Δεν ήταν λίγοι αυτοί μάλιστα, που έκαναν λόγο για πισωγύρισμα και για χάσιμο χρόνου. Στα θετικά μπορεί προσμετρηθεί το γεγονός ότι η χώρα μας, για πρώτη φορά, είχε διαρκή και έντονη θεσμική παρουσία, καθώς στις συζητήσεις, εκτός από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, με εντολή του συμμετείχε σύσσωμη η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς επίσης και οι επικεφαλής του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δείχνοντας ότι παραμένει ισχυρή η δέσμευση της Ελλάδας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας, αλλά και για τη συνδιαμόρφωση της διεθνούς κλιματικής πολιτικής.

Βαρύ το κλίμα

Επιβεβαιώνοντας την γλυκόπικρη αίσθηση που άφησε η COP 27 για τα πενιχρά αποτελέσματά της, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης, έχοντας εκπροσωπήσει τη χώρα μας καθ’ όλη τη διάρκεια της Συνόδου, ανέφερε: «Η αλήθεια είναι ότι στις τάξεις των αξιωματούχων της ΕΕ υπάρχει διάχυτη η αίσθηση της απογοήτευσης. Προφανώς, δεν είμαστε εκεί που θα θέλαμε να είμαστε. Για να πετύχουμε τη συγκράτηση της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, θα πρέπει έως το 2030 να έχουμε μείωση των αερίων του θερμοκηπίου κατά 43% σε σχέση με το 2019. Σήμερα, το άθροισμα των δεσμεύσεων των χωρών φθάνει μόλις το 0,3%. Πρόκειται για τεράστια απόκλιση, που δεν μπορεί να γεφυρωθεί χωρίς την πολύ πιο ουσιαστική συμμετοχή όλων των χωρών στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών».

Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Βαρελίδη, «οι αποφάσεις της COP πρέπει να αξιολογούνται στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, όπου πρέπει 200 χώρες με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, προβλήματα και προτεραιότητες να συμφωνήσουν ομόφωνα. Αν σκεφτούμε τη δυσκολία που υπάρχει στο να συμφωνήσουν 27 χώρες με παρόμοια πολιτισμικά, κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά στο πλαίσιο της ΕΕ, αντιλαμβανόμαστε αμέσως τη δυσκολία του εγχειρήματος. Σε κάθε διαπραγμάτευση πρέπει να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες και στόχοι, με βάση τα πραγματικά δεδομένα και ισορροπίες και όχι με βάση το θυμικό».

Επομένως, όπως είπε, «η ψυχρή αποτίμηση των αποτελεσμάτων της COP27, είναι ότι μάλλον πήγε καλύτερα από ό,τι περιμέναμε και από το πώς φαινόταν να εξελίσσεται έως και την προτελευταία μέρα (17/11), δεδομένου δε, ότι εξαρχής υπήρχαν πολύ χαμηλές προσδοκίες. ‘Αλλωστε, μην ξεχνάμε ότι η Σύνοδος των Μερών (COP) της UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο και έχει πολλές ενδιάμεσες συναντήσεις, διαρκείς ομάδες εργασίας κλπ.. Πρόκειται δηλ. για μια συνεχή διαπραγμάτευση. Χρειάζεται υπομονή και προσήλωση στο στόχο».

Όσον αφορά την εξέλιξη της συνόδου, ο γενικός γραμματέας ανέφερε: «Η συζήτηση πάντα έχει δύο βασικούς άξονες: την αύξηση της φιλοδοξίας για μεγαλύτερη μείωση εκπομπών και την αύξηση της δημόσιας και ιδιωτικής κλιματικής βοήθειας (χρηματοδότησης και μεταφοράς τεχνογνωσίας) από τις «πλούσιες» προς τις «φτωχές» χώρες».

Οι στόχοι της Ελλάδας και τα αποτελέσματά της συνόδου

«Οι στόχοι της ΕΕ και ομοίως και της Ελλάδας στη UNFCCC, είναι παγίως, αφενός, η αύξηση της φιλοδοξίας από όλες τις άλλες χώρες, ανεπτυγμένες και μη, και, αφετέρου, η διασφάλιση επαρκούς και στοχευμένης χρηματοδότησης, με αύξηση των χωρών που συνεισφέρουν οικονομικά σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα (και όχι με αυτά του 1992 όταν ξεκίνησαν οι πρώτες διαπραγματεύσεις για το κλίμα) προς τις χώρες που πραγματικά την έχουν ανάγκη, δηλαδή τις λιγότερες αναπτυγμένες και αυτές που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα από την κλιματική αλλαγή, με όρους που διασφαλίζουν την ορθή χρήση των διατιθέμενων πόρων».

