Η προμήθεια των Eurofighter από την Τουρκία, σε πρώτη ανάγνωση, δεν ανατρέπει την υπεροπλία σε αέρα και θάλασσα που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα. Τα Rafale, η αναβάθμιση των F16, το προβάδισμα στην αγορά των F35, και οι Belhara, δημιουργούν έναν ισχυρό αποτρεπτικό θώρακα, τον οποίο για να τον εξισορροπήσει η γειτονική χώρα θα χρειαστούν αρκετά χρόνια.

Ίσως, όμως, το σοβαρότερο δεν είναι η σύγκριση ισχύος στο Αιγαίο, ακόμα και τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, αλλά το γεγονός ότι οι εταίροι μας στην Ε.Ε έχουν εγκαταλείψει πιά κάθε επιφύλαξη σχετικά με τους όρους που έθεταν στο παρελθόν. Το εμπάργκο, για παράδειγμα, της Γερμανίας για την πώληση οπλικών συστημάτων στην Τουρκία, που τήρησαν, έστω και αμφίθυμα, όλες οι τελευταίες κυβερνήσεις στο Βερολίνο, αναιρέθηκε από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την εξουσία ο χριστιανοδημοκράτης Φρίντριχ Μερτς. Η Γαλλία, που θεωρείται ισχυρή παραδοσιακή φίλη χώρα, εγκαταλείπει κι αυτή τις ενστάσεις. Σχεδόν από καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν τίθεται ως όρος ο εκδημοκρατισμός της Τουρκίας και η προσέγγισή της στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Η Τουρκία είναι ισχυρή (ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός στο ΝΑΤΟ), και θεωρείται απολύτως χρήσιμη στον μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό χάρτη, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή. Η γεωγραφία, ως προς αυτό, είναι αξεπέραστη.

Σε μία εποχή, δε, που ο αναθεωρητισμός επιβραβεύεται, η συνεχιζόμενη τουρκική απειλή κατά της Ελλάδας αποτελεί έλασσον ζήτημα, ακόμα περισσότερο όταν υπάρχει το “άλλοθι” της Διακήρυξης των Αθηνών και της συμφωνίας Ερντογάν- Μητσοτάκη για ήρεμα νερά στο Αιγαίο.

Συμπερασματικά, η Τουρκία γίνεται πλήρως αποδεκτή ως “φίλη και σύμμαχος” γι’ αυτό που είναι (σήμερα), κι όχι, πλέον, γι΄ αυτό που η ΕΕ (και κυρίως η Ελλάδα) θα ήθελε να είναι.

Καθ΄ ημάς, ο αποκλεισμός της Τουρκίας από το SAFE έχει αναχθεί σε μείζον θέμα, και για την αντιπολίτευση, και για σημαντικό τμήμα της Ν.Δ, και της κυβέρνησης. Σε τέτοιο βαθμό που, εάν, τελικά, ο Ερντογάν διαβεί και επίσημα -διότι έμμεσα, π.χ με την εξαγορά της ιταλικής Piaggio, ήδη συμβαίνει- το κατώφλι του SAFE, θα θεωρηθεί από πολλούς εθνική ήττα, υποχώρηση, ενδοτισμός. Αυτή, δε, η εσωτερική πολιτική πίεση αναγκάζει την κυβέρνηση να μετακινείται ακόμα και στην τακτική του βέτο, αν και ακόμα δεν έχει αποσαφηνιστεί η ακριβής διαδρομή που θα φέρει την Τουρκία, είτε δορυφορικά, είτε στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής άμυνας.

Τα βέτο, ωστόσο, μπορεί να εκλαμβάνονται ως κινήσεις “υπερηφάνειας” από τους ψηφοφόρους, και να προσθέτουν πόντους στις δημοσκοπήσεις, μεσομακροπρόθεσμα, όμως, έχουν μεγάλο διπλωματικό κόστος. Και πρέπει να μελετηθούν καλά τα βήματα που θα τα ακολουθήσουν.

Κάποιοι, διαβλέποντας τους παραπάνω κινδύνους, προτείνουν την σύνδεση της ελληνικής αποδοχής ως προς την ένταξη της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα την διεκδίκηση ανταλλαγμάτων, δηλαδή να συμφωνηθούν “αιρεσιμότητες”. Η άρση του casus belli που έθεσε ο πρωθυπουργός θα μπορούσε να είναι μία απ΄ αυτές, όλοι αναγνωρίζουν, όμως, πώς δεν είναι αρκετή και δεν εξασφαλίζει την διακοπή της τουρκικής προκλητικότητας. Η Άγκυρα θα παραμείνει στο αφήγημα της “Γαλάζιας πατρίδας” και θα συνεχίσει να αμφισβητεί ελληνική κυριαρχία, είτε υπάρχει το casus belli, είτε όχι.

[ Η πρόσφατη πρόταση Φιντάν για διευθέτηση των χωρικών υδάτων δείχνει, άλλωστε, τις προθέσεις της Τουρκίας. Επ΄ αυτού έχει, δε, ενδιαφέρον να δει κανείς τι είχε συμβεί το 2003, όταν Σημίτης και Γκιούλ φαίνεται να είχαν φτάσει κοντά σε συμφωνία για το θέμα αυτό, όπως το περιγράφει σήμερα ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης, επισημαίνοντας, βεβαίως, ότι τώρα μία ανάλογη λύση καθίσταται δυσχερέστερη.]

Από την άλλη, δεν μπορεί να θεωρηθεί στέρεη η (δήθεν) “αιρεσιμότητα” ότι τα οπλικά συστήματα που προμηθεύεται και θα συνεχίσει να προμηθεύεται η Τουρκία από τους ευρωπαίους εταίρους, σήμερα, μέσω του SAFE, ίσως αύριο, δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον άλλου κράτους-μέλους.

Μία άλλη πρόταση που έχει διατυπωθεί είναι η διεκδίκηση από την Ελλάδα να προβλεφθεί στην τελική συμφωνία για την κοινή άμυνα μία “ρήτρα συνδρομής” που θα καθιστά σαφές ότι τα ελληνικά σύνορα είναι ευρωπαϊκά, και, ως εκ τούτου, οιαδήποτε απειλή εναντίον της χώρας θα αντιμετωπίζεται ως απειλη εναντίον της ΕΕ. Όσοι την διατυπώνουν επικαλούνται το παράδειγμα της σχετικής ρήτρας στην ελληνογαλλική στρατιωτική συμφωνία, είναι, όμως, σαφές ότι το Παρίσι δεν είχε ποτέ σκοπό να κινητοποιηθεί στρατιωτικά σε μία τέτοια περίπτωση, ούτε έχει “ιδρώσει” για τις συνεχιζόμενες τουρκικές προκλήσεις. Ακόμα και το αίτημα του πρωθυπουργού στον Εμανουέλ Μακρόν για τους πυραύλους Meteor (να μην δωθούν στην Τουρκία) κατέληξε ατελέσφορο.

Άλλωστε, έχουμε πιά εμπειρία δεκαετιών για το πώς (ΔΕΝ) λειτουργούν τα σχετικά άρθρα 4,5 του κανονισμού του ΝΑΤΟ.

Δεν είναι εύκολος ο δρόμος, λύση, πάντως, δεν αποτελεί να θεωρούμε αδιάσπαστη την (σημερινή) υπεροπλία μας, ούτε να θεωρούμε ότι όλα αλλάζουν με το βέτο. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι οι εταιρικές και συμμαχικές σχέσεις (μας) έχουν ατονήσει, το δε διεθνές δίκαιο κινδυνεύει να καταλήξει “κενό γράμμα”. Χρειάζονται άλλες λύσεις που θα ενισχύουν το διπλωματικό κεφάλαιο της χώρας, και θα μας καθιστούν χρήσιμους και αναγκαίους, όχι μόνο παρατηρητές.

