Μετά από 23 χρόνια κυκλοφορίας των δύο πρώτων εκδόσεων των χαρτονομισμάτων του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), σύμφωνα με το Protothema.gr, προχωρεί στον επανασχεδιασμό τους. Τους αμέσως επόμενους μήνες, εντός του 2026, θα λάβει τις τελικές της αποφάσεις, ώστε αμέσως μετά να τεθούν σε κυκλοφορία τα νέα χαρτονομίσματα.

Η ένταξη της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη απαιτεί και την εκτύπωση πρόσθετων χαρτονομισμάτων για να εφοδιαστεί η χώρα για τις συναλλαγές. Το σύνολο των χαρτονομισμάτων ευρώ που θα κυκλοφορούν, πλέον, θα ξεπεράσει το φράγμα των 30 δισεκατομμυρίων τεμαχίων.

Τα 500ευρα γίνονται δεκτά ακόμη αλλά σιγά – σιγά αποσύρονται από την αγορά ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προσανατολίζεται στη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ.

Ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν θ΄ απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 10 ευρώ ενώ πόλεμος έχει ξεσπάσει ανάμεσα στη Γαλλία και την Πολωνία για το χαρτονόμισμα των 20 ευρώ και την απεικόνισή της Νομπελίστριας Μαρίας Κιουρί. Η κορυφαία επιστήμονας μεγαλούργησε στη Γαλλία αλλά γεννήθηκε στην Πολωνία.

Ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες, ο κορυφαίος Ισπανός μυθιστοριογράφος, συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του «Δον Κιχώτη» θ΄ απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 50 ευρώ κι ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (100 ευρώ), ο Ιταλός σπουδαιότερος ζωγράφος της Αναγέννησης, ο άνθρωπος που φιλοτέχνησε το πορτραίτο της Μόνα Λίζα και κορυφαίος μηχανικός της εποχής του.

Τέλος, η διαπρεπής ειρηνίστρια Μπέρτα φον Ζούτνερ θ΄ απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 200 ευρώ. Πρόκειται για την Αυστριακή λογοτέχνιδα, συγγραφέα του «Die Waffen nieder!» (Κάτω τα όπλα!), που ήταν η πρώτη γυναίκα που κατέκτησε το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1905.

H ΕΚΤ, εντός του 2026 αναμένεται να δώσει  το πράσινο φως για την εκτύπωση και κυκλοφορία των νέων χαρτονομισμάτων, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας εποχής για το ευρώ. Και την Κριστίν Λαγκάρντ να έχει έναν λόγο παραπάνω να επιταχύνει τις διαδικασίες, ώστε να προλάβει να βάλει την υπογραφή της στα νέα τραπεζογραμμάτια, καθώς η θητεία της λήγει το φθινόπωρο του 2027.

Υπενθυμίζουμε πως η λέξη Ευρώ αποτελεί δώρο του Γερμανού ηγέτη Χέλμουτ Κολ προς τον Ανδρέα Παπανδρέου και στις επόμενες εκδόσεις θα υπάρχει και θα συνεχίσει να γράφεται και στα ελληνικά.

Το θέμα «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» ήταν το πλέον δημοφιλές (21%) μεταξύ των πολιτών της ζώνης του ευρώ στην έρευνα η οποία διενεργήθηκε κατ’ εντολήν της ΕΚΤ. Ακολούθησαν τα θέματα: «Ποταμοί: Τα νερά της ζωής στην Ευρώπη» (18%) και «Πτηνά: Ελεύθερα, ανθεκτικά, πηγή έμπνευσης» (17%). Στην έρευνα συμμετείχε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 23.377 Ευρωπαίων.

