«Θλιβεροί και για τα σίδερα μετά από 6 χρόνια διαφθοράς, οι καταχραστές της ΝΔ συνεχίζουν να πολιτεύονται με την ανάγνωση του παρελθόντος όπως τους βολεύει. Αφού χρεοκόπησαν τη χώρα και υποβάθμισαν το βιοτικό επίπεδο του ελληνικού λαού, ξανάρχισαν το 2019 από εκεί που σταμάτησαν το 2014», αναφέρει η Κουμουνδούρου.

Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία – https://t.co/OnsDm2MF3Z
Θλιβεροί και για τα σίδερα μετά από 6 χρόνια διαφθοράς, οι καταχραστές της ΝΔ συνεχίζουν να πολιτεύονται με την ανάγνωση του παρελθόντος όπως τους βολεύει. pic.twitter.com/5OWDGQ9VXk

— ΣΥΡΙΖΑ (@syriza_gr) June 28, 2025

«Όσο και αν οι Ευρωπαίοι ομόσταβλοί τους, προσπάθησαν το 2015 να συντρίψουν την Ελλάδα, ο λαός μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ ως τέκνο της ανάγκης, την κράτησε όρθια και την ξανάβγαλε στο ξέφωτο. Την ιστορία δεν θα την γράψουν αυτοί που κλέβουν το δημόσιο χρήμα», τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ και καταλήγει: «Αντί να φτιάχνουν βιντεάκια προπαγάνδας, να πάνε να διαβάσουν τα χάλια τους στους διαλόγους της δικογραφίας που βρίσκονται στη Βουλή. Ο καύσωνας της γαλάζιας διαφθοράς τελειώνει σύντομα».

ΝΔ: ”Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα!” (vid)

Μέσα από ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Νέα Δημοκρατία αναφέρθηκε στη συμπλήρωση δέκα ετών από την επιβολή των capital controls με τίτλο: «Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα!».

Το βίντεο ξεκινάει με το διάγγελμα του Αλέξη Τσίπρα με το οποίο αναγγέλλει την διοργάνωση δημοψηφίσματος, παρουσιάζει το κλίμα της ανασφάλειας και του χάους που δημιουργήθηκε στη χώρα με το κλείσιμο των τραπεζών και τις δηλώσεις του Γιάνη Βαρουφάκη και της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

10 χρόνια από την επιβολή capital controls – Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα! pic.twitter.com/EiPT1oBk4p

— ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (@neademokratia) June 28, 2025

Το βίντεο ξεκινάει με το διάγγελμα του Αλέξη Τσίπρα με το οποίο αναγγέλλει την διοργάνωση δημοψηφίσματος, παρουσιάζει το κλίμα της ανασφάλειας και του χάους που δημιουργήθηκε στη χώρα με το κλείσιμο των τραπεζών και τις δηλώσεις του Γιάνη Βαρουφάκη και της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

Στη συνέχεια αναφέρεται στη θέση της Ελλάδας δέκα χρόνια μετά, με την απόκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και την αναβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης, στην αύξηση των καταθέσεων, στην απόδοση του 10ετούς ομολόγου στο 3,3%, στην αύξηση του κατώτατου μισθού, ο οποίος από τα 586 ευρώ το 2015 έφτασε το 2025 στα 880 ευρώ και στην πτώση της ανεργίας που το 2015 ήταν 24,1% και σήμερα στο 8,3%.

Η ανάρτηση:

10 χρόνια από την επιβολή capital controls – Δεν ξεχνάμε. Δεν γυρίζουμε πίσω. Μαζί αλλάζουμε την Ελλάδα! pic.twitter.com/EiPT1oBk4p

— ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (@neademokratia) June 28, 2025

«Ο κόσμος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με τη μαζική συμμετοχή του στις εκλογές για την προεδρία του κόμματος, θα δώσει μια ηχηρή απάντηση στα σχέδια του κ. Κασσελάκη, της διαπλοκής και των διαφόρων παραθεσμικών κέντρων», καταλήγει η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.

