Το Ναυτικό του IRGC δημοσίευσε επίσης έναν νέο χάρτη, στον οποίο ορίζονται περιοχές του Στενού του Ορμούζ που βρίσκονται υπό ιρανικό στρατιωτικό έλεγχο.

Την Κυριακή, ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald trump) δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να «απελευθερώσουν» τα φορτηγά πλοία που έχουν εγκλωβιστεί λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. 

Εν τω μεταξύ, ο ΟΠΕΚ+ συμφώνησε σε μια συμβολική αύξηση των ποσοστώσεων παραγωγής του Ιουνίου, σηματοδοτώντας μι στάση business as usual μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Το συμβόλαιο του Brent (Ιουλίου) κινείται πτωτικά κατά 3,20%, στα 112,20 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη (13:30 ώρα Ελλάδος), ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (συμβόλαιο Ιουνίου) σημειώνει πτώση 2,96%, στα 104,96 δολάρια το βαρέλι.

Ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) δήλωσε ότι το Ιράν έχει προτρέψει τις ΗΠΑ να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Στενού, με τις διαταραχές να περιορίζουν ήδη τις ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή. 

Το κλείσιμο του Ορμούζ έχει διακόψει περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου, προκαλώντας αυτό που ο IEA χαρακτήρισε το μεγαλύτερο σοκ στον εφοδιασμό που έχει καταγραφεί ποτέ, σημειώνει το Trading Economics. 

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ ενέτειναν την πίεση στο Ιράν μέσω πρόσθετων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων πιθανών κυρώσεων σε κινεζικά διυλιστήρια που συνδέονται με την Τεχεράνη και σε χώρες που πληρώνουν τέλη διέλευσης για να εξασφαλίσουν τη διέλευση από το Ορμούζ. 

Εν τω μεταξύ, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ τον επόμενο μήνα για μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερη προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.

Το συμβόλαιο του Brent (Ιουνίου) κινείται ανοδικά κατά 0,70%, στα 112,04 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη (09:30 ώρα Ελλάδος), ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (συμβόλαιο Ιουνίου) σημειώνει άνοδο 0,49%, στα 100,42 δολάρια το βαρέλι.

Ο αναλυτής Daan Struyven δήλωσε σε σημείωμα σε πελάτες ότι η παραγωγή είναι πιθανό να ανακάμψει ως επί το πλείστον εντός λίγων μηνών από το άνοιγμα, αλλά μόνο υπό βασικές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της μη ανανέωσης επιθέσεων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και ενός πλήρους και ασφαλούς ανοίγματος του Στενού.

Η Goldman Sachs εντοπίζει τη χωρητικότητα μεταφοράς και τους ρυθμούς ροής των πηγαδιών ως τους κρίσιμους περιορισμούς, εκτιμώντας ότι η διαθέσιμη κενή χωρητικότητα δεξαμενόπλοιων στον Κόλπο έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 50%, ή περίπου 130 εκατομμύρια βαρέλια, από την έναρξη του πολέμου.

«Όσο μεγαλύτερη η διάρκεια του κλεισίματος, τόσο πιο αργή η αύξηση της παραγωγής», ανέφερε η Goldman. Η τράπεζα σημειώνει ότι οι αναγκαστικοί περιορισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε επιπλοκές στα κοιτάσματα που απαιτούν παρέμβαση και εργασίες επισκευής πριν τα πηγάδια μπορέσουν να ανοίξουν ξανά, με την προμήθεια εξαντλημένων εισροών όπως σωλήνες γεώτρησης να προσθέτει περαιτέρω καθυστερήσεις.

Από την πιο αισιόδοξη πλευρά, ο Struyven επισήμανε τις περιορισμένες δημόσια αναφερόμενες φυσικές ζημιές σε πετρελαϊκά κοιτάσματα, τα εποικοδομητικά σχόλια από τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Saudi Aramco τον Μάρτιο που υποδηλώνουν μια σχετικά γρήγορη αύξηση, και την ιστορική τάση της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ να αξιοποιούν εφεδρική χωρητικότητα για τη σταθεροποίηση των αγορών.

Ωστόσο, η εταιρεία επισημαίνει σημαντικούς κινδύνους. Ο μέσος όρος εξωτερικών προβλέψεων από τον EIA και τον IEA δείχνει ανάκαμψη μόλις 70% της χαμένης παραγωγής μετά από τρεις μήνες ανοίγματος και 88% μετά από έξι μήνες.

