Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο FM η Γενική Ιατρός, επιστημονική συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Ευανθία Παπαγεωργίου, ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20%, εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία όπως λέει, είναι πολυπαραγοντική, καθώς εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, γενετικοί παράγοντες, ένοχα γονίδια, ή ακόμα και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή.

«Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Στην κλινική πράξη υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού. Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή». Η κ. Παπαγεωργίου παρουσιάζει τα βασικά σημεία της σύγχρονης κλινικής πρακτικής, τα συχνότερα λάθη των ασθενών, τις διαφορές μεταξύ των διαθέσιμων φαρμάκων, καθώς και τα νεότερα δεδομένα από κλινικές μελέτες και real-world data που διαμορφώνουν το μέλλον της θεραπείας της παχυσαρκίας.

Ερ: Ποιο είναι το σωστό πρώτο βήμα;

Απ: Το σωστό πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση ότι κάποιος νοσεί, καθώς η παχυσαρκία είναι νόσος. Και για αυτό ακριβώς τον λόγο, όπως για κάθε νόσημα έτσι και για αυτό, χρειάζεται να απευθυνθεί σε ειδικά εκπαιδευμένο γιατρό και να ακολουθήσει τις οδηγίες του. Δεν ξεχνάμε ότι σε κάθε νόσημα απαιτείται εξατομίκευση στη διαχείριση του ασθενή.

Ερ: Τι πρέπει να γνωρίζει κάποιος που σκέφτεται να ζητήσει ιατρική βοήθεια;

Απ: Να είναι προετοιμασμένος για μία σειρά εργαστηριακών και ενδεχομένως απεικονιστικών εξετάσεων, αλλά και για το γεγονός ότι θα πρέπει να ακολουθήσει διατροφή και άσκηση, γιατί ένα φάρμακο μόνο του δεν αρκεί. Επίσης, να μην είναι αρνητικός στη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, γιατί αυτό είναι κάτι που ενίοτε συναντάμε στους ασθενείς. Πάνω από όλα, θα πρέπει να γνωρίζει ότι η διαδικασία απώλειας βάρους απαιτεί συνέπεια, υπομονή, επιμονή και μακροχρόνια συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό: γενικό γιατρό, ή παθολόγο, ή διαβητολόγο, ή ενδοκρινολόγο.

Ερ: Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι ασθενείς;

Απ: Δεν ακολουθούν διατροφή και άσκηση, δεν είναι συνεπείς στην ιατρική παρακολούθηση, ή δεν έχουν καθόλου ιατρική παρακολούθηση και αποφασίζουν μόνοι τους τη δοσολογία, ή την αλλαγή της, με μόνο κριτήριο το πόσο μεγάλη και γρήγορη απώλεια βάρους επιθυμούν. Ακόμη επηρεάζονται από αναρτήσεις άλλων ασθενών στα social media, που και αυτοί λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική παρακολούθηση, ή και από εκπομπές που δεν έχουν κανένα επιστημονικό υπόβαθρο.

Ερ: Είναι όλα τα φάρμακα που κυκλοφορούν ίδια, ή υπάρχουν σημαντικές διαφορές;

Απ: Τα περισσότερα φάρμακα ανήκουν στην ίδια κατηγορία, τους GLP1 αγωνιστές και έχουν τον ίδιο τρόπο χορήγησης. Υπάρχουν όμως, κάποιες διαφορές και για αυτό κρίνεται απαραίτητη η εξατομίκευση στην διαχείριση του ασθενή. Για παράδειγμα ένα από τα φάρμακα έχει πάρει έγκριση ακόμα και στη χώρα μας για παιδιά κάτω των 12 ετών. Κάποια φάρμακα επίσης έχουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από κάποια άλλα. Πιθανώς, να μην είναι ανεκτά από κάποιους ασθενείς. Άρα μπορεί να μιλάμε για μία κοινή κατηγορία φαρμάκων, αλλά με διαφορές ανάμεσα τους.