Σύμφωνα πάντα με τον αξιωματούχο του ΥΠΕΝ: «Σε ό,τι αφορά στον πρώτο στόχο, δεν υπήρξε ουσιαστική αλλαγή. Παραμένει το αίτημα για ενίσχυσή τους και αυτό αποτυπώνεται στις αποφάσεις της COP. Το αν οι χώρες θα αυξήσουν τις δεσμεύσεις τους για μείωση των εκπομπών, θα φανεί τους αμέσως επόμενους μήνες. Το ότι χρειάστηκε προσπάθεια από πλευράς ΕΕ για τη διατήρηση των ίδιων διατυπώσεων με πέρυσι, σίγουρα δεν προοιωνίζει θετικές εξελίξεις».

Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της χρηματοδότησης, στο οποίο επικεντρώθηκε η COP27, «η δημιουργία ενός Ταμείου για την κάλυψη των ‘απωλειών και ζημιών’ από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, το οποίο δεν επιτρέπει τη δυνατότητα διεκδίκησης αποζημιώσεων και επικεντρώνεται στις πιο ευάλωτες χώρες, ενώ δεν φαίνεται να περιλαμβάνει άλλες χώρες που σήμερα επωφελούνται (όπως π.χ. η Τουρκία η οποία π.χ. το 2019 έλαβε 3,1 δισ. δολάρια ως κλιματική βοήθεια) κρίνεται ως θετική εξέλιξη. Όμως παραμένει ασαφές το ποιες χώρες θα συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση, καθώς και οι κανόνες λειτουργίας του Ταμείου, αφού οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν από εδική επιτροπή και θα συμφωνηθούν στην επόμενη COP».

Σε επιμέρους θέματα, ο κ. Βαρελίδης εξέφρασε την ικανοποίησή του από τη συμπερίληψη στην κύρια απόφαση αναφορών: α) στα νερά, άλλωστε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συντόνισε σχετική συζήτηση που οργανώθηκε από την Αίγυπτο, β) στα πολιτιστικά μνημεία, δεδομένης της ελληνικής πρωτοβουλίας για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα μνημεία και γ) στο ρόλο των ωκεανών και της θάλασσας, δεδομένου ότι η Ελλάδα έχει αναλάβει τη διοργάνωση της 11ης συνόδου για τους ωκεανούς που θα γίνει το 2024 και συμμετείχε σε σχετική παράλληλη εκδήλωση που οργανώθηκε από τις ΗΠΑ.

Στόχος άλλωστε ήταν, η χώρα να έχει μια ενεργό παρουσία σε όλη τη διάρκεια της COP, τόσο με την συμμετοχή του πρωθυπουργού σε σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, και τη διοργάνωση με μεγάλη επιτυχία παράλληλης εκδήλωσης για την απανθρακοποίηση των νησιών, όσο και με την ενεργό συμμετοχή στελεχών της διοίκησης στις διαπραγματεύσεις, στο μέτρο του δυνατού από πλευράς ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.

Ο στόχος της απανθρακοποίησης

«Σε κάθε περίπτωση, η απανθρακοποίηση της οικονομίας θα έρθει μέσα από την εφαρμογή πράσινων τεχνολογιών όπως οι ΑΠΕ, η ηλεκτροκίνηση κλπ., πρώτα από τα πλέον ανεπτυγμένα κράτη και, στη συνέχεια, με την αναπόφευκτη διάχυσή τους στον υπόλοιπο κόσμο, μετάβαση που ευνοείται στην τρέχουσα συγκυρία λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής ενέργειας από συμβατικά καύσιμα».

«Η κυβέρνηση έθεσε εξαρχής ως προτεραιότητα την πράσινη μετάβαση, πετυχαίνοντας τεράστια αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και με επισφράγισμα τη ψήφιση του πρώτου κλιματικού νόμου στην Ελλάδα», ανέφερε ο κ. Βαρελίδης, δίνοντας έμφαση στην εν λόγω στρατηγική επιλογή της χώρας μας.

Το παρασκήνιο: «Γράψε σβήσε» και «κρυφτό»

«Έχουμε ήδη χάσει πολύ χρόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Φρανς Τίμερμανς εκ μέρους της ΕΕ, καθώς απογοήτευση προκάλεσε το γεγονός ότι παρατηρήθηκαν πισωγυρίσματα από την τελευταία COP της Γλασκώβης.

