Το Axios καταγράφει πέντε βασικές εξελίξεις που αποτυπώνουν το οικονομικό κόστος για το Ιράν: την κατακόρυφη πτώση του ριάλ, την εκτόξευση του πληθωρισμού, τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, την κατάρρευση των εξαγωγών πετρελαίου και την απώλεια θέσεων εργασίας, με την οικονομία να κινδυνεύει να εισέλθει σε βαθιά ύφεση.

Η κατάσταση επιδεινώνεται καθώς η Ουάσιγκτον προετοιμάζει νέο γύρο «δευτερογενών» κυρώσεων. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έχει προαναγγείλει την επέκταση των μέτρων, χωρίς να έχει διευκρινίσει μέχρι στιγμής πότε θα εφαρμοστούν και ποιες χώρες ή επιχειρήσεις θα βρεθούν στο στόχαστρο.

1. Καταρρέει το ριάλ

Το πρώτο και πιο εμφανές πλήγμα αφορά το ιρανικό νόμισμα. Το ριάλ υποχώρησε τη Δευτέρα σε νέο ιστορικό χαμηλό, φτάνοντας περίπου τα 2,02 εκατομμύρια ριάλ για ένα δολάριο.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, η ισοτιμία βρισκόταν περίπου στα 1,65 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο. Η εξέλιξη σημαίνει ότι πλέον απαιτούνται περίπου 22% περισσότερα ριάλ για την αγορά ενός δολαρίου.

Η υποτίμηση επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος των εισαγωγών και εντείνει τις πιέσεις σε μια οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω των πολυετών κυρώσεων.

2. Ο πληθωρισμός διαλύει την αγοραστική δύναμη

Το δεύτερο μεγάλο πλήγμα είναι η εκρηκτική άνοδος των τιμών. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στο Ιράν μπορεί να φτάσει το 68,9% το 2026, επίπεδο που θα ήταν το υψηλότερο από το 1979.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία από την ίδια την ιρανική οικονομία. Τον Ιούλιο, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 87,9% σε ετήσια βάση, ενώ στα τρόφιμα και τα ποτά η αύξηση ξεπέρασε το 128%.

Ο συνδυασμός της ραγδαίας υποτίμησης του νομίσματος και των αυξήσεων στις τιμές έχει περιορίσει δραματικά την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

3. Οι Ιρανοί δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες

Η οικονομική κρίση έχει πλέον περάσει από τους οικονομικούς δείκτες στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η αύξηση των τιμών και η απώλεια της αξίας του ριάλ έχουν κάνει βασικά αγαθά ολοένα και πιο δυσπρόσιτα για μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται το Axios, οικογένειες περιορίζουν την κατανάλωση τροφίμων, ακόμη και βασικών προϊόντων, ενώ αρκετοί εργαζόμενοι αναγκάζονται να δουλεύουν περισσότερες ώρες και ημέρες για να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους.

Η κρίση, επομένως, δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στην πορεία του νομίσματος ή στους δείκτες πληθωρισμού, αλλά και στο βιοτικό επίπεδο των Ιρανών.

4. Βουτιά στις εξαγωγές πετρελαίου

Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το πλήγμα στον πετρελαϊκό τομέα, από τον οποίο η Τεχεράνη αντλεί σημαντικό μέρος των εσόδων της.

Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν εξήγαγε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Axios, μέχρι τα μέσα Αυγούστου οι εξαγωγές είχαν περιοριστεί περίπου στα 400.000 βαρέλια ημερησίως.

Η πτώση αυτή στερεί από την ιρανική οικονομία πολύτιμα έσοδα, την ώρα που οι αμερικανικές κυρώσεις δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τις εξαγωγές.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Κίνα, ένας από τους σημαντικότερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι οι κυρώσεις μπορεί να επεκταθούν σε τρίτες χώρες και επιχειρήσεις που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.

5. Απώλειες θέσεων εργασίας και κίνδυνος ύφεσης

Το πέμπτο πλήγμα αφορά την πραγματική οικονομία. Η επιχειρηματική δραστηριότητα περιορίζεται, οι θέσεις εργασίας μειώνονται και ο κίνδυνος μιας βαθιάς ύφεσης γίνεται ολοένα μεγαλύτερος.

Η μεταβολή στις προβλέψεις του ΔΝΤ αποτυπώνει το μέγεθος της επιδείνωσης. Ενώ πριν από τον πόλεμο προβλεπόταν ανάπτυξη 1,1% για το Ιράν το 2026, η πρόβλεψη του Ιουλίου έκανε λόγο πλέον για συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 5,4%.

Νέος γύρος κυρώσεων από την Ουάσιγκτον

Η οικονομική πίεση αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω. Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί την «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» (Operation Economic Outcast), διευρύνοντας τη χρήση δευτερογενών κυρώσεων σε τομείς όπως τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία, ο χρυσός, η αεροπορία και η ναυτιλία.

Στόχος της Ουάσιγκτον δεν είναι μόνο να πιέσει τις ιρανικές επιχειρήσεις, αλλά και να αποτρέψει τρίτες χώρες και εταιρείες από το να συνεχίσουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη.

Το μεγάλο ερώτημα για την Τεχεράνη

Παρά τη δραματική επιδείνωση της οικονομίας, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφείς ενδείξεις ότι η ιρανική ηγεσία είναι έτοιμη να υποχωρήσει.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει αναγνωρίσει τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ωστόσο η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει στην αμερικανική πίεση.

Το μεγάλο ερώτημα για τη στρατηγική της Ουάσιγκτον είναι πλέον αν η οικονομική ασφυξία θα οδηγήσει το Ιράν σε συμβιβασμό ή αν θα προκαλέσει περαιτέρω στρατιωτική και γεωπολιτική κλιμάκωση.

Όπως επισημαίνει το Axios, η Τεχεράνη έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντέξει σημαντική οικονομική πίεση. Αυτή τη φορά, όμως, τα πλήγματα είναι ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα: νόμισμα, πληθωρισμός, εισόδημα των πολιτών, πετρέλαιο και απασχόληση.

Έτσι, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ προχώρησαν σε μια τολμηρή κίνηση: παρέκαμψαν τους επίσημους Ιρανούς διαπραγματευτές και επιχείρησαν να επικοινωνήσουν απευθείας με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης. Για το παρασκηνιακό αυτό κανάλι επέλεξαν τον Νετσιρβάν Μπαρζανί, πρόεδρο της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν, ο οποίος διέθετε κάτι που ελάχιστοι άλλοι μπορούσαν να προσφέρουν: την εμπιστοσύνη τόσο της Ουάσινγκτον όσο και κορυφαίων στελεχών της ιρανικής οργάνωσης.

