Σπύρος Σιδέρης

Σε μια κοινωνία όπου η υποχρεωτική κάλυψη των μαλλιών ισχύει εδώ και δεκαετίες, η δημόσια τηλεοπτική προβολή τέτοιων εικόνων δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Ήταν μια ρωγμή στο αυστηρό πλαίσιο ή απλώς μια καλοστημένη σκηνή επικοινωνιακής διαχείρισης;

Τι ισχύει με το χιτζάμπ στο Ιράν

Η χρήση του χιτζάμπ είναι νομικά υποχρεωτική στο Ιράν από το 1979, αμέσως μετά την επικράτηση της επανάστασης που οδήγησε στην ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Για δεκαετίες, η παραβίαση του κανόνα μπορούσε να επιφέρει από πρόστιμα έως συλλήψεις. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες –ιδίως στην πρωτεύουσα– αυξάνονται τα περιστατικά γυναικών που κυκλοφορούν χωρίς να καλύπτουν τα μαλλιά τους, σε μια σιωπηρή αλλά ορατή αμφισβήτηση της επιβολής.

Οι συνεντεύξεις και το «για πρώτη φορά»

Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε συνεντεύξεις από τις φετινές πορείες, στις οποίες γυναίκες χωρίς μαντίλα δήλωναν στήριξη στις αρχές. Σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες στιγμές, μια ανώνυμη γυναίκα, με τα μαλλιά της πιασμένα σε κότσο, εξήγησε ότι συμμετείχε «για να δείξει πως η αντίσταση είναι ζωντανή στο όνομα του Ιράν». Όταν ρωτήθηκε ποιο μήνυμα στέλνει στους «εχθρούς», απάντησε: «Ή θάνατος ή πατρίδα». Η εικόνα αυτή κυκλοφόρησε γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πυροδοτώντας αντικρουόμενες ερμηνείες.

Κατηγορίες για υποκρισία και το βάρος της μνήμης

Για τους επικριτές του καθεστώτος, η τηλεοπτική προβολή γυναικών χωρίς χιτζάμπ συνιστά ένδειξη υποκρισίας. Το επιχείρημα είναι απλό: πώς είναι δυνατόν να διώκονται καθημερινά γυναίκες για παραβίαση της νομοθεσίας περί ενδυμασίας, ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το κράτος να επιλέγει να προβάλλει παρόμοιες εικόνες σε μια εθνική γιορτή;

Στα social media, αρκετοί χρήστες επανέφεραν στη μνήμη την υπόθεση της Μαχσά Αμινί, της νεαρής Κούρδισσας που πέθανε το 2022 ενώ βρισκόταν υπό κράτηση, μετά τη σύλληψή της για παραβίαση του ενδυματολογικού κώδικα. Ο θάνατός της είχε πυροδοτήσει μαζικές διαδηλώσεις, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν με εκτεταμένη καταστολή.

«Βαλβίδα αποσυμπίεσης» ή μήνυμα αλλαγής;

Ο Τζέισον Μπρόντσκι, διευθυντής πολιτικής της αμερικανικής οργάνωσης «Ενωμένοι κατά του Πυρηνικού Ιράν», εκτίμησε ότι η προβολή ακάλυπτων γυναικών λειτουργεί ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης», τόσο για το εσωτερικό όσο και για το εξωτερικό ακροατήριο. Με άλλα λόγια, πρόκειται –κατά την άποψή του– για μια ελεγχόμενη εικόνα ευελιξίας, που δεν συνεπάγεται απαραίτητα αλλαγή πολιτικής.

Η «βιτρίνα» και η καθημερινή επιβολή

Παρόμοιο τόνο είχε και η δημοσιογράφος και συγγραφέας ιρανικής καταγωγής Γκολινέ Ατάι, η οποία υποστήριξε ότι, παρά τις εικόνες, η επιβολή του υποχρεωτικού χιτζάμπ συνεχίζεται «με πιο ύπουλους τρόπους». Για την ίδια, το καθεστώς ενδιαφέρεται πρωτίστως για την εικόνα και τη βιτρίνα, ιδιαίτερα σε στιγμές αυξημένης διεθνούς προσοχής.