Στη συνέχεια είπε ότι του έκανε εντύπωση μία πρόταση για όνομα, «Κίνημα Ριζοσπαστικής Αριστεράς» που τα ακρωνύμια σχηματίζουν τη λέξη ΚΡΙΑΡΙ.

Όπως επισήμανε κύριο χαρακτηριστικό του κινηματικού πόλου που ετοιμάζει θα είναι η συμμετοχικότητα: «Δεν θεωρώ ότι το iq της χώρας είναι γύρω από το Σύνταγμα ή σε κλειστές αίθουσες, είναι απλωμένο σε όλη τη χώρα», είπε και πρόσθεσε: «Να αξιοποιήσουμε τα ταλέντα όλων και το πρόγραμμα του κινήματος να έχει εγκριθεί από τη βάση».

Ερωτηθείς για το δημοψήφισμα που είχε πραγματοποιήσει ο Αλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση το 2015, ο Στέφανος Κασσελάκης δήλωσε: «Εάν ήμουν στη θέση του Αλέξη δεν θα πήγαινα σε δημοψήφισμα… Τα capital controls και το δημοψήφισμα είναι μία πληγή στην ιστορία του ΣΥΡΙΖΑ» και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Ένα δημοψήφισμα πρέπει κάποιος να το σέβεται, ψηφίζει ο λαός».

Προχώρησε στη σκιαγράφηση κάποιων από τα χαρακτηριστικά που θα έχει το νέο κίνημα που ετοιμάζει, δίνοντας έμφαση στις έννοιες: «Συμμετοχικό, δημοκρατικό, ανεξάρτητο από συμφέροντα… Ή εμπιστευόμαστε τη δημοκρατία ή όχι» είπε.

Αναφέρθηκε και σε μία συγκέντρωση του Νικόλα Φαραντούρη στην Πάτρα όπου στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε τη φράση: «Η Δημοκρατία έχει ελαττώματα γιατί την ίδια ψήφο έχουν όλοι…».

«Ό,τι έγινε στο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ είναι έλλειψη δημοκρατίας» είπε και συνέχισε: «και βλέπετε πώς τους βγαίνει και αυθόρμητα και το λένε… Η Δημοκρατία δεν έχει ελαττώματα, έχει δυσκολίες».

«Δεν έχει ξανασυμβεί κόμμα να αποκλείει τον πρόεδρό του και να του ρίχνει ευθύνες μετά για όσα έγιναν» πρόσθεσε στην πορεία της συνέντευξης.

Όσον αφορά τη διαδικασία επιλογής του ονόματος που ετοιμάζει, ανήγγειλε: «Σήμερα θα ανέβουν τα ονόματα στην πλατφόρμα 15 ονόματα» από αυτά τα ονόματα που θα προταθούν, τα μέλη του κινήματος έχουν δικαίωμα να επιλέξουν τρία και θα επιλεγεί τελικά εκείνο που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους.

Ερωτηθείς γιατί επέλεξε το Σάββατο που είναι μέρα διεξαγωγής των εκλογών του ΣΥΡΙΖΑ, απάντησε: «Εκλογές στον ΣΥΡΙΖΑ είναι την Κυριακή. Υπάρχει μεγάλη κινητικότητα στην κοινωνία και στο νέο κίνημά μας υπάρχει πολύς κόσμος. Δεν υπάρχει σκοπιμότητα για τις εκλογές».

Αναφέρθηκε όμως και στους βουλευτές που έχουν μπει στο στόχαστρο των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ επειδή έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να αποχωρήσουν από το κόμμα: «Με ρωτάνε για τους βουλευτές… Είμαστε εδώ που είμαστε γιατί υπάρχει έλλειψη δημοκρατίας στον ΣΥΡΙΖΑ. Όσοι πάνε να ψηφίσουν, σημαίνει ότι επικυρώνουν όσα έχουν συμβεί.

Εάν είσαι βουλευτής και έχεις εκλεγεί με ένα κόμμα που παρεκκλίνει, τότε νομιμοποιείς αυτό που συμβαίνει» είπε, ενώ στη συνέχεια συμπλήρωσε ότι αυτό ισχύει και για τον Αλέξη Τσίπρα.