Ερ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και τι είδους παρενέργειες παρουσιάζουν;

Απ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και παρουσιάζουν τις ίδιες παρενέργειες. Επίσημα, η σεμαγλουτίδη έχει πάρει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και από τον ΕΟΦ για παιδιά άνω των 12 ετών που είναι παχύσαρκα ή υπέρβαρα και έχουν συν νοσηρότητες. Είναι σημαντικό για τα παιδιά, γιατί έτσι προλαμβάνεται, ή αποτρέπεται η παχυσαρκία στο μέλλον, καθώς επίσης και ο διαβήτης.

Γιατί έως και 20% των ασθενών δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία – Βιοδείκτες θα προβλέπουν αν θα χάσεις κυρίως λίπος ή μυική μάζα

Ερ: Ποιοι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται καθόλου σε αυτές τις θεραπείες και γιατί;

Απ: Υπάρχει ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20% που εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία είναι πολυπαραγοντική. Εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, όπως για παράδειγμα, μειωμένη ευαισθησία των υποδοχέων, στους GLP1 αγωνιστές. Δηλαδή λαμβάνουν ένα φάρμακο αυτής της κατηγορίας, αλλά οι υποδοχείς τους δεν το δεσμεύουν. Ενοχοποιούνται ακόμη γενετικοί παράγοντες, ή διαφορές σε γονίδια που σχετίζονται με την όρεξη, ή και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή, μπορεί να έχει πολύ σοβαρή ινσουλινοαντίσταση και να μην ανταποκρίνεται. Επίσης, η μη επίτευξη θεραπευτικής δόσης, λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών, πχ ναυτία ή εμέτους. Οπότε χρειάζεται, είτε να υποδοσολογήσει την αγωγή, ή ακόμη και να τη διακόψει πρόωρα.

Ερ: Υπάρχει τρόπος να προβλέψετε την αντίσταση του ασθενή στην θεραπεία; Αναζητούνται σε επίπεδο μελέτης βιοδείκτες που να δείχνουν ποιος θα χάσει λίπος και ποιος μυϊκή μάζα;

Απ: Αυτό ίσως είναι και το πιο επίκαιρο ερώτημα, όχι μόνο των ασθενών, αλλά και όλων των γιατρών που ασχολούμαστε με την παχυσαρκία. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια πριν τη θεραπεία, αν θα ανταποκριθεί ο ασθενής. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Όμως, τρέχουν κλινικές μελέτες εξέτασης βιοδεικτών, οι οποίοι θα προβλέπουν αν ο ασθενής θα έχει αντίσταση και αν θα χάσει μυική μάζα ή λίπος. Ακόμη δεν έχουμε κάποια δημοσιευμένα στοιχεία, αλλά αναμένουμε τα αποτελέσματα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στην κλινική πράξη, υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας, και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού. Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι, διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή.

Ερ: Αυτή τη στιγμή πόσο από το βάρος που χάνεται είναι λίπος και πόσο μυϊκή μάζα;

Απ: Στις κλινικές μελέτες η λιπώδης μάζα μπορεί να έχει απώλεια από 65-80% και η άλιπη μάζα μπορεί να έχει απώλεια 20-35%. Τα ποσοστά αυτά όμως, έχουν εξαχθεί από άτομα που ακολουθούσαν προγράμματα διατροφής και άσκησης, δεν ήταν ηλικιωμένοι και λάμβαναν επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης.

Αντενδείξεις και όρια της φαρμακευτικής αγωγής-Τι γνωρίζουμε για μακροχρόνια χρήση

Ερ: Αν έπρεπε να βάλετε ένα όριο, ποιος δεν πρέπει να πάρει αυτά τα φάρμακα;

Απ: Εδώ υπήρχε ένα θολό τοπίο, το οποίο πλέον φαίνεται να ξεκαθαρίζει. Υπάρχουν κατηγορίες ασθενών που δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτή την αγωγή, όπως άτομα άνω των 75 ετών, έγκυες και θηλάζουσες, άτομα με ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος του θυρεοειδούς, άτομα με υποτροπιάζοντα επεισόδια παγκρεατίτιδας και άτομα αλλεργικά στις εν λόγω δραστικές ουσίες. Ωστόσο σε κάποιες άλλες περιπτώσεις μπορούμε να δώσουμε το φάρμακο με φειδώ και να παρακολουθούμε στενά τους ασθενείς. Δηλαδή με προσοχή μπορούν να λάβουν τη φαρμακευτική αγωγή, άτομα με χολοκυστίτιδα και χολολιθίαση, άτομα με ιστορικό διαταραχών πρόσληψης τροφής και άτομα με γαστροπάρεση. Ασθενείς με Δείκτη Μάζας Σώματος κάτω από 27 χωρίς συν νοσηρότητες, κανονικά θα έπρεπε να δοκιμάζουν πρώτα με διατροφή και άσκηση.