Πέρα από την σχετική απροθυμία για θαρραλέες αποφάσεις των παραδοσιακά μεγάλων ρυπαντών, αλγεινή εντύπωση προκάλεσε το γεγονός, ότι αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα, η Τουρκία, η Ινδονησία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κρύφτηκαν κι αυτές με τη σειρά τους, για ακόμα μία φορά, πίσω από τις «ιστορικές ευθύνες» των αναπτυγμένων χωρών, χωρίς να επιθυμούν να αναλάβουν πρωτοβουλίες για δράση, τη στιγμή που σημειώνουν εκρηκτική αύξηση των εκπομπών διοξειδίου, αν και η αλήθεια είναι ότι διαπιστώνουν ότι τα περιθώρια στενεύουν και για αυτούς.

«Οι πλούσιοι πρέπει να πληρώσουν». Αυτό είναι το βασικό επιχείρημά τους, γι’ αυτό και διατυπώθηκε η δέσμευση για δημιουργία – σε κάποια στιγμή στο μέλλον – του Ταμείου για «απώλειες και ζημιές», με στόχο την υποστήριξη των «ιδιαίτερα ευάλωτων» φτωχών χωρών, καθώς το ζήτημα των χρηματοδοτήσεων τέθηκε στο επίκεντρο των συνομιλιών και των διαπραγματεύσεων.

Η Ελλάδα, η οποία ίσως, για πρώτη φορά είχε μία διαρκή και έντονη παρουσία σε COP, με παρουσία του ίδιου του πρωθυπουργού, πίεσε στο πλαίσιο της ΕΕ για αύξηση της φιλοδοξίας και για ρητή αναφορά σε σταδιακή εξάλειψη των ορυκτών καυσίμων.

Όσον αφορά το παρασκήνιο της Διάσκεψης, η οποία ολοκληρώθηκε με δύο μέρες καθυστέρηση και ύστερα από πολύ «γράψε σβήσε», καθώς το αρχικό κείμενο οδηγούσε τη διεθνή κοινότητα πίσω στο 1992, αντανακλώντας τις απόψεις των G7 και της Κίνας, το κύριο θέμα για τους αναπτυσσόμενους, εξακολουθεί να είναι η χρηματοδότηση από τους αναπτυγμένους. Το κύριο ζητούμενο της ΕΕ και των ΗΠΑ είναι η αύξηση της κλιματικής φιλοδοξίας, η διεύρυνση των χωρών που δίνουν χρήματα και η χρηματοδότηση μονάχα όσων την έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και πληρούν κάποια εχέγγυα χρηστής διοίκησης και ορθής χρήσης των πόρων για την αντιμετώπιση ή την προσαρμογή στην κλιματική κρίση.

Μάλιστα, η ΕΕ πρόκειται να πιέσει, ώστε το Ταμείο να χρηματοδοτεί αυτούς που πραγματικά το έχουν ανάγκη, δηλαδή πολύ φτωχούς και μικρά νησιωτικά κράτη.

Όπως εκτιμάται, στο μέλλον η διάσπαση του μετώπου των αναπτυσσόμενων δεν είναι εύκολη, αφού πολλοί από αυτούς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, λόγω των αναπτυξιακών έργων που αυτή πραγματοποιεί στις χώρες τους, χωρίς πολλές ερωτήσεις σχετικά με διαφάνεια, δημοκρατία, ισότητα των φύλλων κλπ.

«Χαιρετίζω τις προόδους που επιτεύχθηκαν στην COP27, αλλά δεν υπάρχει χρόνος για εφησυχασμό», έγραψε σε μια ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε στο Twitter. «Η διατήρηση της δέσμευσης του 1,5 βαθμού είναι κρίσιμης σημασίας για το μέλλον του πλανήτη μας», ανέφερε και πρόσθεσε: «πρέπει να κάνουμε περισσότερα».

Πριν από την έναρξη της COP27, ο Ρίσι Σούνακ είχε καλέσει τους ηγέτες του κόσμου «να μην υπαναχωρήσουν από την υπόσχεση» να αγωνιστούν για να περιορίσουν την αύξηση της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, που είχε αποφασιστεί στην προηγούμενη διάσκεψη για το κλίμα στη Γλασκώβη, στη Σκωτία.

Ο Ρίσι Σούνακ μετέβη στην COP27, στο Σαρμ ελ-Σέιχ, μετά τις έντονες επικρίσεις που δέχθηκε επειδή είχε ανακοινώσει αρχικά πως δεν θα πήγαινε εκεί λόγω της βεβαρημένης ατζέντας του στο Λονδίνο.

Σήμερα, Κυριακή, η COP27 ενέκρινε ψήφισμα το οποίο προβλέπει κυρίως τη δημιουργία ενός ταμείου για τη χρηματοδότηση των ζημιών που υφίστανται ήδη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής οι «ιδιαίτερα ευάλωτες» χώρες.