Κι αυτές οι λύσεις ίσως απαιτούν και επαναδιαμόρφωση της εθνικής στρατηγικής, ακόμα και αλλαγή της εσωτερικής “κουλτούρας”, και του τρόπου που γίνεται σήμερα ο κομματικός ανταγωνισμός, μπολιάζοντας με τοξικότητα την κοινωνία (διαβάστε σχετικά). Κι αυτό απαιτεί συνεννόηση (τουλάχιστον μεταξύ εκείνων που μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο), και χρόνος.

Σημείωσε ακόμη ότι δεν έχουν διαρραγεί οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας, ούτε η επικοινωνία. «Επικοινωνούμε με ένα δομημένο τρόπο: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα και τα ΜΟΕ. Είμαστε καταδικασμένοι να επικοινωνούμε και να διατηρούμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας προκειμένου να αποφεύγονται εντάσεις», υπογράμμισε.

Όπως είπε η κ.Ζωχιού η Ελλάδα ασκεί τη δική της εξωτερική πολιτική, έχει στρατηγική εταιρική σχέση με την Αίγυπτο, εργαζόμαστε για την εμβάθυνση της σχέσης αυτής. «Η Ελλάδα είναι ένα κυρίαρχο κράτος και έχει τους δικούς της προσανατολισμούς»

Όσον αφορά τα πρόσφατα ταξίδια του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στο Ταλίν και το Ελσίνκι, η κ. Ζωχιού επεσήμανε ότι υπάρχουν πολλά σημεία επαφής με τις χώρες του Βορρά.

«Γεωγραφικά βρισκόμαστε στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και αποδίδουμε σημασία στην προστασία των συνόρων», τόνισε και πρόσθεσε πως και τα τρία κράτη αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη θαλάσσια ασφάλεια.

Ερωτηθείσα σχετικά ανέφερε πως ο σκιώδης στόλος που καταγγέλλεται ότι «σπάει» το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι ήταν στην ατζέντα των συζητήσεων και με τις δύο χώρες και τόνισε πως αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου, συνιστά εργαλειοποίηση της ναυτιλίας για επιθετικούς σκοπούς και είναι μια μορφή αθέμιτου ανταγωνισμού.

Προσηλωμένη στη λύση των δυο κρατών η Ελλάδα

Η Ελλάδα παγίως αναφέρει ότι η επίτευξη εκεχειρίας και η απελευθέρωση των ομήρων αποτελεί ένα καθοριστικό πρώτο βήμα για μια συνολική διευθέτηση που θα οδηγήσει στην έναρξη μιας πολιτικής διαδικασίας που θα καταλήξει στη λύση των δύο κρατών, ανέφερε η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Λάνα.

Η Ελλάδα θα συνεχίσει να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια, όπως έχει πράξει πολλαπλώς στο παρελθόν, και το επόμενο διάστημα αναμένονται επιπλέον πρωτοβουλίες.

Δεύτερος πυλώνας, όπως σημείωσε, είναι η ανάγκη σταθεροποίησης στη Γάζα, αλλά και η επιστροφή της Παλαιστινιακής Αρχής στη Γάζα. «Η Ελλάδα ως αξιόπιστος συνομιλητής όλων των μερών θα συμβάλλει συνομιλώντας με όλα τα κράτη στην περιοχή».

Όσον αφορά την ανοικοδόμηση η Ελλάδα θα κινητοποιήσει τον ιδιωτικό τομέα, ώστε η Ελλάδα να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των Παλαιστινίων.

Η κ. Ζωχιού επεσήμανε πως η Ελλάδα είναι σταθερή στο θέμα της αναγνώρισης του παλαιστινιακού κράτους και βρισκόμαστε πλέον ένα βήμα πιο κοντά. Απαραίτητη προϋπόθεση, όπως ανέφερε, ήταν η εκεχειρία, η απελευθέρωση των ομήρων και η ανθρωπιστική βοήθεια και υπογράμμισε πως σημασία έχει πλέον η εφαρμογή της συμφωνίας.

«Είμαστε σχετικά αισιόδοξοι ως προς τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή», σημείωσε και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα είναι στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ, μεταφέρει μηνύματα. Ως προς την αναγνώριση της Γάζας, η συζήτηση είναι πολύ πρώιμη. Πρέπει να αποσαφηνιστούν πολλά σημεία του ίδιο του σχεδίου. Η Ελλάδα θα συμμετέχει στο διάλογο για την επόμενη ημέρα».

Το θέμα απαιτεί προσοχή και “χειρουργική” διαχείριση, τόσο στις Βρυξέλλες, όσο και στο εσωτερικό, σε αντίθετη περίπτωση είναι πιθανό να προκαλέσει προσάναμμα για κυοφορούμενα πολιτικά σχέδια με υποτίθεται “πατριωτικό” πρόσημο. Η ατμόσφαιρα έχει, άλλωστε, επιβαρυνθεί ανησυχητικά, μετά την περίοδο της Συμφωνίας των Πρεσπών, όταν κάποιοι πυροδοτούσαν ακραίες φωνές, αλλά και αργότερα, με τη Ν.Δ να σηκώνει τη σημαία του πατριωτισμού, είτε με την “επιχείρηση εισβολής” στον Έβρο, είτε με τις “βόλτες” του Oruc Reis στο Αιγαίο.

Ορισμένοι ενδεχομένως να βασίζονται στο αντιφατικό θυμικό σημαντικής μερίδας της κοινής γνώμης, η οποία εύκολα εξαντλεί την πυγμή της στους …”Σκοπιανούς” και εξίσου εύκολα εφησυχάζει ανεκτικά απέναντι στον Ερντογάν. Ο αντισυστημισμός, όμως, έχει φουντώσει επικίνδυνα και τα ελληνοτουρκικά μπορεί να δημιουργήσουν ακόμα περισσότερη καύσιμη ύλη.

Η επισήμανση Μητσοτάκη ότι μετά από τριάντα χρόνια η Τουρκία πρέπει να άρει το casus belli, ακούστηκε λογικά ως μία από τις “αιρεσιμότητες” που σκοπεύει να θέσει η χώρα μας στην -κατά πολλούς- προεξοφλημένη συμμετοχή της γείτονος στο πρόγραμμα δανεισμού επιχειρήσεων για την παραγωγή εξοπλισμών και στην “ομπρέλα” του ReArm. Ο πρωθυπουργός έχει θέσει το ζήτημα στον Μερτς, την Μελόνι, και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο Δένδιας στους ομολόγους του, η κυβέρνηση, δε, επικαλείται την ασφάλεια της ομοφωνίας που, όπως λέει, θα απαιτηθεί στην τελική φάση των αποφάσεων. Ωστόσο, ούτε βέβαιο είναι, ούτε εύκολη θα είναι η απειλή βέτο.

Υπάρχει, όμως,πέραν αυτών και η ουσία, και τα επιχειρήματα διατυπώνονται ήδη από την αντιπολίτευση. Ο Ανδρουλάκης, για παράδειγμα, έκανε λόγο για “στρατηγικό δώρο στην Τουρκία”, η δεξιά της Δεξιάς ακονίζει τα μαχαίρια της, ακόμα και βουλευτές της Ν.Δ λένε πώς δεν πρέπει να συμβεί κάτι τέτοιο.