Το περιστατικό, το οποίο περιέγραψαν στο Axios τρεις πηγές με άμεση γνώση των γεγονότων και δεν είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστό, δείχνει πόσο περίπλοκες ήταν (και παραμένουν) οι αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις, καθώς η Ουάσινγκτον διατηρούσε ανέκαθεν αμφιβολίες (που τις εξέφραζαν δημόσια τόσο ο Τραμπ όσο και άλλοι κορυφαίοι συνεργάτες του) για το ποιος ακριβώς λάμβανε τις τελικές αποφάσεις στην Τεχεράνη.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν τελικά σε ένα μνημόνιο κατανόησης, με τη σφραγίδα του Πακιστάν, το οποίο όμως κατέρρευσε γρήγορα.

Ποιος αποφασίζει πραγματικά στην Τεχεράνη

Το βασικό πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ, τόσο σήμερα όσο και σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις, είναι να διασφαλίσει ότι συνομιλεί με εκείνους που πραγματικά έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η Ουάσινγκτον χρειάζεται διαμεσολαβητές που να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη τόσο του Λευκού Οίκου όσο και του ιρανικού καθεστώτος.

Ο πόλεμος που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου ανέτρεψε τις ισορροπίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και άλλων κορυφαίων πολιτικών στελεχών, σε συνδυασμό με τις 40 ημέρες συγκρούσεων που ακολούθησαν, ενίσχυσαν δραματικά τον έλεγχο που απέκτησαν οι Φρουροί της Επανάστασης στους βασικούς μοχλούς εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του νέου ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όπως και η απουσία του από τη δημόσια ζωή, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη θέση των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης.

Οι αμφιβολίες του Λευκού Οίκου

Μετά την κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου και τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες αργότερα στο Ισλαμαμπάντ, οι ΗΠΑ και το Ιράν άρχισαν να διαπραγματεύονται έναν τρόπο για τον τερματισμό του πολέμου.

Στις αρχές Μαΐου, ο Λευκός Οίκος θεωρούσε ότι βρισκόταν κοντά σε συμφωνία. Ωστόσο, το Ιράν καθυστέρησε περισσότερο από δέκα ημέρες να απαντήσει.

Τότε οι Αμερικανοί διαπραγματευτές άρχισαν να υποψιάζονται ότι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δεν είχαν την εξουσία να κλείσουν μια συμφωνία και ότι οι αποφάσεις τους ανατρέπονταν από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ο Λευκός Οίκος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρειαζόταν ένα απευθείας, παρασκηνιακό κανάλι επικοινωνίας με την ηγεσία της οργάνωσης.

Το τηλεφώνημα της Τούλσι Γκάμπαρντ στον Μπαρζανί

Έτσι, γύρω στα μέσα Μαΐου, η τότε διευθύντρια των αμερικανικών Εθνικών Πληροφοριών, Τούλσι Γκάμπαρντ, τηλεφώνησε στον Νετσιρβάν Μπαρζανί.

Σύμφωνα με δύο πηγές με άμεση γνώση της συνομιλίας, η Γκάμπαρντ του είπε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρούσε πως εκείνος μπορούσε να βοηθήσει ώστε να υπάρξει επικοινωνία με τον διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο Μπαρζανί είχε ζήσει στο Ιράν και είχε σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Μιλά άπταιστα φαρσί και, σύμφωνα με μία από τις πηγές, διατηρεί προσωπικές σχέσεις με πολλά υψηλόβαθμα στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης.

«Ο Νετσιρβάν Μπαρζανί είναι ένας πραγματιστής που ξέρει να λύνει προβλήματα. Τον σέβονται σε ολόκληρη την περιοχή. Γνωρίζει σχεδόν τους πάντες τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Ουάσινγκτον. Είναι ο άνθρωπος που καλείς όταν βρίσκεσαι σε δύσκολη θέση», δήλωσε ο Μπρετ ΜακΓκερκ, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή τεσσάρων Αμερικανών προέδρων.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Γκάμπαρντ κατέστησε σαφές στον Μπαρζανί ότι τηλεφωνούσε με την έγκριση τόσο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσο και του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.

Η Ουάσινγκτον ήθελε να γνωρίζει αν ο Βαχιντί και η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης συμφωνούσαν με όσα διαπραγματεύονταν ο Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί ή αν είχαν διαφορετικές απαιτήσεις και θέσεις. Οι επίσημοι διαμεσολαβητές, όπως φέρεται να είπε η Γκάμπαρντ, δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Βαχιντί για να το εξακριβώσουν.

Το κρυπτογραφημένο τηλέφωνο στο Ερμπίλ

Ο Μπαρζανί δέχθηκε να βοηθήσει. Επικοινώνησε με τις επαφές του στους Φρουρούς της Επανάστασης και τους ενημέρωσε ότι είχε μήνυμα από την κυβέρνηση Τραμπ. «Θέλω όμως να μιλήσω απευθείας με τον στρατηγό Βαχιντί», φέρεται να ξεκαθάρισε.

Οι Ιρανοί συμφώνησαν. Στις 14 Μαΐου, αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης έφθασε στο γραφείο του Μπαρζανί στο Ερμπίλ, έχοντας μαζί του κρυπτογραφημένο τηλέφωνο ώστε να πραγματοποιηθεί ασφαλής συνομιλία.

Ο Μπαρζανί ρώτησε ευθέως τον Βαχιντί εάν συμμεριζόταν τη γραμμή των επίσημων Ιρανών διαπραγματευτών. Ο Ιρανός στρατηγός απάντησε καταφατικά.

«Τους στηρίζω πλήρως και αυτή είναι επίσης η θέση των Φρουρών της Επανάστασης. Προτιμούμε να λύσουμε αυτή την κρίση μέσω διαπραγματεύσεων», φέρεται να είπε, σύμφωνα με πηγή που είχε άμεση γνώση της συνομιλίας.

Τρεις πηγές, μεταξύ των οποίων και αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ανέφεραν ότι αμέσως μετά τη συνομιλία του με τον Βαχιντί, ο Μπαρζανί τηλεφώνησε στην Γκάμπαρντ και την ενημέρωσε για την ιρανική απάντηση. Εκείνη, με τη σειρά της, ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο.

Η πρόταση για μυστική συνάντηση ΗΠΑ – Ιράν στο Ερμπίλ

Αφού έλαβε την απάντηση της Τεχεράνης, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε ακόμη μία πρόταση.