Η απόφαση εγκρίθηκε με ομοφωνία στην ολομέλεια της συνέλευσης κατά το κλείσιμο της ετήσιας διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα που διεξήχθη στο αιγυπτιακό θέρετρο Σαρμ ελ-Σέιχ.

Η συμφωνία περιλαμβάνει τη δημιουργία ταμείου ειδικού σκοπού για να καλύπτονται οι «απώλειες και οι ζημίες» των χωρών που είναι πιο «ευάλωτες» στην κλιματική αλλαγή, κάτι που χαρακτηρίζεται νίκη για τις φτωχότερες χώρες καθώς το ζήτημα αποδείχθηκε ιδιαίτερα ακανθώδες.

• Ωστόσο, οι όροι και οι προϋποθέσεις όσον αφορά τη δημιουργία του ταμείου μένουν να αποσαφηνιστούν και δεν θα εγκριθούν παρά στην COP28, που θα διεξαχθεί στα τέλη του 2023 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η απόφαση, που υποδέχθηκαν με επευφημίες πολλές αντιπροσωπείες της ολομέλειας στο κλείσιμο της μαραθώνιας συνόδου αυτής του ΟΗΕ στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου, χαρακτηρίζεται «ιστορική» από όσους την υποστηρίζουν.

Ανοίγοντας τις εργασίες της ολομέλειας, ο πρόεδρος της COP27, ο αιγύπτιος Σαμέχ Σούκρι, «εκλιπάρησε» τις αντιπροσωπείες να εγκρίνουν «το σχέδιο αποφάσεων που θα σας παρουσιάσω», καθώς όλος ο κόσμος «μας παρακολουθεί». «Σας παροτρύνω όλους να αρθείτε στο ύψος των προσδοκιών που εναποτέθηκαν σε εμάς από τη διεθνή κοινότητα, ειδικά από εκείνους που είναι πιο ευάλωτοι παρότι συνέβαλαν λιγότερο στην κλιματική αλλαγή».

• Το κείμενο τονίζει την «άμεση ανάγκη νέων, επιπρόσθετων, προβλέψιμων και επαρκών οικονομικών πόρων για να βοηθηθούν οι αναδυόμενες χώρες που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες» στις συνέπειες, «οικονομικές και μη», της κλιματικής αλλαγής.

Σε αυτούς τους πόρους αναφέρεται ρητώς πως θα συγκαταλέγεται το μελλοντικό «ταμείο κάλυψης των απωλειών και των ζημιών» των αναπτυσσόμενων χωρών, κάτι που ζητούσαν μετ’ επιτάσεων οι αντιπροσωπείες τους.

• Οι ανεπτυγμένες χώρες εναντιώνονταν κατηγορηματικά στην ιδέα να δημιουργηθεί τέτοιο ταμείο ειδικού σκοπού.

Εντέλει, η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέβαλε την Πέμπτη, θεωρητικά την παραμονή της ολοκλήρωσης της διάσκεψης, πρόταση που αποδεχόταν τη δημιουργία ειδικού ταμείου, με προϋπόθεση πως δεν θα αφορά παρά τις «ιδιαίτερα ευάλωτες» χώρες, με άλλα λόγια αποκλείοντας ταχύτατα αναπτυσσόμενα κράτη όπως η Κίνα.

Η ΕΕ ήθελε επίσης να συμπεριληφθεί στο κείμενο αναφορά στη συνεισφορά στο μελλοντικό ειδικό ταμείο της Κίνας.Τόσο η Κίνα, όσο και οι ΗΠΑ, αντίστοιχα η δεύτερη και η πρώτη οικονομία του πλανήτη, δημοσίως τηρούν πολύ διακριτική στάση για το ζήτημα.

Η νέα ρήτρα ορίζει με περισσότερες λεπτομέρειες, σε σχέση με προηγούμενες αναφορές, τις χώρες εκείνες που ενδέχεται να ωφεληθούν από το νέο ταμείο, η σύσταση του οποίου προτάθηκε κατά τις συνομιλίες στο Σαρμ ελ-Σέιχ.

Προς το παρόν, όμως, τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Όπως λένε, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκοπεία αντιπροσώπων, για την παρακολούθηση συνομιλιών, μηνυμάτων και των email τους, παρ’ όλο που η χρήση της είναι να δείξει μια διαδρομή λεωφορείου ή να ενημερώσει για τον καιρό.

«Είναι ένα εργαλείο κατασκοπείας», δήλωσε ο Φρανς Ιμπερτ-Βίερ, επικεφαλής της UBCOM, μιας εταιρείας κυβερνοασφάλειας με έδρα την Ελβετία που πραγματοποίησε τεχνική ανάλυση της εφαρμογής.