Ερωτηθείς αν θα παρακολουθήσει το debate των τεσσάρων υποψήφιων αρχηγών για τον ΣΥΡΙΖΑ, απάντησε: «Όχι. Έχουμε συναντήσεις για τη διακήρυξη. Είμαι σίγουρος όμως ότι θα μου στείλουν τα βίντεο που θα με παρουσιάζουν σαν το μεγαλύτερο δεινό», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στη φράση «Μη κανονικοί πολίτες» που χαρακτήρισε «ομοφοβικό σχόλιο».

Κασσελάκης: «Ειρωνεία είναι ότι θεωρούσαν ότι δεν θα έχω 2η ευκαιρία στη χώρα, εκείνοι κατάφεραν να μην έχουν 2η ευκαιρία στη χώρα»
«Θέλουν να ρίξουν όλες τις ευθύνες από το ‘23 σε μένα. Όταν σου ζητούν να αλλάξεις, δεν ρίχνεις τις ευθύνες σε έναν άνθρωπο που ήθελε αλλαγές» σημείωσε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Ειρωνεία είναι ότι θεωρούσαν ότι δεν θα έχω 2η ευκαιρία στη χώρα, εκείνοι κατάφεραν να μην έχουν 2η ευκαιρία στη χώρα».

Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην οικονομική διαφάνεια που θα επικρατεί στο κίνημα που ετοιμάζει και στους χρηματοδότες που θα έχει, λέγοντας: «Διαφάνεια στα οικονομικά. Τα λεφτά θα έρθουν από συνδρομές και δωρεές και θα είναι με διαφάνεια» σημειώνοντας ότι κάθε 3μηνο θα παρουσιάζονται τα οικονομικά του κινήματος.

Ερωτηθείς αν θα δεχόταν μία μεγάλη δωρεά από κάποιον μεγαλοεπιχειρηματία, του ύψους των 500.000 ευρώ: «Δεν θα πάρω χρήματα, αυτό δεν επιτρέπεται βάσει νόμου» ενώ διευκρίνισε: «Θα είμαστε διαφορετικοί. Επαγγελματικά στελέχη θα υπάρχουν, αλλά θα υπάρχει ασυμβίβαστο μεταξύ επαγγελματικών στελεχών και αιρετών».

Όπως σημείωσε στη συνέχεια, αισθάνεται ότι η λέξη «αριστερά» έχει αμαυρωθεί και επισήμανε: «Δεν πρέπει να αφήσουμε αυτό τον όρο, επειδή υπάρχει μελανιά από το συνέδριο».

Κατόπιν νέας εντολής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, ανακοινώθηκε ότι δεν θα υπάρχει το όριο των 15.000 TL (750 €) για την ανάληψη μετρητών από πιστωτικές κάρτες και αγορά κοσμημάτων.

Στην οδηγία αναφέρεται ότι οι προκαταβολές μετρητών, τα δάνεια υπερανάληψης λογαριασμού και οι δαπάνες για κοσμήματα εξαιρούνται από τα μακροπροληπτικά μέτρα.Στην επιστολή που στάλθηκε στις τράπεζες, αναφέρεται ότι “Στο πλαίσιο της οδηγίας της (τουρκικής) προεδριας θεωρείται ότι θα ήταν σκόπιμο να εξαιρεθούν οι δαπάνες για κοσμήματα και οι αναλήψεις μετρητών που πραγματοποιούνται μέσω ατομικών πιστωτικών καρτών από την καθιέρωση αξιογράφων”.

Επιπλέον, προβλέφθηκε απαλλαγή ορίων στα στεγαστικά, γεωργικά, εμπορικά, ΜΜΕ, εξαγωγικά και επενδυτικά δάνεια, τα οποία χορηγούνται σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εταιρικές πιστωτικές κάρτες και δάνεια λογαριασμού υπερανάληψης που χορηγούνται σε καταναλωτές.