Οι ΗΠΑ ήθελαν ο Μπαρζανί να φιλοξενήσει στο Ερμπίλ μυστικές συνομιλίες μεταξύ υψηλόβαθμων Αμερικανών και Ιρανών διαπραγματευτών.

Ο Μπαρζανί επικοινώνησε ξανά με την ιρανική πλευρά και μετέφερε την πρόταση.

Οι Ιρανοί δεν την απέρριψαν, ωστόσο εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλειά τους. Θεωρούσαν ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν πολλούς πράκτορες στο Ιρακινό Κουρδιστάν και φοβούνταν ότι θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να τους δολοφονήσουν είτε στο Ερμπίλ είτε κατά τη μετάβασή τους εκεί ή την επιστροφή τους.

Η μυστική συνάντηση στο Ερμπίλ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Χωρίς ουσιαστική πρόοδο οι συνομιλίες

Πακιστανοί και Καταριανοί διαμεσολαβητές εξακολουθούν να μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, σύμφωνα με περιφερειακές πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.

Ορισμένες από αυτές τις πηγές θεωρούν ότι το Πακιστάν παρουσιάζει μια περισσότερο αισιόδοξη εικόνα των συνομιλιών από εκείνη που δικαιολογούν τα πραγματικά δεδομένα, επιχειρώντας να δημιουργήσει την αίσθηση δυναμικής που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έξοδο από το αδιέξοδο.

Ο Μπαρζανί, πάντως, έχει το τελευταίο διάστημα αποστείλει μηνύματα στον Λευκό Οίκο, προσφέροντας εκ νέου τη βοήθειά του για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ο Μπρετ ΜακΓκερκ εκτιμά, ωστόσο, ότι το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι ο διαμεσολαβητής. «Το ζήτημα είναι η πολιτική του Ιράν για τα Στενά», ανέφερε. «Και αυτό είναι απίθανο να αλλάξει σύντομα».

Και ξαφνικά στόχος ιρανικών drones το γραφείο του Μπαρζανί

Σε ένα περιστατικό που αξίζει να σημειωθεί, καθώς φέρεται να πραγματοποιήθηκε μετά την παρουσίαση του παραπάνω θέματος, στόχος ιρανικών drones έγινε τα ξημερώματα της Δευτέρας το γραφείο του Μπαρζανί στο Ιρακινό Κουρδιστάν, σύμφωνα με όσα είπε τόσο ο ίδιος όσο και οι Αρχές Ασφαλείας της περιοχής.

Στο στόχαστρο βρέθηκε και η κατοικία του διευθυντή της υπηρεσίας πληροφοριών του Ιρακινού Κουρδιστάν, στην επαρχία Ερμπίλ, χωρίς να υπάρξουν θύματα.

Η πραγματικότητα των αριθμών

Ο σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός του Νετανιάχου συγκεντρώνει 49 έως 53 έδρες σε αυτές τις δημοσκοπήσεις αριθμός πολύ μικρότερος από τις 68 έδρες που κατέχει σήμερα και τις 61 που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Από την άλλη πλευρά, τα κόμματα της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ συγκεντρώνουν 67 έως 70 έδρες. Ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου, ο πρώην Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) Γκάντι Άιζενκοτ, καταγράφει υψηλότερα ποσοστά δημοφιλίας στις περισσότερες δημοσκοπήσεις.

Ωστόσο, ο Νετανιάχου δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει. Αρκεί να μην ηττηθεί. Η κύρια προσπάθειά του αυτή τη στιγμή είναι να εξασφαλίσει αρκετές ψήφους ώστε να εμποδίσει τους αντιπάλους του να σχηματίσουν κυβέρνηση χωρίς τη στήριξη των αραβο-ισραηλινών κομμάτων.

Αν το πετύχει αυτό και καμία από τις δύο πλευρές δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς ακόμη μήνες, μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών.

Γιατί οι σχέσεις Τραμπ – Νετανιάχου διέρχονται κρίση

Το αδιέξοδο αναφορικά με τον πόλεμο στο Ιράν είχαν σαν αποτέλεσμα οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ και του Νετανιάχου – καθώς και τα εσωτερικά πολιτικά τους συμφέροντα – να αρχίσουν να αποκλίνουν.

Το χάσμα μεταξύ τους έχει διευρυνθεί σημαντικά τους τελευταίους τρεις μήνες, όχι μόνο όσον αφορά το Ιράν, αλλά και τον Λίβανο και τη Γάζα.

Δύο ανώτατα αμερικανικά στελέχη δήλωσαν ότι, παρόλο που ο Τραμπ συμπαθεί τον Νετανιάχου σε προσωπικό επίπεδο, έχει απογοητευτεί από τις αποφάσεις και τις πολιτικές του.

«Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του», φέρεται να είπε ο Τραμπ, σύμφωνα με δύο άτομα που συνομίλησαν πρόσφατα με τον πρόεδρο για τον Νετανιάχου.

Το πιο πρόσφατο περιστατικό που επιβάρυνε τις σχέσεις τους ήταν η δημόσια απόρριψη, εκ μέρους του Νετανιάχου, του σχεδίου του Τραμπ για το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα (Gaza Board of Peace) με στόχο τον αφοπλισμό της Χαμάς.

Ανώτατο αμερικανικό στέλεχος δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος εξέλαβε τη δήλωση του Νετανιάχου ως κίνηση στο πλαίσιο της προεκλογικής περιόδου και όχι απαραίτητα ως επίσημη διακήρυξη πολιτικής.

«Κατανοούμε τις πολιτικές ανάγκες του Μπίμπι. Δεν έχουμε πρόβλημα με αυτό, αρκεί να συνεχίσει να πράττει όσα ζητάμε — ειδικά όσον αφορά τον περιορισμό των επιθέσεων στη Γάζα», δήλωσε το αμερικανικό στέλεχος.

Λίγες ημέρες πριν από την απόρριψη ο Νετανιάχου είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και υποσχέθηκε να δώσει μια ευκαιρία στο σχέδιο της Επιτροπής Ειρήνης, παρά τις επιφυλάξεις του. Δεσμεύτηκε επίσης να περιορίσει τις επιθέσεις στη Γάζα ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης, σύμφωνα με αμερικανικό στέλεχος.

Έκτοτε, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει πολύ λιγότερα πλήγματα στη Γάζα και οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) υποχώρησαν στη «Γραμμή Yellow» — το σημείο όπου προβλεπόταν να αναπτυχθούν βάσει της συμφωνίας.

Ο Κούσνερ σχεδιάζει επίσκεψη στο Ισραήλ την επόμενη εβδομάδα για να συναντηθεί με τον Νετανιάχου και άλλους αξιωματούχους και να συζητήσουν το σχέδιο για τη Γάζα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.

