμβυθιστικές εμπειρίες μέσω VR/AR και «έξυπνων» ψηφιακών ξεναγών,

-κατάρτιση προσωπικού και ενίσχυση της καινοτομίας μέσω παραγωγικής ΤΝ,

-θεσμικό πλαίσιο ηθικής ΤΝ, κυβερνοασφάλειας και βιώσιμης χρηματοδότησης.

Αναδιοργάνωση ΟΠΙ και θεσμική προσαρμογή

Στην ίδια λογική, η «Στρατηγική Μελέτη για την προστασία των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων στον χώρο της ΤΝ», από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ), εστιάζει στη θωράκιση της δημιουργικότητας, στην προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών και στη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου που ισορροπεί καινοτομία και πνευματική ιδιοκτησία.

Τα δεδομένα που καταγράφονται αναδεικνύουν ότι τα συστήματα ΤΝ εκπαιδεύονται σε μεγάλης κλίμακας σύνολα δεδομένων που περιλαμβάνουν προστατευόμενο περιεχόμενο χωρίς σαφείς διαδικασίες αδειοδότησης, γεγονός που δημιουργεί πιέσεις στα οικονομικά των δημιουργών, ιδίως στους τομείς της μουσικής και του οπτικοακουστικού (προβλέπονται απώλειες έως και 10 δισ. ευρώ στη μουσική την 4ετία 2024-2028, καθώς και απώλειες 12 δισ. ευρώ στον οπτικοακουστικό τομέα, ενώ 300 εκατομμύρια θέσεις εργασίας είναι σε κίνδυνο σύμφωνα με την Goldman Sachs). Παράλληλα, επισημαίνεται δυσκολία στην ιχνηλάτηση της προέλευσης περιεχομένου και ζητήματα ως προς την απόδοση πρωτοτυπίας σε έργα που παράγονται με τη συνδρομή ΤΝ, ενώ καταγράφονται και εκτιμήσεις για αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση στους δημιουργικούς κλάδους.

Σε επίπεδο πολιτικής, δρομολογείται επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου για την πνευματική ιδιοκτησία σε ψηφιακό περιβάλλον και ΤΝ, με στόχο τη διασφάλιση αμοιβής και δικαιωμάτων για τους δημιουργούς, καθώς και ενεργή συμμετοχή στις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές διαδικασίες. Ταυτόχρονα, προβλέπεται διοικητική αναδιοργάνωση του ΟΠΙ με νέο οργανόγραμμα που περιλαμβάνει μία Γενική Διεύθυνση, τρεις Διευθύνσεις και οκτώ Τμήματα, προκειμένου να ενισχυθεί η επιχειρησιακή του ικανότητα απέναντι στις τεχνολογικές εξελίξεις.

«Η έγκαιρη διαμόρφωση του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για την εξισορρόπηση καινοτομίας και προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας θεωρείται παράγοντας καίριας σημασίας. Η συντελούμενη διοικητική αναδιοργάνωση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου του θα συμβάλουν σημαντικά προς την κατεύθυνση αυτή», τόνισε σήμερα η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Πολιτισμού για την ενσωμάτωση της ΤΝ στον Πολιτισμό, η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στο μνημόνιο συνεργασίας με την εταιρεία «Φάρος AI Factory»: «Το Υπουργείο θα συνδράμει αποφασιστικά στη δημιουργία Ελληνικών Χώρων Δεδομένων, για τη Γλώσσα και την Πολιτιστική Κληρονομιά, στη δημιουργία και εκπαίδευση του Ελληνικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου (LLM) βασισμένου σε έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα και στην ανάπτυξη εργαλειοθήκης με σύνολα δεδομένων, υπηρεσίες και μοντέλα ΤΝ, για χρήση από δημόσιους φορείς, ερευνητικά ιδρύματα πολιτιστικούς οργανισμούς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου».

