«Σύσσωμη η ΠΑΕ Ατρόμητος θέλει να εκφράσει την πλήρη στήριξή της και να συμπαρασταθεί στον πρόεδρο του ΔΣ, Βασίλειο Μπέτση, για την άδικη σύλληψή του έπειτα από έρευνα των Αστυνομικών της Υ.Α.Ο.Α.Β.», αναφέρει ανακοίνωση της η ποδοσφαιρική ομάδα.

Υπενθυμίζουμε πως το μεσημέρι έγινε σύλληψη της ΠΑΕ Ατρόμητος μετά την έφοδο αστυνομικών στο Δημοτικό Στάδιο Περιστερίου και βρέθηκαν κροτίδες, φωτοβολίδες, κοντάρια, μάσκες και άλλα αντικείμενα.

«Ως ΠΑΕ Ατρόμητος θέλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι τα ευρήματα για τα οποία γίνεται λόγος στην ανακοίνωση της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένης Αθλητικής Βίας της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος δεν βρέθηκαν σε καμία περίπτωση εντός του Δημοτικού Σταδίου του Περιστερίου, αλλά σε χώρο εκτός αυτού, στον οποίο η ομάδα μας σαφώς δεν έχει καμία σχέση και ευθύνη», τονίζεται στην ανακοίνωση.

«Επιπλέον, τονίζουμε ότι η σύλληψη του προέδρου μας οφείλεται αποκλειστικά σε τυπικούς λόγους οι οποίοι απορρέουν από τον ρόλο του ως Αντιδήμαρχος Αθλητισμού», αναφέρει η ανακοίνωση της ΠΑΕ Ατρομήτου και συνεχίζει: «Όλη η οικογένεια του Ατρόμητου αναμένει τη δικαίωση του Βασίλη Μπέτση, γεγονός που είμαστε σίγουροι ότι θ’ αποδειχθεί εντός των επόμενων 24ωρων και έπειτα από τις έρευνες των Αρχών»

Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

Παράλληλα   εγκαθιδρύθηκε  το  νέο-αποικιοκρατικό  μοντέλο  της  άνισης  ανταλλαγής  πρώτων  υλών, ενεργειακών  προϊόντων, υπηρεσιών, εργασίας, τεχνολογίας, κ.λ.π. και  διατυπώθηκε  το  επιχείρημα  αυτών  των  επιλογών  στην  ασκούμενη  από  τη  πλευρά  του μοντέλου  της  διεθνοποίησης  των  οικονομιών (ισότιμες σχέσεις) κριτική  της  επέκτασης των  πολλαπλών  εξαρτήσεων, της  συρρίκνωσης  της  εγχώριας  βιομηχανικής  παραγωγής, της  απώλειας  των  θέσεων  εργασίας, κ.λ.π.  ότι  η  παγκοσμιοποίηση  θα  δημιουργήσει  συνθήκες  μίας «άπειρης  ανάπτυξης»  σε  παγκόσμιο  επίπεδο  με  χαμηλό  κόστος  παραγωγής  εμπορευμάτων, υπηρεσιών, ενεργειακών  προϊόντων, κ.λ.π.

• Έτσι οι  χώρες  εισαγωγής  θα  έχουν  τη  δυνατότητα  διατήρησης  των  τιμών  των  αντίστοιχων  προϊόντων  και  υπηρεσιών  σε  χαμηλά  επίπεδα  επιτυγχάνοντας  υψηλό  επίπεδο  αγοραστικής  δύναμης  στους  καταναλωτές (Ch.Chavagneux, Alternatives Economiques, No 421, 28/2/2022).