«Είναι μια ευκαιρία για την κυβέρνηση να συλλέξει και να επικαιροποιήσει όλα αυτά τα δεδομένα από όλους αυτούς τους ανθρώπους δωρεάν, χωρίς καμία προσπάθεια, μέσα σε δύο εβδομάδες», είπε στο Thomson Reuters Foundation σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε από το Παρίσι.

Η εφαρμογή παραθέτει χρονοδιαγράμματα στις συνομιλίες για το κλίμα και φέρει προφίλ ομιλητών. Ζητά επίσης το όνομα του χρήστη, το email, τον αριθμό κινητού τηλεφώνου, την εθνικότητα και τον αριθμό διαβατηρίου του χρήστη και απαιτεί να είναι ενεργοποιημένη η παρακολούθηση τοποθεσίας.

Η εφαρμογή έχει περισσότερες από 10.000 λήψεις στο Google Play Store, αριθμός που ισοδυναμεί με σχεδόν έναν για κάθε τρεις εγγεγραμμένους στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα στο θέρετρο της Ερυθράς Θάλασσας.

Ωστόσο, ειδικοί στον κυβερνοχώρο υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την ακρόαση συνομιλιών, την ανάγνωση ιδιωτικών email και την παρακολούθηση κειμένων – το είδος της παρακολούθησης που λένε ότι αντιμετωπίζουν συχνά πολλοί Αιγύπτιοι.

Με την ανησυχία να αυξάνεται σε σχέση με την εφαρμογή, το αιγυπτιακό υπουργείο Επικοινωνιών και Τεχνολογίας Πληροφορικής δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο από το Thomson Reuters Foundation.

Ωστόσο, ο ειδικός απεσταλμένος της Αιγύπτου στη Διάσκεψη, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι από σχεδόν 200 χώρες, είπε ότι δεν υπάρχει τίποτα ανάρμοστο ή κρυφό σε αυτό.

«Έγινε αξιολόγηση της κυβερνοασφάλειας και το αντέκρουσε πλήρως», δήλωσε ο Ουάελ Αμπουλμπαγκντ, ειδικός απεσταλμένος της Αιγύπτου COP27, αρνούμενος ότι η εφαρμογή συνιστά απειλή για την ασφάλεια.

Τα Ηνωμένα Έθνη ερευνούν επίσης καταγγελίες για ανάρμοστη συμπεριφορά από Αιγύπτιους αστυνομικούς που παρέχουν ασφάλεια στις συνομιλίες, σύμφωνα με το Associated Press.

Η Αίγυπτος έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα ερωτήματα σχετικά με τις επιδόσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα υπό την προεδρία του Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι, πρώην αρχηγού των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων τονίζουν ότι η πολιτική διαφωνία φιμώνεται και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν φυλακιστεί. Η COP27 επισκιάστηκε περαιτέρω από την υπόθεση του Αλάα Αμπντέλ Φάταχ, ενός φυλακισμένου Αιγύπτιου ακτιβιστή που κάνει απεργία πείνας για να διαμαρτυρηθεί για τις συνθήκες κράτησής του και τις συνθήκες φυλάκισής του.

Συνιστώντας προσοχή, ορισμένες δυτικές κυβερνήσεις έχουν τονίσει στους αξιωματούχους τους να μην κατεβάσουν καν την ηλεκτρονική εφαρμογή, ανέφερε το Politico, εν μέσω φόβων ότι η εφαρμογή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να χακαριστούν email τους, να αναγνωστούν κείμενά τους ή να υποκλαπούν προσωπικές συνομιλίες των αντιπροσώπων.

Στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα συμμετείχαν περισσότεροι από 90 αρχηγοί κρατών, μαζί με χιλιάδες δημοσιογράφους, ακτιβιστές και ηγετικά στελέχη επιχειρήσεων.

«Όλοι πρέπει να ανησυχούν» για το θέμα της παρακολούθησης στην COP27, δήλωσε ο Τόνι Ρόμπερτς, μέλος του Αφρικανικού Δικτύου Ψηφιακών Δικαιωμάτων, μιας ομάδας πίεσης.

Η Αίγυπτος άλλωστε, σύμφωνα με τον Ρόμπερτς, γνωρίζει την “τέχνη” της κρατικής παρακολούθησης, είπε, επικαλούμενος πολλές διακοπές λειτουργίας του διαδικτύου, λογοκρισία του διαδικτυακού περιεχομένου και την συχνά φαινόμενα κατάπνιξης διαφωνούντων.