Η Λίνα Μενδώνη με τους Γιάννη Μαστρογεωργίου, Γεώργιο Στάμου, Κωστή Χλουβεράκη και Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου

Αναφέρθηκε, ακόμη, η υπουργός, στην προγραμματική σύμβαση με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με στόχο την αξιοποίηση του ψηφιακού πολιτιστικού αποθέματος του ΥΠΠΟ σε δυναμική και επεκτάσιμη γνωσιακή υποδομή. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ο σχεδιασμός και υλοποίηση γνωσιακών βάσεων (Knowledge Graphs), η εκπαίδευση εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων (LLM) και η ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών συνομιλιακής αλληλεπίδρασης (chatbots) για την υποστήριξη λήψης ανθρωπίνων αποφάσεων με πεδίο εφαρμογής την τεκμηρίωση και διαχείριση των ελληνικών Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς UNESCO, καθώς και χριστιανικών και οθωμανικών μνημείων της ελληνικής επικράτειας.

Στο πλαίσιο της εφαρμογής της νέας στρατηγικής, συγκροτήθηκε στο Υπουργείο μια διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή ΤΝ, που θα έχει συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο στη διαμόρφωση και παρακολούθηση των δράσεων.

Ο Ιωάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Ελληνικής Κυβέρνησης, μέλος του ΔΣ της “ΦΑΡΟΣ AI FACTORY” και της Ειδικής Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης του ΥΠΠΟ, υπογράμμισε ότι η ΤΝ αλλάζει ριζικά τη σχέση ανθρώπου και πολιτισμού, επηρεάζοντας τη δημιουργία, τη συνεργασία και τη συμπαραγωγή ιδεών, ενώ αποτελεί εθνική ευθύνη η διαμόρφωση στρατηγικής που θα ενισχύει τη βιωσιμότητα του πολιτιστικού τομέα.

Ο Δρ. Κωστής Χλουβεράκης, εταίρος της Ernst &Young Ελλάδος, παρουσίασε τις αρχές της στρατηγικής ΤΝ για την πολιτιστική κληρονομιά, τονίζοντας τη σημασία της ηθικής υπευθυνότητας, της διαφάνειας και της αυθεντικότητας των δεδομένων, με στόχο τη δημιουργία ενός «ζωντανού οικοσυστήματος γνώσης» και μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας ΤΝ για τον πολιτισμό.

Η Αναπληρώτρια Διευθύντρια του ΟΠΙ, Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου, ανέδειξε τις προκλήσεις που θέτει η ΤΝ για την πνευματική ιδιοκτησία, τονίζοντας τον κίνδυνο ποιοτικής υποβάθμισης των συστημάτων και τη σημασία της προστασίας μικρότερων γλωσσών, όπως η ελληνική.

Ο καθηγητής Γεώργιος Στάμου (ΕΜΠ) της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ, επισήμανε τους τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης της ΤΝ: μεγάλα προεκπαιδευμένα μοντέλα, μικρότερα εξειδικευμένα μοντέλα και υβριδικά συστήματα, με έμφαση στην παραγωγή αυθεντικού ελληνικού περιεχομένου και στην αξιοποίηση των τεχνολογιών ΤΝ για την αρχαιολογική έρευνα και τις τρισδιάστατες απεικονίσεις. Τόνισε, το πρόβλημα της μεροληψίας των δεδομένων, όχι μόνο γλωσσικά αλλά κυρίως πολιτισμικά, επισημαίνοντας την ανάγκη παραγωγής αυθεντικού ελληνικού περιεχομένου που να αποτυπώνει την ιστορία και τη σύγχρονη ζωή.

Αναδεικνύοντας, τις δυνατότητες της εφαρμογής των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης στον Πολιτισμό (τρισδιάστατες απεικονίσεις, υποστήριξη της αρχαιολογικής έρευνας), ο κ. Στάμου κατέληξε σε τρεις κρίσιμες οριζόντιες προτεραιότητες: Την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, την εκπαίδευση για την κατανόηση της τεχνολογίας, την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής συγκυρίας για την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και του πολιτισμού.

Η επιδίωξη της στρατηγικής για την ΤΝ είναι η μετάβαση του ελληνικού πολιτισμού σε μια δομημένη ψηφιακή υποδομή, ικανή να υποστηρίξει τόσο τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς όσο και τη σύγχρονη παραγωγή, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης τεχνολογικής και οικονομικής πίεσης.