Την ίδια έρευνα διενήργησε επίσης, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2023, διαδικτυακά η ΕΚΤ. Στη διαδικτυακή μορφή της, ο αριθμός των απαντήσεων των Ευρωπαίων ξεπέρασε τις 365.000. Τα αποτελέσματα αυτά συμπληρώνουν τα ευρήματα της έρευνας με το αντιπροσωπευτικό δείγμα. Τα ίδια, τρία θέματα προτιμήθηκαν, ωστόσο με διαφορετική σειρά. Τα υπόλοιπα τέσσερα θέματα, και στις δύο έρευνες, βρέθηκαν σε πολύ χαμηλή θέση στην κατάταξη.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, προκειμένου να αποτυπώσει όσο το δυνατόν ευρύτερα τις προτιμήσεις του κοινού, ενέκρινε τον συνδυασμό των δύο θεμάτων, «Ποταμοί: Τα νερά της ζωής στην Ευρώπη» και «Πτηνά: Ελεύθερα, ανθεκτικά, πηγή έμπνευσης» σε ένα ενιαίο θέμα που συνδέεται με τη φύση.

Λαγκάρντ: «Μεγάλη η συμμετοχή στην έρευνα»

Η Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε ότι, «Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι με την ισχυρή συμμετοχή στη διαδικτυακή μας έρευνα. Και τα δύο θέματα που επιλέχθηκαν έχουν έναν κοινό άξονα, τη σχέση μεταξύ της Ευρώπης και των Ευρωπαίων, κι αυτό συνάδει σε μεγάλο βαθμό με τον στόχο μας να φέρουμε τα τραπεζογραμμάτια πιο κοντά σε ανθρώπους κάθε ηλικίας και υποβάθρου».

Η ΕΚΤ αποφάσισε να συγκροτήσει μία ομάδα συμβούλων για να προτείνουν, έως το τέλος του 2024, μοτίβα για τα επιλεγμένα θέματα. Σε δεύτερο στάδιο θα ακολουθήσει η διεξαγωγή διαγωνισμού για τον σχεδιασμό των νέων χαρτονομισμάτων. Και εκεί, οι Ευρωπαίοι πολίτες θα έχουν ξανά την ευκαιρία να εκφράσουν τις προτιμήσεις τους για τις επιλογές θεμάτων.

Ο Piero Cipollone, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, δήλωσε ότι, «τα τραπεζογραμμάτια αποτελούν σύμβολο της ευρωπαϊκής μας ενότητας, σήμερα και στο μέλλον. Έχουμε δεσμευτεί να διασφαλίσουμε ότι όλοι μπορούν να επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο κάνουν τις πληρωμές τους, είτε με μετρητά είτε με ψηφιακό τρόπο». Η απόφαση για τα τελικά σχέδια καθώς και για τον χρόνο εκτύπωσης και έκδοσής τους θα ληφθεί από την ΕΚΤ το 2026. Ωστόσο, μετά τη λήψη των τελικών αποφάσεων θα χρειαστούν κάποια χρόνια πριν την έκδοση των πρώτων χαρτονομισμάτων.

Δίπλα στην υπογραφή της Γέλεν φιγουράρει εκείνη της Μέριλιν Μαλέρμπα, που από τον Σεπτέμβριο είναι η Ταμίας των ΗΠΑ. Η Μαλέρμπα, η αρχηγός της φυλής των Μοχίγκαν, είναι η πρώτη Αμερινδή που ανέλαβε αυτό το αξίωμα.

«Είναι η πρώτη φορά που η υπογραφή μιας υπουργού Οικονομικών θα εμφανίζεται στα χαρτονομίσματα και η πρώτη φορά που θα υπάρχουν οι υπογραφές δύο γυναικών στο νόμισμά μας», σχολίασε η Γέλεν, στην ομιλία της σε ένα από τα δύο νομισματοκοπεία όπου τυπώνονται τα τραπεζογραμμάτια. «Σήμερα, το θέμα δεν είμαι εγώ ή η νέα υπογραφή στο νόμισμά μας. Το θέμα αφορά τη συλλογική δουλειά μας για να δημιουργήσουμε μια οικονομία πιο ισχυρή και πιο συμπεριληπτική», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τη Γέλεν, το 62% του προσωπικού του υπουργείου είναι γυναίκες και πολλές από αυτές κατέχουν σημαντικές θέσεις.

«Είναι μια ιστορική στιγμή», σχολίασε από την πλευρά της η Μαλέρμπα.

Τα χαρτονομίσματα, αρχικά του 1 και των 5 δολαρίων, θα τεθούν σε κυκλοφορία στις αρχές του επόμενου έτους.