Επειδή, όπως λένε, άπαξ και η Τουρκία περάσει το κατώφλι στον φιλόδοξο και μακρόπνοο μηχανισμό κοινής άμυνας, με τον στρατό και την αμυντική βιομηχανία που διαθέτει (για την εγκληματική απαξίωση της δικής μας στον βωμό των μνημονίων, σχεδόν κανείς δεν μιλά…), η άρση του casus belli θα είναι ακόμα πιό δύσκολη υπόθεση. Αλλά, ακόμα κι αν ο Ερντογάν ζητούσε κάτι τέτοιο από την τουρκική εθνοσυνέλευση, ας μην ξεχνούμε πώς θα ήταν πρακτικά ανέφικτο την επόμενη μέρα η Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 μίλια στο Αιγαίο.

Όλα αυτά είναι “ψιλά γράμματα”, και πολύς κόσμος δεν τα κατανοεί. Εκείνο, όμως, στο οποίο θα επενδύσουν οι καραδοκούντες του “πατριωτικού εμπορίου” θα είναι η αίσθηση “εθνικής ήττας” και υποχώρησης της κυβέρνησης. Θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο να ξαναζήσουμε διχαστικές κραυγές.

Η κυβερνητική αυταρέσκεια του “ξέρω καλύτερα από τους άλλους” και η ανάδειξη του πατριωτικού παρελθόντος της παράταξης, ακόμα και το άνετο δημοσκοπικό προβάδισμα της Ν.Δ, δεν πρέπει να αποτελέσουν καταφύγιο και υπεκφυγή. Στο Μαξίμου, ας σκεφτούν την ανάγκη για συνεννόηση με την αντιπολίτευση με την παράθεση των πραγματικών δεδομένων και των αληθινών δυνατοτήτων που έχουμε ως χώρα. Η ανησυχία, άλλωστε, είναι έκδηλη και προφανής: αυτό το ραντεβού με τον Ερντογάν μετατίθεται συνεχώς…

Στο σημερινό  Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων αναμένεται να εγκριθεί ο κανονισμός λειτουργίας του SAFE, του χρηματοδοτικού εργαλείου των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δάνεια για τις ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες όπου υπάρχει πρόβλεψη περί δυνατότητας επίτευξης συνεργασίας και με τρίτες χώρες.

Παρά το γεγονός ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει θέσει με σαφήνεια τους ελληνικούς προβληματισμούς και κατά τις πρόσφατες επισκέψεις σε Ρώμη και Βερολίνο, αλλά και με σειρά δημόσιων τοποθετήσεων, είναι ξεκάθαρο πως οι ηγεσίες των δύο χωρών, όπως και άλλων ευρωπαϊκών, όπως η Ισπανία, είναι προσανατολισμένες σε λογική αμυντικής συνεργασίας με την Άγκυρα.

Η Αθήνα επιμένει πως η δυνατότητα σύναψης συμφωνιών της ΕΕ με τρίτες χώρες περνάει από μια σειρά από όρους και κανόνες, μεταξύ των οποίων είναι και αυτός της επιλεξιμότητας τρίτων χωρών, όπου συμπεριλαμβάνεται και η ανάγκη συνεκτίμησης των συμφερόντων ασφαλείας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών. 

• Συνεργάτες του κ. Μητσοτάκη υπογραμμίζουν ότι εδώ εντάσσεται και η ομοφωνία που προκύπτει από συγκεκριμένα άρθρα, όπως τα έχει περιγράψει ο πρωθυπουργός.

Η κυβέρνηση θεωρεί πάντως πως ο Έλληνας πρωθυπουργός βρήκε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία να πει κάτι που ήταν από τα μεγαλύτερα ζητούμενα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για πολλές δεκαετίες: την άρση του casus belli. 

“Δεν μπορούμε να διανοηθούμε μια τρίτη χώρα, εν προκειμένω η Τουρκία, να μπει σε μια τέτοια συζήτηση όσο ακόμα έχει για τριάντα πλέον χρόνια το casus belli. Για να γίνει αυτή η συζήτηση πρέπει η γείτονα να άρει το casus belli”, επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη.

“Απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται τα εξοπλιστικά κατά συμμαχικών χωρών. Αυτό δεν συζητείται, δεν μπαίνει στο τραπέζι, αυτό είναι δεδομένο”, προσθέτουν.

Η οπτική αυτή κάθε άλλο παρά έχει μετριάσει τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, όπου εντείνεται η πολιτική  αντιπαράθεση κυρίως με το “ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη”.

Το κυβερνών κόμμα καταλογίζει μάλιστα στην αξιωματική αντιπολίτευση  ότι “έχει ανέβει στο όχημα του λαϊκισμού” και στο ζήτημα του casus belli, ενώ αντιτείνει για την κριτική του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, πως ο κ. Ανδρουλάκης  “αντιλαμβάνεται πολύ απλοϊκά την εξωτερική πολιτική, με όρους «παλαιού ΠΑΣΟΚ». 

Την αντίδραση του Μεγάρου Μαξίμου προκάλεσε η θέση του κ. Ανδρουλάκη πως είναι αδιανόητο να δηλώνει ο πρωθυπουργός ότι  όρος είναι η άρση του casus belli και η προειδοποίηση ότι αυτό μπορεί σήμερα να αλλάξει αλλά μετά να επανέλθει, η εξασφάλιση, όμως, της εισόδου της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν θα είναι εύκολο να αποτραπεί μετά από μερικά χρόνια.

“Αυτό το οποίο λέει ο κ. Ανδρουλάκης, προφανώς δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Δεν είναι λογικό. Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αφελής ούτε οι όροι αυτοί μπαίνουν για να βγαίνουν μετά. Δεν είναι συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, ούτε διαδικασία διαπραγμάτευσης παλαιών εποχών, «πράσινων» εποχών για τις κεντρικές επιτροπές στα συνέδρια, η εξωτερική πολιτική”, αντέτεινε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, υποστηρίζοντας πως η αξιωματική αντιπολίτευση αντιλαμβάνεται την εξωτερική πολιτική “πολύ απλοϊκά, με όρους «παλαιού ΠΑΣΟΚ».

 “Ευτυχώς ο Έλληνας πρωθυπουργός την αντιλαμβάνεται πολύ σοβαρά και σε αντίθεση με αυτές τις προβλέψεις και τις απλουστεύσεις, καταφέρνει και βάζει στη δημόσια σφαίρα, αιτήματα, τα οποία νομίζω θα έπρεπε να έχουν μπει πολλά χρόνια πριν”, πρόσθεσε .

“Εάν φτάσουμε ως Ευρώπη σε συζήτηση με την Τουρκία, θα τεθούν όλες αυτές οι προϋποθέσεις και επιπλέον η συγκεκριμένη προϋπόθεση για το casus belli, η οποία προφανώς δεν είναι κάτι το οποίο θα μπορεί στη συνέχεια να αρθεί για «να μας πιάσουν κορόιδα», όπως θεωρεί ο κ. Ανδρουλάκης“, αναφέρουν συνεργάτες του κ. Μητσοτάκη.

Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν πως η διαχείριση στο ζήτημα αυτό από πλευράς ελληνικής κυβέρνησης “είναι ιδιαιτέρως σοβαρή και επιτυχής” και μάλιστα ο κ. Μαρινάκης υπήρξε χθες πολύ αιχμηρός έναντι επικριτών της, λέγοντας πως “αυτή είναι και η διαφορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη από τους ψευτοπατριώτες, που αντιλαμβάνονται την εξωτερική πολιτική ως ένα πεδίο έκφρασης μεγάλων υποσχέσεων και διάφορων διατυπώσεων ψευτο-πατριωτισμού”.