Η διεθνής διάσταση και η πολιτική εκμετάλλευση

Στο μεταξύ, η υπόθεση πήρε και διεθνή διάσταση. Ο επίσημος λογαριασμός της ισραηλινής κυβέρνησης στα περσικά στην πλατφόρμα «Χ» ανάρτησε στιγμιότυπα από τα επίμαχα πλάνα, θέτοντας το ερώτημα γιατί η Μαχσά Αμινί έχασε τη ζωή της, εφόσον εμφανίζονται πλέον γυναίκες χωρίς μαντίλα στην κρατική τηλεόραση. Η πολιτική εκμετάλλευση του θέματος, εντός και εκτός Ιράν, ήταν αναμενόμενη.

Η περίπτωση της Μπούσρα Σέιχ και η «παγίδα» του στιγμιότυπου

Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε και η παρουσία της Βρετανίδας μουσουλμάνας σχολιάστριας πακιστανικής καταγωγής Μπούσρα Σέιχ, η οποία δημοσίευσε βίντεο από την Τεχεράνη δηλώνοντας ότι περπάτησε «σε όλη τη συγκέντρωση χωρίς χιτζάμπ».

Η ίδια παρουσίασε την εμπειρία της ως απόδειξη ότι «η πραγματικότητα είναι διαφορετική από την εικόνα που μεταδίδεται στη Δύση».

Ωστόσο, η ιρανή ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Μασίχ Αλινετζάντ απάντησε ότι μόνο «ένας αφελής» μπορεί να θεωρήσει μια οργανωμένη κρατική εκδήλωση ως αυθεντικό δείγμα ελευθερίας.

Τι σημαίνει τελικά – και ποια είναι η πραγματικότητα

Πού βρίσκεται, λοιπόν, η αλήθεια; Η πραγματικότητα στο Ιράν είναι πιο σύνθετη από τα στιγμιότυπα μιας τηλεοπτικής μετάδοσης. Από τη μία πλευρά, είναι γεγονός ότι ολοένα και περισσότερες γυναίκες αμφισβητούν έμπρακτα τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του χιτζάμπ, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα. Από την άλλη, οι νομικές διατάξεις δεν έχουν καταργηθεί, ενώ οι μηχανισμοί επιβολής εξακολουθούν να υφίστανται, έστω και με διαφοροποιημένη ένταση.

Η επιλογή της κρατικής τηλεόρασης να προβάλλει γυναίκες χωρίς κάλυψη κεφαλής μπορεί να ιδωθεί ως ένδειξη τακτικής προσαρμογής: μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ένα πρόσωπο μεγαλύτερης ανεκτικότητας, χωρίς όμως να αγγίζονται οι θεμελιώδεις δομές του συστήματος. Στο Ιράν του 2026, η εικόνα και η ουσία δεν ταυτίζονται πάντα – και συχνά κινούνται παράλληλα, χωρίς να συναντώνται.

Για τον εξωτερικό παρατηρητή, η πρόκληση είναι να μην παγιδευτεί ούτε στον απόλυτο κυνισμό ούτε στην αφελή αισιοδοξία. Οι εικόνες των γυναικών χωρίς χιτζάμπ στην κρατική τηλεόραση δεν σημαίνουν απαραίτητα μεταρρύθμιση. Δεν είναι όμως και αμελητέες. Αντικατοπτρίζουν μια κοινωνία σε μετάβαση, όπου οι πιέσεις από τα κάτω και οι υπολογισμοί από τα πάνω συνδιαμορφώνουν ένα πεδίο διαρκούς διαπραγμάτευσης.

Και ίσως εκεί, ανάμεσα στην επίσημη αφήγηση και την κοινωνική πραγματικότητα, να κρύβεται το πραγματικό ερώτημα: πόσο μπορεί να αλλάξει μια κοινωνία πριν αλλάξει και ο νόμος;

Σπύρος Σιδέρης

Από τους φοιτητές του 1999 έως το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», οι διαμαρτυρίες στο Ιράν αποτυπώνουν τη σταδιακή μετατόπιση των διεκδικήσεων από την πολιτική νομιμοποίηση προς την κοινωνική ελευθερία και την καθημερινή αξιοπρέπεια.

Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979: Η απαρχή μιας νέας εποχής

Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 υπήρξε τομή στην ιστορία του Ιράν και ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. Ξεκίνησε ως ένα μαζικό λαϊκό κίνημα εναντίον του αυταρχικού καθεστώτος του σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, με αιτήματα που συνδύαζαν κοινωνική δικαιοσύνη, εθνική ανεξαρτησία και πολιτικές ελευθερίες. Στην πορεία, όμως, η επανάσταση κατέληξε στη συγκρότηση ενός θεοκρατικού συστήματος, βασισμένου στη θεωρία της Βελαγιάτ ε Φακίχ (εξουσία του ισλαμικού νομομαθούς), υπό την ηγεσία του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί.

Η αποχώρηση του σάχη τον Ιανουάριο του 1979 και η ουδετερότητα του στρατού τον Φεβρουάριο άνοιξαν τον δρόμο για την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, μετά από δημοψήφισμα. Ωστόσο, η νέα πολιτική τάξη πραγμάτων δεν έμελλε να εξαλείψει τις κοινωνικές αντιφάσεις· αντίθετα, εγκαινίασε έναν μακρύ κύκλο εντάσεων ανάμεσα στην εξουσία και μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.

Οι φοιτητικές εξεγέρσεις του 1999: Η πρώτη ρωγμή

Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις του 1999 αποτέλεσαν την πρώτη σοβαρή εσωτερική κρίση του συστήματος μετά τον πόλεμο με το Ιράκ. Αφορμή στάθηκε το κλείσιμο της μεταρρυθμιστικής εφημερίδας «Σαλάμ», όμως τα αιτήματα γρήγορα ξεπέρασαν το ζήτημα της ελευθερίας του Τύπου. Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, εξελίχθηκαν σε ευρύτερη αμφισβήτηση της κρατικής καταστολής και της πολιτικής ασφυξίας.

Η βίαιη επέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας και της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ κατέστειλε τις κινητοποιήσεις, αλλά άφησε πίσω της ένα σαφές μήνυμα: η νεολαία του Ιράν δεν ήταν πλέον διατεθειμένη να αποδέχεται σιωπηλά τα όρια που έθετε το σύστημα.

Το Πράσινο Κίνημα του 2009: «Πού είναι η ψήφος μου;»

Το Πράσινο Κίνημα του 2009 υπήρξε η μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση για την Ισλαμική Δημοκρατία μετά το 1979. Η αμφισβητούμενη επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις εκατομμυρίων πολιτών, με κεντρικό σύνθημα το «Πού είναι η ψήφος μου;». Το κίνημα, με ηγετικές μορφές όπως ο Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί, εξέφρασε τη διεκδίκηση εκλογικής διαφάνειας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Η καταστολή υπήρξε εκτεταμένη, με συλλήψεις, περιορισμούς στο διαδίκτυο και κατ’ οίκον περιορισμό ηγετών της αντιπολίτευσης. Παρά την υποχώρησή του, το Πράσινο Κίνημα κατέγραψε για πρώτη φορά τη δύναμη της ψηφιακής κινητοποίησης και των κοινωνικών δικτύων στο Ιράν.

Οικονομικές εξεγέρσεις: 2017–2018 και 2019

Από το 2017 και μετά, οι διαμαρτυρίες στο Ιράν απέκτησαν έντονο οικονομικό χαρακτήρα. Η αύξηση της ανεργίας, ο πληθωρισμός και οι διεθνείς κυρώσεις οδήγησαν σε κινητοποιήσεις με σύνθημα «Όχι στην ακρίβεια», οι οποίες εξαπλώθηκαν από την περιφέρεια προς τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Το 2019, η αιφνιδιαστική αύξηση της τιμής των καυσίμων πυροδότησε μία από τις πιο βίαιες εξεγέρσεις των τελευταίων δεκαετιών. Οι αρχές απάντησαν με σχεδόν καθολικό μπλακάουτ στο διαδίκτυο και σκληρή καταστολή, με διεθνείς οργανώσεις να κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς.

Η υπόθεση Μαχσά (Τζίνα) Αμινί και το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»

Το 2022, ο θάνατος της Μαχσά (Τζίνα) Αμινί υπό κράτηση της αστυνομίας ηθών, λόγω της υποτιθέμενης μη συμμόρφωσής της με τον υποχρεωτικό χίτζαμπ, πυροδότησε τη βαθύτερη κοινωνική εξέγερση των τελευταίων ετών. Το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» ξεπέρασε τα σύνορα του Ιράν και ανέδειξε το ζήτημα των δικαιωμάτων των γυναικών ως κεντρικό πολιτικό αίτημα.