«Η υποχρεωτική συλλογή λεπτομερών προσωπικών στοιχείων και η υποχρεωτική παρακολούθηση τοποθεσίας στην εφαρμογή COP27 για κινητά τηλέφωνα αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του απορρήτου», είπε μέσω email.

Emails, κείμενα και φωνητικές συνομιλίες σε κίνδυνο

Οι εφαρμογές για τα κινητά τηλέφωνα είναι κοινές σε μεγάλες εκδηλώσεις για να ενημερώνονται οι επισκέπτες, να κοινοποιούνται πληροφορίες και να προστατεύονται άνθρωποι. Αλλά οι εφαρμογές μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά.

Μια εφαρμογή για την παρακολούθηση της Covid-19 στους φετινούς Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Πεκίνο περιείχε ελαττώματα που θα μπορούσαν να εκθέσουν τους συμμετέχοντες σε παραβιάσεις δεδομένων, είτε πρόκειται για στοιχεία διαβατηρίων είτε για ιατρικό ιστορικό, δήλωσε το Citizen Lab, μια υπηρεσία παρακολούθησης της κυβερνοασφάλειας με έδρα το Τορόντο.

Η Κίνα ανέφερε ότι η εφαρμογή της χρησιμοποιήθηκε κυρίως για την παρακολούθηση της υγείας των συμμετεχόντων και ότι ακολούθησε αυστηρούς κανόνες για την προστασία των δεδομένων τους.

Οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές έχουν επίσης πει ότι οι εφαρμογές που αναπτύχθηκαν από το Κατάρ για το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου ενδέχεται να θέτουν κινδύνους για την ιδιωτική ζωή.

Η εφαρμογή COP27 της Αιγύπτου δεν είναι υποχρεωτική για τα μέλη των αντιπροσωπειών, αλλά προωθείται στον ιστότοπο του συνεδρίου ως η επίσημη κυβερνητική εφαρμογή που παρέχει «υπηρεσίες εστιασμένες στους αντιπροσώπους».

«Η εφαρμογή θα είναι εκεί για εσάς σε κάθε βήμα, από την άφιξή σας στην Αίγυπτο μέχρι την αναχώρησή σας», αναφέρεται στην περιγραφή της εφαρμογής στον ιστότοπο του ΟΗΕ.

Η εφαρμογή μπορεί να έχει πρόσβαση στο ημερολόγιο, την κάμερα, το μικρόφωνο και τις επαφές ενός χρήστη και συλλέγει περισσότερα δεδομένα από όσα χρειάζεται, είπε ο Ιμπερτ-Βίερ.

«Όλο το σύστημά σας μπορεί να διαβαστεί από αυτήν την εφαρμογή», είπε. Τα κρυπτογραφημένα αρχεία είναι η εξαίρεση, πρόσθεσε.

Η Μάρουα Φατάφτα, υπεύθυνη πολιτικής για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στην ομάδα ψηφιακών δικαιωμάτων Access Now, δήλωσε ότι είχε δει μια τεχνική ανάλυση της εφαρμογής και την περιέγραψε ως «άκρως διεισδυτική».

«Απαιτεί υπερβολικές παραχωρήσεις δικαιωμάτων, που είναι περιττές και δυσανάλογες με την προβλεπόμενη λειτουργία της, όπως πρόσβαση στην κάμερα του χρήστη, το μικρόφωνο, τη θέση GPS, το email και τους λογαριασμούς χρηστών για εφαρμογές, όπως το WhatsApp», είπε.

«Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία γιατί οι αιγυπτιακές αρχές χρειάζονται αυτή την διεισδυτική πρόσβαση σε άτομα που παρευρίσκονται στην COP27».

Η Άκουα, μια Αφρικανή ακτιβίστρια που παρευρέθηκε στη Διάσκεψη και ζήτησε να μην δημοσιευτεί το επώνυμό της υπό τον φόβο αντιποίνων, είπε ότι έμεινε έκπληκτη από τον αριθμό των αδειών παραχώρησης δικαιωμάτων που ζητά η εφαρμογή.

Την κατέβασε πάραυτα για να έχει πρόσβαση στην ημερήσια διάταξη και στο ωράριο δρομολογίων μέσων μεταφοράς και, στη συνέχεια, την διέγραψε για να προστατεύσει το απόρρητο της.

«Ανησυχούσα για τις (αιγυπτιακές) αρχές που χρησιμοποιούν αυτήν την εφαρμογή για να με παρακολουθούν», είπε στο Thomson Reuters Foundation.

Ο Ολουατόσιν Ογκουνσόλα, ένας επιχειρηματίας από τη Νιγηρία, είπε ότι δεν κατέβασε την εφαρμογή COP27.