• Την ίδια ώρα, το Μέγαρο Μαξίμου υπεραμύνεται της στάσης της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Γάζα, αντικρούοντας τις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης πως οι τόνοι της ελληνικής αντίδρασης και καταδίκης της στάσης της ηγεσίας του Ισραήλ, είναι χαμηλότεροι σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το Μέγαρο Μαξίμου υποστηρίζει ότι με πρωτοβουλία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών ψηφίστηκε “το πιο σημαντικό ψήφισμα για την προστασία των αμάχων στη Γάζα” και επιμένει πως η χώρα μας  “είναι, όπως και τις προηγούμενες φορές, στη σωστή πλευρά της ιστορίας,  χωρίς ακρότητες και χωρίς λαϊκισμούς”. 

Στο Μέγαρο Μαξίμου αντιτείνουν σε όσους καταλογίζουν επί της ουσίας αδράνεια, πως “το να πρωτοστατήσεις σε ένα ψήφισμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. και να το συνυπογράψουν 80 χώρες, έχει πολύ μεγάλο αποτέλεσμα και θα έπρεπε και τα υπόλοιπα κόμματα να χειροκροτήσουν αυτή την εξέλιξη”.

Υπογραμμίζουν πως η διατύπωση του ψηφίσματος είναι ξεκάθαρη, μιλάει για την ανάγκη προστασίας των αμάχων, των γυναικών, των παιδιών, για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και διαμηνύουν πως  “η Ελλάδα, επί των ημερών του Κυριάκου Μητσοτάκη, για άλλη μια φορά, δείχνει σοβαρότητα σε τόσο κρίσιμα ζητήματα και αφήνει στην άκρη τα μεγάλα λόγια, τα οποία δεν βοηθάνε κανέναν”. 

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπήρξε χθες πολύ αιχμηρός και για την κοινή δήλωση, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας, προς τον πρωθυπουργό , σχολιάζοντας ότι “έχω μάθει από φοιτητής, όταν ακούω για ψήφισμα της Αριστεράς, να «κρατάω μικρό καλάθι», γιατί ποτέ δεν έλυσε τίποτα κανένα ψήφισμα, προερχόμενο από αυτά τα κόμματα, γιατί είναι γεμάτο απλουστεύσεις, γενικεύσεις και θεωρητικολογίες. Αντιθέτως, οι διπλωματικές ενέργειες της Ελλάδας οδηγούν σε αποτέλεσμα”.

«Θεωρώ αδιανόητο, ο πρωθυπουργός να δηλώνει ότι ο όρος είναι η άρση του casus belli, το οποίο μπορεί σήμερα να αλλάξει αλλά μετά να επανέλθει. Η εξασφάλιση, όμως, της εισόδου της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν θα είναι εύκολο να αποτραπεί μετά από μερικά χρόνια. Δεν καταλαβαίνουν ότι είναι επικίνδυνο; Θα τους κάνουμε τέτοιο δώρο;» αναρωτήθηκε.

Για τη πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε πώς εφόσον ήταν στη κυβέρνηση θα ξεκινούσε την επένδυση, έχοντας διασφαλίσει ότι θα ολοκληρωθεί πλήρως, διότι, όπως είπε, «πέρα από μια τεράστια οικονομική επένδυση, έχει και εθνικό – γεωπολιτικό χαρακτήρα. Δύο δισεκατομμύρια θα μας κοστίσει. Έχουμε δεσμεύσει 650 εκατομμύρια από ευρωπαϊκά κονδύλια και τα υπόλοιπα 1.350 εκατ. θα τα πληρώσει ο ελληνικός λαός. Ήδη διαβάζω ότι από το επόμενο εξάμηνο οι Έλληνες καταναλωτές θα πληρώνουν σιγά -σιγά στο τιμολόγιο ένα κομμάτι του κόστους της επένδυσης. Αλλά απ’ ό,τι φαίνεται η Τουρκία αποτρέπει την πόντιση του καλωδίου».

«Πιστεύω ότι πάντα πρέπει να υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας. Οι διπλωματικές σχέσεις αυτό επιτάσσουν» σχολίασε για τις επικείμενες διμερείς συναντήσεις της ελληνικής και της τουρκικής κυβέρνησης και ανέδειξε επιπλέον και την ανάγκη εκπόνησης μια στρατηγικής που δεν θα είναι κοντόφθαλμη.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής απάντησε στη κριτική γιατί ανταποκρίθηκε το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ στο να συνυπογράψει το κείμενο στη πρωτοβουλία του ΚΚΕ για τη Γάζα. Τόνισε συγκεκριμένα: «Το να προσκαλέσουμε να μιλήσει στη Βουλή ο Μαχμούτ Αμπάς, για εμένα είναι μια θετική πρωτοβουλία και αυτό πρέπει να συμβεί και στο Ελληνικό και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γιατί πρέπει να γνωρίζουμε τις δύο απόψεις και εν τέλει πρέπει να λυθεί το ζήτημα του Παλαιστινιακού στη βάση των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Δηλαδή αυτό που ζητάμε για την Κύπρο, αυτό πρέπει να ζητάμε και για το θέμα της Παλαιστίνης, όλα να γίνονται σε ένα πλαίσιο σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όμως, ένα κείμενο, το οποίο δεν καταδικάζει τη τζιχαντιστική λειτουργία της Χαμάς, δεν μιλά πουθενά για επιστροφή των ομήρων, για εμένα αυτά είναι σοβαρά ελλείμματα του κειμένου. Ένα κείμενο που δεν περιείχε και αυτά, εμείς δεν θα το υπογράφαμε».

Ο κ. Ανδρουλάκης υπογράμμισε ακόμη ότι στη Γάζα γίνεται εθνοκάθαρση, καθώς ανέφερε πως «με βίαιο και εγκληματικό τρόπο διώχνουν έναν λαό από τον τόπο του» και στηλίτευσε την απόλυτη ταύτιση της κυβέρνησης με τον Νετανιάχου.

«Γιατί να ταυτίζεται η Ελλάδα με τον Νετανιάχου; Και κάνω μια διάκριση. Η συμμαχία με το Ισραήλ είναι πολύτιμη, το ΠΑΣΟΚ την ξεκίνησε το 2010, για κανένα λόγο αυτή η συμμαχία δεν έπρεπε να οδηγήσει στην απόλυτη ταύτιση της Ελλάδας με τον Νετανιάχου. Είμαστε ένας λαός που έχει πληγεί από κράτη τα οποία θέλουν “διεθνείς σχέσεις- ζούγκλα”. Όχι, εμείς δεν θέλουμε να είναι ζούγκλα οι διεθνείς σχέσεις, δεν θέλουμε να επικρατεί το δίκαιο του ισχυρού, θέλουμε κανόνες για όλη την ανθρωπότητα» σημείωσε.

Χαρακτήρισε σκάνδαλο διαφθοράς ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Δημοκρατίας τα όσα αποκαλύπτονται για τον ΟΠΕΚΕΠΕ επειδή, όπως είπε, «ευτελίζουν και εκθέτουν τη χώρα διεθνώς. Αυτοί είναι οι άριστοι; Άριστοι πού, στη διαφθορά; Ένας πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ μπήκε με ΑΣΕΠ, όλοι οι άλλοι διορισμένα κομματικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας. Κομματικές επιλογές της Νέας Δημοκρατίας. Τεράστιες οι ευθύνες Βορίδη. Τεράστιες ευθύνες και των τότε υπουργών του ΣΥΡΙΖΑ. Ευθύνες και των μετά υπουργών. Έχει αλλάξει έξι προέδρους ο ΟΠΕΚΕΠΕ σε έξι χρόνια Νέας Δημοκρατίας, αδιανόητα πράγματα. Πήγα στη Βουλή και ρώτησα τον πρωθυπουργό -όταν του έκανα την επίκαιρη ερώτηση για τον πρωτογενή τομέα- και ξέρετε τι μου απάντησε για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Ναι, υπάρχουν “κάποιες σκιές”. “Σκιές” είναι ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά σκάνδαλα που έχουν γίνει ποτέ στη χώρα και έρχονται Ευρωπαίοι εισαγγελείς και παίζουν κυνηγητό και κρυφτό με τα διορισμένα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας για να πάρουν στοιχεία να κάνουν την έρευνα;» ανέφερε χτυπώντας καμπανάκι καθώς κινδυνεύει όλος ο μηχανισμός πληρωμών των αγροτών».

