Σεραφείμ Κοτρώτσος

Εξηγώ: Σύμφωνα με το Άρθρο 23 του Γαλλικού Συντάγματος (από το 1958), η ιδιότητα του μέλους της κυβέρνησης είναι απολύτως ασυμβίβαστη με την άσκηση οποιασδήποτε κοινοβουλευτικής εντολής. Αυτό το μοντέλο εφαρμόζεται για να διασφαλιστεί ότι η εκτελεστική εξουσία δεν «ελέγχει» τη νομοθετική μέσω της ταυτόχρονης παρουσίας των υπουργών στα έδρανα της Βουλής, ενισχύοντας την ανεξαρτησία των βουλευτών

 Όταν ένας βουλευτής διορίζεται υπουργός, οφείλει να παραιτηθεί από τη βουλευτική του έδρα εντός ενός μηνός. Τη θέση του στη Βουλή καταλαμβάνει αυτόματα ο αναπληρωτής του (suppléant), ο οποίος έχει εκλεγεί μαζί του ως «ζευγάρι» στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Εάν ο υπουργός αποχωρήσει από την κυβέρνηση (π.χ. λόγω παραίτησης ή ανασχηματισμού), έχει το δικαίωμα να ανακτήσει την έδρα του μετά από έναν μήνα, και ο αναπληρωτής αποχωρεί.

Ο Ευ. Βενιζέλος δημοσιοποίησε δηκτικά τη διαφωνία του κάνοντας λόγο για “ρεπατζήδες βουλευτές”, οι συνταγματολόγοι διχάστηκαν, με τους περισσότερους να την αποδομούν, ωστόσο ο “πονοκέφαλος” για την κυβέρνηση προέρχεται από την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ.

Αρκετοί εκ των βουλευτών που ελέγχονται βάσει των δικογραφιών της ευρωπαϊκής εισαγγελίας -αλλά και πολλοί ακόμα που θα μπορούσαν να βρεθούν σε ανάλογη θέση– επικαλέστηκαν το επιχείρημα ότι λειτούργησαν στο πλαίσιο της άσκησης των καθηκόντων τους. Ήτοι, να προωθούν και να προσπαθούν να επιλύσουν δίκαια (…) αιτήματα πολιτών. Όπου σημειώθηκαν παρεκκλίσεις και προτροπές σε παρανομία, ορθώς ελέγχονται.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης, μάλιστα, ανέλαβε να υπερασπιστεί τους συναδέλφους του και απείλησε βουλευτές της αντιπολίτευσης ότι θα δημοσιοποιήσει τα αιτήματα που κατά καιρούς του διατυπώνουν.

Το γαλλικό μοντέλο, ως εκ τούτου, δικαίως αμφισβητείται πώς μπορεί να σπάσει τον ιστό που συνδέει το γραφείο του βουλευτή με την κεντρική διοίκηση. Τουναντίον θα τον ενισχύσει, υποστηρίζουν οι διαφωνούντες.

Ένας υπουργός σε …αναστολή βουλευτικής ιδιότητας, για παράδειγμα, θα κλείνει το πολιτικό του γραφείο (που συνήθως δεν είναι ένα αλλά αρκετά στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες) και θα παύει να ικανοποιεί αιτήματα πολιτών μέχρις ότου βρεθεί εκτός κυβερνητικού σχήματος και πιάσει το νήμα του ρουσφετιού από την αρχή; Ο δε αντικαταστάτης του δεν θα αξιοποιεί το διάστημα της απουσίας του τοπικού ανταγωνιστή του για να προωθήσει όσο το δυνατόν περισσότερα αιτήματα προλάβει;

Στο βρετανικό σύστημα, από την άλλη, υπάρχουν οι caseworkers που αποτελούν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των βουλευτών και των πολιτών. Είναι επαγγελματικά στελέχη που εργάζονται στο γραφείο της εκλογικής περιφέρειας του βουλευτή και ο ρόλος τους είναι να επιλύουν καθημερινά προβλήματα των πολιτών, λειτουργώντας συχνά ως “συνήγοροι” του πολίτη απέναντι στη γραφειοκρατία.