Σύμφωνα με το Reuters, καταστρώνονται σχέδια έκτακτης ανάγκης ενώ παράλληλα ο κρατικός μηχανισμός εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα ώστε να είναι προετοιμασμένος για διακοπές ρεύματος.

• Διακοπές ρεύματος μπορεί να προκαλέσει η εκτίναξη του κόστους ενέργειας ή ακόμα και κάποιο σαμποτάζ, με τα ενδεχόμενα να είναι ανοιχτά, λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία. Μάλιστα, ιδιαίτερη είναι η ανησυχία και στον τραπεζικό τομέα για τις αναλήψεις χρημάτων.

Ειδικότερα, οι χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές αρχές της Γερμανίας εκφράζουν ανησυχίες ότι οι τράπεζες δεν είναι προετοιμασμένες για μεγάλα μπλακάουτ και θεωρούν ότι αυτός ο απρόβλεπτος μέχρι πρότινος κίνδυνος, θα προκαλέσει πρόβλημα στις αναλήψεις και σε άλλες συναλλαγές.

Σύμφωνα με την Deutsche Kreditwirtschaft, την οργάνωση-ομπρέλα του χρηματοπιστωτικού τομέα, οι τράπεζες θεωρούν «απίθανο» να γίνει ένα πλήρες μπλακάουτ αλλά βρίσκονται «σε επαφή με τα αρμόδια υπουργεία και τις αρχές» και εξετάζουν το ενδεχόμενο.

Οι Γερμανοί, άλλωστε, θεωρούν ότι τα μετρητά προσφέρουν ασφάλεια και ανωνυμία και έτσι, η πρόσβασή τους σε αυτά, καθίσταται αναγκαία, αφού είναι οι πολίτες που τα χρησιμοποιούν περισσότερο από άλλους της Ευρώπης.

Περίπου το 60% των καθημερινών αγορών γίνονται με μετρητά, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Bundesbank, η οποία διαπίστωσε ότι οι Γερμανοί, κατά μέσο όρο, αποσύρουν περισσότερα από 6.600 ευρώ ετησίως κυρίως από τα ΑΤΜ των τραπεζών.

Μια κοινοβουλευτική έκθεση πριν από μια δεκαετία προειδοποιούσε για «δυσαρέσκεια» και «επιθετικούς διαπληκτισμούς» σε περίπτωση που οι πολίτες δεν μπορούσαν να έχουν στα χέρια τους μετρητά σε περίπτωση μπλακάουτ.

• Εάν γίνει μπλακάουτ, μια επιλογή για τις αρχές θα μπορούσε να είναι είναι η επιβολή capital controls, δήλωσε μία πηγή στο Reuters.

Τα σχέδια που είναι στο τραπέζι περιλαμβάνουν την Bundesbank, την κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, να συσσωρεύει επιπλέον δισεκατομμύρια για να αντιμετωπίσει την αύξηση της ζήτησης και πιθανά όρια στις αναλήψεις.

Οι αξιωματούχοι και οι τράπεζες εξετάζουν επίσης τον τρόπο διανομής, συζητώντας, για παράδειγμα, την πρόσβαση κατά προτεραιότητα στα καύσιμα για τους μεταφορείς μετρητών.

Στις συζητήσεις σχεδιασμού συμμετέχουν η κεντρική τράπεζα, η ρυθμιστική αρχή της χρηματοπιστωτικής αγοράς BaFin και πολλές ενώσεις του χρηματοπιστωτικού κλάδου.

Μια αδυναμία που αποκάλυψε ο σχεδιασμός αφορά τις εταιρείες ασφαλείας που μεταφέρουν χρήματα από την κεντρική τράπεζα στα ΑΤΜ και τις τράπεζες.

Το γραφείο καταστροφών της Γερμανίας δήλωσε ότι συνιστά στους πολίτες να κρατούν μετρητά στο σπίτι για τέτοιες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Σύμφωνα με το οικονομικό πρακτορείο Bloomberg, η Τουρκία υποβιβάστηκε την Παρασκευή από τη Moody’s σε Β3 από Β2, ενώ άλλαξε και το outlook από σταθερό σε αρνητικό. Ο οίκος αξιολόγησης επισήμανε τις πιθανότητες το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας να ξεπεράσει πιθανώς κατά πολύ τις προηγούμενες προσδοκίες, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησής της, καθώς οι παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές συνθήκες σταθεροποιούνται.