«Πρέπει να το παραδεχτώ: πέρασα πολύ χρόνο εξασκούμενη στην υπογραφή μου», χαριτολόγησε η Γέλεν. «Μολονότι το έθιμο θέλει τους υπουργούς Οικονομικών να βάζουν την υπογραφή τους στα χαρτονομίσματα της χώρας μας (…) οι Ιδρυτές Πατέρες δεν έλαβαν υπόψη τους ένα κατά τα φαινόμενα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα των υπουργών Οικονομικών: τον φρικτό γραφικό χαρακτήρα» αστειεύτηκε.

Ο Τιμ Γκάιτνερ, που ήταν υπουργός Οικονομικών επί προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα, από το 2009 μέχρι το 2013, χρειάστηκε μάλιστα να αλλάξει την υπογραφή του ώστε να γίνει ευανάγνωστη, εξήγησε η Γέλεν. Το ίδιο συνέβη και με τον διάδοχό του, τον Τζακ Λιου (2013-17) για τον οποίο ο Ομπάμα είχε πει ότι θα έπρεπε να προσπαθήσει ώστε «τουλάχιστον ένα γράμμα της υπογραφής του να διαβάζεται».

Μολονότι τα κέρματα είναι φτιαγμένα από μέταλλα με αντιμικροβιακές ιδιότητες, όπως ο χαλκός, αυτό δεν σημαίνει πως δεν αποτελούν καθόλου πηγές μόλυνσης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Γιοχάνες Κνόμπλοχ του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου του Αμβούργου-Έπεντορφ, που παρουσίασαν τη μελέτη τους στο πλαίσιο του φετινού συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νόσων, μελέτησαν γνωστά βακτήρια, αλλά όχι ιούς πάνω στα χρήματα, όμως έδωσαν μια πιο επίκαιρη διάσταση στα ευρήματά τους εν μέσω πανδημίας.

Όπως δήλωσε ο δρ Κνόμπλοχ, «πιστεύω ότι ο κίνδυνος μετάδοσης του κορωνοϊού μέσω των χρημάτων, ακόμη και των χαρτονομισμάτων, είναι πολύ μικρότερος από ό,τι η επαφή πρόσωπο με πρόσωπο με κάποιον άλλο άνθρωπο. Όσον αφορά την τρέχουσα πανδημία Covid-19, αν είναι ανάγκη να χρησιμοποιηθούν μετρητά για πληρωμές, καλύτερα να είναι κέρματα παρά χαρτονομίσματα. Παρόλα αυτά, είναι καλύτερα να γίνονται οι πληρωμές μέσω κάρτας ανέπαφα, ώστε να αποφεύγεται τελείως ο κίνδυνος των μετρητών».

Μια άλλη πρόσφατη μελέτη είχε δείξει ότι οι επιφάνειες που περιέχουν χαλκό (όπως τα κέρματα) διαθέτουν αντιική δράση κατά του ιού SARS-CoV-2, ο οποίος προκαλεί τη νόσο Covid-19, μειώνοντας σημαντικά -ακόμη και σε τέσσερις μόνο ώρες- το χρονικό διάστημα που ο ιός παραμένει μολυσματικός, σε σχέση π.χ. με τις επιφάνειες από πολυμερή υλικά (όπως τα χαρτονομίσματα), όπου ο ιός θα μπορούσε να επιβιώσει ακόμη και για μέρες.

Τα μετρητά είναι επιφάνειες που δέχονται πολλά διαδοχικά αγγίγματα και θεωρούνται ότι εμπλέκονται στη μετάδοση παθογόνων μικροοργανισμών (βακτηρίων και ιών). Η ύπαρξη χαλκού σε ποσοστό τουλάχιστον 75% στα κέρματα του ευρώ προσδίδει στα τελευταία μια αυξημένη αντίσταση κατά των μικροβίων.

Αυτό επιβεβαίωσε η νέα γερμανική έρευνα, που εξέτασε σε προσομοιωμένες ρεαλιστικές συνθήκες την αντιμικροβιακή δράση των κερμάτων του ευρώ (πέντε λεπτών, 50 λεπτών και ενός ευρώ), σε σύγκριση με τα χαρτονομίσματα των πέντε ευρώ. Το χαρτονόμισμα αυτό, όπως όλα τα άλλα χαρτονομίσματα του ευρώ, είναι φτιαγμένο από βαμβακερές ίνες.