Ερ: Υπάρχουν δεδομένα για χρήση πάνω από 3-5 χρόνια;

Απ: Για ουσίες όπως η σεμαγλουτίδη έχουμε μελέτες δύο ετών και real world data, δηλαδή μελέτες στο πεδίο, 4 ετών. Για παλιότερα φάρμακα της κατηγορίας όπως η λιραγλουτίδη έχουμε δεδομένα για πάνω από πέντε έτη. Για νεότερα φάρμακα όπως η τιρζεπατίδη δεν υπάρχουν δεδομένα μακροχρόνιας χρήσης, γιατί η κυκλοφορία της είναι πολύ πρόσφατη και άρα αναμένουμε τα αποτελέσματα.

Ερ: Ποιο είναι το μέλλον αυτών των φαρμάκων; Ποια θα είναι τα φάρμακα της επόμενης γενιάς και πότε αναμένονται;

Απ: Το μέλλον αυτών των φαρμάκων είναι λαμπρό. Η παχυσαρκία έχει πλέον φαρμακευτική αγωγή και αυτή είναι μία πρώτη μεγάλη νίκη. Υπάρχουν φάρμακα αυτή τη στιγμή, που βρίσκονται σε μελέτες φάσης 2 και 3, ή ήδη έχουν πάρει έγκριση από FDA και EMA και αναμένονται και στη χώρα μας. Δύο από αυτά που θα κυκλοφορήσουν το επόμενο διάστημα, θα είναι διαθέσιμα και σε μορφή δισκίου, κάτι που θα κάνει ευκολότερη τη συμμόρφωση των ασθενών, εφόσον θα είναι ευκολότερη η λήψη.

Όπως κατήγγειλε η σύζυγος του 72χρονου μιλώντας σήμερα (23.04.2025) στο Live News, όλα ξεκίνησαν την Μεγάλη Δευτέρα 14 Απριλίου, όταν ξαφνικά αρχίσει να λαμβάνει απανωτά μηνύματα από την ΗΔΙΚΑ με συνταγογραφήσεις χαπιών.

«Ήρθανε παραπάνω από 25 συνταγές γραμμένες από την ΗΔΙΚΑ, γιατί έχει άυλη ο σύζυγος και εγώ, μας ήρθανε μηνύματα ότι έχουνε γραφτεί συνταγές με τα barcode κανονικά και εκτελέστηκαν κιόλας, πρωινές ώρες, 07:30 με 08:00 το πρωί τώρα αυτό. Στις 14 Απριλίου και στις 18 Απριλίου το ίδιο πράγμα», είπε η σύζυγος του 72χρονου. 

Αν και αρχικά θεώρησε ότι είχε γίνει κάποιο λάθος, όταν συνέβη το ίδιο 4 ημέρες μετά όπου συνταγογραφήκαν στον σύζυγό της άλλα 20 κουτιά Ζάναξ, την Μεγάλη Παρασκευή 18 Απρίλιου, μπήκε στο email και έκπληκτη είδε τα φάρμακα τα είχε γράψει κάποιος γιατρός από τη Θεσσαλονίκη που δεν είχε συναντήσει ποτέ στη ζωή της.

«Μπήκα εγώ μετά στα e-mail και τα άνοιξα και μου βγάζει ότι της έγραψε κάποιος … ο οποίος είναι … και ότι είναι γραμμένες με αιτιολογία: “κρίσεις πανικού” και ότι έχουνε γραφτεί από ότι είδα, Ζάναξ και κάποια άλλα ηρεμιστικά, οι οποίες εκτελέστηκαν σε διάφορα φαρμακεία της περιοχής, την ίδια ημέρα. Δηλαδή, γραφόντουσαν συνταγές και μετά από λίγο γινόταν η εκτέλεση των συνταγών».

