Ρούλα Σκουρογιάννη

Η νέα χρηματοδότηση ισοδυναμεί με εκείνη του 2022, όταν το Global Fund ολοκλήρωσε τον προηγούμενο κύκλο συγκέντρωσης πόρων. Ωστόσο, έρχεται σε ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον, με τις ΗΠΑ να ηγούνται των περικοπών στην αναπτυξιακή βοήθεια και πολλές χώρες να μειώνουν τις εισφορές τους.

Οι πολιτικές προεκτάσεις των περικοπών

Το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό, αλλά πολιτικό και στρατηγικό. Σύμφωνα με το Institute for Health Metrics and Evaluation, η παγκόσμια αναπτυξιακή βοήθεια για την υγεία μειώθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025, φτάνοντας στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 15 ετών. Η εξέλιξη αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τη δυνατότητα επίτευξης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) του ΟΗΕ για το 2030, ενώ δημιουργεί και κενά που μπορεί να αξιοποιηθούν γεωπολιτικά από άλλες δυνάμεις εκτός Δύσης.

Ο Gates έθεσε το ζήτημα με σαφήνεια: «Ένα παιδί που γεννιέται στη βόρεια Νιγηρία έχει 15% πιθανότητα να πεθάνει πριν κλείσει τα πέντε του χρόνια. Οι κυβερνήσεις μπορούν να επιλέξουν: είτε να είναι μέρος της λύσης είτε να αποδεχθούν ότι αυτό δεν έχει σημασία».

Ο ρόλος του Ιδρύματος Gates

Το Ίδρυμα Gates, από την ίδρυσή του το 2000, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες της διεθνούς πολιτικής υγείας. Με δράσεις που επικεντρώνονται στη μείωση της μητρικής και παιδικής θνησιμότητας, την καταπολέμηση λοιμωδών νοσημάτων και την αντιμετώπιση της φτώχειας, το Ίδρυμα έχει λειτουργήσει συχνά ως αντίβαρο σε κυβερνητικές περικοπές.

Ο ίδιος ο Gates έχει δηλώσει ότι μέχρι το 2045 θα διαθέσει σχεδόν ολόκληρη την περιουσία του, ύψους περίπου 200 δισ. δολαρίων, με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι είχε σχεδιαστεί, εξαιτίας της επείγουσας ανάγκης για στήριξη. Παρ’ όλα αυτά, ξεκαθάρισε: «Δεν μπορώ να αναπληρώσω τα κενά που αφήνουν οι κυβερνήσεις. Δεν θέλω να δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση ότι η φιλανθρωπία μπορεί να αντικαταστήσει τη δημόσια χρηματοδότηση».

Η πολιτική διάσταση της δημόσιας υγείας

Η συζήτηση για τη χρηματοδότηση δεν είναι τεχνικό ζήτημα αλλά άμεσα πολιτικό. Η μείωση της βοήθειας θέτει σε κίνδυνο την πρόοδο που, από το 2000, μείωσε την παιδική θνησιμότητα στο μισό, σώζοντας 5 εκατομμύρια ζωές ετησίως. Εάν οι κυβερνήσεις δεν αντιστρέψουν την τάση, οι επιπτώσεις θα είναι δραματικές, τόσο για τα πιο ευάλωτα κράτη όσο και για την παγκόσμια σταθερότητα, καθώς η υγειονομική κρίση συνδέεται με φτώχεια, μετανάστευση και πολιτική αστάθεια.

Παρά τις προκλήσεις, ο Gates εκφράζει αισιοδοξία: με επενδύσεις σε οργανισμούς όπως το Global Fund και η Gavi, ενίσχυση της πρωτοβάθμιας υγείας και ταχεία διάδοση καινοτομιών (π.χ. το νέο φάρμακο lenacapavir για την πρόληψη του HIV), «υπάρχει η δυνατότητα να σωθούν εκατομμύρια ζωές μέχρι το 2045».

Η Ισπανία ως παράδειγμα

Στην ετήσια εκδήλωση Goalkeepers του Ιδρύματος Gates, απονεμήθηκε το Global Goalkeeper Award στον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία: ενώ άλλες κυβερνήσεις μείωσαν τις συνεισφορές τους, η Ισπανία αύξησε τη χρηματοδότηση στο Global Fund κατά 12% και στη Gavi κατά 30%, δείχνοντας πολιτική βούληση σε αντίθετη κατεύθυνση από το διεθνές ρεύμα.

Η ετήσια έκθεση για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης δεν παρουσιάστηκε φέτος, καθώς μετατέθηκε για τον Δεκέμβριο στο Άμπου Ντάμπι. Εκεί θα φανεί πιο καθαρά ποια είναι η στάση της διεθνούς κοινότητας απέναντι στη χρηματοδότηση της παγκόσμιας υγείας.

Αριθμοί-Κλειδιά για την Παγκόσμια Υγεία

·         912 εκατ. δολάρια: Η νέα δέσμευση του Ιδρύματος Gates προς το Global Fund.