Πιέσεις από τους αντιπάλους του Νετανιάχου

Στο μεταξύ αρκετοί πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου – συμπεριλαμβανομένων του Άιζενκοτ και των πρώην πρωθυπουργών Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ – έχουν εκφράσει την ανησυχία ότι ο Τραμπ θα στηρίξει τον εν ενεργεία ηγέτη, όπως δήλωσαν στο Axios δύο από τους συνεργάτες τους.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις επαφές, τα πρόσωπα αυτά της αντιπολίτευσης έστειλαν μηνύματα στον Τραμπ και τους συνεργάτες του μέσω ανεπίσημων διαύλων – όπως κοινοί φίλοι, δωρητές και άλλοι πολιτικοί σύμμαχοι – προτρέποντας τον πρόεδρο να τηρήσει ουδέτερη στάση.

Δεν είναι μόνο ο Νετανιάχου που δεν είναι δημοφιλής στο Ισραήλ. Το ίδιο ισχύει και με τον Τραμπ. Η αποδοχή του στο πρόσωπό του έχει υποχωρήσει τους τελευταίους τρεις μήνες, εξαιτίας της συμφωνίας που υπέγραψε με το Ιράν και της απόφασής του να μην προχωρήσει σε πολεμική δράση μετά την παραβίαση της συμφωνίας. Παράλληλα, οι Ισραηλινοί έχουν δυσαρεστηθεί με τους περιορισμούς που επέβαλε ο Τραμπ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στο Ιράν, τη Γάζα, τη Συρία και τον Λίβανο.

Πρόκειται για το πρώτο ταξίδι του Κούσνερ στο Ισραήλ από τον περασμένο Ιανουάριο και πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς ο Λευκός Οίκος και το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ επιχειρούν να προχωρήσουν στην επόμενη φάση του σχεδίου για τη Γάζα. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο αφοπλισμός της Χαμάς, η αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής και η προοπτική σταδιακής αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων.

Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στις αμερικανικές προτάσεις. «Συμφωνούμε απόλυτα ως προς τον στρατηγικό στόχο, αλλά το Ισραήλ έχει εκφράσει κάποιες αμφιβολίες για το σχέδιο και θέλουμε να μιλήσουμε μαζί του για να βεβαιωθούμε ότι είμαστε συντονισμένοι», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, επισημαίνοντας ότι οι ημερομηνίες του ταξιδιού ενδέχεται να μεταβληθούν.

Το βασικό ζητούμενο της επίσκεψης Κούσνερ και Μλαντένοφ είναι να επιτευχθεί συμφωνία με τον Νετανιάχου για την πορεία εφαρμογής του σχεδίου στη Γάζα κατά τους επόμενους μήνες.

Να σημειωθεί ότι τον Κούσνερ θα συνοδεύει ο Νικολάι Μλαντένοφ, ο οποίος έχει διοριστεί «ύπατος εκπρόσωπος» του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα.

Η συμφωνία με τη Χαμάς και η στάση Νετανιάχου

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πριν από περίπου δύο εβδομάδες ότι το Συμβούλιο Ειρήνης είχε καταλήξει σε συμφωνία με τη Χαμάς για τον αφοπλισμό της τρομοκρατικής οργάνωσης, καθώς και για τη μεταβίβαση του πολιτικού και ασφαλιστικού ελέγχου της Γάζας σε μια νέα παλαιστινιακή τεχνοκρατική κυβέρνηση.

Ωστόσο, την Κυριακή ο Νετανιάχου απέρριψε δημόσια το σχέδιο αφοπλισμού της Χαμάς. Η δημόσια τοποθέτηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού ήρθε λίγες ημέρες μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Κούσνερ.

Κατά τη συνομιλία, ο Νετανιάχου φέρεται να δεσμεύτηκε ότι θα δώσει μια ευκαιρία στο αμερικανικό σχέδιο, παρά τις επιφυλάξεις του. Παράλληλα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, συμφώνησε να περιορίσει τις επιθέσεις στη Γάζα, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την έναρξη της διαδικασίας αποστρατιωτικοποίησης.

Έκτοτε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ισραήλ έχει μειώσει σημαντικά τις επιθέσεις στη Γάζα, ενώ ο ισραηλινός στρατός (IDF) έχει υποχωρήσει στην Κίτρινη Γραμμή, όπου προβλεπόταν να αναπτυχθεί βάσει της συμφωνίας.

Η κυβέρνηση Τραμπ και ο ΔΟΑΕ προσπάθησαν να καταλήξουν σε διπλωματική συμφωνία προκειμένου να εξασφαλίσουν πρόσβαση στο υλικό και να αποτρέψουν μια κλιμάκωση που να εμπλέκει το Ισραήλ, τη Συρία και πιθανώς ακόμη και την Τουρκία σχετικά με την εν λόγω τοποθεσία.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το επεισόδιο επικυρώνει την προσέγγιση του Τραμπ στη Συρία και δείχνει πώς οι ΗΠΑ αξιοποίησαν τις στενές σχέσεις τους με τη νέα συριακή κυβέρνηση για να αποτρέψουν μια πιθανή κρίση.

Μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα

Η δραματική, παρασκηνιακή ανταλλαγή απειλών και οι διπλωματικές ενέργειες για τη συγκεκριμένη τοποθεσία – που λάμβανε χώρα εδώ και μήνες πριν βρεθεί λύση πριν από αρκετές εβδομάδες – κρατήθηκε μυστική και δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως.

Υπενθυμίζεται ότι το καθεστώς Άσαντ είχε αναπτύξει ένα μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα με επίκεντρο τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.

Αφού το Ισραήλ βομβάρδισε τον αντιδραστήρα το 2007, το συριακό πυρηνικό πρόγραμμα καταστράφηκε στο μεγαλύτερο μέρος του. Ωστόσο, αρκετές τοποθεσίες έρευνας, ανάπτυξης και αποθήκευσης παρέμειναν άθικτες, αν και ήταν ως επί το πλείστον ανενεργές.

Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ο ΔΟΑΕ υπέγραψε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση που της επέτρεπε να επισκεφθεί τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ και αρκετές ακόμη τοποθεσίες που συνδέονται με την πυρηνική δραστηριότητα της προηγούμενης συριακής ηγεσίας.