Οι caseworkers των βουλευτών διατηρούν καθημερινή επαφή με τους πολίτες, αναλαμβάνουν την επίλυση προβλημάτων, προωθούν αιτήματα στην κεντρική διοίκηση (αφού προηγουμένως τα “φιλτράρουν”), διοργανώνουν συναντήσεις με ομάδες ψηφοφόρων, καταγράφουν προβλήματα και πιθανά κενά στη νομοθεσία και δρουν ουσιαστικά ως μεσολαβητές.

Στο βρετανικό σύστημα, μάλιστα, έχουν εξειδικεύσει τόσο πολύ τη θέση αυτή στα γραφεία των βουλευτών ώστε να απαιτούνται επιστημονικά και διοικητικά προσόντα και, ακόμα περισσότερο, προβλέπεται πώς …απαγορεύεται η κομματική προπαγάνδα. Η σχετική νομοθεσία προβλέπει 4-5 υπαλλήλους ανά βουλευτικό γραφείο, το κράτος πληρώνει το ενοίκιο και τα λειτουργικά έξοδα, οι δε προσλήψεις γίνονται με διαφάνεια και αναρτώνται σε ειδική ιστοσελίδα ( w4mp.org), ή στην επίσημη ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου.

Απλά, θεσμικά και …νοικοκυρεμένα, είτε το πείτε ρουσφέτι είτε “γέφυρα” μεταξύ των πολιτών- ψηφοφόρων με την κεντρική διοίκηση. Με αυτό τον τρόπο ο πολίτης συνδέεται με τον βουλευτή και τον κοινοβουλευτισμό και ο πρώτος διατηρεί επικοινωνία με τους ψηφοφόρους του, ενημερώνεται για τυχόν δυσαρέσκειες και προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν.

Αντί, λοιπόν, να αναζητά το Μέγαρο Μαξίμου ιδέες αλά γαλλικά, μήπως θα έπρεπε να αντιγράψει και προσαρμόσει το βρετανικό μοντέλο; Τα γραφεία των βουλευτών έχουν ήδη αρκετούς υπαλλήλους και συνεργάτες, με αυτό τον τρόπο, δε, θα μπορούσαν να προσλάβουν αξιόλογους νέους επιστήμονες με σχετική ειδίκευση αντί να καταφεύγουν σε γιούς, θυγατέρες, ανήψια, ή κομματάρχες.

Τέλος, μέσα στις τόσες πλατφόρμες που δημιουργεί το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα μπορούσε να κατασκευάσει μία “Κοινοβουλευτική ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ”, όπου να αναρτώνται όλα τα αιτήματα (πείτε τα και…ρουσφέτια) που προωθούν οι βουλευτές προς την κεντρική διοίκηση ή αναλαμβάνουν να επιλύσουν μέσω των ειδικών αυτών συνεργατών τους. Έτσι ώστε να υπάρχει ορατότητα και πρόσβαση.

Όπως και θα μπορούσε να ενταχθεί υποχρεωτικά στο κοινοβουλευτικό τους έργο να παραδίδουν κατ΄ έτος μία έκθεση σχετικά με τα αιτήματα που διατυπώνουν οι ψηφοφόροι τους και προώθησαν οι ίδιοι στα αρμόδια υπουργεία ή τους οργανισμούς. Έτσι θα διαπιστώνεται αφενός τι απασχολεί περισσότερο τους πολίτες (κι αυτό θα ενίσχυε το νομοθετικό έργο), αφετέρου πόσο αποτελεσματικοί ήταν οι βουλευτές και πού δεν στάθηκε εφικτό να βρουν ανταπόκριση.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι “τροφή για σκέψη” και προς τον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη. Και μάλλον δεν απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση επ΄ αυτού. Θέμα συμφωνίας των κομμάτων είναι και απόφαση της κυβέρνησης.

Φυσικά, σε μία τέτοια περίπτωση, οι παρατυπίες ή ακόμα χειρότερα τα “φορετά” και τα “χεράτα” θα μπορούσαν να περιοριστούν. Δεν λέμε να εκλείψουν…