Όμως  κατά τη  συγκεκριμένη  περίοδο  έντασης της  παγκοσμιοποίησης, όπως  προκύπτει  εκ  του  αποτελέσματος,  προκλήθηκαν, μεταξύ  άλλων,  υψηλότερα  μερίδια  κέρδους  στο ΑΕΠ, υψηλά  δημόσια  χρέη, υψηλά  εμπορικά  ελλείμματα  και  χαμηλά  επίπεδα  πληθωρισμού  και  επιτοκίων  τα  οποία  από τις  αρχές  της  τρέχουσας  δεκαετίας  αυξανόμενα  σε  ανεπιθύμητα  επίπεδα  για  τα  νοικοκυριά  λόγω  της  παγκόσμιας  κατάρρευσης του  ενεργειακού, (πολεμικές  συγκρούσεις (2022-2025)  της  Ρωσίας  στην  Ουκρανία),  του  εφοδιαστικού  και  του  επισιτιστικού  συστήματος  αύξησαν  περαιτέρω  στη  παγκόσμια  οικονομία  τις  εισοδηματικές  και  τις  κοινωνικές  ανισότητες.

Με  άλλα λόγια   «η   νέα  εποχή»  των τελευταίων  τεσσάρων  δεκαετιών  της  νεοφιλελεύθερης  και  υποσχόμενης  ανασυγκρότησης  των  οικονομιών  και  ευημερίας των  πληθυσμών, σε συνθήκες  παγκοσμιοποίησης,  της  ευρωπαϊκής  και  της  παγκόσμιας  οικονομίας,  στέφθηκε, μεταξύ  άλλων,  όπως  προκύπτει  εκ  του  αποτελέσματος,  από το τετράπτυχο  της  υπερκερδοφορίας,  των  δημόσιων  χρεών,  των  ανισοτήτων  και  της  φτωχοποίησης  μεγάλων τμημάτων  του  πληθυσμού.

Δηλαδή της διεθνούς και ευρωπαϊκής αποδιάρθρωσης και  αποσταθεροποίησης  της  πολιτικής,  της  οικονομίας  και της  κοινωνίας. Έτσι,  ενώ  το  1970  στο  1%  του  πλουσιότερου  τμήματος  του  πληθυσμού  αντιστοιχούσε  το  8%  των εισοδημάτων  στις  ΗΠΑ,  το  17%  στη  Μεγάλη  Βρετανία  και  το  9%  στην Γαλλία, το  2017   τα  αντίστοιχα  ποσοστά  ήταν  22%  στις  ΗΠΑ  13%  στη  Μεγάλη  Βρετανία  και  9% (παρέμεινε  σταθερό)  στη Γαλλία ( C.Garcia-Penalosa, OFCE, 2017). Aντίστοιχα  κατά  την  περίοδο  2009-2023  στην  Ευρώπη  το  φτωχότερο  50%  των  ευρωπαίων  πολιτών  κατείχε  κατά  μέσο  όρο  μόνο  το  4,8%  του  συνολικού  πλούτου,  ενώ  το  πλουσιότερο  5%  κατείχε  κατά  μέσο  όρο  το  43,1%  του συνολικού πλούτου.

Ειδικότερα στην ευρωζώνη  όπου  παρατηρούνται  διαφοροποιήσεις  στις  ανισότητες  σε  επίπεδο  κρατών-μελών,   στην  Ολλανδία    το  πλουσιότερο  5%  κατείχε  το  31,7%  του  πλούτου,  σε  σύγκριση  με  το  53,5%  στην  Αυστρία, το  39,8%  στην  Γαλλία, με  την  Γερμανία  και  την  Ιταλία  να είναι  μεταξύ  των  πιο  άνισων  χωρών. Επίσης, όπως  σε  παγκόσμιο  επίπεδο  έτσι  και στην  Ευρώπη  διαπιστώνεται  ότι  το  πλουσιότερο  τμήμα  του πληθυσμού  αυξάνει  τον πλούτο  του  σε  περιόδους  κρίσης.  Έτσι,  στην  κρίση  του  2009  το  πλουσιότερο  5%  του  πληθυσμού  κατείχε  το 41,5%  του  πλούτου  της  ευρωζώνης  και  το 2015,  ενώ η  μεγάλη  πλειοψηφία  των  πολιτών  της  ευρωζώνης  υπέστη  κατά την περίοδο  2009-2015  σημαντικές εισοδηματικές και  κοινωνικές περικοπές, λόγω  των  εκτεταμένων  πολιτικών  λιτότητας,  κατείχε  το  44,4%  του  πλούτου  της  ζώνης  του  ευρώ (Chr. Chevagneux, Alternatives Economiques, 21/3/2024).  