Ο Τσαρλς Λίστερ, μόνιμος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, δήλωσε στο Axios ότι η νέα κυβέρνηση της Συρίας είναι πρόθυμη να επιλύσει ευαίσθητα ζητήματα που κληρονόμησε από το καθεστώς Άσαντ, συμπεριλαμβανομένων των αρχείων πυρηνικών και χημικών όπλων, τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν τις προσπάθειές της να αποκαταστήσει την εικόνα της χώρας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η «Θέση 99»

Όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, μία από τις εγκαταστάσεις που το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τα τελευταία δύο χρόνια ονομάζεται «Θέση 99».

Σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε εκεί πυρηνικό υλικό, το οποίο ήταν μέρος του έργου του πυρηνικού αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το υλικό περιελάμβανε yellowcake, μια σκόνη από μετάλλευμα ουρανίου που μπορεί αργότερα να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και τελικά να εμπλουτιστεί ως μέρος ενός κύκλου πυρηνικού καυσίμου.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε επίσης και άλλα «υπολείμματα» από την τοποθεσία αλ-Κιμπάρ στη «Θέση 99».

Ενώ το υλικό στη συγκεκριμένη τοποθεσία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια «βρώμικη βόμβα» – μια συμβατική εκρηκτική συσκευή που διασκορπίζει ραδιενεργό υλικό για να μολύνει μια περιοχή αντί να προκαλέσει πυρηνική έκρηξη.

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις βομβάρδισαν τις εισόδους της τοποθεσίας λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ για να αποτρέψουν την πρόσβαση σε αυτήν.

Συνομιλίες ΗΠΑ – Ισραήλ

Εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συζητούν για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της «Θέσης 99», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ανώτεροι αξιωματούχοι του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου και ο ομόλογός τους στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού συνεργάζονται στενά για το θέμα.

Το Ισραήλ κατέστησε σαφές στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα ανεχθεί την παραμονή πυρηνικού υλικού στην τοποθεσία, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι το Ισραήλ απείλησε ακόμη και να βομβαρδίσει ξανά την τοποθεσία εάν το πυρηνικό υλικό δεν αφαιρεθεί ή εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Συρία προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι παρότι οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν, δεν βρέθηκαν ποτέ στα πρόθυρα του να βομβαρδίσουν την τοποθεσία.

Τελικά, όπως δήλωσε ένας άλλος Αμερικανός αξιωματούχος, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν ότι η καλύτερη προσέγγιση θα ήταν να «συμφωνήσουν» με τη συριακή κυβέρνηση για την απομάκρυνση του υλικού.

Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη συριακή κυβέρνηση, οι Σύροι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν ότι υπήρχε πυρηνικό υλικό στην τοποθεσία, αναφέρουν πηγές που επικαλείται το Axios.

«Πολύ λίγοι άνθρωποι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Συρία το γνώριζαν αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ο ίδιος είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν οικοδομήσει μια παραγωγική σχέση με το καθεστώς που διαδέχτηκε τον Άσαντ. «Όταν συνεργαζόμαστε με τους Σύρους σε διάφορα θέματα – είναι καλοί συνεργάτες», τόνισε.

Πώς φτάσαμε στη συμφωνία

Πριν από αρκετές εβδομάδες, όμως, Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την τοποθεσία εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή που τους οδήγησαν να υποψιαστούν ότι η νέα συριακή κυβέρνηση αθετούσε τις συμφωνίες και προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο πυρηνικό υλικό, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.

Οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ακόμη και ότι η Τουρκία βοηθούσε τη συριακή κυβέρνηση να αποκτήσει το πυρηνικό υλικό.

«Οι Ισραηλινοί πάντα επιμένουν σε διάφορα πράγματα για να βεβαιωθούν ότι είναι όλα εντάξει και ορθώς το κάνουν αυτό», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προβεί σε καμία ενέργεια και έφερε στο προσκήνιο τον ΔΟΑΕ.

Το αποτέλεσμα ήταν μια συμφωνία που υπογράφηκε πριν από τρεις εβδομάδες μεταξύ του ΔΟΑΕ και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από την εγκατάσταση.

Ο Λευκός Οίκος, ο ΔΟΑΕ και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν.

Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι εργασίες στη «Θέση 99» εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι το υλικό δεν έχει αφαιρεθεί ακόμη.

Αλλά «πιστεύουμε ότι όλοι είναι ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα. Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να ξεκινήσουμε σύντομα τη διαδικασία απομάκρυνσης και να την ολοκληρώσουμε πριν από το τέλος του έτους», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

«Κρατάμε χαμηλούς τόνους», ανέφερε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια μιας σύντομης τηλεφωνικής συνομιλίας. «Διαπραγματευόμαστε μόνο μερικώς μαζί τους. Απλώς παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχει χρήματα».

Μόλις πριν από μία εβδομάδα, ο Τραμπ εξέφρασε την τελευταία από μια σειρά απειλών του να χτυπήσει σκληρά το Ιράν, για να κάνει στη συνέχεια πίσω, καθώς πιέζει για μια συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου.

Trump to Axios: "We are low keying it" with Iran https://t.co/bxCi4pyiQg

— Axios (@axios) August 9, 2026

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ακόμα ότι το Ιράν «βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση» οικονομικά και δεν έχει χρήματα για να πληρώσει τους στρατιώτες του. Ακόμα δήλωσε πως ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ έχει επιδεινώσει την οικονομική κρίση του ιρανικού καθεστώτος.

Ταυτόχρονα, ο Τραμπ ανέφερε ότι, με την τιμή του πετρελαίου να έχει πέσει σε επίπεδα λίγο πάνω από τα 75 δολάρια το βαρέλι, οι Αμερικανοί καταναλωτές αισθάνονται λιγότερο τον πόνο από τον πόλεμο. «Θα πάει καλά. Πάντα πάει καλά. Είναι σαν παιχνίδι σκακιού», είπε ο Τραμπ για τις σχέσεις με το Ιράν.

Το Axios ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν εξέφρασε καμία απογοήτευση για την καθυστέρηση του Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Το Ιράν έχει απαιτήσει από τις ΗΠΑ να τερματίσουν πρώτα τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και να άρουν τις κυρώσεις επί του πετρελαίου, σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Ιούνιο.

Trump says U.S. is 'low-keying it' with Iran, stresses economic pain, according to Axios interview https://t.co/aimCatO35C https://t.co/aimCatO35C

— Reuters (@Reuters) August 9, 2026

Ακόμα Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο Τραμπ έδειχνε να κλίνει προς την επανέναρξη μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν πριν από μία εβδομάδα, αλλά πείστηκε να προχωρήσει σε αποκλιμάκωση της έντασης προς το παρόν.