Στα κέρματα του ενός και των δύο ευρώ το εσωτερικό «χρυσό» μέρος περιέχει 75% χαλκό, 25% ψευδάργυρο και 5% νικέλιο, ενώ το εξωτερικό «ασημένιο» τμήμα περιέχει 75% χαλκό και 25% νικέλιο. Τα κέρματα των δέκα, 20 και 50 λεπτών του ευρώ είναι φτιαγμένα από ένα ειδικό κράμα (Nordic gold), αποτελούμενο κατά 89% από χαλκό, 5% αλουμίνιο, 5% ψευδάργυρο και 1% κασσίτερο. Τα κέρματα του ενός, των δύο και των πέντε λεπτών έχουν φτιαχτεί από χάλυβα καλυμμένο με χαλκό.

Οι Γερμανοί ερευνητές δοκίμασαν κατά πόσο τα μετρητά μεταδίδουν τα βακτήρια του εντερόκοκκου (Enterococcus faecium) και του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου (Staphylococcus). Μέσα από εννέα ανεξάρτητα πειράματα, οι επιστήμονες βρήκαν ότι τόσο οι επιφάνειες των κερμάτων όσο και των χαρτονομισμάτων είχαν αρχικά μολυνθεί με παρόμοιο αριθμό βακτηριακών κυττάρων. Η μικρότερη επιφάνεια των κερμάτων των πέντε λεπτών έχει ως αναμενόμενο αποτέλεσμα να μεταφέρουν λιγότερα βακτήρια σε σχέση με τα κέρματα των 50 λεπτών και του ενός ευρώ.

Η διαφορά μεταξύ κερμάτων με χαλκό και χαρτονομισμάτων είναι αισθητή μετά από 24 ώρες. Στα κέρματα των πέντε λεπτών, των 50 λεπτών και του ενός ευρώ τα βακτήρια του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου είχαν μειωθεί κατά 98,7% έως 99,5%, ενώ του εντερόκοκκου κατά 96,8% έως 99%, δηλαδή είχαν σχεδόν (αλλά όχι τελείως) εξαφανιστεί. Αντίθετα, μετά από μια μέρα ο αριθμός των βακτηρίων πάνω στα χαρτονομίσματα δεν είχε μειωθεί σχεδόν καθόλου.

«Αντίθετα με τα χαρτονομίσματα, τα κέρματα που περιέχουν χαλκό, εμφανίζουν αισθητή αντιμικροβιακή δράση. Πάντως στα περισσότερα πειράματα τα βακτήρια δεν εξαφανίστηκαν εντελώς από τα κέρματα, συνεπώς τα τελευταία μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς για τη μετάδοση μικροβίων», συμπέραναν οι ερευνητές.

Δεν είναι λίγοι, βέβαια, αυτοί που αναρωτιούνται πόσο ζει ο ιός πάνω στις επιφάνειες, και κυρίως πάνω στα χρήματα, χαρτονομίσματα και κέρματα, τα οποία τα χρησιμοποιούμε και για τις καθημερινές μας συναλλαγές.

Σύμφωνα με τελευταία έρενα, ο ιός μπορεί να επιβιώσει πάνω στις μάσκες μέχρι και για μία εβδομάδα, ενώ στα χαρτονομίσματα ζει για μέρες. «Το εντυπωσιακό είναι», σχολίασαν οι ερευνητές, πως εξακολούθησε να υπάρχει ανιχνεύσιμο επίπεδο μόλυνσης στην εξωτερική επιφάνεια μιας χειρουργικής μάσκας μετά από επτά ημέρες. «Γι’ αυτόν τον λόγο είναι πολύ σημαντικό, αν φορά κάποιος μάσκα, να μην αγγίζει το εξωτερικό της», εξήγησε ο Malik Peiris. «Επειδή μπορεί να μολύνει τα χέρια του και αν αγγίξει τα μάτια του, να μεταφέρει τον ιό σε αυτά», πρόσθεσε.