Παράλληλα   στο  επίπεδο  των  722  μεγαλύτερων  επιχειρήσεων  του  κόσμου  σημειώθηκαν  κέρδη  της  τάξης  του  1 τρις. δολαρίων (αύξηση  89%  κατά μέσο  όρο  την περίοδο 2021-2023  σε  σύγκριση  με τη προηγούμενη  τετραετία 2017-2020), λόγω  της  αύξησης  των τιμών  ενέργειας  και των  αυξανόμενων  επιτοκίων (Oxfam, Action Aid,2023). Στο  περιβάλλον  αυτό,  σύμφωνα  με την πρόσφατη (2025) έκθεση (Oxfam,Takers Not Makers)  o  παγκόσμιος  νότος  εξάγει  πλούτο  προς  το πλούσιο 1%  του  παγκόσμιου  βορρά  με  ρυθμό  30  εκατ.  δολαρίων  την  ώρα, σε βαθμό  που η παγκόσμια  ανισότητα  να  θεωρείται  ότι  είναι  εκτός  ελέγχου.

• Στην  Ελλάδα , σύμφωνα  με  σχετικές  έρευνες  του  ICAP  για  τις  500  μεγαλύτερες  επιχειρήσεις  τα  κέρδη  αυξήθηκαν  σταδιακά  από  10,8  δις. ευρώ  τ0  2016  σε  24,4  δις.  ευρώ  το  2023.

Δηλαδή  συνολική  αύξηση  των  κερδών  κατά  125% και  μέση  ετήσια  αύξηση  τους  κατά  25%, ενώ  η  συνολική  μεταβολή  του  πληθωρισμού  στην χώρα  μας  την  περίοδο  2016-2023  ήταν  14,7%  και  η  μέση  ετήσια  μεταβολή  του  ήταν 1,8%.

Παράλληλα,  οι  Έλληνες  εργαζόμενοι  ενώ  εργάζονται  τις  περισσότερες  ώρες (2000 ώρες ανά  εργαζόμενο  ετησίως) στην  Ευρώπη (μετά τη Πολωνία, 2019  ώρες  ανά εργαζόμενο  ετησίως)  λαμβάνουν  το  μικρότερο  μερίδιο  από  το  παραγόμενο  προϊόν, μόλις  33% (41% ο  μέσος  όρος  της Ε.Ε.-27), όταν  ακόμη  και  στην Βουλγαρία  οι  εργαζόμενοι  αμείβονται  με  το  35%  του  παραγόμενου  προϊόντος,  με  20%  λιγότερες  ώρες  εργασίας (1.604  ώρες  εργασίας   ετησίως  ο μέσος  όρος της Ε.Ε.-27). (Eurostat Database, 2024).

Στις συνθήκες αυτές το παγκόσμιο χρέος  (R.Campos, Reuters, 6/5/2025)  αυξήθηκε  κατά  7,5 τρις.  δολάρια  κατά τους  πρώτους  μήνες του  2025, προσεγγίζοντας  το  επίπεδο  των  324  τρις. δολάρια. Στην  αύξηση  αυτή, σύμφωνα  με το Ινστιτούτο  των  Διεθνών  Χρηματοοικονομικών (2025)  συνέβαλαν  περισσότερο  η Κίνα, η Γαλλία  και η  Γερμανία. ΄Ετσι, ο  δείκτης  χρέους  προς  τη  παγκόσμια  παραγωγή μειούμενος  σταδιακά   διαμορφώθηκε  στο  325%, ενώ  αυξανόμενος  στις  αναδυόμενες  αγορές (π.χ. Βραζιλία, Ινδία, Πολωνία)  διαμορφώθηκε  στο  ιστορικά  υψηλό  επίπεδο  του  245%.