Ένας από τους αξιωματούχους ανέφερε ότι οι συγκρούσεις επέτρεψαν στο ιρανικό καθεστώς να αποφύγει την αντιμετώπιση των συνεπειών του πολέμου, των ζημιών στις υποδομές και της βαθιάς οικονομικής κρίσης που έχει δημιουργηθεί. Όταν το Ιράν δεν βρίσκεται σε πόλεμο, αναγκάζεται να αντιμετωπίσει μια ζοφερή πραγματικότητα χωρίς να διαθέτει πραγματικές λύσεις, ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

#LATEST: "We are only semi-negotiating with them. We are just watching Iran with its huge inflation and the fact they have no money," US President Donald Trump told Axios, insisting that Iran "is in very bad shape" and that the US naval blockade has exacerbated the Iranian… pic.twitter.com/XUDez02K9G

— Rudaw English (@RudawEnglish) August 9, 2026

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εξάγονται από τον Κόλπο κάθε βράδυ μέσω της νότιας διαδρομής στα Στενά του Ορμούζ, σε συντονισμό με τον αμερικανικό στρατό. Οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να εξάγουν περισσότερο πετρέλαιο, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία.

Αφού του παρουσιάστηκαν διάφορα νέα στρατιωτικά σχέδια κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στην Αίθουσα Επιχειρήσεων την Τρίτη, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μιας μαζικής επίθεσης στο Ιράν, η οποία θα έχει ευρύτερη εμβέλεια από τις τρέχουσες επιθέσεις στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Οι επιλογές που έχει ο Τραμπ στο τραπέζι

Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι οι βομβαρδισμοί σε ιρανικές υποδομές, όπως σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η διεξαγωγή περισσότερων επιθέσεων εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, με σκοπό να θαφτεί το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν ακόμη πιο βαθιά, καθώς και η βομβιστική επίθεση στην υπόγεια εγκατάσταση του βουνού Pickaxe, η οποία υποψιάζεται ότι αποτελεί εγκατάσταση υπό κατασκευή.

Ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση, αλλά φαίνεται πρόθυμος να κλιμακώσει τον πόλεμο ώστε να προκαλέσει αρκετή ζημιά, ώστε το ιρανικό καθεστώς να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ και να αποδεχτεί τις πυρηνικές απαιτήσεις του Τραμπ.

Ο Τραμπ ενδέχεται να διατάξει κλιμάκωση της έντασης τις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Την Πέμπτη, ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων στα Στενά του Ορμούζ και στις νότιες ακτές του Ιράν για πέμπτη συνεχόμενη ημέρα.

Ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε τουλάχιστον επτά γέφυρες γύρω από την πόλη Μπαντάρ Αμπάς, η οποία θεωρείται κέντρο των επιχειρήσεων του Σώματος των Φρουρών της Ιρανικής Επανάστασης (IRGC) στα Στενά, όπως δήλωσε αμερικανός αξιωματούχος.

Τα πυρομαχικά, τα εφόδια και οι ενισχύσεις μεταφέρονται μέσω του Μπαντάρ Αμπάς προς άλλα σημεία των Στενών του Ορμούζ, ανέφερε ο αξιωματούχος.

Το Ιράν ενέτεινε επίσης τις επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ και το Κουβέιτ. Οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης, ανέφεραν πως το Ιράν επίσης ότι επιτέθηκε σε αμερικανική βάση στη Συρία, αν και οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν αποσυρθεί από τη βάση αυτή πριν από αρκετούς μήνες.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν επί του παρόντος περίπου 30 στρατιωτικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν κοντά στο Τελ Αβίβ και περίπου τον ίδιο αριθμό στο Αεροδρόμιο Ραμόν στο νότιο Ισραήλ.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να στείλουν αρκετές δεκάδες ακόμη αεροσκάφη ανεφοδιασμού τις επόμενες ημέρες, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των αεροσκαφών στο επίπεδο που είχε στην αρχή του πολέμου.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο αμερικανικός στρατός προτιμά να χρησιμοποιεί τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού από το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, καθώς άλλες αεροπορικές βάσεις στην περιοχή είναι πιο εκτεθειμένες σε ιρανικές επιθέσεις και λιγότερο ασφαλείς για τα αμερικανικά αεροσκάφη.

Προς το παρόν, οι Ιρανοί εξακολουθούν να αποτρέπονται από το να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, καθώς κάτι τέτοιο πιθανότατα θα προκαλέσει μαζικά αντίποινα.

Καυτή «πατάτα» για το Ισραήλ

«Μπορώ να σας πω μόνο ένα πράγμα, και θα το πω αυτό στους ηγέτες του Ιράν: Μην υπολογίζετε ότι θα μείνει ήσυχα αν μας επιτεθείτε», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου σε ομιλία του την Τρίτη. «Μην υπολογίζετε σε μια επανάληψη. Διότι δεν θα είναι επανάληψη, και εκείνη ήταν ήδη αρκετά ισχυρή. Αυτό θα είναι ένα διαφορετικό γεγονός, πολύ πιο ισχυρό.»

Η παρουσία των αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού έχει εξελιχθεί σε πολιτική καυτή «πατάτα» στο Ισραήλ.

Τα δεκάδες αεροσκάφη ανεφοδιασμού που παρέμεναν σταθμευμένα στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν για μήνες είχαν φράξει το αεροδρόμιο σχεδόν εντελώς.

Αυτό δεν αποτελούσε πρόβλημα στο αποκορύφωμα του πολέμου, όταν ο εναέριος χώρος του Ισραήλ ήταν σχεδόν κλειστός και πολλές αεροπορικές εταιρείες είχαν διακόψει τις πτήσεις προς το Τελ Αβίβ.

Ωστόσο, με τον εναέριο χώρο να είναι πλέον ανοιχτός και τους Ισραηλινούς να αναχωρούν για τις καλοκαιρινές τους διακοπές, η παρουσία επιπλέον αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού που θα επιχειρούν από το αεροδρόμιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζικές ακυρώσεις πτήσεων.

Τρεις μήνες πριν από τις εκλογές, αυτό θα μπορούσε να αποβεί ιδιαίτερα επιζήμιο για τον συνασπισμό του Νετανιάχου.

Η υπουργός Μεταφορών του Ισραήλ, Μίρι Ρέγκεβ, στενή σύμμαχος του Νετανιάχου, άσκησε πιέσεις για την απομάκρυνση των αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού από το Διεθνές Αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν ή, τουλάχιστον, για τον περιορισμό του αριθμού τους. Το Υπουργείο Άμυνας και οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) αντιτάχθηκαν σε αυτό.