Οι διαδηλώσεις έλαβαν χαρακτηριστικά πολιτισμικής και υπαρξιακής σύγκρουσης με το καθεστώς, ενώ η καταστολή υπήρξε εκ νέου σφοδρή, με εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις.

Ένα διαρκές ερώτημα για το μέλλον

Σχεδόν μισό αιώνα μετά την Ισλαμική Επανάσταση, οι λαϊκές εξεγέρσεις στο Ιράν καταδεικνύουν ότι η κοινωνία παραμένει σε συνεχή διαπραγμάτευση με την εξουσία. Παρότι καμία από αυτές τις κινητοποιήσεις δεν οδήγησε σε ανατροπή του συστήματος, όλες άφησαν αποτυπώματα, μετατοπίζοντας τα όρια του δημόσιου λόγου και της συλλογικής συνείδησης.

Η Τουρκάλα ανέβασε το βίντεο στο X στις 31 Οκτωβρίου με τη λεζάντα: «Μια σκηνή από το να είσαι γυναίκα στο Ιράν», που δείχνει τον άνδρα, ο οποίος φαινόταν να είναι στρατιώτης, να την παρενοχλεί στο πεζοδρόμιο.

Στο βίντεο, η 25χρονη αντεπιτίθεται, αναγκάζοντάς τον να φύγει.

Μετά τη δημοσίευση του βίντεο, ο λογαριασμός της έκλεισε.

Προηγουμένως, είχε συλληφθεί κατά τη διάρκεια του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» τον Σεπτέμβριο του 2022, καταδικάστηκε σε πάνω από έξι χρόνια φυλάκιση και αφέθηκε ελεύθερη τον Φεβρουάριο του 2023, αφού της χορηγήθηκε αμνηστία.

The #IRGC Intelligence Organization of the #Iran's Islamic Regime has kidnapped #RoshanakMolaeiAlishah, the #Iranian woman who confronted an IRGC soldier over sexual harassment in #Tehran a few days ago. She is possibly being tortured in order to appear on the state TV of the… pic.twitter.com/C3LVXkUEub

— Babak Taghvaee – The Crisis Watch (@BabakTaghvaee1) November 11, 2024

Η Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Hengaw, μια κουρδική ΜΚΟ με έδρα τη Νορβηγία, αποκάλυψε ότι η Ροσανάκ έχει συλληφθεί από τις δυνάμεις ασφαλείας και η τύχη της παραμένει άγνωστη. Η οργάνωση πρόσθεσε ότι μέχρι τώρα οι προσπάθειες της οικογένειάς της να εντοπίσουν το πού βρίσκεται δεν είχαν αποτέλεσμα.Στο παρελθόν, είχε επίσης συλληφθεί και φυλακιστεί για τη συμμετοχή της στις διαδηλώσεις του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», μετά τη δολοφονία της 22χρονης Μάχσα (Τζίνα) Αμινί κατά την κράτησή της.

Roshanak Molaei Alishah, a 25-year-old woman and opponent of the mandatory hijab, was recently detained on November 3 after posting a video in which she confronted a man on a motorcycle who was harassing her. Her current whereabouts and condition remain unknown.

She shared the… pic.twitter.com/EhqVA4eCY0

— Center for Human Rights in Iran (@ICHRI) November 12, 2024

Το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν ανέφερε ότι το θύμα συνελήφθη στις 3 Νοεμβρίου, αφού δημοσίευσε το βίντεο στο οποίο αντιμετωπίζει τον άνδρα που την παρενόχλησε. Στις ημέρες που ακολούθησαν, το βίντεο διαγράφηκε και ο λογαριασμός της ανεστάλη.

Ακόμα μια σκιώδης υπόθεση στο Ιράν

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, προκάλεσε σοκ η είδηση της αυτοκτονίας μιας 16χρονης στο Ιράν, η οποία έβαλε τέλος στη ζωή της αφού απειλήθηκε με αποβολή όταν καταγράφηκε να χορεύει χωρίς να φοράει χιτζάμπ.