Τούτων  δοθέντων,   αναδεικνύεται  με τον πιο  εύληπτο  τρόπο,  ότι  η  παγκόσμια  και  ευρωπαϊκή  οικονομία,  κατά την τρέχουσα  δεκαετία  του 2020,  βρίσκεται   «ενώπιος  ενωπίω»  με τον  πιο  εμφατικό,   γεω-πολιτικά,  γεω-οικονομικά   και  γεω-κοινωνικά,  τρόπο    με  την  κατάρριψη  του  μύθου  της  οικονομικής  ανασυγκρότησης  των  οικονομιών  και  της  ευημερίας των  πληθυσμών    της  νεοφιλελεύθερης  παγκοσμιοποίησης,   με  τα   υψηλά  κέρδη, τα υψηλά  χρέη  και τα δημόσια  ελλείματα  να  συνυπάρχουν  με  την αποβιομηχάνιση, τις  ανισότητες  και την φτωχοποίηση.

Έτσι, το  παγκόσμιο  και ευρωπαϊκό  διακύβευμα  στις  μέρες  μας  συνίσταται, σε έναν επανασχεδιασμό του διεθνούς οικονομικού συστήματος,     τόσο με την  αναζήτηση  και  επιλογή, διαπραγματευτικά, ενός πολιτικού σχεδίου   αντιμετώπισης  των   προαναφερόμενων  σοβαρών προβλημάτων, όσο  και  με την  μετάβαση,   την διαμόρφωση και την υλοποίηση ενός δημοκρατικού, τεχνο-αναπτυξιακού και  κοινωνικού  προτύπου ανάπτυξης  και  αναπαραγωγής  της   παγκόσμιας  οικονομίας   και  ευρωπαϊκής  οικονομίας  των  επόμενων   δεκαετιών.

*Ομότ.Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου

Των Σάββα Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

Κι΄αυτό  επειδή  η  Ευρώπη  στο  νέο  αυτό  διεθνές  περιβάλλον  που  δημιουργείται,   ανέτοιμη  και κατακερματισμένη  ανησυχεί  για την  επερχόμενη  απειλή  συρρίκνωσης  της  επιρροής  της  σε παγκόσμιο  επίπεδο   γεωπολιτικά,  γεωοικονομικά  και γεωστρατιωτικά. Στην προοπτική  αυτή εκτιμάται  ότι  η  συνθήκη  αυτή  θα  επιδεινωθεί, μεταξύ  άλλων,  μετά  την  απόφαση  απόσυρσης των ΗΠΑ  από  την  χρηματοδότηση  της  ευρωπαϊκής  ασφάλειας  και  άμυνας.

Τούτων  δοθέντων, το Ευρωπαϊκό  Συμβούλιο (19/3/2025)  μετά  από  πρόταση  της  προέδρου (Ursula  von der Leyen) της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής ενέκρινε  ένα  ευρωπαϊκό  σχέδιο  επανεξοπλισμού (ReArm  Europe Plan) 800 δις.  ευρώ. Η  υλοποίηση  του  σχεδίου  που  εκτιμάται  ότι  θα  συντελεστεί  κατά  την τρέχουσα  και κατά την επόμενη  δεκαετία  προσδοκάται   ότι  θα  εξασφαλίσει  την  αυτονομία  της  Ευρώπης  στην ασφάλεια  και την άμυνα.