Παράλληλα, έθεσε την εκλογική ασφάλεια ως κεντρικό πολιτικό ζήτημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, κατά τις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι θα υπερασπιστούν τις πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο και αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να χάσουν τον έλεγχο του ενός ή και των δύο σωμάτων. 

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναφερθεί επανειλημμένα στο συγκεκριμένο θέμα, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται αλλαγές για την ενίσχυση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας της εκλογικής διαδικασίας.

Όπως τονίζει το Axios, ο Τραμπ περιέγραψε ένα σύστημα γεμάτο τρωτά σημεία που εκμεταλλεύονται ξένοι παράγοντες και μετανάστες που δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Η σκοτεινή, δυσοίωνη 25λεπτη ομιλία του Τραμπ από την Ανατολική Αίθουσα του Λευκού Οίκου εξυπηρέτησε δύο κύριους σκοπούς:

• Να προκαλέσει υποστήριξη για τον Νόμο SAVE America, ο οποίος θα απαιτούσε απόδειξη υπηκοότητας για την εγγραφή ψηφοφόρων (και που έχει καθυστερήσει στη Γερουσία).
• Να επιστρέψει η συζήτηση σε ένα θέμα που τον απασχολεί ίσως περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο: τις εκλογές του 2020, τις οποίες έχασε από τον Τζο Μπάιντεν.

Τα φαντάσματα: Η Κίνα και το βαθύ κράτος

Ο Τραμπ, επικαλούμενος πρόσφατα δημοσιευμένες «ακατέργαστες» πληροφορίες, ισχυρίστηκε ότι η Κίνα πραγματοποίησε «τη μεγαλύτερη διαρροή εκλογικών δεδομένων στην ιστορία» κατά τη διάρκεια των εκλογών του 2020, αποκτώντας 220 εκατομμύρια αρχεία ψηφοφόρων των ΗΠΑ (δεν υπήρχαν τόσοι πολλοί εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι στις ΗΠΑ τότε) και δημιουργώντας «ψηφοδέλτια για τον Μπάιντεν».

Όπως σημειώνει το Axios, οι εκλογικοί κατάλογοι που αναφέρουν ονόματα και διευθύνσεις είναι άμεσα διαθέσιμοι σχεδόν σε κάθε πολιτεία. Μερικοί μάλιστα τους δημοσιεύουν στο διαδίκτυο για την προώθηση της διαφάνειας. Η κατοχή τέτοιων πληροφοριών δεν φαίνεται να επηρεάζει τις εκλογές.

Ο Τραμπ κατηγόρησε επίσης την κοινότητα των μυστικών υπηρεσιών -το «βαθύ κράτος»- πως του απέκρυψε έγγραφα που περιγράφουν τις δραστηριότητες της Κίνας όταν ήταν στην πρώτη του προεδρική θητεία. Ωστόσο πολλά από αυτά τα έγγραφα, τα οποία ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε στο διαδίκτυο κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, είναι πιο «επιφυλακτικά» στην περιγραφή του ρόλου της Κίνας από ό,τι ισχυρίστηκε ο Τραμπ. Οι «ακατέργαστες» πληροφορίες δεν είναι το ίδιο με τις ελεγμένες πληροφορίες.

Επίσης ο Τραμπ, κατηγορώντας τις μυστικές υπηρεσίες του 2020, δικαιολόγησε τη δική του κυβέρνησή -πιθανώς συμπεριλαμβανομένου του νυν διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ- από το να εντοπίσει αυτό που τώρα αποκαλεί τεράστια απειλή. Τα σχόλια του Τραμπ έρχονται σε αντίθεση με την αξιολόγηση των υπηρεσιών πληροφοριών που διαπίστωσε πως δεν υπήρχε «καμία ένδειξη» ξένης παρέμβασης η οποία άλλαξε «οποιαδήποτε τεχνική πτυχή της διαδικασίας ψηφοφορίας στις εκλογές των ΗΠΑ του 2020, συμπεριλαμβανομένης της εγγραφής ψηφοφόρων, της ψηφοφορίας, της καταμέτρησης των ψήφων ή της αναφοράς των αποτελεσμάτων».

Μη εξουσιοδοτημένοι μετανάστες στους εκλογικούς καταλόγους

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι συνολικά περίπου 278.000, μη εξουσιοδοτημένοι να ψηφίσουν, μετανάστες ήταν εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους σε αρκετές βασικές πολιτείες-κλειδιά και είπε ότι μια συνεχιζόμενη αναθεώρηση των εκλογικών καταλόγων του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας θα έδειχνε ότι ο εθνικός αριθμός είναι πολύ υψηλότερος. Ωστόσο, δεν παρουσίασε στοιχεία ότι κάποιος από αυτούς τους φερόμενους ως ψηφοφόρους είχε πράγματι ψηφίσει.

Οι υποστηρικτές της μετανάστευσης υπογραμμίζουν διαχρονικά ότι η αναγγελία της ταυτότητάς τους στην κυβέρνηση μέσω της εγγραφής για να ψηφίσουν είναι σχεδόν το τελευταίο πράγμα που ενδιαφέρονται να κάνουν οι περισσότεροι μη εξουσιοδοτημένοι μετανάστες. Καμία ανεξάρτητη αξιολόγηση δεν έχει δείξει ότι υπήρξε εκτεταμένη ψήφος από παράνομους μετανάστες στις εκλογές του 2020 ή έκτοτε.

«Σοκαριστικά τρωτά σημεία» στα εκλογικά συστήματα

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τις απειλές στον κυβερνοχώρο ως αυξανόμενη ανησυχία για την εκλογική υποδομή, αλλά ποτέ δεν είπε ότι οδήγησαν σε χειραγώγηση ψήφων που θα άλλαζαν το αποτέλεσμα των εκλογών.

Ο τόνος που χρησιμοποίησε ο Τραμπ έρχεται σε έντονη αντίθεση με ορισμένες από τις ενέργειές του ως πρόεδρος. Έχει επιβάλει μεγάλες περικοπές στην Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών (CISA), της οποίας τα καθήκοντα περιλαμβάνουν την υποστήριξη των πολιτειακών και τοπικών δικαιοδοσιών στην προστασία των εκλογικών συστημάτων. Έχει επίσης σε μεγάλο βαθμό διαλύσει την Επιτροπή Εκλογικής Βοήθειας, μια δικομματική υπηρεσία που συμβουλεύει πολιτείες και τοπικές αρχές σε θέματα εκλογών.