«Η Νέα Δημοκρατία, από τη μια, λέει ότι ο υπουργός δεν έχει ευθύνες, από την άλλη, όμως θα τον παραπέμψει με το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος. Εδώ μιλάμε για πράγματα παράλογα, που βέβαια βολεύουν τη Νέα Δημοκρατία που θέλει να μπαζώσει τις ευθύνες των πολιτικών στελεχών της. Αλλά κατά έναν περίεργο τρόπο κι ένα κομμάτι της αντιπολίτευσης αφήνει τη δικογραφία στην άκρη και λέει διάφορες θεωρίες που εν τέλει είναι διέξοδος διαφυγής για τη Νέα Δημοκρατία» σχολίασε μεταξύ άλλων εξηγώντας την πρόταση του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ να ζητήσει Προανακριτική Επιτροπή για την τραγωδία στα Τέμπη.

Στο πρόβλημα της ακρίβειας υπενθύμισε ότι ήδη από το 2022 είχε προτείνει τη θέσπιση Ενιαίας Αρχής Καταναλωτή, παρέμβαση με μηδενικό δημοσιονομικό κόστος που όμως η κυβέρνηση επανειλημμένα απέρριψε. Παράλληλα, ανέδειξε την υποστελέχωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και χαρακτήρισε ως «πολύ καθυστερημένη» την πρωτοβουλία Κικίλια για τα ακτοπλοϊκά, ενώ «είναι ήδη πολύ υψηλά οι τιμές», πρόσθεσε ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη Μανώλη Κωστίδη, το τηλεοπτικό δίκτυο Haber Global αναφέρει χαρακτηριστικά: «H τελευταία ανακοίνωση από την Ελλάδα ήρθε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο Μητσοτάκης μίλησε στον ελληνικό Τύπο και ανέφερε πως σε περίπτωση που η Τουρκία αποσύρει το «casus belli» που κήρυξε το 1995, τότε η Ελλάδα και η Ελληνοκύπριοι (Κυπριακή Δημοκρατία) δεν θα αντιδράσουν στην ένταξη της στην ευρωπαϊκή άμυνα. Δήλωσε πως πρέπει να ικανοποιηθούν οι ανησυχίες  μας».

Αναφέρει μάλσιτα και τη σχετική δήλωση του κ. Μητσοτάκη: «Αν η Τουρκία επιθυμεί να μπει στα χρηματοδοτικά εργαλεία της ευρωπαϊκής άμυνας, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι δικαιολογημένοι προβληματισμοί και της Ελλάδας και της Κύπρου. Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος και πιο σαφής: είναι 30 χρόνια από τότε που η Τουρκική Εθνοσυνέλευση ψήφισε το περιβόητο casus belli. Νομίζω ότι, 30 χρόνια μετά, έχει έρθει η ώρα να ζητήσουμε ευθέως από τους Τούρκους φίλους μας να το βγάλουν από το τραπέζι. Στις 31 Μαϊου του 1995 η Ελλάδα είχε πάρει απόφαση της επέκτασης των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 μίλία. Η Τουρκία ως αντίδραση σε αυτό στις 8 Ιουνίου πήρε απόφαση στο Κοινοβούλιο και είχε ανακοινώσει πως αν γίνει μια μονομερής ενέργεια στο Αιγαίο αυτό θα είναι «casus belli» δηλαδή αιτία πολέμου».

Η Hurriyet από τη μεριά της έχει τίτλο «Πρόταση Μητσοτάκη για το Αιγαίο, ζήτησε άρση του casus belli» ενώ η Turkiye κάνει λόγο για «σκανδαλώδες αίτημα Μητσοτάκη για το Αιγαίο».

«Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε μια σκανδαλώδη δήλωση με στόχο τη συμμετοχή της Τουρκίας σε νέα αμυντικά έργα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Τουρκία θα πρέπει να καταργήσει την απόφαση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 που ισοδυναμούσε με «πολεμική απειλή» προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στα αμυντικά κονδύλια της ΕΕ», αναφέρει χαρακτηριστικά η Turkiye.

Στο μεταξύ, πηγές του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ανέφεραν για τις προσπάθειες παρεμπόδισης της πρόσβασης της Άγκυρας στα ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνα ότι «οι προσπάθειες να αγνοηθεί ο κρίσιμος ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή και η σημασία της για την ασφάλεια της Ευρώπης είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Η μεταφορά των διμερών διαφορών σε πολυμερείς πλατφόρμες και η υιοθέτηση μιας στάσης αποκλεισμού, δεν είναι ούτε καλοπροαίρετη, ούτε κι ένα σώφρον βήμα. Θα συνεχίσουμε να εξηγούμε την ισχύ της Τουρκίας σε όσους δεν την αντιλαμβάνονται».

Σημάδια μελλοντικής αποχώρησης από τον Ερντογάν

Στο μεταξύ, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έκανε λόγο πως δεν θα διεκδικήσει ξανά την επανεκλογή του. «Δεν έχω μέλημα επανεκλογής. Ούτε να διεκδικήσω ξανά το αξίωμα», δήλωσε χαρακτηριστικά, μιλώντας και για ένα νέο σύνταγμα.

Ειδικότερα, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε: «Σε όλη μου τη ζωή, έχω εκφράσει ότι η Τουρκία χρειάζεται ένα πολιτικό, δημοκρατικό και φιλελεύθερο σύνταγμα. Στο ίδιο σημείο είμαι και σήμερα. Η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να προχωρήσει στο μέλλον με ένα σύνταγμα που γράφτηκε και υποβλήθηκε από πραξικοπηματίες. Τώρα χρειαζόμαστε ένα σύνταγμα που υποβάλλεται από πολίτες, όχι από πραξικοπηματίες. Δεν έχω κάποιο μέλημα επανεκλογής ή να διεκδικήσω ξανά το αξίωμα. Μέλημά μας είναι πώς θα ανεβάσουμε τη φήμη της χώρας μας με τα βήματα που θα κάνουμε».

Παράλληλα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι ίσως ταξιδέψει στις ΗΠΑ για τετ α τετ με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. «Θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε την Τουρκία. Κάθε βήμα που κάνουμε ενισχύει την υπόσχεσή μας, τόσο προς τη χώρα μας όσο και προς εμάς. Έχουμε δημιουργήσει  καλές σχέσεις όχι μόνο με τον κ. Τραμπ αλλά με πολλούς ηγέτες. Ίσως κάνω ένα ταξίδι στην Αμερική. Νομίζω ότι θα έχουμε την ευκαιρία να συναντήσουμε τετ α τετ τον κ. Τραμπ. Οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις δεν είναι τόσο ασήμαντες όσο νομίζουν κάποιοι. Η άποψη του κ. Τραμπ για την Τουρκία είναι πολύ θετική. Η άποψή μας για αυτούς είναι η ίδια. Έχουμε μια ισχυρή σχέση που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και την ειλικρίνεια», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος.