Η Goldman προειδοποιεί επίσης ότι «ο κίνδυνος μεγάλης βλάβης στην παραγωγική ικανότητα πετρελαίου μπορεί να αυξηθεί εάν οι εχθροπραξίες επαναληφθούν», ένα σενάριο που η εταιρεία δεν θεωρεί ως το βασικό της σενάριο αλλά το θεωρεί σημαντικό.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

• Από το βαρέλι στο λίτρο

Η διεθνής τιμή αναφέρεται σε βαρέλια. Ένα βαρέλι πετρελαίου αντιστοιχεί περίπου σε 159 λίτρα αργού πετρελαίου. Επομένως, όταν το Brent βρίσκεται στα 100 δολάρια, το κόστος του αργού αντιστοιχεί περίπου σε:

0,63 δολάρια ανά λίτρο, δηλαδή περίπου 0,58 ευρώ ανά λίτρο με βάση μια μέση ισοτιμία δολαρίου.

Ωστόσο, από το αργό πετρέλαιο δεν παράγεται μόνο βενζίνη. Κατά τη διαδικασία διύλισης προκύπτουν και άλλα προϊόντα, όπως πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αεροσκαφών και μαζούτ.

 Συνήθως περίπου 45-50% ενός βαρελιού μετατρέπεται σε βενζίνη, γεγονός που επηρεάζει την κατανομή του κόστους. Στην πράξη, το κόστος του αργού που ενσωματώνεται στη βενζίνη αντιστοιχεί περίπου σε 0,60 ευρώ ανά λίτρο.

• Το κόστος της διύλισης

Μετά την αγορά του αργού ακολουθεί η διαδικασία της διύλισης στα διυλιστήρια. Εκεί το πετρέλαιο θερμαίνεται, διαχωρίζεται και επεξεργάζεται ώστε να παραχθούν τα διάφορα καύσιμα.

Το κόστος αυτής της διαδικασίας –που περιλαμβάνει ενέργεια, καταλύτες, υδρογόνο, συντήρηση εγκαταστάσεων και προσωπικό– υπολογίζεται κατά μέσο όρο σε περίπου 0,15 ευρώ ανά λίτρο βενζίνης.

• Μεταφορά και αποθήκευση

Από το διυλιστήριο μέχρι την αντλία μεσολαβεί ένα εκτεταμένο δίκτυο μεταφοράς και αποθήκευσης. Σε αυτό περιλαμβάνονται δεξαμενόπλοια, αγωγοί, εγκαταστάσεις αποθήκευσης και βυτιοφόρα που μεταφέρουν το καύσιμο στα πρατήρια. Το κόστος αυτής της εφοδιαστικής αλυσίδας κυμαίνεται συνήθως γύρω στα 0,05 ευρώ ανά λίτρο.

• Περιθώριο εμπορίας και λειτουργικά πρατηρίου

Στην τιμή προστίθεται και το περιθώριο της εμπορίας καυσίμων καθώς και το λειτουργικό κόστος των πρατηρίων. Σε αυτά περιλαμβάνονται μισθοί προσωπικού, ενοίκια, ηλεκτρική ενέργεια, συντήρηση εξοπλισμού και το επιχειρηματικό κέρδος. Το συνολικό αυτό κόστος εκτιμάται περίπου σε 0,12 ευρώ ανά λίτρο.

• Η τιμή πριν από τους φόρους

Αν προστεθούν όλα τα παραπάνω στοιχεία, η τιμή της βενζίνης πριν από την επιβολή φόρων διαμορφώνεται περίπου ως εξής:

-Κόστος αργού πετρελαίου: 0,60 €

-Διύλιση: 0,15 €

-Μεταφορά και αποθήκευση: 0,05 €

-Εμπορία και πρατήριο: 0,12 €

-Η συνολική τιμή πριν από τη φορολογία φτάνει έτσι περίπου τα 0,92 ευρώ ανά λίτρο.

Ο καθοριστικός ρόλος των φόρων

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες –και ιδιαίτερα στην Ελλάδα– το μεγαλύτερο μέρος της τιμής των καυσίμων αποτελείται από φόρους.

Στην αμόλυβδη επιβάλλονται:

Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) περίπου 0,70 ευρώ ανά λίτρο

ΦΠΑ 24%, ο οποίος υπολογίζεται πάνω στο σύνολο της τιμής

Μετά την προσθήκη του ειδικού φόρου η τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 1,62 ευρώ ανά λίτρο. Με την επιβολή του ΦΠΑ, η τελική τιμή στην αντλία φτάνει περίπου τα 2 ευρώ ανά λίτρο.

Πού καταλήγει η τελική τιμή

Εάν η διεθνής τιμή του Brent βρίσκεται στα 100 δολάρια το βαρέλι, μια ρεαλιστική μέση τιμή για την αμόλυβδη στην ελληνική αγορά θα κυμαίνεται περίπου  στα 2,0 ευρώ ανά λίτρο, συν 4% το κέρδος του πρατηριούχου που είναι 0,06 ευρώ, τελικά ο καταναλωτής αγοράζει τη βενζίνη 2,06 ευρώ το λίτρο.