Λιγότερο από τρεις ώρες επέζησε σε εκτυπωμένο χαρτί και χαρτομάντηλα, ενώ εξαφανίστηκε τη δεύτερη μέρα από επεξεργασμένο ξύλο και υφάσματα. Σε ανοξείδωτο ατσάλι και πλαστικό διήρκεσε μεταξύ τεσσάρων και επτά ημερών ενώ σύμφωνα με έρευνα Αμερικανών ερευνητών, ο ιός επέζησε σε πλαστικό και ατσάλι μέχρι και για 72 ώρες, αλλά δεν άντεξε περισσότερο από τέσσερις ώρες στον χαλκό. Σε γυαλί και χαρτονομίσματα, ο ιός ανιχνεύθηκε και την δεύτερη ημέρα αλλά είχε εξαφανιστεί μέχρι την τέταρτη.

Ωστόσο, το ενθαρρυντικό είναι πως όντως εξολοθρεύεται από τα οικιακά απολυμαντικά, τη χλωρίνη ή το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό, επισημαίνουν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ.

Οι ερευνητές είπαν πως τα αποτελέσματα «δεν αντικατοπτρίζουν απαραιτήτως την πιθανότητα μετάδοση του ιού από την συνήθη επαφή», καθώς η παρουσία του ιού στην έρευνα ανιχνευόταν μέσω εργαστηριακών εργαλείων, όχι δακτύλων και χεριών όπως συμβαίνει στην καθημερινή ζωή.

Τα πρόσφατα ευρήματα του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ αναδεικνύουν εκ νέου τη συζήτηση σχετικά με τη δημόσια υγεία, την προσωπική υγιεινή, αλλά και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνουν οι άνθρωποι όταν φέρνουν στο σπίτι τα ψώνια τους.

Την ίδια ώρα εντύπωση προκαλούν τα μέτρα που ελήφθησαν σε Κίνα και Νότια Κορέα σχετικά με τον καθαρισμό των τραπεζογραμματίων. Οι δημόσιες υπηρεσίες απολύμαναν και απομόνωσαν χρησιμοποιημένα τραπεζογραμμάτια. Εκτός αυτού χρησιμοποιήθηκε υπεριώδες φως προκειμένου να αποστειρώσουν τα χαρτονομίσματα, ενώ στη συνέχεια τα μετρητά έμπαιναν σε καραντίνα για 14 μέρες πριν τα ξαναρίξουν στην αγορά.

Μάλιστα η κεντρική τράπεζα της Κίνας πραγματοποίησε έκτακτη έκδοση ύψους 4 δισεκατομμυρίων γιουάν στην επαρχία Γουχάν, όπου αποτελεί και το επίκεντρο της επιδημίας. Οσον αφορά στην Ευρώπη, η Τράπεζα της Αγγλίας έχει αναγνωρίσει ότι τα τραπεζογραμμάτια μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια του κοροναϊού, αλλά δεν υπάρχει πλάνο ώστε να ληφθούν τόσο αυστηρά μέτρα. Εκπρόσωπος της ΠΟΥ δήλωσε στην Telegraph: «Γνωρίζουμε ότι τα χρήματα αλλάζουν συχνά τα χέρια και μπορούν να μεταφέρουν όλα τα είδη βακτηρίων και ιών. «Θα συμβουλεύαμε τους ανθρώπους να πλένουν τα χέρια τους μετά το χειρισμό χαρτονομισμάτων και να μην αγγίζουν το πρόσωπό τους», τόνισε.

Επιστημονικά πάντως δεν έχει επιβεβαιωθεί ποιο είναι το ακριβές χρονικό διάστημα που ο κοροναϊός μπορεί να επιβιώσει εκτός του ανθρώπινου οργανισμού.

Ωστόσο σύμφωνα με ανάλυση 22 προηγούμενων μελετών σχετικές με παρόμοιους ιούς, όπως ο NARS και ο SARS, εκτιμάται ότι οι κοροναϊοί μπορούν να παραμείνουν πάνω σε άψυχες επιφάνειες για έως και εννέα ημέρες σε θερμοκρασία δωματίου.