Προετοιμασία για τον Νοέμβριο και το 2028

Η έκκληση του Τραμπ προς τις πολιτείες και τις τοπικές επιτροπές να συνεργαστούν με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση για την αφαίρεση των μη επιλέξιμων ψηφοφόρων από τους καταλόγους τους ήταν απλή επιφανειακά. Όμως οι Δημοκρατικοί και άλλοι επικριτές θα το δουν ως σημάδι ότι επιδιώκει να καθαρίσει τους καταλόγους υπέρ των Ρεπουμπλικανών.

Ορισμένοι στο πολιτικό επιτελείο του Τραμπ εκτιμούν πως η συζήτηση για την εκλογική νοθεία θα παρακινήσει τους ψηφοφόρους του να προσέλθουν στις κάλπες τον Νοέμβριο. Αλλά εκτός του Λευκού Οίκου, οι ηγέτες των κομμάτων και οι δημοσκόποι πιστεύουν ακράδαντα ότι οι αμφιλεγόμενοι ψηφοφόροι δεν θέλουν να ακούσουν γι’ αυτό.

«Είναι μια ηλίθια, ηλίθια κίνηση», τόνισε χαρακτηριστικά ένας Ρεπουμπλικάνος δημοσκόπος που εργάζεται σε διάφορες εκστρατείες και έχει δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα της αφήγησης των «κλεμμένων εκλογών».

Τρεις μήνες πριν από τις εκλογές που θεωρούνται κρίσιμες για την πολιτική του επιβίωση αλλά και την προσωπική του ελευθερία, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δύσκολα θα προχωρήσει σε οποιαδήποτε ουσιαστική αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τα εδάφη που κατέχει στη Συρία ή θα εγκρίνει περαιτέρω αναδιπλώσεις στον Λίβανο, πέρα από εκείνη που έχει ήδη συμφωνήσει.

Ωστόσο, οι παραινέσεις του Ντόναλντ Τραμπ αυξάνουν την πίεση προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Ο ισραηλινός στρατός εξακολουθεί να ελέγχει μεγάλες περιοχές του νότιου Λιβάνου και της νότιας Συρίας, παρουσία που η κυβέρνηση του Ισραήλ θεωρεί αναγκαία για να αποτραπεί μια νέα επίθεση αντίστοιχη με εκείνη της 7ης Οκτωβρίου.

Ανώτερα στελέχη της ισραηλινής κυβέρνησης επιθυμούν τη διατήρηση του ελέγχου στις περιοχές αυτές επ’ αόριστον, ενώ ορισμένοι τάσσονται ακόμη και υπέρ της δημιουργίας εβραϊκών οικισμών.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τραμπ επισήμανε στον Νετανιάχου ότι η παρουσία του ισραηλινού στρατού σε συριακό έδαφος προκαλεί εντάσεις και ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.

«Δεν σας θέλουν εκεί. Πρέπει να αναδιαταχθείτε», φέρεται να είπε ο Τραμπ στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, με Αμερικανό αξιωματούχο να επισημαίνει ότι η ίδια θέση ισχύει και για τον Λίβανο.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου έθεσε το ζήτημα της διατήρησης ζωνών ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή του το γραφείο του.

Η τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ-Νετανιάχου πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας, Άχμαντ αλ Σαράα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η κυβέρνηση Τραμπ επιχείρησε επί μήνες να διαμορφώσει μια νέα συμφωνία ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, όμως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Νετανιάχου δεν ήταν διατεθειμένος να προχωρήσει στις παραχωρήσεις που ζητούσε η Ουάσιγκτον. Μεταξύ αυτών ήταν η σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα συριακά εδάφη που κατέλαβαν μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, τον Δεκέμβριο του 2024.

Τις τελευταίες εβδομάδες, μάλιστα, έχουν σημειωθεί αρκετά επεισόδια στη νότια Συρία, όπου πολίτες διαμαρτυρήθηκαν για την παρουσία του ισραηλινού στρατού και συγκρούστηκαν με στρατιώτες των IDF.

Παράλληλα, την Τρίτη Αμερικανοί διαμεσολαβητές συναντήθηκαν στη Ρώμη με Ισραηλινούς και Λιβανέζους αξιωματούχους για την εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου που υπέγραψαν οι δύο χώρες πριν από μερικές εβδομάδες.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το Ισραήλ έχει δεσμευθεί να αποσύρει τις δυνάμεις του από δύο «πιλοτικές ζώνες» που εξακολουθεί να κατέχει στον νότιο Λίβανο, προκειμένου να αναπτυχθεί εκεί ο λιβανέζικος στρατός. Ωστόσο, η αναδιάταξη των ισραηλινών δυνάμεων δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, με την κυβέρνηση του Λιβάνου να ζητά την άμεση έναρξη της διαδικασίας και ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες αποχωρήσεις.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο ισραηλινός στρατός (IDF) επιθυμεί να διαπιστώσει πρώτα ότι οι δύο «πιλοτικές ζώνες» στον νότιο Λίβανο έχουν εκκαθαριστεί από οπλισμό και στρατιωτικές υποδομές της Χεζμπολάχ, πριν προχωρήσει σε αποχώρηση και από άλλες περιοχές.

Από την πλευρά του, ο Λίβανος υποστηρίζει ότι την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να την πραγματοποιήσει ο αμερικανικός στρατός και όχι το Ισραήλ.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι «ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί ισχυρή σχέση με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου και το Ισραήλ υπήρξε πάντοτε σπουδαίος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών».

«Δεν υπήρξε μεγαλύτερος φίλος του Ισραήλ και υπερασπιστής της ειρήνης από τον πρόεδρο Τραμπ», πρόσθεσε.

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι η εκεχειρία «έχει τελειώσει» και εξέφρασε ελάχιστη εμπιστοσύνη ότι οι συνομιλίες με το Ιράν μπορούν να οδηγήσουν σε μια αξιόπιστη συμφωνία, είχε πει, επίσης, ότι επιτρέπει στους διαπραγματευτές να συνεχίσουν τις επαφές με την ιρανική πλευρά.

Πηγή με γνώση των εξελίξεων ανέφερε στο ειδησεογραφικό δίκτυο Axios ότι αναμένεται την επόμενη εβδομάδα, πιθανότατα στην Ελβετία, νέος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Διαπραγματευτές από το Κατάρ μετέβησαν την Παρασκευή στο Ιράν, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προκειμένου να συναντηθούν με Ιρανούς αξιωματούχους και να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση της έντασης και στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με διπλωμάτη που γνωρίζει τις λεπτομέρειες της επίσκεψης.

Ο ίδιος διπλωμάτης ανέφερε ότι «είναι σαφές πως και οι δύο πλευρές θέλουν να επιστρέψουν στο μνημόνιο κατανόησης».