Η Moody’s εκτιμά ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της χώρας θα είναι κοντά στο 6% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος φέτος, περισσότερο από τρεις φορές μεγαλύτερο από ό,τι αναμενόταν πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε ο οίκος σε ανακοίνωσή του, και όπως μεταδόθηκε από το Open Tv, οι υποβαθμίσεις των 13 τραπεζών καθοδηγήθηκαν από την υποβάθμιση στις 11 Σεπτεμβρίου του αξιόχρεου των ομολόγων του τουρκικού δημοσίου στο Β2 με αρνητικές προοπτικές από Β1 με αρνητικές προοπτικές. Η υποβάθμιση αυτή οδήγησε στη μείωση της οροφής για το αξιόχρεο των καταθέσεων σε ξένο νόμισμα στο Caa1 από Β3 και στη μείωση του αξιόχρεου των ομολόγων σε ξένο νόμισμα στο Β2 από Β1.

Οι προοπτικές για το μακροπρόθεσμο αξιόχρεο των καταθέσεων και του χρέους όλων των τουρκικών τραπεζών που αξιολογήθηκαν παραμένουν αρνητικές, σε αντιστοιχία με τις αρνητικές προοπτικές που έχει το αξιόχρεο του τουρκικού κράτους, ανέφερε ο Moody’s.

«Οι αρνητικές προοπτικές αντανακλούν τους καθοδικούς κινδύνους που είναι σχετικοί με μία κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων (capital controls) και σε περιορισμούς στις εκροές συναλλάγματος», πρόσθεσε.

Την εφαρμογή capital controls στην τουρκική οικονομία από την κεντρική τράπεζα της χώρας, προβλέπει σε έκθεση της η Capital Economics, ως μια αναγκαστική λύση για να αποφευχθεί η περαιτέρω «κατρακύλα» του εθνικού νομίσματος και οι κίνδυνοι για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, δεδομένου ότι ακόμα διαφαίνεται απροθυμία να κινηθεί προς μια αύξηση των επιτοκίων. Όπως όμως υπογραμμίζει η έκθεση, ο χρόνος και η μορφή των ελέγχων είναι εξέχουσας σημασίας, ενώ τα σενάρια, τουλάχιστον υπό την κυβέρνηση Ερντογάν, είναι κατά βάση δυσοίωνα.

Η τουρκική λίρα, η οποία εδώ ένα εξάμηνο βρίσκεται σε ένα «τρενάκι του τρόμου» υποτίμησης, δέχεται ανανεωμένες πιέσεις τους τελευταίους δύο μήνες, βρισκόμενη αυτή τη στιγμή στις 17,3 λίρες έναντι του δολαρίου, καταγράφοντας μια πτώση 22% από την αρχή του έτους.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Capital Economics εκτιμά πως τα capital controls θα χρειαστούν για να ανακοπεί η επιδείνωση της εξωτερικής θέσης της Τουρκίας καθώς το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτινάχθηκε πρόσφατα και τα βραχυπρόθεσμα χρέη προς το εξωτερικό ανέρχονται σε περίπου 180 δισ. δολάρια, ή 22% του ΑΕΠ, ενώ τα αποθεματικά ξένου συναλλάγματος ανέρχονται σε μόλις 12,2 δισ. δολάρια, και αυτό μάλιστα, πριν γίνουν οι ανταλλαγές σε swaps συναλλάγματος με τις τοπικές τράπεζες στα περίπου 60 δισ. δολάρια.

Επισημαίνεται πως η αύξηση των γεωπολιτικών κινδύνων, με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις τριβές με την συμμαχία του ΝΑΤΟ και τις εντάσεις με την Ελλάδα, έχει οδηγήσει στην επικράτηση του αισθήματος κινδύνου, δυσχεραίνοντας τις συνθήκες εξωτερικής χρηματοδότησης, με την λίρα να γίνεται ολοένα πιο ευάλωτη σε κραδασμούς.