Ειδικότερα, αναφορικά  με τα  οικονομικά  στοιχεία  του  σχεδίου επανεξοπλισμού,  από  το  συνολικό  ποσό  των  800 δις. ευρώ  τα  150 δις  ευρώ  θα  αποτελούν  ένα νέο  χρηματοδοτικό  εργαλείο  δανεισμού  των  κρατών-μελών  για  κοινές  αμυντικές  δαπάνες  που θα  εγγυάται  ο  ευρωπαϊκός  προϋπολογισμός  για  στρατιωτικές  δαπάνες. Το  υπόλοιπο  και μεγαλύτερο  τμήμα  των  650  δις  ευρώ  θα  αφορά  τους  κρατικούς  προϋπολογισμούς  των  κρατών-μελών  με  την  ενεργοποίηση  μίας  ρήτρας  παρέκκλισης (1,5% επιπλέον)  από  τους  κανόνες (3% του ΑΕΠ)  για το  έλλειμμα  του  Συμφώνου  Σταθερότητας  και  Ανάπτυξης.

Επιπλέον  προβλέπεται  τόσο η  δυνατότητα  χρηματοδότησης  των κρατών-μελών  από το Ευρωπαϊκό Ταμείο   Συνοχής  για  την πραγματοποίηση  επενδύσεων  στον  αμυντικό  τομέα,  όσο  και  η χρηματοδότηση  στρατιωτικών έργων  από  την  Ευρωπαϊκή  Τράπεζα  Επενδύσεων  και  την  Ένωση Αποταμίευσης  και  Επενδύσεων ιδιωτικών  κεφαλαίων.

• Όμως  είναι  εφικτή  η  υλοποίηση  του  σχεδίου  επανεξοπλισμού  για  την ευρωπαϊκή  αυτονομία  της  ασφάλειας  και  της  άμυνας, ιδιαίτερα  σε  ένα  διεθνές  περιβάλλον παρενεργειών  του  εμπορικού  πολέμου  στον  πληθωρισμό, την ύφεση, την  ανακοπή της  μείωσης των επιτοκίων, την  αύξηση  του  δημόσιου  χρέους,  την  αποδιάρθρωση  του  κοινωνικού  κράτους και  την  επιδείνωση  του  βιοτικού  επιπέδου;   
• Η  Ευρώπη  ως  συλλογική  πολιτική  οντότητα  έχει προσδιορίσει ενιαία  την  απειλή  και τους  στρατηγικούς  στόχους  του  συγκεκριμένου  σχεδίου επανεξοπλισμού;
• Η  Ευρώπη  έχει  την  ικανότητα,  την εμπειρία  οργάνωσης,  την  διοίκηση  και  τον συντονισμό  ανάπτυξης  του  σχεδίου  επανεξοπλισμού;
• Tέλος, μεταξύ  άλλων,  η  Ευρώπη  θεωρεί  ότι υπάρχει  αποδοχή  του  σχεδίου  επανεξοπλισμού, των  απαιτούμενων  δαπανών  και  των  συνεπειών τους  από τους  ευρωπαίους  πολίτες; (Olivier Schmitt,Alternatives Economiques, 14/3/2025).

Aπό την άποψη  αυτή  αξίζει  να  σημειωθεί  ότι  η  ευρωπαϊκή  στρατηγική  της  αυτονομίας   της άμυνας  και της  ασφάλειας  προϋποθέτει, σύμφωνα  με  το  Ινστιτούτο  Bruegel (Φεβρουάριος  2025), 300.000 επιπλέον  στρατεύματα  και  ετήσια  αύξηση  των   στρατιωτικών  δαπανών  τουλάχιστον  της τάξης των   250  δις. ευρώ  βραχυπρόθεσμα.  Επιπλέον, σύμφωνα  με τον ευρωπαϊκό  οργανισμό άμυνας,  το 2024  τα  κράτη-μέλη  της  Ε.Ε.-27  δαπάνησαν  326  δις. ευρώ (1,9% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ) για την άμυνα  τους.

Αυτό  σημαίνει  ότι  η  αύξηση  που  υπολογίζεται  ότι  πρέπει  να  γίνει  θα  είναι σημαντική.  

