Στο πλαίσιο της συζήτησης που έγινε εξετάστηκαν τρόποι εμβάθυνσης και διεύρυνσης της συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών, με δεδομένο ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλής ειδίκευσης ανθρώπινο δυναμικό στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, έχει αναπτύξει μία ιδιαίτερα λεπτομερή στρατηγική για την ομαλή μετάβαση στην εποχή της AI και έχει τη δυνατότητα να δοκιμάσει στο πεδίο δυνητικές εφαρμογές της AI σε σημαντικούς κλάδους, όπως η προστασία από φυσικές καταστροφές, η παιδεία και η υγεία.

Τονίστηκε παράλληλα η σημασία της διαμόρφωσης ενός σαφούς πλαισίου για την ηθική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και της σωστής εκπαίδευσης των παιδιών στην εποχή της AI.

Κατά την έναρξη της σύσκεψης, ο πρωθυπουργός δήλωσε:

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ντέμη, χαίρομαι πραγματικά που σε καλωσορίζω και που έχουμε αυτή τη συζήτηση με μερικούς από τους κορυφαίους υπουργούς μας. Θέλω απλώς να επισημάνω ότι εκτιμούμε πραγματικά τη σχέση που έχουμε οικοδομήσει με την Google. Θεωρούμε ότι αποτελεί στρατηγική συνεργασία. Έχουμε ήδη φέρει αποτελέσματα σε διάφορους τομείς, όπως οι υποδομές, ο πολιτισμός και η εκπαίδευση, αλλά ο σκοπός αυτής της συζήτησης είναι να αξιοποιήσουμε τις παγκόσμιες γνώσεις σας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίσουμε νέους τομείς συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματικότητα στη διακυβέρνηση.

Αυτό είναι ένα ζήτημα που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Διακρίνουμε εξαιρετικές δυνατότητες όσον αφορά στον εξορθολογισμό των κυβερνητικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της αλληλεπίδρασης μεταξύ της κυβέρνησης και των πολιτών. Έχουμε ήδη ενσωματώσει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στην κύρια πύλη δημόσιων υπηρεσιών και τα αποτελέσματα είναι άκρως εντυπωσιακά. Θα θέλαμε επίσης να κατανοήσουμε πώς βλέπετε τη θέση της Ελλάδας στο νέο αναδυόμενο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης.

Όπως γνωρίζετε, έχουμε μία πολύ λεπτομερή στρατηγική ως προς τον ρόλο και τη θέση που μπορεί να έχει η Ελλάδα στο παγκόσμιο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης. Υπάρχουν ορισμένοι τομείς, όπως η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη, όπου πιστεύω ότι μπορούμε να σημειώσουμε τεράστια πρόοδο και να βρεθούμε στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας.

Έχουμε ένα πολύ δυναμικό οικοσύστημα καινοτομίας στην Ελλάδα. Θα έχουμε την ευκαιρία να τους μιλήσουμε απόψε -σας ευχαριστώ που συμφωνήσατε να αλλάξει η ώρα της εκδήλωσης, καταλαβαίνετε ότι στις 21:00 το βράδυ, όσο και αν τους συναρπάζει η τεχνητή νοημοσύνη και η παρουσία σας, αμφιβάλλω αν θα υπήρχε μεγάλο ακροατήριο-, αλλά να μιλήσουμε και για ζητήματα που ξέρω ότι σας ενδιαφέρουν, θέματα που σας απασχολούν, για την προστασία των παιδιών και των ανηλίκων, των εφήβων.

Και βέβαια, να μιλήσουμε για τη συζήτηση σχετικά με τη δημόσια σφαίρα και πώς θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη για να σπάσουμε τα «σιλό» της πόλωσης και να έχουμε έναν πιο πολιτισμένο διάλογο, κάτι που φυσικά πρέπει να μας απασχολεί όλους, ως δημοκρατικές χώρες, ειδικά υπό το φως των φρικτών γεγονότων που έλαβαν χώρα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Θα σταματήσω εδώ. Και πάλι, σας ευχαριστώ πολύ που αφιερώσατε χρόνο στην ομάδα μας.

Ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Google DeepMind Ντέμης Χασάμπης σημείωσε από την πλευρά του: «Η Ελλάδα έχει μια τεράστια ευκαιρία να βρεθεί στην πρώτη γραμμή της μεγιστοποίησης των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης, αξιοποιώντας το εντυπωσιακό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων και την κουλτούρα καινοτομίας που διαθέτει. Μαζί με την υπόλοιπη Ευρώπη, η Ελλάδα μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της υπεύθυνης ανάπτυξης και διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης σε παγκόσμιο επίπεδο, συνεργαζόμενη στενά με συμμάχους όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο».

Στη σύσκεψη συμμετείχαν, από την πλευρά της κυβέρνησης, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Ελληνικής Κυβέρνησης Γιάννης Μαστρογεωργίου και η διευθύντρια του Γραφείου Διεθνούς Στρατηγικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας του Πρωθυπουργού, Αριστοτελία Πελώνη. Από την πλευρά της Google έλαβε μέρος επίσης η Ευγενία Μπόζου, επικεφαλής Κυβερνητικών Σχέσεων και Δημόσιας Πολιτικής.

Μέχρι χτες, το Νόμπελ Χημείας είχε απονεμηθεί σε 194 επιστήμονες, εκ των οποίων 8 γυναίκες.

Οι Ντ. Χασάμπης (φωτο δεξιά) και Τζ. Τζάμπερ (στο κέντρο) ανέπτυξαν ένα ισχυρό υπολογιστικό εργαλείο με το οποίο οι ερευνητές μπορούν να γνωρίζουν την αλληλουχία των συστατικών μιας πρωτεΐνης, να προβλέπουν πώς συστρέφεται και διπλώνει. Ο Ντ. Μπέικερ (αριστερά) ανέπτυξε εργαλεία που επιτρέπουν στους ερευνητές να σχεδιάσουν εντελώς νέες πρωτεΐνες, με νέα σχήματα και λειτουργίες, πράγμα που ανοίγει τεράστιες δυνατότητες προς όφελος του ανθρώπου.

NewScientist/ Τι ανακάλυψαν οι νομπελίστες Χημείας

Το βραβείο Νόμπελ Χημείας 2024 απονεμήθηκε στους David Baker, Demis Hassabis και John Jumper για το έργο τους που άνοιξε το δρόμο στην κατανόηση της δομής των πρωτεϊνών, οι οποίες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Οι Hassabis και Jumper, της Google DeepMind, ανέπτυξαν μια τεχνητή νοημοσύνη που προβλέπει τη δομή των πρωτεϊνών. Ο Baker, στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ, έκανε πολύ σημαντικό έργο σχετικά με το σχεδιασμό νέων πρωτεϊνών.

Οι πρωτεΐνες είναι τα μόρια της ζωής. Όλοι οι βασικοί μηχανισμοί της ζωής αποτελούνται από πρωτεΐνες, από τους μύες που μας δίνουν δύναμη και τα μόρια που διαβάζουν και αντιγράφουν το DNA μέχρι τα αντισώματα που μας προστατεύουν από τις λοιμώξεις. «Για να κατανοήσεις τη ζωή, πρέπει πρώτα να κατανοήσεις το σχήμα των πρωτεϊνών», δήλωσε ο Heiner Linke, πρόεδρος της επιτροπής Νόμπελ Χημείας, στη σχετική συνέντευξη Τύπου.

Όλες οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αλυσίδες αμινοξέων, υπάρχουν περίπου 20 διαφορετικά είδη αυτών των ενώσεων. Το σχήμα των πρωτεϊνών καθορίζεται από την αλληλουχία των αμινοξέων, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αναδιπλώνονται οι αλυσίδες είναι τόσο πολύπλοκος που η πρόβλεψη της δομής μιας πρωτεΐνης από την αλληλουχία της είναι εξαιρετικά δύσκολη. «Για αρκετές δεκαετίες, αυτό θεωρούνταν αδύνατο», δήλωσε ο Linke.

Αρκετές ομάδες ανέπτυξαν διάφορες υπολογιστικές μεθόδους πρόβλεψης των πρωτεϊνικών δομών, αλλά η ακρίβειά τους ήταν μικρή. Οι Hassabis και Jumper ανέπτυξαν μια τεχνητή νοημοσύνη που ονομάζεται AlphaFold. Η πρώτη έκδοση του AlphaFold, που παρουσιάστηκε το 2018, ήταν μια βελτίωση σε σχέση με άλλες μεθόδους. Η δεύτερη, που κυκλοφόρησε το 2020, ήταν ένα τεράστιο άλμα προς τα εμπρός, προβλέποντας τα δύο τρίτα των πρωτεϊνικών δομών με ακρίβεια άνω του 90%.