«Οι συμμετέχοντες ανησυχούν γιατί απαιτούνται τόσα πολλά δεδομένα», είπε. «Κατέβασα μια άλλη εφαρμογή για μέσα μεταφοράς που δεν απαιτούσε αυτόν τον όγκο δεδομένων».

Λίγες οργανώσεις προάσπισης δικαιωμάτων ή ακτιβιστές προστασίας της ιδιωτικής ζωής εκπλήσσονται.

«Όταν διεξάγεται μια διεθνή διάσκεψη σε αυτό που είναι ουσιαστικά ένα αστυνομικό κράτος, τότε αυτά είναι τα πράγματα που συμβαίνουν», είπε ο Άνταμ Κουγκλ από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αναφερόμενος σε μαζικές παρακολουθήσεις στην COP27.

Σε ένα email που εστάλη χθες Σάββατο, η BKA προειδοποίησε τα μέλη της γερμανικής αντιπροσωπείας για «φανερή και για κρυφή παρακολούθηση μέσω λήψης φωτογραφιών και μέσω βιντεοσκοπήσεων» από Αιγύπτιους πράκτορες, είπε ένα από τα άτομα που επικαλέστηκε το email.

Τα σχόλια την περασμένη εβδομάδα του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς για τις επιδόσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αίγυπτο προκάλεσαν την απειλή παρακολούθησης, είπε αυτό το άτομο.

Το Reuters δεν είδε το email που έστειλε η αστυνομία. Δύο άλλοι αξιωματούχοι στη Γερμανία επιβεβαίωσαν την ύπαρξη της προειδοποίησης, αν και αρνήθηκαν να διευκρινίσουν τη συγκεκριμένη διατύπωσή της.

Δεν υπήρξε άμεση ανταπόκριση σε αιτήματα για σχόλια από την αιγυπτιακή προεδρία της COP27 ή την κρατική υπηρεσία πληροφοριών, η οποία χειρίζεται τις σχέσεις με ξένα μέσα ενημέρωσης.

Ένας εκπρόσωπος της γερμανικής αστυνομίας αρνήθηκε να σχολιάσει.

Στην προειδοποίηση, η αστυνομία ανέφερε ότι συνομιλίες των αντιπροσώπων ενδέχεται να ηχογραφηθούν και ότι άτομα που πρόσκεινται στο αιγυπτιακό κράτος μπορεί να προσπαθήσουν να διακόψουν εκδηλώσεις που οργανώθηκαν από τους Γερμανούς «μέσω προκλητικών ενεργειών», ανέφερε μια από τις πηγές επικαλούμενη το email.

Τρεις Γερμανοί συμμετέχοντες στην COP27, από μη κυβερνητικές οργανώσεις και τον κλάδο της βιομηχανίας, δήλωσαν ότι έλαβαν προφορικές προειδοποιήσεις από άλλους συμμετέχοντες και αντιπροσωπείες για πιθανή παρακολούθηση.

Δύο μέλη μκο δήλωσαν στο Reuters ότι παρατήρησαν μια ύποπτη δραστηριότητα σε κάποιες περιστάσεις τις τελευταίες ημέρες, συμπεριλαμβανομένης φωτογράφισης και παρακολούθησης. Η μία περίπτωση αφορούσε την Ζούζαν Σέρμπαουτ της γερμανικής ομοσπονδίας για την προστασία του περιβάλλοντος και της φύσης. Μια άλλη περίσταση αφορούσε το Climate Action Network. Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τους ισχυρισμούς αυτούς.

Ένας αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας τόνισε ότι αναμένει οι συμμετέχοντες να «μπορούν να εργαστούν και να διαπραγματευτούν υπό ασφαλείς συνθήκες».

«Για τον σκοπό αυτό, βρισκόμαστε σε συνεχή επικοινωνία με την αιγυπτιακή πλευρά», είπε ο αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο να μην κατονομαστεί.

Την περασμένη Τρίτη, ο Σολτς δήλωσε ότι έθεσε στους οικοδεσπότες του COP27 το ζήτημα του φυλακισμένου απεργού πείνας Αλάα Άμπντελ Φάταχ, ενός εξέχοντος ακτιβιστή και blogger που καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια κάθειρξης με την κατηγορία της διάδοσης ψευδών ειδήσεων.

«Πρέπει να ληφθεί μια απόφαση, πρέπει να καταστεί δυνατή η αποφυλάκιση, ώστε να μην πεθάνει ο απεργός πείνας», είπε ο Σολτς σε δημοσιογράφους.

Η κυβέρνηση της Αιγύπτου ανέφερε ότι οι αρχές των φυλακών θα παράσχουν στον Άμπντελ Φάταχ υγειονομική περίθαλψη.