Η αύξηση των επιτοκίων από την αμερικανική Fed, περιπλέκει ακόμα περισσότερο τα πράγματα, σύμφωνα με την έκθεση

Ωστόσο, τονίζεται πως αν και η χώρα έχει παράδοση σε νομισματικές κρίσεις, με τις απότομες πτώσεις της λίρας να αποτελούν βασική απειλή για το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Τουρκίας, δεδομένου του μεγάλου συναλλαγματικού χρέους των επιχειρήσεων και τα υψηλά βραχυπρόθεσμα εξωτερικά χρέη των τραπεζών, η κυβέρνηση Ερντογάν δεν ακολουθεί την πεπατημένη της αύξησης των επιτοκίων, ως απάντηση στις απότομες πτώσεις του νομίσματος και για να για να μειώσουν την εγχώρια ζήτηση, και συνεπώς τις εισαγωγές, να συρρικνώσουν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών καθώς και να προσελκύσουν περισσότερο ξένο κεφάλαιο. Ως εκ τούτου, η Capital Economics θεωρεί ως ισχυρή πιθανότητα την επιβολή ελέγχου κεφαλαίων ως μια προσπάθεια να περιοριστεί η πρόσβαση σε ξένο νόμισμα.

Όπως επισημαίνεται, οι τουρκικές αρχές έχουν στραφεί σε ήπιες μορφές capital controls τα τελευταία χρόνια, κατευθύνοντας τις τράπεζες να δυσκολεύουν τους επενδυτές στο να μετακινούν τα χρήματά τους έξω από την Τουρκία, να στοιχηματίζουν έναντι της λίρας και να αντισταθμίζουν στην έκθεση τους σε assets σε τουρκική λίρα.

Ποιες άλλες μορφές capital controls θα μπορούσαν να επιβληθούν;

Αν και η λίστα των διαθέσιμων επιλογών είναι τεράστια, οι αναλυτές της Capital Economics, δεδομένης της επικράτησης των ξένων καταθέσεων σε συνάλλαγμα στο τραπεζικό σύστημα της Τουρκίας κλίνουν προς την πιθανότητα να ληφθούν μέτρα περιορισμού των αναλήψεων καταθέσεων σε ξένο νόμισμα. Προσθέτουν δε, πως αυτή η κίνηση θα μπορούσε να υποστηρίζεται από πιο δυναμικά βήματα για την ενθάρρυνση οι καταθέσεις σε ξένο νόμισμα να μετατραπούν σε λίρες – η λεγόμενη «λιροποίηση».

Πότε θα επιβληθούν τα capital controls;

Η έκθεση υπογραμμίζει πως ο χρόνος εφαρμογής των μέτρων είναι εξαιρετικά σημαντικός, με το υπουργείο Οικονομικών της χώρας, μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, να δηλώνει πως έχει στόχο να «ενισχύσει την ελκυστικότητα χρήσης της τουρκικής λίρας χωρίς συμβιβασμούς στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς».

Οι αναλυτές εξηγούν πως υπάρχουν λόγοι για τους οποίους οι τουρκικές αρχές προσπαθούν να υποβαθμίσουν την πιθανότητα των capital controls.

Το πρώτο είναι ότι ανησυχούν για την πολιτική αντίδραση που θα προκαλούσαν τέτοιοι έλεγχοι, ιδιαίτερα με τις εκλογές της επόμενης χρονιάς να διαφαίνονται στον ορίζοντα και με περίπου το 60% των ψηφοφόρων να πιστεύει ήδη ότι ο πρόεδρος Ερντογάν δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα της οικονομίας. Το δεύτερο που επισημαίνουν οι αναλυτές, είναι ο φόβος πως απλά και κάποιο «σημάδι» επιβολής capital controls θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια απότομη φυγή κεφαλαίων που θα τους ανάγκαζε να δράσουν νωρίτερα.