Πήγε στην αστυνομία και τον έδιωξαν

Ο 72χρονος βλέποντας από τα email του ότι 40 συνταγές έχουν καταχωρηθεί στο ΑΜΚΑ του και έχουν εκτελεστεί εν αγνοία του θορυβήθηκε και πήγε στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του, με τον αξιωματικό υπηρεσίας να τον διώχνει υποστηρίζοντας ότι δεν ασχολούνται με τέτοιες υποθέσεις, όπως αναφέρει η σύζυγος του.

«Γύρω στις 42 μέσα σε 2 ημέρες ήταν οι συνταγές που μας έγραψαν. Οι πρώτες ήτανε κάπου 25, κι άλλες τόσες μετά. Δηλαδή κάτι γίνεται, πήρα και στη διεύθυνση του ηλεκτρονικού εγκλήματος, αλλά με παραπέμψαν στο Αστυνομικό Τμήμα. Την ίδια μέρα, πήγαμε στο Αστυνομικό Τμήμα και τον έδιωξαν το σύζυγό. Έπρεπε να τον βοηθήσουν ώστε να σημειώσουν να γίνει η καταγγελία και να το ψάξουν. Έδειξε και το κινητό του με τα μηνύματα, και του είπανε “εμείς δεν ασχολούμαστε με αυτά” πρέπει να πάτε να κάνετε καταγγελία σε ένα φαρμακείο να σας δείξει τον τρόπο, να κάνετε καταγγελία.

Σημειώνεται ότι πριν από λίγους μήνες κύκλωμα παράνομων συνταγογραφησέων που είχαν στήσει 3 γιατροί, 8 φαρμακοποιοί και ένας λογιστής είχε έρθει στο φως ύστερα από καταγγελία πολίτη στην αστυνομία, με τους συλληφθέντες μάλιστα να συνταγογραφούν φάρμακα που χορηγούνται σε αγχώδη διαταραχή και επιληψία.

Ο ΕΟΦ κατόπιν ενημέρωσης από τις αρχές της Σουηδίας, προειδοποιεί τους καταναλωτές να μην αγοράζουν ή κάνουν χρήση του προϊόντος GINSENG KIΑΝPI PIL. Το συγκεκριμένο σκεύασμα (χάπια) προωθείται στο διαδίκτυο για αύξηση βάρους και είναι πιθανόν να διακινείται και στη χώρα μας μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών ελέγχων που διενεργήθηκαν, το προϊόν αυτό περιέχει τις φαρμακευτικές ουσίες cyproheptadine και dexamethasone χωρίς σχετική αναγραφή στη συσκευασία του και μπορεί να αποβεί επικίνδυνo για την υγεία του χρήστη.

Υπενθυμίζεται ότι η αγορά προϊόντων αρμοδιότητας ΕΟΦ από αναξιόπιστα σημεία διάθεσης, όπως είναι το διαδίκτυο, μπορεί να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία του καταναλωτή.

Σήμερα ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης ανέφερε ότι μέσα στις επόμενες 10 ημέρες θα έχουμε 5000 χάπια της Merck και αρχές Μαρτίου το χάπι της Pfizer.
Και τα δύο χάπια θα χορηγούνται μέσα στις πρώτες ημέρες σε ασθενείς που νοσούν βαριά προκειμένου να μη χρειαστεί να νοσηλευτούν.

Το χάπι της Merck λέγεται Lagevrio και αν χορηγηθεί μέσα στις πρώτες 5 ημέρες, οι μισοί από τους ασθενείς που νοσούν βαριά δεν θα χρειαστούν νοσηλεία.

Το χάπι της Pfizer λέγεται Paxlovid και αν αντίστοιχα χορηγηθεί μέσα στο πρώτο πενθήμερο, οι 9 στους 10 ασθενείς που νοσούν βαριά δεν θα χρειαστεί να μπουν στο νοσοκομείο.

Και τα δύο δεν είναι απίθανο να προκαλέσουν ήπιες παρενέργειες ενώ οι επιστήμονες τονίζουν ότι το ισχυρότερο όπλο στα χέρια μας είναι το εμβόλιο.