Θα μπορέσει η ανθρωπότητα να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις από τις οποίες εξαρτάται σε τελικό βαθμό η επιβίωσή της; Πρόκειται για ένα από τα θεμελιώδη ερωτήματα που ετέθησαν στην Cop27, την 27η Διάσκεψη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, η οποία μόλις άρχισε τις εργασίες της στην Αίγυπτο.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δηλώνει ξεκάθαρα και, ταυτόχρονα, υπενθυμίζει πως, αν οι πλούσιες χώρες δεν μπορέσουν να οδηγηθούν σε μια ιστορική συμφωνία με τις φτωχές για το κλίμα, τότε θα είμαστε καταδικασμένοι.

Ο Α. Γκουτέρες δεν αστοχεί, αφού ο πόλεμος, η πείνα, οι επιδημίες επανήλθαν στον αιώνα μας, στις αρχές του 21ου αιώνα. Κι αυτό συμβαίνει, ενώ πιστεύαμε ότι ήμασταν προστατευμένοι από την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογία και ότι είχαμε αντλήσει τα αναγκαία διδάγματα από τα θλιβερά μαθήματα του παρελθόντος.

Ο γενοκτονικής υφής που διεξάγεται, αυτήν την ώρα, από τη Ρωσία στα εδάφη της Ουκρανίας, μας δείχνει τη βαρβαρότητά του: σφαγές, βομβαρδισμοί ενεργειακών υποδομών, καταστροφές υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Το μοιραίο καραδοκεί για τους αρρώστους, τα παιδιά, τους ηλικιωμένους. Το ίδιο επαναλαμβάνεται και ισχύει και σε άλλες χώρες, όπως είναι η Συρία ή η Υεμένη.

Στην τρέχουσα πανδημία, η οποία δείχνει να υποχωρεί, προστίθεται ακόμη και η χολέρα στον Λίβανο και στη Συρία. Η εξαπλωμένη έλλειψη τροφίμων, ο λιμός, μαίνεται και ισοπεδώνει ολόκληρες χώρες. Η Αιτή, το Αφγανιστάν και η Υεμένη είναι ορισμένες από αυτές. Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών προειδοποιεί στην επίσημη ιστοσελίδα του για τον λιμό, που αγγίζει πλέον 47 εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο. OHE7

Επιπλέον, οι πόλεμοι και η σκόπιμη εμπλοκή στη διακίνηση σιτηρών από τη Ρωσία, καθώς και οι φυσικές καταστροφές που αποδίδονται στην υπερθέρμανση του πλανήτη, επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθιστούν την εικόνα δυστοπική.

Την ίδια στιγμή, στο παγκόσμιο επισιτιστικό πρόγραμμα, που είναι προσβάσιμο σε όλους, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «τα πράγματα θα χειροτερέψουν εάν δεν υπάρξει μια ευρείας κλίμακας, συντονισμένη προσπάθεια για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων».

Ο κόσμος είναι εν πολλοίς κατακερματισμένος και αναδύεται καθημερινά μπροστά στα μάτια μας, αν δεν επιθυμούμε να εθελοτυφλούμε. Ας φέρνει αντιμέτωπους με νέες προκλήσεις, όπως είναι οι αλλεπάλληλες μεταναστευτικές ροές και η ανισορροπία μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών του Βορρά και των αναπτυσσόμενων χωρών του Νότου.

Μια εύκολη αντίδραση, στην οποία έχουμε εθιστεί, είναι η αδιαφορία. Όμως, όπως ανέφερε και ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, αυτή η αδιαφορία αποτελεί παρελθόν, αφού η ενεργειακή κρίση, οι ατελείωτοι καύσωνες και οι θεαματικά απότομες αλλαγές στη θερμοκρασία είναι, πλέον, μέρος της καθημερινότητάς μας.

Ο κόσμος είναι εν πολλοίς κατακερματισμένος και αναδύεται καθημερινά μπροστά στα μάτια μας, αν δεν επιθυμούμε να εθελοτυφλούμε. Ας φέρνει αντιμέτωπους με νέες προκλήσεις, όπως είναι οι αλλεπάλληλες μεταναστευτικές ροές και η ανισορροπία μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών του Βορρά και των αναπτυσσόμενων χωρών του Νότου.

Μια εύκολη αντίδραση, στην οποία έχουμε εθιστεί, είναι η αδιαφορία. Όμως, όπως ανέφερε και ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, αυτή η αδιαφορία αποτελεί παρελθόν, αφού η ενεργειακή κρίση, οι ατελείωτοι καύσωνες και οι θεαματικά απότομες αλλαγές στη θερμοκρασία είναι, πλέον, μέρος της καθημερινότητάς μας.