Μέχρι το 2022, η AlphaFold είχε χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη της δομής σχεδόν όλων των γνωστών πρωτεϊνών, και τα αποτελέσματα διατίθενται ελεύθερα. «Ήταν μια τεράστια ανακάλυψη», δήλωσε ο Johan Åqvist, μέλος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας. «Πρόκειται για μια φανταστική πηγή για τη χημική και τη βιολογική έρευνα».

Ο Baker εργάζεται εδώ και καιρό πάνω στο αντίθετο πρόβλημα, αυτό του σχεδιασμού μιας πρωτεΐνης με την επιθυμητή δομή. Οι δυνατότητες είναι ατελείωτες -οι νέες πρωτεΐνες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να κάνουν σχεδόν τα πάντα, από τη θεραπεία ασθενειών μέχρι τη δημιουργία πολύπλοκων νανομηχανών. «Ο David Baker άνοιξε έναν εντελώς νέο κόσμο πρωτεϊνών που δεν είχαμε δει ποτέ πριν», δήλωσε ο Åqvist. «Πρόκειται για μια εξέλιξη που ξεπερνάει κάθε φαντασία».

Ο Μπέικερ δημιούργησε ένα λογισμικό που ονομάζεται Rosetta για να το κάνει αυτό, το οποίο είναι επίσης ελεύθερα διαθέσιμο. Ο ίδιος και η ομάδα του απέδειξαν το 2003 για πρώτη φορά ότι το Rosetta λειτουργεί, όταν σχεδίασαν μια πρωτεΐνη, την κατασκεύασαν και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν μια τεχνική που ονομάζεται κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ για να επιβεβαιώσουν ότι πράγματι είχε τη σχεδιασμένη δομή.

Ενώ ο Åqvist χαρακτήρισε αυτή τη δουλειά του 2003 ως «τη μεγάλη ανακάλυψη», η πρωτεΐνη που δημιουργήθηκε ήταν μικρή, απλή και δεν έκανε τίποτα. Ο ίδιος ο Baker περιέγραψε τη διαδικασία ως σταδιακή. «Τα τελευταία 20 χρόνια καταφέραμε –είπε- να σχεδιάζουμε πρωτεΐνες με όλο και πιο πολύπλοκες και ισχυρές λειτουργίες». «Καθώς γινόμασταν όλο και καλύτεροι σε αυτό, το εύρος των εφαρμογών γινόταν όλο και πιο συναρπαστικό», δήλωσε. «Ήταν ένα τεράστιο άνοιγμα δυνατοτήτων, επειδή οι πρωτεΐνες στη φύση κάνουν τόσα πολλά και τόσο διαφορετικά πράγματα, διαμεσολαβούν σε όλες τις διαδικασίες στο σώμα μας και σε όλα τα έμβια όντα».

Ο Μπέικερ απέδωσε επίσης τα εύσημα στους συναδέλφους του: «Στάθηκα στους ώμους γιγάντων. Είχα, καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας μου, απολύτως θαυμάσιους συναδέλφους για να συνεργαστώ».

Υπενθυμίζουμε ότι το βραβείο χημείας είναι το τρίτο Νόμπελ που απονέμεται μέχρι στιγμής φέτος. Στις 8 Οκτωβρίου, το Νόμπελ Φυσικής 2024 απονεμήθηκε στους John Hopfield και Geoffrey Hinton για το έργο τους στα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα. Στις 7 Οκτωβρίου, το βραβείο Νόμπελ 2024 στη φυσιολογία ή την ιατρική απονεμήθηκε στους Victor Ambros και Gary Ruvkun για την ανακάλυψή τους ότι μικροσκοπικά κομμάτια RNA που ονομάζονται microRNA παίζουν βασικό ρόλο στον έλεγχο των γονιδίων.

Το περσινό βραβείο Νόμπελ Χημείας απονεμήθηκε σε τρεις από τους δημιουργούς των κβαντικών κουκίδων – σωματιδίων τόσο μικρών που οι ηλεκτρικές και οπτικές τους ιδιότητες επηρεάζονται από την κβαντική φυσική.