Δηλαδή  77%   σε  σύγκριση  με  τον  προϋπολογισμό  των  αμυντικών  δαπανών  του  2024 και  σημαντικά  υψηλότερη  από  την  αύξηση  του  30%  που  σημειώθηκε  κατά  την  περίοδο  2021-2024 (E. Moysan, Alternatives  Economiques, 7/3/2025). Με  άλλα  λόγια η  αύξηση  των  στρατιωτικών δαπανών  κατά 1,5%  τον  χρόνο  εκτιμάται  ότι  θα  ανακόψει  την  ύφεση ή την  αναιμική  ανάκαμψη στην Ε.Ε.-27  κατά  τα  επόμενα  χρόνια.

• Αντίθετα  όμως  είναι  ενδιαφέρον  να σημειωθεί  ότι οι στρατιωτικές δαπάνες ως αντιπαραγωγικό κεφάλαιο με περιορισμένο εύρος  πολλαπλασιαστικών διακλαδικών  διασυνδέσεων  και  επιδράσεων  στην  οικονομία   θα  στερήσει  σημαντικούς  πόρους από  παραγωγικούς τομείς (υποδομές, οικολογική και ενεργειακή μετάβαση, ψηφιακή  τεχνολογία, τεχνητή  νοημοσύνη.κ.λ.π.)    της ευρωπαϊκής  οικονομίας.

Η  δεσπόζουσα  θέση  των  επενδύσεων  σε παραγωγικούς  τομείς  ως κινητήρια  δύναμη  της  ανάπτυξης θα  συμβάλλει καθοριστικά στην αύξηση της παραγωγικότητας, την διεύρυνση της  απασχόλησης, την αύξηση  των  εισοδημάτων  και της εγχώριας  ζήτησης  καθώς  και της  απομάκρυνσης  της  ευρωπαϊκής οικονομίας από  το υπόδειγμα  εξάρτησης  της  από παραδοσιακούς  κλάδους  χαμηλής  και  μεσαίας  τεχνολογίας, χαμηλού κόστους  εργασίας  και εξαγωγές.  

Κατά  συνέπεια  θα  λειτουργήσει  σε  βάρος  της ευρωπαϊκής  οικονομίας  και  κοινωνίας η  εγκαθίδρυση  ενός  κοινωνικο-οικονομικού  υποδείγματος που  θα  βασίζεται  στην  στρατηγική επιλογή  της  αντιφατικής  σύζευξης  των  στρατιωτικών δαπανών  και της  ανάπτυξης. Κι’ αυτό επειδή  θα  ελλοχεύει  ο  κίνδυνος  αποδιάρθρωσης  του κοινωνικού  κράτους  και  της  κοινωνικής συνοχής  χωρίς  να  επιτυγχάνεται  η   προσδοκώμενη αυτονομία  της  ευρωπαϊκής  άμυνας  και ασφάλειας.

*Ομότ. Καθηγητής  Παντείου  Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου

 Των Σάββα Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ.  Μπέτση*

Παράλληλα  όμως το ΔΝΤ  παραλείποντας  να διερευνήσει τόσο  τα  θεωρητικά-επιστημονικά, όσο  και  τα  διαχειριστικά  αίτια  των  δυσμενών  αυτών  κοινωνικο – οικονομικών  εξελίξεων  στην  Ευρώπη  στο παρόν  και  το  μέλλον, διατυπώνει  τη  πεπατημένη  πρόταση της   πολιτικής της δημοσιονομικής πειθαρχίας, καθώς όπως υποστηρίζει, ο  δημοσιονομικός  χώρος  είναι ο  ακρογωνιαίος  λίθος  της  μακροοικονομικής  και  χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

• Έτσι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, μετά από χρόνια  χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής σε πολλές χώρες, είναι η ώρα τώρα να  σταθεροποιηθεί η  δυναμική  του  χρέους  και  να  αποκατασταθούν  τα  αναγκαία  δημοσιονομικά «μαξιλάρια ασφαλείας».