Η ανασκαφική έρευνα στη θαλάσσια αυτή περιοχή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο πενταετούς ερευνητικού προγράμματος που ξεκίνησε το 2022, ως συνέχεια της πιλοτικής έρευνας του 2021, ως συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών και του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, με συμμετέχοντες από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ και την εταιρεία Nordic Maritime Group. Οι αρχαιολογικές έρευνες των ετών 2021-2025 αποκάλυψαν την έκταση και τη φύση μιας μεγάλης τεχνητής λιμενικής εγκατάστασης, ανατολικά της θέσης Καστράκι. Η κύρια κατασκευή αποτελείται από ένα μεγάλο τεχνητό πλάτωμα που βρίσκεται σε αβαθή ύδατα.

Στόχος της ερευνητικής περιόδου του 2025 ήταν η χρονολόγηση και περαιτέρω διερεύνηση των κατασκευών που εντοπίζονται στην κορυφή του υποθαλάσσιου πλατώματος, προκειμένου να προσδιοριστεί ο ρόλος τους. Με μια πρώτη ματιά, το υποθαλάσσιο πλάτωμα φαίνεται να αποτελεί έναν μεγάλο λιθοσωρό. Ωστόσο, μέσα από προσεκτική παρατήρηση του τρισδιάστατου μοντέλου του πλατώματος των ετών 2021 και 2022 (Εικ. 3) και την ενάλια έρευνα, διακρίνονται λιθόκτιστες κατασκευές που ξεχωρίζουν είτε λόγω του σχήματός τους είτε επειδή αποτελούνται από λίθους συγκεκριμένου μεγέθους (Εικ. 4). Για τη χρονολόγηση των κατασκευών αυτών, αποφασίστηκε να μετακινηθούν οι λίθοι από τρεις κατασκευές, προκειμένου να διαπιστωθεί, εάν υπήρχαν μεταξύ τους χρονολογήσιμα αντικείμενα. Εντούτοις, τα χρονολογήσιμα ευρήματα ανάμεσα στους λίθους ήταν ελάχιστα, βρέθηκαν μόνο δύο όστρακα κεραμικής.

Η ερευνητική περίοδος του 2025 αποκάλυψε ότι οι- λίγο πολύ- τετραγωνικές κατασκευές στην κορυφή του πλατώματος πιθανότατα αντιπροσωπεύουν διαφορετικές χρονολογικές φάσεις και αποτελούν, κατά πάσα πιθανότητα τα κατάλοιπα θεμελίων προβλητών, κατασκευασμένων από ξύλινα κασόνια, γεμισμένα με λίθους. Μετά την αποσύνθεση του ξύλου, ό,τι απέμεινε είναι οι λίθοι. Τα πιθανολογούμενα αυτά κασόνια είναι μεταγενέστερα του ίδιου του πλατώματος.

Όπως είχε ήδη επισημανθεί κατά τις προηγούμενες ερευνητικές περιόδους, το ίδιο το πλάτωμα, με τη σαφή επέκτασή του προς τα δυτικά, θεωρείται ότι ανήκει στη Ρωμαϊκή περίοδο, βάσει των θραυσμάτων αμφορέα που εντοπίστηκαν εντός του. Το πλάτωμα, με το οριοθετημένο άκρο του, θυμίζει προκυμαία που αρχικά είχε ανεγερθεί ώστε να εξέχει από την επιφάνεια του νερού. Με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, το κρηπίδωμα αυτό καταβυθίστηκε. Η κατασκευή προβλητών, στερεωμένων με ξυλότυπους θεμελίωσης επάνω σε αυτό το καταβυθισμένο πλάτωμα επέτρεψε τη συνέχιση της χρήσης του χώρου για φόρτωση, εκφόρτωση και επιβίβαση.

Περαιτέρω μελέτες του τρισδιάστατου μοντέλου, σε συνδυασμό με τη χρονολόγηση του υλικού που έχει περισυλλεχθεί κατά τις προηγούμενες ερευνητικές περιόδους, θα αποτελέσουν τη βάση για τη μελλοντική ανάλυση και κατανόηση αυτής της καταβυθισμένης κατασκευής και της χρήσης της στον λιμένα της Ασίνης.

Από ελληνικής πλευράς, τη διεύθυνση της ανασκαφικής έρευνας στη θαλάσσια αυτή περιοχή είχε η Δρ. Παναγιώτα Γαλιατσάτου, Καταδυόμενη Αρχαιολόγος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, και από σουηδικής πλευράς, η Καθηγήτρια Ann-Louise Schallin (Επιστημονική Διευθύντρια, Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης) και ο Δρ. Niklas Eriksson (Διευθυντής Πεδίου, Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης). Συμμετείχαν, επίσης, η κ. Παρασκευή Μίχα, Καταδυόμενη Αρχαιολόγος στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, ο κ. Σπυρίδων Μουρέας, καταδυόμενος εργατοτεχνίτης, ο BA Jens Lindström, από τη Nordic Maritime Group και ο MA Staffan Von Arbin, από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ.

Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στο επιστημονικό περιοδικό των Σουηδικών Ινστιτούτων Αθηνών και Ρώμης, Opuscula, και σε άλλα επιστημονικά περιοδικά.

Τα πλάνα του βίντεο συνοδεύονται από το τραγούδι «Αστέρι στο παράθυρο» (1969), σε σύνθεση Σταύρου Ξαρχάκου και στίχους Ιάκωβου Καμπανέλλη.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Finos Film (@finosfilm_official)

Η Μαρινέλλα, που έφυγε από τη ζωή το απόγευμα της Τετάρτης σε ηλικία 87 ετών, αφήνει πίσω της μια διαδρομή άρρηκτα δεμένη με την ελληνική μουσική και τη μεγάλη οθόνη. Εκτός από τις αμέτρητες εμφανίσεις σε μουσικές σκηνές και κέντρα, η φωνή της «έντυσε» δεκάδες ταινίες της δεκαετίες του 1960, με τα τραγούδια να λειτουργούν συνήθως σαν γέφυρα στην κινηματογραφική πλοκή.

Το 1960, εμφανίζεται μαζί με τον Στέλιο Καζαντζίδη στην ταινία «Η Κυρία Δήμαρχος», όπου τραγουδούν τα «Για μας ποτέ μην ξημερώσει» και «Ζιγκουάλα», ενώ μόνη της ερμηνεύει το «Αλλάξανε τα πράγματα». Δύο χρόνια μετά, στη δραματική ταινία «Κλάψε φτωχή μου καρδιά» τραγουδά πάλι μαζί με τον Καζαντζίδη το «Φεύγω με πίκρα στα ξένα».

Με την κοινή τους πορεία να συνεχίζεται, συμμετέχουν ακόμη στο «Αγγέλους της Αμαρτίας» (1966). Στη συνέχεια, η Μαρινέλλα αναπτύσσει πιο αυτόνομη παρουσία στην οθόνη: στο «Ο πιο καλός ο μαθητής» (1968) τραγουδά το «Σταλιά — σταλιά», ενώ στο δημοφιλές μιούζικαλ «Γοργόνες και Μάγκες» (1968) ερμηνεύει το «Ανοιξε πέτρα», καθιστώντας τα τραγούδια της κομβικά σημεία στην εξέλιξη της ιστορίας.

Το 1969 εμφανίζεται στην κωμωδία «Η Παριζιάνα», ερμηνεύοντας τα «Δώσ’ μου τ’ αθάνατο νερό» και «Ζωγραφισμένα στο χάρτη», ενώ στο «Ο μπλοφατζής» (1969) τραγουδά το «Ποιος είναι αυτός». Πρόκειται για τραγούδια που σύντομα έγιναν διαχρονικά και τα επόμενα χρόνια ερμηνεύτηκαν από πολλούς άλλους καλλιτέχνες, επιβεβαιώνοντας τη δύναμη και τη διάρκεια της μουσικής της παρουσίας στον ελληνικό κινηματογράφο.

Στο φιλμ «Κρίμα το μπόι σου» (1970) του Κώστα Καραγιάννη, η Μαρινέλλα ερμηνεύει το ομότιτλο τραγούδι με μουσική Γιώργου Χατζηνάσιου και στίχους Σεβής Τηλιακού.

Από το σημείο αυτό, οι τεχνικοί μπορούν να ελέγχουν και να καταγράφουν ζωντανά τις συναυλίες που πραγματοποιούνται στο Μέγαρο, αξιοποιώντας εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας.

Το πρωτοποριακό αυτό έργο, που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Τρίτης από την υπουργό Πολιτισμού, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες καλλιτεχνικής παραγωγής της πόλης.