Οι πληροφορίες, όμως, λένε πως η συμμετοχή της Τουρκίας στο Rearm Europe έχει “κλειδώσει”, άλλωστε η ένταξή της στον μηχανισμό δανεισμού για εξοπλισμούς, με απόφαση των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών, προεξοφλεί την κατάληξη. Εκεί χρειάστηκε “ειδική πλειοψηφία”, άρα η Ελλάδα δεν μπορούσε να επηρεάσει ουσιαστικά στην αντίθετη κατεύθυνση, στο ανώτατο επίπεδο θα απαιτηθεί ομοφωνία, ωστόσο στην κυβέρνηση θεωρούν πως υπό τις σημερινές γεωπολιτικές εξελίξεις (από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή) η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί απομονωμένη.

Οι 26 ευρωπαϊκές χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι σαφές πως θέλουν την Τουρκία ¨εντός των τειχών”, παραβλέποντας ότι πρόκειται για μία χώρα που απειλεί την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους-μέλους. Ο αυξημένος ρόλος της Τουρκίας στα ανοιχτά γεωπολιτικά μέτωπα, η στρατιωτική της δύναμη, και η ακμάζουσα αμυντική της βιομηχανία, θεωρούνται παράγοντες που δεν μπορεί να παραβλέψει η σημερινή αμήχανη Ευρώπη που αναζητά στηρίγματα και συμμετοχή στις εξελίξεις, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος την έχει παραγκωνίσει.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο υπουργείο Εξωτερικών επεξεργάζονται ήδη μία “γραμμή αμύνης” απέναντι σε μία εξέλιξη που θεωρούν πως δεν μπορούν να αποφύγουν. Ο Μερτς έχει ήδη ανάψει πράσινο φως για την αγορά Eurofighters από την Τουρκία (με την παρότρυνση του Ηνωμένου Βασιλείου που είναι χώρα-συμπαραγωγός), η Μελόνι υπέγραψε πρόσφατα μία εκτεταμένη αμυντική συνεργασία με τον Ταγίπ Ερντογάν, η Ισπανία διατηρεί μακροχρόνιες και πολύ στενές σχέσεις στον αμυντικό τομέα, το Λονδίνο προχωρά στην προμήθεια των πυραύλων Meteor στην Άγκυρα, και ο Εμανουέλ Μακρόν δεν πρότίθεται να δαπανήσει πολιτικό κεφάλαιο για να ανατρέψει την κατάσταση.

Κορυφαία διπλωματική πηγή εξηγούσε πως στους “27” η Ελλάδα (και η Κύπρος) έχει …25 αντιπάλους, ήτοι όλοι οι άλλοι συμφωνούν, ακόμα και με επιφυλάξεις, στην ένταξη της Τουρκίας στον υπό σύσταση αμυντικό βραχίονα της Ευρώπης.

Υπό το φως αυτών των εξελίξεων δεν διέλαθε της προσοχής αρκετών η αναφορά του κ. Δένδια για τρίτες χώρες (Τουρκία) που απειλούν κράτη-μέλη (Ελλάδα), κι αυτό διότι υπάρχουν εισηγήσεις στον πρωθυπουργό να είναι αυτό ακριβώς το σημείο των “ανταλλαγμάτων” που μπορεί να ζητήσει η χώρα μας ώστε να συναινέσει τελικά στην συμμετοχή της Άγκυρας στο Rearm Europe.

Στην διπλωματική γλώσσα, γίνεται λόγος για “αιρεσιμότητες”, δηλαδή ένα πλαίσιο προϋποθέσεων που πρέπει να πληροί η Τουρκία. Για παράδειγμα, η Ελλάδα θα μπορούσε να επιδιώξει να άρει η Τουρκία το “casus belli”, με επιχείρημα ότι δεν μπορεί μία χώρα να συνεργάζεται στην κοινή ευρωπαϊκή άμυνα ενώ διατηρεί την απειλή πολέμου κατά άλλης χώρας- μέλους της ΕΕ. Επίσης, θα μπορούσε,όπως λένε κάποιοι, να ζητηθεί η αποδοχή της Τουρκίας στην διατήρηση ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά του Αιγαίου, ως τμήμα (και) των ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Είναι, όμως, εξαιρετικά αμφίβολο, αφενός ότι η Τουρκία θα έκανε ένα τέτοιο βήμα, αφετέρου ότι οι ευρωπαίοι εταίροι θα ασκούσαν πιέσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Το μοντέλο του ΝΑΤΟ, άλλωστε, δεν βοηθά, καθώς και εκεί Ελλάδα και Τουρκία κάθονται στο ίδιο τραπέζι με το “casus belli” ενεργό και ουδέποτε ζητήθηκε κάτι διαφορετικά, είτε από τη συμμαχία, είτε από εμάς.

Υπάρχουν, δε, σκέψεις ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να δώσει μία μάχη που είναι μάλλον βέβαιο ότι θα χάσει, ως εκ τούτου η κυβέρνηση μάλλον προσανατολίζεται σε άλλου είδους ανταλλάγματα που δεν θα έχουν άμεση σχέση με τα ελληνοτουρκικά. Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, ένα ελληνικό βέτο είναι εξαιρετικά μακρινή πιθανότητα, όχι μόνο γιατί θα προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στη σχέση της Ελλάδας με τους “26” και το Ηνωμένο Βασίλειο, όσο και επειδή εκτιμάται πως θα φέρει τριγμούς στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ακόμα και νέα φάση κρίσης.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Η συγκεκριμένη δήλωση δεν είναι μία ακόμα “υστερική” απειλή από την Άγκυρα και δεν πρέπει να συναρτάται (μόνο) με το γεγονός ότι ο Ταγίπ Ερντογάν καταβυθίζεται στις δημοσκοπήσεις και οδεύει σε μία αβέβαιη γι αυτόν εκλογική αναμέτρηση (Ιούνιο, ή ίσως και λίγο νωρίτερα). Οι μετρήσεις τον εμφανίζουν να χάνει από οποιονδήποτε αντίπαλο ηγηθεί του αντιπολιτευτικού μετώπου, ωστόσο οι ψυχραιμότεροι γνώστες των τουρκικών πολιτικών και κοινωνικών τεκτονικών πλακών επιμένουν πως ο Τούρκος πρόεδρος είναι “πολύ σκληρός για να πεθάνει (πολιτικά)”.

Η δήλωση Τσαβούσογλου, όμως, αποτελεί επί της ουσίας μία αναβάθμιση της γενικότερης στρατηγικής της γείτονος. Εδώ και καιρό έχει παρατηρηθεί, άλλωστε, η μετατόπιση του ενδιαφέροντος της Άγκυρας προς την ανατολική Μεσόγειο, σε μια προσπάθεια να καλύψει τα κενά της “κυκλωτικής” στρατηγικής των προηγούμενων ελληνικών κυβερνήσεων (από τον Σαμαρά, αλλά εντονότερα και πιο ολοκληρωμένα από τους Τσίπρα, Κοτζιά), με τις συμμαχίες (Ισραήλ, Αίγυπτο, Κύπρο, με την συμμετοχή και των ΗΠΑ) και το σχέδιο του EastMed. Η σημερινή κυβέρνηση καθυστέρησε να επιστρέψει σε αυτή την στρατηγική, άφησε να ατονήσει το σχέδιο του αγωγού λόγω αλλαγής της στάσης της Ουάσιγκτον, αλλά, ευτυχώς, επανήλθε σχετικά πρόσφατα.

Είχε μεσολαβήσει, άλλωστε, από το φθινόπωρο του 2019 η συμμαχία της Τουρκίας με την κυβέρνηση της Τρίπολης και το τουρκολιβυκό σύμφωνο που, πριν μερικούς μήνες, επεκτάθηκε με την συμφωνία για την δυνατότητα ερευνών και εξορύξεων από την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου σε θαλάσσιες περιοχές που “τρυπούν” την Κυπριακή και την Ελληνική ΑΟΖ.

Παράρτημα αυτής της τουρκικής στρατηγικής (και προσπάθεια να καταστούν σαφείς οι διεκδικήσεις στην ανατολική Μεσόγειο) είναι η “ποιοτική” αναβάθμιση του casus belli από τον Τσαβούσογλου. Επιπλέον, η Άγκυρα αντιλαμβάνεται πως μετά τον οδικό χάρτη Ελλάδας-Αλβανίας για οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με την υπογραφή συνυποσχετικού για την παραπομπή στην Χάγη (το οποίο προσπαθεί να καθυστερήσει χρησιμοποιώντας την επιρροή της στον Έντι Ράμα), και, φυσικά, μετά την συμφωνία με την Αίγυπτο, και το σχετικό αίτημα προς την Λιβύη, για την Ελλάδα είναι μονόδρομος η επέκταση στα 12 μίλια νοτίως της Κρήτης.

Η αξιωματική αντιπολίτευση έχει προτείνει εδώ και καιρό αυτό να γίνει άμεσα, το ίδιο συστήνουν και αξιόλογοι διπλωματικοί και γεωπολιτικοί αναλυτές (σχετική είναι η αρθρογραφία του Κωνσταντίνου Φίλη), η κυβέρνηση -δια του Νίκου Δένδια, και του κυβερνητικού εκπροσώπου- έχει τονίσει πως αυτό θα γίνει στον χρόνο που θα κριθεί σωστός, οι δε πληροφορίες αναφέρουν πως μία τέτοια κίνηση θα μπορούσε να γίνει ακόμα και σε χρόνο κοντά στις εκλογές, ώστε να συνεισφέρει πολιτικά στον πρωθυπουργό.

Σχετικές αντιρρήσεις έχουν προβάλει οι ΗΠΑ επειδή θεωρούν πως θα αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο ανάφλεξης, κάτι που ήρθε να επιβεβαιώσει η δήλωση Τσαβούσογλου.

Εν μέσω αυτών, ανακυκλώνεται η θεωρία του “θερμού επεισοδίου” στην προσπάθεια του Ερντογάν να ανακτήσει το δημοσκοπικό προβάδισμα και να κερδίσει τις εκλογές, ή να βρει τρόπο να δικαιολογήσει αναβολή τους- όπως του επιτρέπει το τουρκικό Σύνταγμα, εφόσον συντρέχει μείζον λόγος εθνικής σημασίας.

Με την ανακοίνωσή του το Στέϊτ Ντιπάρτμεντ αυτό ακριβώς επιχειρεί να ακυρώσει.

«Σε μια εποχή που η ενότητα χρειάζεται περισσότερο μεταξύ των Συμμάχων μας, οι Ηνωμένες Πολιτείες λυπούνται για την κλιμάκωση των προκλητικών δηλώσεων. Προτρέπουμε όλους τους Συμμάχους μας να αποφεύγουν απειλές και προκλητική ρητορική που μόνο θα αυξήσει την ένταση και δεν θα βοηθήσει κανέναν» σημειώνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και προσθέτει:

«Συνεχίζουμε να ενθαρρύνουμε τους Συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ, Ελλάδα και Τουρκία, να συνεργαστούν για τη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή και για την επίλυση των διαφορών με διπλωματικό τρόπο. Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι και οι δύο ισχυροί εταίροι και βασικοί σύμμαχοι του ΝΑΤΟ των Ηνωμένων Πολιτειών».

Η Ουάσιγκτον χτίζει έναν ετεροπροσδιορισμό ως προς την ελληνοτουρκική διαμάχη, καλεί, δηλαδή, Αθήνα και Άγκυρα, να προστατεύσουν την ενότητα του ΝΑΤΟ (και να μην αποσπάσουν την προσοχή των ΗΠΑ από το μείζον μέτωπο κατά της Ρωσίας) και να αποφεύγουν απειλές και προκλητική ρητορική.

Είναι βέβαιο πως οι ΗΠΑ θα ασχοληθούν εναργέστερα με τα ελληνοτουρκικά μετά τις εκλογές στην Ελλάδα και την Τουρκία, όταν θα είναι καθαρό το πολιτικό τοπίο. Και επ΄ αυτού έχουν ενημερωθεί όχι μόνο οι δύο κυβερνήσεις αλλά και τα βασικά πολιτικά κόμματα και στις δύο χώρες. Το ζητούμενο είναι να καταρτίσουμε εμείς την απαραίτηση στρατηγική έναντι αυτών των σεναρίων. Και όχι να αντιλαμβανόμαστε τα ελληνοτουρκικά ως εσωτερικό πεδίο προεκλογικής αντιπαράθεσης ή προσπορισμού της δήθεν “πατριωτικής” ψήφου.

Μία κίνηση, δε, που θα αφορά την επέκταση στα 12 μίλια νοτίως της Κρήτης (η οποία έπρεπε να είχε ήδη γίνει σε “καθαρό” χρόνο) δεν πρέπει να εμπλακεί στον προεκλογικό χρόνο, και όταν αποφασιστεί να αποτελεί προϊόν συνεννόησης όλων των πολιτικών δυνάμεων.

Πρέπει, δε, να αντιλαμβανόμαστε πως η ενίσχυση της αποτροπής (με την επιχειρησιακή ενδυνάμωση του Ενόπλων Δυνάμεων) είναι απαραίτητη, ωστόσο ο δίαυλος διευθέτης της διαφοράς (μία…) με την Τουρκία δεν μπορεί παρά να είναι η διπλωματία.

Όπως τόνισε, αν ο αγώνας της Ουκρανίας είναι επιτυχημένος, «δε θα πρόκειται απλώς για τη νίκη μιας χώρας ενάντια σε έναν επιτιθέμενο, θα είναι η ήττα της αναθεωρητικής αφήγησης».

«Αν η ρωσική εισβολή ήταν επιτυχής, τι θα εμπόδιζε τον πρόεδρο Ερντογάν να τη μιμηθεί ή άλλους αυταρχικούς ηγέτες να τη μιμηθούν;», σημείωσε.

«Η Τουρκία ενεργεί ως ταραξίας στην περιοχή», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών. «Δεν αποδέχεται το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, είναι χώρα μέλος του ΝΑΤΟ αλλά δεν επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία».

Όπως ανέφερε, αν κοιτάξει κανείς τον προϋπολογισμό της Τουρκίας φέτος, θα δει επιπλέον 30 δισεκατομμύρια, αυτά είναι τα κέρδη της Τουρκίας από τη μη επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία. Σημείωσε δε πως 800 ρωσικές εταιρείες μετεγκαθίστανται στην Τουρκία.

Τόνισε δε πως εν τέλει «η Τουρκία πρέπει να ενταχθεί στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου, είναι μια μεγάλη χώρα και δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την παρουσία της». ‘Αλλωστε, υπενθύμισε, «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που εξακολουθεί να τάσσεται σαφώς υπέρ της ένταξης στην ΕΕ υπό όρους»

«Το ερώτημα είναι αν η πολιτική της Τουρκίας εξυπηρετεί αυτό το στόχο ή όχι», τόνισε και υπογράμμισε πως η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στον κόσμο, μέλος της ΕΕ, του ΝΑΤΟ που αντιμετωπίζει απειλή πολέμου, casus belli.