·         200 δισ. δολάρια: Η περιουσία του Bill Gates, την οποία σχεδιάζει να διαθέσει σχεδόν ολόκληρη μέχρι το 2045.

·         21% μείωση: Η πτώση της παγκόσμιας αναπτυξιακής βοήθειας για την υγεία το 2024-2025.

·         15 χρόνια: Το χαμηλότερο επίπεδο διεθνούς χρηματοδότησης υγείας που καταγράφεται σήμερα.

·         5 εκατ. ζωές ετησίως: Σώζονται χάρη στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας από το 2000.

·         15%: Η πιθανότητα ένα παιδί στη βόρεια Νιγηρία να πεθάνει πριν συμπληρώσει 5 χρόνια ζωής.

·         +12%: Αύξηση της συνεισφοράς της Ισπανίας στο Global Fund το 2025.

·         +30%: Αύξηση της ισπανικής στήριξης στη Gavi, την Παγκόσμια Συμμαχία για τα Εμβόλια.

Αντιθέτως, οι φτωχές και ιδιαίτερα όσες ανήκουν στο Τρίτο Κόσμο, όπως η Αιθιοπία και η Ουγκάντα είναι «στο έλεος του Θεού», καθώς δεν εφοδιάζονται επαρκώς με εμβόλια. Παράλληλα, το τείχος ανοσίας αναπτύσσεται σε ένα μικρό κομμάτι του παγκόσμιου πληθυσμού, γιατί κατακόρον στις ανεπτυγμένες χώρες κατοικούν λίγοι άνθρωποι, σε σχέση με τα μη ανεπτυγμένα κράτη.

«Πάνω από το 80% των εμβολίων COVID-19 έχουν χορηγηθεί σε χώρες υψηλού και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος, ενώ λιγότερο από 1% έχουν χορηγηθεί σε χώρες χαμηλού εισοδήματος. Αυτό είναι τόσο βαθιά άδικο και εμποδίζει την πρόοδο προς τον τερματισμό της πανδημίας», έγραψε χαρακτηριστικά στο Twitter, παραθέτοντας σχετικό γράφημα από την ηλεκτρονική ιστοσελίδα του Gates Foundation.

Για να είμαστε απόλυτα ασφαλείς από τον κοροναϊό, θα πρέπει πρώτα να διατεθεί ευρύτερα ένα εμβόλιο κατά του Covid-19, ενώ μέχρι τότε υπάρχει κίνδυνος υποτροπιασμού εάν οι κοινότητες δεν συνεχίσουν να εφαρμόζουν την αυστηρή κοινωνική αποστασιοποίηση και τις καραντίνες, δήλωσε σε συνέντευξή του στο PBS ο Bill Gates.

Σημειώνεται πως ορισμένοι θεωρούν πως ένα εμβόλιο κατά του κοροναϊού δεν θα είναι διαθέσιμο πριν το φθινόπωρο του 2021.

Σύμφωνα με τον κ. Gates, ο οποίος είχε ήδη από το 2015 προειδοποιήσει για την απειλή μιας παγκόσμιας πανδημίας, σε έναν μην από τώρα μπορεί να έχουμε μια καλύτερη εικόνα ως προς το πώς θα μοιάζει η «νέα κανονικότητα μετά τον κοροναϊό», σημειώνοντας πάντως πως δεν αναμένει να επαναληφθούν ορισμένα πράγματα, όπως οι συγκεντρώσεις πολυάριθμου πλήθους ανθρώπων, μέχρις ότου υπάρχει διαδεδομένος εμβολιασμός, καθώς οι κίνδυνοι θα ήταν πολύ μεγαλύτεροι από τα όποια οφέλη τέτοιου είδους συγκεντρώσεων.

Ερωτηθείς για το τι θεωρεί ως πολυπληθή συγκέντρωση, είπε ως «θα πρέπει να δούμε πώς θα ορίσουμε αυτό το όριο. Μπορεί μέχρι τότε να έχουμε κατανοήσει τους κινδύνους που σχετίζονται με την ηλικία».

Ο κ. Gates τόνισε πως το κλείσιμο των περισσότερων επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων για τρεις μήνες προκειμένου να επιβραδυνθεί η εξάπλωση του ιού είναι η καλύτερη επιλογή τόσο από άποψη υγείας όσο και από άποψη οικονομίας, ωστόσο θα υπάρξουν προκλήσεις καθώς οι πόλεις και οι πολιτείες θα αρχίσουν σταδιακά να «ανεβάζουν τα ρολά».

«Η ψυχολογία των ανθρώπων από την άποψη του πλούτου τους και της προθυμίας τους να βγουν έξω και να κάνουν πράγματα έχει επηρεαστεί βαθύτατα», είπε ο κ. Gates, προσθέτοντας πως ακόμα και αν η προσφορά αρχίσει να λειτουργεί όπως πριν, θα υπάρξει ζήτημα αποκατάστασης της ζήτησης, καθώς ο κόσμος θα είναι λιγότερο πρόθυμος να επενδύσει σε πράγματα όπως οι κατοικίες και τα ταξίδια.

Πηγή: euro2day.gr