Οι τελευταίες στιγμές της Αρεζού Καβάρι όπως ήταν το όνομα της 16χρονης αποτυπώνονται σε φωτογραφία στην οποία φέρεται να είναι η ίδια στην άκρη ενός κτηρίου λίγο πριν βουτήξει στο κενό. O θάνατος της Αρεζού, η οποία είχε καταγωγή από το Αφγανιστάν και ζούσε στην πόλη Σαράρι, επιβεβαιώθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης της Τεχεράνης στην οποία καταγράφεται ότι η 16χρονη «τραυματίστηκε λόγω της πτώσης της από ένα κτήριο. Μεταφέρθηκε άμεσα σε νοσοκομείο όπου παρά τις προσπάθειες των γιατρών, κατέληξε».

Λίγες ημέρα νωρίτερα από αυτό, Ιρανή φοιτήτρια συνελήφθη γιατί έβγαλε τα ρούχα της ως ένδειξη διαμαρτυρίας, καθώς δέχθηκε επίθεση από την αστυνομία ηθικής στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Αζάντ της Τεχεράνης. Οι αρχές επέπληξαν τη νεαρή γυναίκα λέγοντας πως δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ.

Η γυναίκα, είχε παρενοχληθεί μέσα στους χώρους του πανεπιστημίου της Τεχεράνης από μέλη της πολιτοφυλακής Basij που της έσκισαν τη μαντίλα και τα ρούχα, σύμφωνα με αναφορές πολλών ειδησεογραφικών πρακτορείων και καναλιών κοινωνικής δικτύωσης εκτός Ιράν. Στη συνέχεια η κοπέλα έβγαλε ότι είχε απομείνει αποτα ρούχα της σε ένδειξη διαμαρτυρίας και κάθισε έξω από το πανεπιστήμιο μόνο με το εσώρουχά της. Στη συνέχεια όπως φαίνεται στα βίντεο περπατούσε στον δρόμο προς έκπληξη των περαστικών.

Η αστυνομία έλαβε εντολή να κατασχεθεί το αυτοκίνητό της, λένε ακτιβιστές, λόγω προηγούμενης παραβίασης του νόμου περί μαντίλας του Ιράν, επειδή η 31χρονη έδειξε τα μαλλιά της δημόσια ενώ οδηγούσε.

Τώρα, ανίκανη να περπατήσει και καθηλωμένη σε ένα κρεβάτι σε ένα αστυνομικό νοσοκομείο, η Αρεζού Μπαντρί– μητέρα δύο παιδιών – είναι το τελευταίο θύμα της εκ νέου καταστολής του Ιράν για τις μαντίλες ή τα χιτζάμπ. Ο πυροβολισμός της σημειώθηκε σχεδόν δύο χρόνια αφότου η 22χρονη Μαχσά Αμίνι πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση για φερόμενη παραβίαση της μαντίλας, πυροδοτώντας πανεθνικές διαμαρτυρίες για τα δικαιώματα των γυναικών και κατά της θεοκρατίας της χώρας.

Καθώς πλησιάζει η επέτειος της 16ης Σεπτεμβρίου από τον θάνατο της Αμίνι, ο νέος μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υποσχέθηκε να διευκολύνει την επιβολή του νόμου για τη μαντίλα. 

«Το έχουν αναβαθμίσει σε πιο σοβαρό έγκλημα, όπου η αστυνομία επιτρέπεται βασικά να πυροβολεί για να σκοτώσει», δήλωσε ο Χαντί Γκαεμί, εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν με έδρα τη Νέα Υόρκη. «Αυτός είναι πραγματικά ένας πόλεμος κατά των γυναικών».

Ο πυροβολισμός της Μπαντρί σημειώθηκε γύρω στις 11 το βράδυ. Στις 22 Ιουλίου κατά μήκος ενός παραλιακού δρόμου στη βόρεια επαρχία Μαζανταράν του Ιράν, καθώς πήγαινε σπίτι από το σπίτι ενός φίλου με την αδερφή της, λένε ακτιβιστές.

Μια σύντομη αναφορά που δημοσιεύτηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA του Ιράν επικαλέστηκε τον αστυνομικό συνταγματάρχη Αχμάντ Αμίνι να λέει ότι οι αστυνομικοί της περιπολίας διέταξαν ένα όχημα με φιμέ τζάμια να σταματήσει, αλλά δεν το έκανε. Δεν έκανε καμία αναφορά στην παραβίαση του χιτζάμπ ή στην ειδοποίηση κατάσχεσης.