Με άλλα λόγια, παρότι το κόστος του αργού αποτελεί βασικό παράγοντα, οι φόροι παραμένουν το στοιχείο που καθορίζει περισσότερο από το μισό της τελικής τιμής που πληρώνει ο οδηγός στην αντλία.

*Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Αναλυτής

Το προθεσμιακό συμβόλαιο αναφοράς για το βαρέλι Brent Βόρειας Θάλασσας προς παράδοση τον Ιούλιο αυξήθηκε κατά 4,92% κι έκλεισε στα 110,14 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δυόμισι εβδομάδων. Το βαρέλι West Texas Intermediate (WTI, αμερικανική ποικιλία αναφοράς) προς παράδοση τον Ιούνιο ανέβηκε 5,27%, έκλεισε στα 107,81 δολάρια.

Για τον Άντι Λίπαου της Lipow Oil Associates, η άνοδος των τιμών οφείλεται «στη μείωση των αμερικανικών στοκ» πετρελαϊκών προϊόντων, όμως πάνω απ’ όλα εξαιτίας «της απόφασης της ΕΕ να προχωρήσει προς την επιβολή εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διένειμε τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη την πρότασή της στους 27 για το έκτο πακέτο κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας. Συμπεριλάμβανε την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού αργού (σε έξι μήνες) και διυλισμένων προϊόντων (ως τα τέλη του 2022).

Αρκετά κράτη-μέλη της εξέφρασαν χθες την «ανησυχία» τους για την πρόταση, εμπιστεύτηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο ευρωπαίος διπλωμάτης.

Αν και της προτάθηκε εξαίρεση, όπως και στη Σλοβακία, η Ουγγαρία απέρριψε την πρόταση, τονίζοντας πως δεν μπορεί να την υποστηρίξει «με την τρέχουσα μορφή της», όπως το έθεσε ο ούγγρος υπουργός Εξωτερικών, ο Πέτερ Σιγιάρτο.

«Καθώς απαιτείται ομοφωνία (για την υιοθέτηση της πρότασης της Κομισιόν), πιθανόν η τελική της μορφή θα είναι πολύ αμβλυμένη, λαμβανομένης υπόψη της σημερινής θέσης της Ουγγαρίας», εκτίμησε σε σημείωμά του ο Μπγιόρναρ Τονχάουγκεν, αναλυτής της Rystad Energy.

Παράγοντες της αγοράς ανησυχούν εξίσου για μια ακόμη πτυχή του σχεδίου, που προβλέπει την απαγόρευση στα ευρωπαϊκά πλοία να μεταφέρουν αργό ή διυλισμένα προϊόντα από τη Ρωσία. «Οι κυρώσεις στα πλοία θα βαρύνουν πολύ περισσότερο στις ρωσικές εξαγωγές», προειδοποιεί ο Άντι Λίπαου.

Διότι το μέτρο εκτείνεται πολύ παραπέρα από τις παραδόσεις φορτίων στην ΕΕ, αφορά μεγάλο μέρος του πετρελαίου που εξάγει η Ρωσία προς κάθε προορισμό, συμπεριλαμβανομένης της Ασίας, τη μεταφορά του οποίου εγγυώνται ευρωπαϊκά δεξαμενόπλοια.

Για τον κ. Λίπαου, οι τιμές ανεβαίνουν επίσης εξαιτίας της αξιοσημείωτης μείωσης των στοκ αργού στις ΗΠΑ. Τα στοκ μπορεί να συρρικνωθούν ακόμη περισσότερο ως τα τέλη Μαΐου, προειδοποιεί, καθώς αρκετά αμερικανικά διυλιστήρια εκτελούν εργασίες συντήρησης.

Η κίνηση αυτή εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στα ύψη τις τιμές του ¨μαύρου χρυσού”. Αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι το brent μπορεί να φθάσει στα 200 δολάρια το βαρέλι! Οπως τονίζεται σε σχετικές αναλύσεις, επιβάλλοντας εμπάργκο η Ευρώπη θα… “πυροβολήσει τα πόδια της”, καθώς η μεγάλη άνοδος των τιμών θα πλήξει άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία, τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της γηραιάς ηπείρου.

Προς το παρόν, εν αναμονή απόφασης στη Σύνοδο Κορυφής, το μινι ράλι συνεχίζεται. Η τιμή του συμβολαίου Απριλίου του brent σημειώνει άνοδο 3,2% και διαμορφώνεται αυτή την ώρα σε  119,3 δολάρια το βαρέλι. Είχε προηγηθεί άλμα +7% στις χθεσινές συναλλαγές. Σε εβδομαδιαία βάση η άνοδος είναι της τάξεως του 20%!.

Το συμβόλαιο Απριλίου του αμερικανικού αργού Crude WTI διαπραγματεύεται αυτή την ώρα στα 113,3 δολάρια, με άνοδο 3%.