Δεδομένων των παραπάνω, η Capital Economics κρίνει πως η «οδός» της επιβολής ελέγχων δεν μπορεί να αποφευχθεί όσο συνεχίζεται η εφαρμογή του «νέου οικονομικού μοντέλου» του Ερντογάν, με πιο πιθανά εναύσματα εάν οι καταθέσεις συναλλάγματος αρχίσουν να εγκαταλείπουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Τουρκίας ή μια ταχεία αποσταθεροποιητική πτώση της λίρας.

Ωστόσο, στην περίπτωση της Τουρκίας, οι αναλυτές δεν είναι βέβαιοι πως οι αξιωματούχοι έχουν την απαραίτητη εμπειρία ή υποδομή για να αποτρέψουν τις διαρροές συναλλάγματος.

Σημειώνεται πως η Τουρκία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισροές ξένων κεφαλαίων οι οποίες που θα μπορούσαν να στερέψουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εισροές των ξένων κεφαλαίων, ήταν στο 6,3% του ΑΕΠ πέρυσι, μεγαλύτερες από τις εκροές κεφαλαίων από τον πληθυσμό, στο 2,8% του ΑΕΠ.

Επιπλέον, η επιβολή ελέγχων κεφαλαίων, ακόμη και αν στοχεύει μόνο στον πληθυσμό, πιθανότατα θα προκαλούσε την απομάκρυνση των ξένων επενδύσεων, καθιστώντας πολύ πιο δύσκολη τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και τη μετατόπιση του εξωτερικού χρέους.

Ως ακόμα πιο σημαντικό, η Capital Economics θα αξιολογούσε την συνοδεία των ελέγχων κεφαλαίων με προσπάθειες για την ενίσχυση της μακροοικονομικής σταθερότητας, που για την περίπτωση της Τουρκίας σημαίνει αντιμετώπιση του γιγάντιου πληθωρισμού.

Ωστόσο, τουλάχιστον υπό την εξουσία του Ταγίπ Ερντογάν, οι αναλυτές προβλέπουν πως είναι πολύ απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο. Το αποτέλεσμα θα ήταν πως, στον βαθμό που capital controls ήταν αποτελεσματικά στη στήριξη της λίρας, ο υψηλός πληθωρισμός θα οδηγούσε στην άνοδο της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας της χώρας, στέλνοντας στα «Τάρταρα» την ανταγωνιστικότητα της, μειώνοντας τις εξαγωγές, καθιστώντας τις εισαγωγές πιο ελκυστικές και επιδεινώνοντας τη θέση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Όπως καταλήγει η έκθεση της Capital Economics νέες πιέσεις θα ασκούνταν στην λίρα, η οποία τελικά δεν θα απέφευγε μια απότομη προσαρμογή.

Οι κίνδυνοι για το τουρκικό τραπεζικό σύστημα

Μια πρόσφατη ανάλυση της S&P Global  αναλύει ακριβώς τους κινδύνους στο νέο παγκόσμιο νομισματικό τοπίο για μια σειρά από αναδυόμενες αγορές: την Αίγυπτο, την Ινδονησία, το Κατάρ, την Τυνησία και την Τουρκία. Μάλιστα, τον μεγαλύτερο κίνδυνο τον διακρίνει για την Τουρκία και την Τυνησία.

Σύμφωνα με την έκθεση οι τουρκικές τράπεζες παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες απέναντι σε αρνητικές αντιδράσεις των αγορών και σε πρακτικές αποφυγής ρίσκου, κυρίως λόγω του εξωτερικού χρέους τους που μπορεί να υποχωρεί αλλά δεν παύει να είναι υψηλό (143 δισεκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο του 2021). Το γεγονός ότι οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως στρέφονται σε πιο σφιχτή πολιτική, σημαίνει ότι αυξάνεται ο κίνδυνος ως προς την αναχρηματοδότηση του τουρκικού χρέους. Επιπλέον, υπάρχουν οι τοπικοί κίνδυνοι που αφορούν τον εξαιρετικά υψηλό πληθωρισμό, τις αυξήσεις των τιμών σε βασικά εμπορεύματα εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία, τις πιθανές επιπτώσεις στον τουρισμό.