«Πώς μπορεί να συμβαίνει αυτό στον 21ο αιώνα;», ανέφερε.

Την ίδια ώρα, σημείωσε, η Τουρκία οριοθετεί θαλάσσιες ζώνες με την κυβέρνηση της Τρίπολης αγνοώντας ότι τα νησιά έχουν δικαιώματα. «Είναι σαν να υπέγραφε η Ελλάδα ένα μνημόνιο με την Τυνησία, αγνοώντας την ύπαρξη της Μάλτας και της Σικελίας».

Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι και η Λιβύη λειτουργεί ως ταραξίας με δύο τρόπους, «υπογράφει παράνομες συμφωνίες με την Τουρκία, δημιουργώντας πιθανά προβλήματα με την Ελλάδα και διαχέει όπλα στο Σαχέλ, όπου βλέπουμε μια κατάσταση που ξεφεύγει από τον έλεγχο».

Αναφερόμενος στα άλλα προβλήματα της περιοχής, ανέφερε ότι «ο δυτικός κόσμος, η κοινωνία που είναι προσανατολισμένη στις αξίες, δεν έχει πολιτική για την αντιμετώπιση της κατάστασης στη Συρία». «Πρακτικά δεν κάνουμε τίποτα», τόνισε χαρακτηριστικά.

Αλλά και το Ιράν επεσήμανε είναι μια πολύ δύσκολη περίπτως και παίζει πολλές φορές το ρόλο του ταραξία. Όμως τόνισε, υπάρχουν και θετικά παραδείγματα: Οι συμφωνίες του Αβραάμ άλλαξαν εντελώς την αφήγηση, όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά για τη συνολική περιοχή.

«Το Ισραήλ είναι πρόθυμο να συνεργαστεί με τις αραβικές χώρες και να δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα επί του εδάφους», επεσήμανε.

Ακόμη, η συμφωνία οριοθέτησης μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. «Βλέπουμε κάτι αρκετά μοναδικό. Μια συμφωνία μεταξύ δυο χωρών που δεν αναγνωρίζουν η μία την άλλη και βρίσκουν ένα τρόπο να επιλύσουν ένα ανοιχτό ζήτημα, αλλά και να εφαρμόσουν το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας για την επίλυσή του, αποδεχόμενοι ότι ο κόσμος είναι μια κοινωνία που βασίζεται σε κανόνες και δημιουργώντας ένα παράδειγμα για τον κόσμο».

Τρίτο παράδειγμα, όπως τόνισε, είναι η συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου που ήταν υπό διαπραγμάτευση εδώ και περίπου 30 χρόνια.

«Δεν είναι απλώς μια διμερής συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών είναι μια λωρίδα σύνδεσης μεταξύ της Αφρικής και της Ευρώπης, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για διασυνδέσεις και αγωγούς», επεσήμανε.

«Είναι το τέλειο παράδειγμα για το πώς με βάση το διεθνές δίκαιο και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, οι χώρες θα μπορούσαν να επιλύσουν ζητήματα μέσω διαλόγου, όχι μόνο για τους πολίτες τους, αλλά για μια πολύ μεγαλύτερη περιοχή».

Όπως τόνισε ο κ. Δένδιας, τα προβλήματα της περιοχής είναι επιλύσιμα. «Αν έχουμε κανόνες και αν έχουμε καλή θέληση, όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα ή τουλάχιστον τα περισσότερα από αυτά είναι αντιμετωπίσιμα. Δεν πρέπει να παραιτηθούμε από την ελπίδα ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν καλύτερο κόσμο. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στην απελπισία να καλύψει την περιοχή μας».

Σημείωσε δε πως η Ελλάδα βλέπει τον εαυτό της ως σημείο εισόδου προς τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη και τη στήριξη της ουκρανικής προσπάθειας. Το λιμάνι Αλεξανδρούπολης, αποτελεί το κύριο λιμάνι που χρησιμοποιείται από το ΝΑΤΟ για την υποστήριξη της Ουκρανίας.

Ακόμη η Ελλάδα στοχεύει να γίνει ενεργειακός κόμβος, να μεταφέρει ενέργεια από τον αραβικό κόσμο, από την Αφρική προς την Ευρώπη. Υπενθύμισε δε πως είναι πολλές οι υποδομές που κατασκευάζονται σήμερα στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής πρόκλησης που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Τέλος, σε πολιτιστικό επίπεδο, σε επίπεδο ταυτότητας, η Ελλάδα έχει «τα κατάλληλα προσόντα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της ιστορίας της να κατανοήσει καλύτερα τον αραβικό κόσμο» και να γίνει ένα «πολιτιστικό σημείο διασταύρωσης».

Ο κος Αποστολάκης συμμετείχε σε εκδήλωση με θέμα «Το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο» που συνδιοργάνωσαν στη Λευκωσία η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος και ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, σημειώνοντας πως η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει αποτελεσματικά τις αμυντικές συμφωνίες που έχει συνάψει, ιδιαίτερα με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Και πρόσθεσε: ”Στις ευκαιρίες περιλαμβάνεται και η δυνατότητα σταδιακής προώθησης των αποφάσεων για επέκταση των χωρικών υδάτων της Αιγιαλίτιδας ζώνης από τα 6 στα 12 ν.μ.. Εννοείται ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να σταματήσει να καταγγέλλει το Casus Belli, ούτε και να το αποδέχεται. Η Ελλάδα δεν μπορεί να μετατραπεί σε χώρα ελεγχόμενης κυριαρχίας, λόγω της απόφασης της Εθνοσυνέλευσης ενός άλλου κράτους. Ωστόσο, η πράξη δείχνει ότι το Casus Belli αποτελεί πρόκληση για κάθε ελληνική κυβέρνηση και θα πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο, ο οποίος συνάδει με τα εθνικά συμφέροντα και όχι με τις κατά καιρούς εκδοχές και ερμηνείες που δίνει η Αγκυρα”.

Ο επίτιμος αρχηγός ΓΕΕΘΑ υποστήριξε ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα, μετά και το τουρκολυβικό μνημόνιο αλλά και την υπό διαμόρφωση κατάσταση στην Τρίπολη της Λιβύης, που όπως είπε αφορά την προσπάθεια ανακήρυξης υφαλοκρηπίδας με βάση τη μέση της απόστασης από το νοτιότερο κομμάτι της Πελοποννήσου με τις ακτές της Λιβύης.

”Η επέκταση των χωρικών υδάτων, η άσκηση δηλαδή του νομικού δικαιώματος της Ελλάδας να κάνει κάτι τέτοιο στα νότια της Κρήτης και ανατολικά, αποτελεί μια απολύτως νόμιμη απάντηση. Δίδει, δε, το μήνυμα, για την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να προχωρήσει στην προάσπιση των δικαιωμάτων της και να υποστηρίξει μια καλή απάντηση σε όλους όσους πιστεύουν ότι μπορούν να προχωρούν μονομερώς και να κατακρεουργούν κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου. Η υπόθεση των 12 ν.μ. πρέπει να βρίσκεται συνεχώς στο τραπέζι από την Ελλάδα, ακόμη και αν αυτή δεν αξιοποιηθεί άμεσα. Πρέπει να είναι σαφές στην αντίπερα όχθη στην Αγκυρα ότι κανένας στην Αθήνα, καμία Κυβέρνηση, κανένα κόμμα, δεν παραιτείται από τα κυριαρχικά δικαιώματα αλλά και δικαιοδοσίες που προβλέπονται σαφώς στο Διεθνές Δίκαιο”, τόνισε χαρακτηριστικά.