Οι αστυνομικοί φαίνεται να πυροβόλησαν πρώτα τα λάστιχα του αυτοκινήτου της Μπαντρί, σύμφωνα με την ομάδα Ακτιβιστές Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν, η οποία μίλησε με άτομα που γνώριζαν τον πυροβολισμό. Καθώς οη Μπαντρί συνέχιζε να οδηγεί, οι αστυνομικοί πυροβόλησαν το όχημα, είπε η ομάδα. Οι πυροβολισμοί διαπέρασαν τον πνεύμονά της και κατέστρεψαν τη σπονδυλική της στήλη.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία του Ιράν, η αστυνομία πρέπει να πυροβολήσει έναν προειδοποιητικό πυροβολισμό και στη συνέχεια να βάλει στόχο να πληγώσει κάτω από τη μέση πριν πυροβολήσει δυνητικά θανατηφόρο στο κεφάλι ή στο στήθος ενός υπόπτου. Εάν ο ύποπτος οδηγεί, οι αστυνομικοί συνήθως στοχεύουν πρώτα στα ελαστικά.

Ο λόγος για τον οποίο η αστυνομία σταμάτησε αρχικά το αυτοκίνητο της Μπαντρί παραμένει ασαφές, αν και οι ακτιβιστές το κατηγορούν στην ειδοποίηση κατάσχεσης για την παραβίαση του χιτζάμπ. Είναι επίσης άγνωστο εάν κάποιο αστυνομικό όχημα στο σημείο είχε κάμερα που κατέγραψε τον πυροβολισμό ή αν κάποιος αστυνομικός φορούσε κάμερα σώματος.

Δεν υπάρχουν δημόσια στατιστικά στοιχεία για θανατηφόρους αστυνομικούς πυροβολισμούς στο Ιράν. Η εκπαίδευση και οι τακτικές για τα πυροβόλα όπλα της αστυνομίας ποικίλλουν ευρέως, καθώς ορισμένοι αξιωματικοί αντιμετωπίζουν περισσότερα παραστρατιωτικά καθήκοντα σε περιοχές όπως οι ανήσυχες επαρχίες Σιστάν και Μπαλουτσεστάν του Ιράν.

Το υπουργείο Εσωτερικών του Ιράν, το οποίο εποπτεύει την αστυνομία της χώρας, δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τον πυροβολισμό από το Associated Press.

Οι αρχές κρατούν την Μπαντρί σε αστυνομικό νοσοκομείο στην Τεχεράνη υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, περιορίζοντας τις επισκέψεις της οικογένειάς της και εμποδίζοντάς τη να τη φωτογραφίσουν, λένε ακτιβιστές. Παρόλα αυτά, μια εικόνα της Μπαντρί δημοσιεύτηκε από το BBC αυτή την εβδομάδα, αναδεικνύοντας την περίπτωσή της.

«Δεν έχει καμία αίσθηση από τη μέση και κάτω και οι γιατροί είπαν ότι θα είναι σαφές τους επόμενους μήνες εάν είναι εντελώς παράλυτη», είπε ένας ακτιβιστής στο Ιράν, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του φοβούμενος αντίποινα.

Το χιτζάμπ έγινε το επίκεντρο των διαδηλώσεων μετά τον θάνατο της Αμίνι το 2022. Πέθανε αφού συνελήφθη επειδή δε φορούσε τη μαντίλα της σύμφωνα με τις υποδείξεις της αστυνομίας. Μια επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών διαπίστωσε ότι η Amini πέθανε ως αποτέλεσμα της «σωματικής βίας» που χρησιμοποιήθηκε εναντίον της από το κράτος.

Ο θάνατος της Αμίνι πυροδότησε διαμαρτυρίες για μήνες και καταστολή ασφαλείας που σκότωσε περισσότερους από 500 ανθρώπους και οδήγησε στη σύλληψη περισσότερων από 22.000. Μετά τις μαζικές διαδηλώσεις, η αστυνομία διέκοψε την επιβολή των νόμων για το χιτζάμπ, αλλά εντάθηκε ξανά τον Απρίλιο σύμφωνα με αυτό που οι αρχές ονόμασαν το Σχέδιο Noor – ή «Φως».

Πηγή: liberal.gr