Όμως, οι πολιτικές δημοσιονομικής  πειθαρχίας  που  αποτελούν  πλέον  παραδοσιακό  κεκτημένο στην Ευρωπαϊκή  Ένωση  και  οι  δυσμενείς οικονομικές  και  κοινωνικές  εξελίξεις  που  επέφεραν,  έχουν  κατά  βάση,  ως  θεωρητικό-επιστημονικό  υπόβαθρο  τόσο  τον  νεοκλασσικό  κύκλο  του  μακρο-οικονομικού  υποδείγματος  της  μακροχρόνιας  οικονομικής  μεγέθυνσης  του R.Solow (1956), όσο και τον κύκλο του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος της  δημοσιονομικής  σταθερότητας.

Η  παρατήρηση  αυτή  σημαίνει  ότι  οι  ευρωπαϊκές  οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, ιδιαίτερα κατά  τις  τελευταίες  τρείς  δεκαετίες, βασιζόμενες στα δύο αυτά θεωρητικά – επιστημονικά ρεύματα ουσιαστικά  «φυλακίζουν», μεταξύ  άλλων,  τους  πόρους  της  ευρωπαϊκής  οικονομίας  και τη  διαδικασία  παραγωγής  τους  στο  δημόσιο  έλλειμμα  και  το  δημόσιο  χρέος.

Έτσι στερείται  ο  ευρωπαϊκός   οικονομικός   και  κοινωνικός   σχηματισμός   από  πόρους  επενδύσεων, ανάπτυξης, απασχόλησης, κοινωνικού κράτους, κ.λ.π. που θα  μπορούσαν αντικειμενικά να τροφοδοτήσουν τόσο την αποκλιμάκωση του  δημόσιου  ελλείμματος και του  δημόσιου  χρέους, όσο  και  την  αντιμετώπιση των  ανισοτήτων, της  φτωχοποίησης και της διάβρωσης της κοινωνικής  συνοχής. Επιπλέον, οι  ασκούμενες κοινωνικο – οικονομικές  ευρωπαϊκές  πολιτικές, όπως προκύπτει  εκ του αποτελέσματος,  αποτελούν, μεταξύ  άλλων,  την ατμομηχανή  των  αντιφάσεων  και  των  τάσεων  κατακερματισμού,  οικονομικής  και  κοινωνικής  περιθωριοποίησης,  παρά  την  διακηρυγμένη  πολιτική  ενοποίηση  και  οικονομική – κοινωνική  σύγκλιση   και  ευημερία   της  πλειοψηφίας  του  πληθυσμού.

• Κατά συνέπεια  η  Ευρώπη, όπως  έλεγε ο  Jacques Delors, είναι «αγνώστου  πολιτικής  ταυτότητας»  αλλά  ταυτόχρονα  είναι  γνωστής  και  συγκεκριμένης  οικονομικής και  κοινωνικής  ταυτότητας,  η  οποία  υπονομεύει τις οικονομικές της επιδόσεις και την κοινωνική της  αποτελεσματικότητα.

Από  την  άποψη  αυτή  είναι  ενδιαφέρον  να σημειωθεί  ότι  το  νεοκλασσικό  μακρο-οικονομικό  υπόδειγμα  του  R. Solow  υπογραμμίζει  τον  ρόλο  παραγόντων, όπως  η  συσσώρευση  κεφαλαίου, η αύξηση του  εργατικού  δυναμικού  και η  τεχνολογική  πρόοδος  στην  εξήγηση  της  μακροχρόνιας  οικονομικής  μεγέθυνσης, τονίζοντας  ιδιαίτερα  τη  σημασία  της  τεχνολογικής  προόδου και της καινοτομίας. Όμως  η  εφαρμογή  του  συγκεκριμένου  υποδείγματος  δεν  συνάδει  με τη  σημερινή  κοινωνικο – οικονομική,  κλιματική, δημογραφική, κ.λ.π.  πραγματικότητα της Ευρώπης.