Στον βραχύ χρόνο η έκθεση εκτιμά ότι οι τουρκικές τράπεζες δεν θα χάσουν την πρόσβασή τους σε κοινοπρακτικές ή μείζονες διμερείς γραμμές χρηματοδότησης που αφορούν το 51% του βραχυπρόθεσμου εξωτερικού χρέους και όντως μέχρι τον Ιούνιο οι τράπεζες είχαν καταφέρει να μετακυλήσουν το μεγαλύτερο μέρους των κοινοπρακτικών τους δανείων με το ποσοστό μετακύλησης να κινείται ανάμεσα στο 88% και το 101%.

Η έκθεση υποστηρίζει ότι η άλλη παράμετρος κινδύνου είναι αυτή που αφορά το δολαριοποίηση των καταθέσεων στις τουρκικές τράπεζες. Στα τέλη Μαΐου το 58% των καταθέσεων στις τουρκικές τράπεζες ήταν σε ξένο συνάλλαγμα, ενώ το 2017 ήταν στο 44%. Τα κίνητρα που έδωσε η τουρκική κυβέρνηση σε τράπεζες και καταθέτες ώστε να μετατρέψουν τις καταθέσεις αυτές σε τουρκικές λίρες μείωσε το ποσοστό δολαριοποίησης από το 69% που ήταν το ανώτερο σημείο τον Δεκέμβριο του 2021, ωστόσο παραμένει υψηλό. Η έκθεση εκτιμά ότι η ρευστότητα σε ξένο συνάλλαγμα των τουρκικών τραπεζών έφτανε τα 154,8 δισεκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο του 2022 (με υποχρεωτικά αποθέματα 49,9 δισεκατομμύρια δολάρια). 

Αυτό καλύπτει τις ανάγκες αποπληρωμής τοκοχρεολυσίων για τους επόμενους 12 μήνες, που τον Μάρτιο έφταναν τα 85,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, τα πράγματα κάνει πιο δύσκολα το γεγονός ότι 75,9 δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένο συνάλλαγμα των τραπεζών είναι τοποθετημένα στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, που τα χρησιμοποιεί για την υπεράσπιση της λίρας απέναντι στη διαρκή πίεση για υποτίμηση που έχει. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα οριακό σενάριο όπου η κεντρική τράπεζα περιορίζει την πρόσβαση σε αυτά τα αποθέματα κάτι που θα μπορούσε να έφερνε τις τράπεζες αντιμέτωπες με ενδεχόμενο χρεοκοπίας.

Δεν είναι τυχαίο πάντως ότι πλέον η κεντρική τράπεζα απαιτεί από τους εξαγωγείς και τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις υπηρεσίες να μετατρέπουν 40% των εσόδων τους σε ξένο συνάλλαγμα σε εθνικό νόμισμα ώστε να περιορίζεται η εξάντληση των συναλλαγματικών αποθεμάτων.

Δυσοίωνη πρόβλεψη Goldman Sachs για πληθωρισμό 80%

Δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις της Goldman Sachs για την πορεία της τουρκικής οικονομίας, καθώς προβλέπει ότι ο ετήσιος πληθωρισμός στη χώρα θα σκαρφαλώσει σχεδόν στο 80%, και στη συνέχεια θα υποχωρήσει στο 60% μέχρι το τέλος του 2022.

Ο πληθωρισμός στην Τουρκία έφτασε στο 73,5% τον Μάιο, πυροδοτούμενος από την περσινή νομισματική κρίση και την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η λίρα έχασε 44% της αξίας της έναντι του δολαρίου συνολικά στο 2021, και ένα επιπρόσθετο 24% μέχρι στιγμής φέτος. Το τουρκικό νόμισμα παραμένει υπό πίεση καθώς οι πραγματικές αποδόσεις στην Τουρκία είναι βαθιά αρνητικές εν μέσω ενός παγκόσμιου κύκλου σύσφιξης