Το νέο κέντρο επιτρέπει τη ζωντανή ηχογράφηση συναυλιών που πραγματοποιούνται στις αίθουσες του Μεγάρου, χωρίς να απαιτείται η μεταφορά πολυμελών ορχηστρών σε εξωτερικά στούντιο, διαδικασία που συνήθως συνεπάγεται υψηλό κόστος και πολύπλοκη μεταφορά εξοπλισμού. Παράλληλα, στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους του στούντιο μπορεί να στηθεί ορχήστρα δωματίου, ενώ υπάρχει και ξεχωριστός χώρος για κρουστά όργανα. Ο τεχνολογικός εξοπλισμός, από την κεντρική κονσόλα μέχρι τα μικρόφωνα και τα ηχεία, είναι τελευταίας γενιάς, γεγονός που καθιστά τη νέα υποδομή μοναδική στη Βόρεια Ελλάδα και ελκυστική για μεγάλες μουσικές παραγωγές.

«Η Θεσσαλονίκη μέσω του Μεγάρου, αποκτά έναν εξαιρετικά σημαντικό χώρο. Το συγκεκριμένο ηχογραφικό κέντρο και το κέντρο επαυξημένης πραγματικότητας δίνουν μια νέα διάσταση στις πολλές δυνατότητες της πόλης και του Μεγάρου», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που πρέπει να αξιοποιηθεί πρωτίστως από την πόλη και, μεταξύ άλλων, από τους εποπτευόμενους φορείς του υπουργείου Πολιτισμού.

«Σκοπός είναι η πλήρης αξιοποίησή του από την ευρύτερη περιοχή, όχι μόνο της χώρας μας αλλά και των βαλκανικών κρατών. Επομένως, το Μέγαρο έχει προικιστεί από το κράτος με ένα εργαλείο το οποίο μπορεί να αποδειχθεί και προσοδοφόρο», πρόσθεσε η υπουργός.

Σύμφωνα με την ίδια, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης διαθέτει πλέον ένα ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό πρόγραμμα και σταδιακά αποκτά και τις απαραίτητες υποδομές, με τις εργασίες συντήρησης και αναβάθμισης που προγραμματίζονται για το επόμενο διάστημα. «Το υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη προχωρήσει σε χρηματοδότηση δύο εκατομμυρίων ευρώ για την αποκατάσταση των συστημάτων ψύξης και θέρμανσης», επισήμανε η κ. Μενδώνη.

Νωρίτερα, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Χρίστος Γαλιλαίας, υπενθύμισε ότι το έργο του νέου Ηχογραφικού Κέντρου εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, με πόρους του οποίου υλοποιήθηκε, ενώ το συνολικό κόστος του ανήλθε σε 1,5 εκατ. ευρώ. «Είναι ένα έργο που θα δώσει τεράστια πνοή στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και θα ενισχύσει την εξωστρέφεια, όχι μόνο του οργανισμού αλλά και ολόκληρης της Θεσσαλονίκης, της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι τεχνολογικές δυνατότητές του «είναι απίστευτες». Παράλληλα ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού για τη συνεχή και ουσιαστική στήριξή της, χάρη στην οποία -όπως είπε, «είμαστε σε θέση να υλοποιούμε έργα που θα αφήσουν σημαντική παρακαταθήκη για τον τόπο».

Για ένα έργο που διαθέτει την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό στον τομέα του πολιτισμού μίλησε και η πρόεδρος του ΔΣ του Μεγάρου Ευγενία Αλεξανδροπούλου – Αιγυπτιάδου. Όπως σημείωσε, το νέο κέντρο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς στόχους του Οργανισμού, δηλαδή την καινοτομία, την εξωστρέφεια σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και την προσβασιμότητα. «Δεν είναι μόνο οι παραστάσεις του Μεγάρου καθολικά προσβάσιμες, αλλά και το νέο μας ηχογραφικό κέντρο», τόνισε, προσθέτοντας ότι το Μέγαρο θα αξιοποιήσει ειδικό κονδύλι και για την προβολή των δυνατοτήτων του.

Τόσο από την πλευρά του υπουργείου όσο και από τη διοίκηση του Μεγάρου υπογραμμίστηκε, επίσης, η συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). O καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ Γεώργιος Παπανικολάου παρουσίασε τις τεχνικές δυνατότητες και τις λεπτομέρειες λειτουργίας του νέου ηχογραφικού κέντρου.

Στην εκδήλωση ήταν παρών ο υφυπουργός Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας, ο Συντονιστής Γραφείου Πρωθυπουργού στη Μακεδονία Γιάννης Παπαγεωργίου, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, βουλευτές, εκπρόσωποι εποπτευόμενων φορέων του ΥΠΠΟ κ.α.

Μετά την τελετή των εγκαινίων ακολούθησε ρεσιτάλ τραγουδιού με τον διεθνώς καταξιωμένο βαρύτονο Δημήτρη Πλατανιά και τη διακεκριμένη πιανίστα Σοφία Ταμβακοπούλου, που αποτέλεσε την πρώτη επίσημη εκδήλωση που ηχογραφήθηκε στις νέες εγκαταστάσεις, σηματοδοτώντας συμβολικά την έναρξη της λειτουργίας τους.
 

Νατάσα Μαστοράκου

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση των εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν το κοινό και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως καμαρίνια, χώρους υγιεινής, εκδοτήριο και αναψυκτήριο, αλλά και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και την ακουστική αναβάθμιση του χώρου.

Οι εργασίες δομικής αποκατάστασης περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ακατάλληλων νεότερων υλικών, τη στερέωση και αποκατάσταση φθαρμένων λίθων, τη συμπλήρωση κενών και τη διόρθωση παραμορφώσεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναστήλωση σημαντικών τμημάτων του μνημείου, όπως τοίχων, του θόλου, του κλιμακοστασίου, καθώς και η αποκατάσταση του νότιου τοίχου της σκηνής και η ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού τοίχου του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στον έλεγχο της αντοχής παλαιότερων επεμβάσεων, καθώς και στην ανάδειξη σημαντικών αρχιτεκτονικών στοιχείων, όπως το σκηνικό οικοδόμημα και τα ψηφιδωτά δάπεδα, τα οποία μέχρι σήμερα δεν είναι ορατά.

Ταυτόχρονα, εξετάζονται παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου, όπως η επίδραση των ηχητικών φορτίων από τις εκδηλώσεις, η διαχείριση των ομβρίων υδάτων και η ενίσχυση των συστημάτων πυροπροστασίας και αποχέτευσης. Στόχος των παρεμβάσεων είναι όχι μόνο η διατήρηση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του Ηρωδείου, αλλά και η διασφάλιση της λειτουργικότητάς του, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί έναν σημαντικό χώρο πολιτισμού για το μέλλον.

Οι επεμβάσεις αφορούν:

1. Στη Σκηνική Αίθουσα, όπου προβλέπεται η αποκατάσταση του περιγράμματός της σε ύψος ικανό να αναδείξει την τρίτη διάστασή της, αλλά και να εξυπηρετήσει την εγκατάσταση των περιοδικών κατασκευών για τη λειτουργία των παραστάσεων.

2. Στο Προσκήνιο, προκειμένου ο χώρος να καταστεί ασφαλής και επισκέψιμος, και η μορφή του να είναι σαφής, ευανάγνωστη και διδακτική.

3. Στα τόξα των παρόδων.

4. Στον κεντρικό μετωπικό τοίχο, όπου προτείνονται συμπληρώσεις για την προστασία του τοίχου, καθώς και την ενοποίηση και αποκατάσταση των αποσπασματικά σωζόμενων στοιχείων της όψης.

5. Στον ανατολικό και στον δυτικό μετωπικό τοίχο.

6. Στο ανατολικό κλιμακοστάσιο, όπου οι αναστηλωτικές επεμβάσεις έχουν στόχο την αποκατάσταση της κίνησης από το Ηρώδειο και τη Στοά του Ευμένους, προς την ανιούσα οδό, προς τον Περίπατο.

7. Στον κάμπυλο τοίχο για την αποκατάσταση του αρχικού περιγράμματος και εν γένει της γεωμετρίας του μνημείου, αναδεικνύοντας αυθεντικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής και της οικοδομικής του διάρθρωσης, που συμβάλλουν στην αναβίωση της κίνησης κατά μήκος του Περιπάτου και εξυπηρετούν τη λειτουργία των εκδηλώσεων.

8. Στο κοίλο, όπου θα συνεχιστεί η συντήρηση των αυθεντικών μαρμάρινων μελών και οι συμπληρώσεις εδωλίων, καθώς αυτά καταπονούνται από τη χρήση του κοινού στη διάρκεια των παραστάσεων.

9. Η αποκατάσταση του Περιπάτου έχει ως στόχο να απαλλάξει τα δυτικώς του Ασκληπιείου αρχαιολογικά κατάλοιπα από τη βλαπτική διέλευση της κυκλοφορίας των επισκεπτών.

10. Η αναστήλωση του ανατολικού κλιμακοστασίου και της ανιούσας οδού προς τον Περίπατο επαναφέρει την αρχική λειτουργική σύνδεση του Ηρωδείου με τη Στοά του Ευμένους.

Οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις στον προαύλιο χώρο και στην περιοχή του άλσους γύρω από το Ωδείο, έχουν στόχο την απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις και τη βελτίωση της λειτουργικότητας και αισθητικής της. Περιλαμβάνει την επέκταση του προαυλίου με δημιουργία υπερυψωμένου πλατώματος και υποκείμενου στεγασμένου χώρου για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και χώρους ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Επίσης, προβλέπονται ανακατασκευές χώρων υγιεινής στο δυτικό άκρο, ανασχεδιασμός των παρόδων του Ηρωδείου, καθώς και δημιουργία νέων λιθοδομών και στεγασμένων χώρων, εντός του άλσους, για την υποστήριξη των εκδηλώσεων. Η μελέτη εστιάζει στη συνύπαρξη λειτουργικότητας, αισθητικής και σεβασμού προς το μνημείο και στο φυσικό περιβάλλον, με αναστρέψιμες παρεμβάσεις και διακριτική ένταξη των μηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Οι μελέτες περιλαμβάνουν, επίσης, την εγκατάσταση ενός νέου, αυτοτελούς και ημικυκλικού φορέα φωτισμού και υποστήριξης, που αντικαθιστά τα υπάρχοντα ικριώματα, συνδυάζοντας αισθητική εναρμόνιση με το μνημείο και ορθολογική οργάνωση φωτισμού. Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης αναβάθμιση των υποδομών ύδρευσης και σύνδεση με τα καμαρίνια και τους χώρους υγιεινής του Ηρωδείου, ενώ το εξωτερικό δίκτυο αποχέτευσης θα ανακατασκευαστεί πλήρως. Η ακουστική μελέτη εξετάζει κατά πόσο ο νότιος τοίχος του Ωδείου του Ηρώδου του Αττικού επηρεάζεται από τον φυσικό και ενισχυμένο ήχο των εκδηλώσεων. Λόγω έλλειψης καθιερωμένων μεθοδολογιών και κοινώς αποδεκτών ορίων ασφαλείας για την «ηχοστατική» συμπεριφορά του χώρου, αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε μια πρωτότυπη, προσαρμοσμένη ερευνητική μεθοδολογία για την αντικειμενική και αναπαραγώγιμη αξιολόγηση των επιπτώσεων.

Μενδώνη: Οι επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού αποτελεί μείζον πολιτιστικό αγαθό για την πόλη των Αθηνών, μεγάλης ιστορικής σημασίας και με αξία υπερτοπικής εμβέλειας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διέπουν και το πλαίσιο των μελετών, κάθε σύγχρονης επέμβασης, επί αυτού. Οι προτεινόμενες επεμβάσεις εναρμονίζονται με τις διεθνώς καταξιωμένες αρχές περί προστασίας των μνημείων, αλλά και της σύγχρονης λειτουργίας ενός μνημείου θεάματος και ακροάματος. Όπως έχουμε ήδη ανακοινώσει, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης του Ηρωδείου θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια, από την έναρξή τους, οπότε το μνημείο θα παραμένει κλειστό. Το Ηρώδειο, σήμερα, παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, τα οποία είναι ανάγκη να αντιμετωπισθούν. Εμφανίζει φθορές, κυρίως στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, καθώς και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Επίσης, παρατηρείται βιοδιάβρωση, από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία, που δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό, ανάπτυξη ριζικού συστήματος, κυρίως στους αρμούς, αλλά και αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων. Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο έναντι της φυσικής και της ανθρωπογενούς φθοράς, βελτιωμένο ως προς την αναγνωσιμότητά του και πλήρως αναβαθμισμένο, σε επίπεδο υποστήριξης των λειτουργικών απαιτήσεων σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με κορυφαίες αυτές του Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, με τις αναστηλωτικές και αρχαιολογικές εργασίες, θα εκπονηθεί ο κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, που σύντομα θα οριστεί για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων και η μέγιστη προστασία του μνημείου».