Κι’ αυτό επειδή δεν λαμβάνει υπόψη, για παράδειγμα, τις  επενδύσεις  αντιμετώπισης  της  κλιματικής  κρίσης, καθώς  κι’ αυτές  της  κλιματικής  μετάβασης. Αγνοεί  την  ενέργεια  ως  βασικό  συστατικό  στοιχείο  της  παραγωγής και δεν λαμβάνει  υπόψη  άλλες  σημερινές   και  μελλοντικές  ευρωπαϊκές  επιδιώξεις  και  προκλήσεις,  όπως  για  παράδειγμα, την  επαναβιομηχάνιση ή την  ψηφιοποίηση  ή  την  γήρανση του  πληθυσμού  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση (Ο. Βodin-A.Grandjean, Alternatives Economiques, 4/10/2024).

Παράλληλα, ο δομικός  διαχωρισμός  πολιτικής  και  οικονομίας (Max Weber), επιφέροντας  την  πλήρη  αυτονομία  της  δράσης τους,  τροφοδότησε την  αναγκαιότητα  αναδιάρθρωσης  του νεοκλασσικού  υποδείγματος αναδεικνύοντας το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα, σε διεθνές και  ευρωπαϊκό  επίπεδο,  μέσα  από  την  αυτονόμηση  των  χρηματοπιστωτικών  δομών,  των  μηχανισμών  του  ανταγωνισμού, των ιδιωτικοποιήσεων, της  νομισματικής  και  δημοσιονομικής  ηγεμονίας  καθώς  και  της  υποταγής  της  πραγματικής  οικονομίας  στους υπερεθνικούς οργανισμούς και  τις  χρηματοπιστωτικές αγορές.

Στις  συνθήκες  αυτές  η  αξιολογική  προσέγγιση (στόχοι-μέσα-αποτελέσματα)  των ασκούμενων  πολιτικών  στην  Ευρώπη αναδεικνύει  την  ύπαρξη  της  πλήρους  απόκλισης  μεταξύ των  διακηρυγμένων  στόχων  και μέσων  καθώς  και  με  τα  αποτελέσματα  της  οικονομικής  στασιμότητας, της  υπερ-κερδοφορίας, των  ανισοτήτων, της  συρρίκνωσης  του  κοινωνικού  κράτους, της  φτωχοποίησης, κ.λ.π. Από  την  άποψη  αυτή  είναι  ενδιαφέρον να σημειωθεί  ο σοβαρός  προβληματισμός  και η έντονη ανησυχία   που  αναπτύσσεται  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση   για την ικανότητα  της να  επιτύχει  τόσο  τον αναγκαίο μετασχηματισμό του σχεδιασμού, των επενδύσεων  και της  παραγωγής  προϊόντων  και  υπηρεσιών  που  είναι  απαραίτητη  για την κυριαρχία  και την αυτονομία  της (Justin Delepine, Alternatives Economiques, 7/6/2024), όσο και  την  αναβάθμιση  της ως  ισχυρής  οικονομικής  και  κοινωνικής  δύναμης  στον διεθνή  καταμερισμό  εργασίας.

• Όμως, η  προώθηση  αυτής  της  στρατηγικής  προϋποθέτει  ως  θεωρητική-επιστημονική αφετηρία  των  ασκούμενων  πολιτικών  τα  ενδογενή  μοντέλα ανάπτυξης και την συνεπαγόμενη, μεταξύ  άλλων,  αύξηση των  επενδύσεων, της παραγωγικότητας καθώς και την αναβαθμισμένη πολιτική και δημόσια  παρέμβαση  στην  οικονομία.

Διαφορετικά  συνεχίζοντας  η  Ευρωπαϊκή  Ένωση  την  κακοτράχαλη,  για τους  ευρωπαίους  πολίτες,  πεπατημένη   πορεία  θα  συναντήσει  το 2050  την  συμμετοχή  της  στο  παγκόσμιο  ΑΕΠ  από 22%  που είναι σήμερα να  έχει  μειωθεί  σε  15% (P. Artus,2024), με ό,τι  αυτό  αρνητικά συνεπάγεται  για το  βιοτικό  επίπεδο  των  επόμενων  γενεών  στην Ευρώπη.

*Ομότ. Καθηγητή  Παντείου  Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου