Ο πρώην πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) με ένα σύντομο αλλά περιεκτικό κείμενο μερικών λέξεων μιλά για την κατοχυρωμένη ελευθερία του Τύπου και σημειώνει με νόημα πως «ο ελεγχόμενος δεν μπορεί ποτέ να προσδιορίσει πως θα του γίνει ο έλεγχος στον οποίο υπόκειται»

Ο κ.Ράμμος σημειώνει μεταξύ άλλων πως «η εξουσία δεν μπορεί με τρόπο συνταγματικώς αποδεκτό να ορίσει ποια είναι τα αποδεκτά όρια της κριτικής αυτής, να ορίσει τι είναι αληθές και καλόπιστο και τι δεν είναι, τι είναι άξιο να αποτελέσει αντικείμενο ενημέρωσης και τι δεν είναι», διότι «πράττοντας το περιστέλλει αυτόματα και ποινικοποιεί την κριτική που μπορεί να της ασκηθεί».

Η ανάρτηση του Χρ. Ράμμου

«Ο λόγος ύπαρξης και η πεμπτουσία της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας του τύπου, άλλως της δημοσιογραφικής ελευθερίας [άρθρο 14 του Συντάγματος] είναι παραδοσιακά όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλες τις δικαιοκρατούμενες φιλελεύθερες πολιτείες του αυτού με εμάς νομικού πολιτισμού η άσκηση κριτικής [ακόμη και αυστηρής και αιχμηρής] στις κάθε μορφής εξουσίες. Αυτό έχει πλειστάκις νομολογηθεί και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Επομένως, η εξουσία δεν μπορεί με τρόπο συνταγματικώς αποδεκτό να ορίσει ποια είναι τα αποδεκτά όρια της κριτικής αυτής, να ορίσει τι είναι αληθές και καλόπιστο και τι δεν είναι, τι είναι άξιο να αποτελέσει αντικείμενο ενημέρωσης και τι δεν είναι, διότι πράττοντας το περιστέλλει αυτόματα και ποινικοποιεί την κριτική που μπορεί να της ασκηθεί. Με άλλα λόγια ο ελεγχόμενος δεν μπορεί ποτέ να προσδιορίσει πως θα του γίνει ο έλεγχος στον οποίο υποκειται.

Είναι προτιμότερες ακόμη και οι όποιες υπερβολές του Τύπου [όριο βέβαια η διαπιστωμένη συκοφαντική δυσφήμιση και η εξύβριση συγκεκριμένου προσώπου], παρά ένας Τύπος χαλιναγωγημένος και αυτολογοκρινόμενος. Ο πολίτης θα τιμωρήσει ο ίδιος τον »κακό» Τύπο και ο πατερναλισμός επί των πολιτών, που δεν τους επιτρέπει να σκεφτούν οι ίδιοι και να ωριμάσουν ως πολίτες δεν είναι αποδεκτός σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία, που σέβεται αυτό τον τελευταίο αυτό επιθετικό προσδιορισμό. Αυτονόητα και κοινότοπα, αλλά καλό είναι να τα θυμίζουμε κάθε τόσο».

Στην τοποθέτησή του, ο κ. Μαρινάκης ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η δημοκρατία εξαιτίας των ψευδών ειδήσεων, αλλά και τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για τη θωράκιση της ενημέρωσης και την ενίσχυση της διαφάνειας.

Ξεκινώντας την ομιλία του, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μεγάλη συμμετοχή στο συνέδριο, επισημαίνοντας ότι ο δημόσιος διάλογος γύρω από την παραπληροφόρηση αποτελεί πλέον κρίσιμη ανάγκη για τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Είναι μεγάλη χαρά που βλέπω για δεύτερη συνεχόμενη μέρα αυτήν την αίθουσα γεμάτη… σε ένα συνέδριο που φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σταθερό θεσμό δημόσιου διαλόγου γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι το θέμα της αλήθειας στον δημόσιο λόγο είναι τελικά «ζήτημα δημοκρατίας».

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες από τον χώρο της πολιτικής, της δημοσιογραφίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας, τονίζοντας ότι η προστασία της αλήθειας δεν μπορεί να αποτελεί ευθύνη μόνο ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης. «Η προστασία της αλήθειας στον δημόσιο διάλογο δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, είναι πρωτίστως και πάνω απ’ όλα συλλογική πρόκληση και ευθύνη», σημείωσε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους επικριτές της πρωτοβουλίας, λέγοντας ότι ακόμη και η αμφισβήτηση του συνεδρίου λειτούργησε ως κίνητρο για ουσιαστικότερο διάλογο. Παράλληλα, καλωσόρισε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τονίζοντας ότι η κυβερνητική πολιτική από την πρώτη ημέρα έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση των θεσμών ενημέρωσης, της διαφάνειας και της πραγματικής ελευθερίας των μέσων.

Σημαντικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσαν τα ευρήματα έρευνας της εταιρείας MARC, τα οποία παρουσιάστηκαν στο συνέδριο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, το 53,1% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι έχει πιστέψει κάποια στιγμή ψευδή είδηση, ενώ το 86,7% εκφράζει ανησυχία για τη διάδοσή τους. Επιπλέον, το 77,1% θεωρεί ότι τα περισσότερα fake news αφορούν πολιτικά ζητήματα, ενώ ιδιαίτερα υψηλά είναι τα ποσοστά όσων πιστεύουν ότι μπορούν να επηρεάσουν την οικονομία ή ακόμη και εκλογικές διαδικασίες.

«Το 92,8% θεωρεί ότι τα fake news είναι πρόβλημα για τη δημοκρατία μας», ανέφερε ο κ. Μαρινάκης, σημειώνοντας ότι τα στοιχεία αυτά δείχνουν πως η ίδια η κοινωνία αναγνωρίζει την ανάγκη για τέτοιες πρωτοβουλίες δημόσιου διαλόγου.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στον χώρο των μέσων ενημέρωσης, υπογραμμίζοντας ότι στόχος ήταν να μπει τάξη σε ένα τοπίο που για χρόνια παρέμενε ασαφές. Όπως είπε, η κυβέρνηση παρέλαβε «ένα άναρχο τοπίο», στο οποίο για δεκαετίες δεν είχαν γίνει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

«Παραλάβαμε ένα χαρτοφυλάκιο που μέχρι και το 2019 δεν είχε γίνει απολύτως τίποτα, ένα άναρχο τοπίο», σημείωσε, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση προχώρησε σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας στον χώρο της ενημέρωσης.

Μεταξύ αυτών, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην αναμόρφωση των μητρώων έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου. Όπως εξήγησε, μέσω αυτής της διαδικασίας διασφαλίζεται ότι δημόσιο χρήμα δεν κατευθύνεται σε μέσα που δεν τηρούν κανόνες ή δεν σέβονται τους εργαζομένους τους. «Εδώ και δυόμισι χρόνια δεν πηγαίνει ούτε ένα ευρώ από τα χρήματα των φορολογουμένων σε μέσα τα οποία δεν σέβονται τους δημοσιογράφους και δεν τηρούν τους κανόνες», τόνισε.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενίσχυση της ενυπόγραφης δημοσιογραφίας, που αποτελούσε πάγιο αίτημα των δημοσιογραφικών ενώσεων. Όπως είπε, οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις ενισχύουν τη διαφάνεια και την ευθύνη στον δημόσιο λόγο, κατοχυρώνοντας την αξία της ενυπόγραφης ενημέρωσης.

Ο κ. Μαρινάκης στάθηκε επίσης στη στήριξη του περιφερειακού Τύπου, ανακοινώνοντας ότι πλέον το 30% των κρατικών διαφημίσεων θα κατευθύνεται υποχρεωτικά σε περιφερειακά μέσα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενίσχυση της περιφερειακής ενημέρωσης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της πολυφωνίας και για την αποφυγή κυριαρχίας αμφίβολης ποιότητας πηγών πληροφόρησης.

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα, όπως είπε, είναι η καθιέρωση πλήρους διαφάνειας στις κρατικές καμπάνιες. Κάθε καμπάνια ή διαφημιστική δαπάνη του Δημοσίου θα δημοσιοποιείται τόσο πριν όσο και μετά την υλοποίησή της, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πού κατευθύνονται τα χρήματα των φορολογουμένων.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εκπαίδευση των νέων σε θέματα ενημέρωσης και παραπληροφόρησης. Όπως ανέφερε, έχει ήδη ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα στα σχολεία με τίτλο «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την παιδεία στα μέσα. Στόχος είναι οι μαθητές να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών που συναντούν καθημερινά.

Στη συνέχεια της ομιλίας του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η ελευθερία του Τύπου αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατίας, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την παραπληροφόρηση. «Η ελευθερία του τύπου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Όμως δεν είναι ασπίδα για την παραπληροφόρηση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τόνισε επίσης ότι η δημοκρατία αντέχει και χρειάζεται την κριτική, ακόμη και όταν αυτή είναι αυστηρή ή άδικη. Ωστόσο, όπως είπε, δεν είναι υποχρεωμένη να ανέχεται το οργανωμένο ψέμα και τη συστηματική διασπορά ψευδών ειδήσεων.

Ένα ακόμη ζήτημα που έθεσε ήταν η ανωνυμία στο διαδίκτυο και η ανάγκη οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να εντοπίζουν τους υπεύθυνους πίσω από παράνομες ενέργειες ή οργανωμένες καμπάνιες παραπληροφόρησης. Διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για περιορισμό της ελεύθερης έκφρασης, αλλά για εργαλείο προστασίας της κοινωνίας από φαινόμενα συκοφαντίας και ψευδών ειδήσεων.

Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Μαρινάκης μοιράστηκε μια προσωπική εμπειρία από την περίοδο που εργαζόταν ως ασκούμενος δικηγόρος, περιγράφοντας μια υπόθεση δημόσιας στοχοποίησης ενός ανθρώπου που τελικά δικαιώθηκε, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει, όπως εξήγησε. Η ιστορία αυτή, όπως είπε, δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να καταστραφεί η φήμη ενός ανθρώπου από ψευδείς κατηγορίες.

«Ενώ η σπίλωση ήταν πρωτοσέλιδο και πολλά πρωτοσέλιδα, η δικαίωση ήταν ένα μονόστηλο στις εφημερίδες», ανέφερε, τονίζοντας ότι η συζήτηση για την αλήθεια στον δημόσιο διάλογο αφορά τελικά κάθε πολίτη.

Όπως κατέληξε, η υπεράσπιση της αλήθειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για τη δημοκρατία πρέπει να μιλήσουμε σοβαρά και για την αλήθεια, γιατί χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει δημόσιος διάλογος και χωρίς δημόσιο διάλογο δεν υπάρχει δημοκρατία».

Σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η κ. Καρυστιανού υποστηρίζει ότι το κόστος της εκδήλωσης ανέρχεται περίπου στις 180.000 ευρώ, εκφράζοντας έντονη αντίδραση για τη διοργάνωσή της.

Όπως σημειώνει, η εκδήλωση πραγματοποιείται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος ζωής, ενώ παράλληλα επικρατεί έντονη διεθνής αβεβαιότητα λόγω των εξελίξεων στον πόλεμο.

Η Μαρία Καρυστιανού στρέφεται επίσης προσωπικά κατά του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, κατηγορώντας την κυβέρνηση για «υποκρισία» και για προσπάθεια χειραγώγησης της δημόσιας συζήτησης γύρω από την ενημέρωση και τις ψευδείς ειδήσεις.

Στην ίδια ανάρτηση απευθύνει κάλεσμα τόσο προς δημοσιογράφους όσο και προς πολίτες να αντιδράσουν, προκειμένου –όπως αναφέρει– να προστατευθεί το δικαίωμα στην ελεύθερη σκέψη και ενημέρωση.

Αναλυτικά η ανάρτηση Καρυστιανού:

«Φτάνει πια ο εμπαιγμός. Φτάνει η συστηματική απαξίωση της νοημοσύνης μας. Ως εδώ!!! Σε μια κρίσιμη στιγμή όπου όλοι εμείς απειλούμαστε με νέο κύμα ακρίβειας, που βρισκόμαστε σε αγωνία λόγω του μαινόμενου πολέμου, η Νέα Δημοκρατία με πρωτεργάτη τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο, κ. Παύλο Μαρινάκη σπαταλούν 180.000€ που δεν μας περισσεύουν, για να στήσουν μια προκλητική φιέστα. Μια γιορτή για τα fake news! Η απόλυτη υποκρισία: εκείνοι που μετέτρεψαν το ψέμα σε κυβερνητική τέχνη, εκείνοι που επιχειρούν καθημερινά να ναρκώσουν την κρίση μας για να μην βλέπουμε τη σήψη των σκανδάλων τους, έρχονται τώρα να μας παραδώσουν μαθήματα αλήθειας.

Δεν πρόκειται απλώς για αλαζονεία. Είναι μια απέλπιδα προσπάθεια να βάλουν ταφόπλακα στην ελεύθερη σκέψη, να φιμώσουν κάθε υγιή φωνή που αρνείται να ευθυγραμμιστεί με το αφήγημά τους.
Θέλουν μια κοινωνία σε καταστολή. Θέλουν πολίτες που δεν θα ρωτούν, που δεν θα αμφισβητούν, που θα δέχονται το σκοτάδι ως κανονικότητα. Όμως η αλήθεια, δεν είναι κάτι που «κατασκευάζεται» σε συνέδρια και επικοινωνιακά επιτελεία. Η αλήθεια αναπνέει εκεί έξω, στις φωνές των ανθρώπων που δεν φοβούνται.

Περιμένουμε από τους έντιμους λειτουργούς του κλάδου της ενημέρωσης και, κυρίως, από τον κάθε σκεπτόμενο πολίτη, να σταθούν ανάχωμα σε αυτόν τον δόλιο σχεδιασμό. Έχουμε χρέος να διασώσουμε το τελευταίο οχυρό της δημοκρατίας μας: το δικαίωμά μας να μιλάμε, να γνωρίζουμε και να απαιτούμε το δίκαιο. Το φως πάντα θα τρομάζει εκείνους που έμαθαν να ζουν στο σκοτάδι».

«Να βγάλουμε, δηλαδή, τις κουκούλες από το διαδίκτυο» δήλωσε ο ίδιος εξηγώντας πως δεν αναφέρεται στην έκφραση άποψης, στη διαφορετική γνώμη, στο ρεπορτάζ, στην κριτική, αλλά στην τέλεση ποινικών αδικημάτων.

«Όταν θέλεις να πάρεις ένα κινητό, μπορεί να πάρεις και έναν και δύο και τρεις και πέντε και δέκα αριθμούς, δίνεις την ταυτότητά σου. Και ξέρει η κάθε εταιρεία, όχι όλοι εσείς που μας βλέπετε, ότι πίσω από αυτό το κινητό είναι το όνομά μου, αντίστοιχα και τα δικά σας. Διαδίκτυο: Θεωρώ ότι για να πρέπει να λειτουργήσουν, για να μπορούν να λειτουργήσουν οι πλατφόρμες στη χώρα, το ξαναλέω είναι δική μου θέση αυτή, μην υπάρξει παρεξήγηση, θα παλέψω να γίνει και όσο γίνεται πλειοψηφική θέση, όσο παραπάνω μπορώ. Θες να κάνεις κύριε ένα λογαριασμό οπουδήποτε στην Ελλάδα; Αυτό έχει να κάνει και με τις πλατφόρμες- για αυτό είναι και δύσκολο και θέλει συζήτηση- πάρα πολύ ωραία, θα ξέρει η πλατφόρμα, όχι όλοι εμείς, ποιος είσαι. Και μπορεί να επιλέξεις να λέγεσαι Αντώνης Σρόιτερ, αλλά μπορεί να θες να λέγεσαι Θόδωρος Κολοκοτρώνης, μπορεί να θες να λέγεσαι Νερό. Δεν είσαι υποχρεωμένος να δημοσιεύσεις το όνομά σου, αλλά θα ξέρει η πλατφόρμα, άρα και η δικαιοσύνη και οι αρχές, αν διαπράξεις ποινικό αδίκημα, ποιος είσαι.

Και αυτό δεν το λέω για να προστατευθεί η κυβέρνηση ή η όποια κυβέρνηση, το λέω γιατί πίσω από αυτές τις ανωνυμίες, τα ανώνυμα προφίλ, κρύβονται εγκλήματα, βασικά τα ανώνυμα προφίλ κρύβονται πίσω από εγκλήματα για τα παιδιά μας.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι οι κουκούλες στο διαδίκτυο είναι αυτές οι οποίες έχουν κάνει phishing πολλές φορές, έχουν πάρει τα λεφτά συγγενών μας, φίλων μας, έχουν εξαπατήσει τα παιδιά μας και μπορεί αύριο μεθαύριο να προκαλέσουν μεγάλες, μεγάλες αναστατώσεις και απειλές» σημείωσε ο Παύλος Μαρινάκης.

Σύμφωνα με τον Μαρινάκη, είχαν προηγηθεί πέντε επικοινωνίες και ισάριθμες επιβεβαιώσεις, με τις οποίες ο κ. Τσουκαλάς είχε ενημερωθεί για όλα τα στοιχεία της εκδήλωσης, συμπεριλαμβανομένων των συμμετεχόντων στο πάνελ και όλου του προγράμματος.

«Ενώ ξεκίνησε το συνέδριο και είχαμε την πρώτη μέρα, έβγαλε μια ανακοίνωση ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Τσουκαλάς, με την οποία αποχωρεί. Ζήτησα από τους συνεργάτες μου, πόσες επικοινωνίες είχαμε με τον κ. Τσουκαλά. Είχαμε πέντε επικοινωνίες και πέντε επιβεβαιώσεις. Στις 11/2 όταν στείλαμε την πρόσκληση, στις 13/2 όταν η συνεργάτιδά του μας ενημέρωσε για τη συμμετοχή του κ. Τσουκαλά στο συνέδριο, στις 27/2 επικοινώνησε μαζί μας άλλη συνεργάτης στην οποία δώσαμε τα στοιχεία ολόκληρου του πάνελ, στις 3/3 στείλαμε ευχαριστήρια επιστολή και όλο το πρόγραμμα και στις 9/3, όταν επιβεβαιώσαμε το κινητό και όλα όσα χρειάζονται για τις φωτογραφίες, τα social media και τα σχετικά», είπε ο Παύλος Μαρινάκης και πρόσθεσε:

«Ο κ. Τσουκαλάς έγραψε ότι δεν θέλει να έρθει εδώ για να μην νομιμοποιήσει μια φιέστα, προσβάλλοντας θεωρώ το σύνολο των ομιλητών και βέβαια να έρθει σε μια κυβέρνηση των υποκλοπών, το καθεστώς, τη διεφθαρμένη και όλα αυτά τέλος πάντων. Εγώ ρωτάω, γιατί δεν έρχεται να τα πει εδώ όλα αυτά; Στη Δημοκρατία την ιστορία τη γράφουν οι παρόντες. Και δεύτερον, όλες αυτές τις ημερομηνίες που σας διάβασα, η κυβέρνηση δεν ήταν όλα αυτά που είπε ο κ. Τσουκαλάς; Έγινε ξαφνικά χθες; Δεν πυροβολώ τον εκπρόσωπο. Παίρνει εντολές. Είναι στάση του ΠΑΣΟΚ κι απαντά γιατί είναι κολλημένη η βελόνα και μάλλον πάει προς τα κάτω. Ίσως θέλουν να ασχοληθούν περισσότερο με τη διεύρυνση και όχι με την αλήθεια».

Τσουκαλάς: Ο κ. Μαρινάκης δεν λέει την αλήθεια ή δεν έχει σωστή ενημέρωση

«Ο κ. Μαρινάκης δεν λέει την αλήθεια ή δεν έχει σωστή ενημέρωση. Καμία επιβεβαιωτική απάντηση δεν υπήρξε στα e-mail, που μου έστειλε το γραφείο του κυβερνητικού εκπροσώπου, εκτός κι αν θεωρεί επιβεβαίωση ότι ζητήθηκε να τους δοθεί ο αριθμός του κινητού μου τηλεφώνου», αναφέρει ο Κώστας Τσουκαλάς, σε απάντηση που εξέδωσε προς τον κυβερνητικό εκπρόσωπο.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής προσθέτει ότι «αν θέλει να συζητήσουμε όσα καταγγέλλω, μπορεί να άρει το εμπάργκο και να δεχθεί να συζητήσουμε μαζί σε όποια τηλεοπτική εκπομπή θέλει, κάτι που αποφεύγει συστηματικά από την ημέρα που ανέλαβα εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ».

«Αν κάποιος φοβάται τον διάλογο», συνεχίζει, «δεν είμαι εγώ που καθημερινά συζητάω με τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, αλλά ο κ. Μαρινάκης που επιλέγει τον μονόλογο σε τηλεοπτικές εκπομπές»

Μιλώντας με τον συντονιστή της συζήτησης Απ. Μαγγηριάδη, η δημοσιογράφος Σία Κοσιώνη διαπιστωσε πως προφανώς υπάρχει μία αλληλεπίδραση των αλγορίθμων με την κοινωνία, γιατί «οι αλγόριθμοι είναι είναι μαθηματικοί τύποι που προορίζονται στο να μας τραβούν την προσοχή».

Όπως είπε: «Αυτή είναι η δουλειά τους, δεν παράγουν οργή, δεν παράγουν συναισθήματα οι αλγόριθμοι, αλλά από την άλλη, η κοινωνία έχει τα δικά της ερεθίσματα και συναισθήματα, όμως δεν λειτουργεί εν κενώ κι επηρεάζεται» και καθώς οι «αλγόριθμοι αρέσκονται στην ίντριγκα, το κακό και την ένταση και παρασύρουν πολύ συχνά και την κοινωνία μαζί τους, άρα είναι μία διαρκής διαδικασία αλληλεπίδρασης, με πολύ μεγαλύτερη επίδραση στους νέους και τα παιδιά». Το ζήτημα τόνισε η κ. Κοσιώνη είναι «τι γίνεται όταν οργανωμένοι μηντιακοί στρατοί, οργανώνονται και μπαίνουν στο παιχνίδι για να διαμορφώσουν ένα αφήγημα και να οργανώσουν μία ένταση», που καθοδηγούνται από «τους κατέχοντες χρήματα, δύναμη και γνώση».

Όπως τόνισε η κ. Κοσιώνη «παλαιότερα, στην τηλεόραση υπήρχε το γεγονός, υπήρχε το input που εκπεμπόταν απέναντι σε ένα δελτίο, σε μία εκπομπή κι αναπτυσσόταν ένας σχολιασμός, ο οποίος έδινε τροφή σε έναν διάλογο και μετά από αυτόν παράγονταν κάποια συναισθήματα», ενώ «στα social media τι γίνεται, υπάρχει το γεγονός, υπάρχει κατευθείαν η οργή, αμέσως το συναίσθημα, η διάχυση της οργής, δεν υπάρχει κανένας διάλογος».

Από την πλευρά του ο Νίκος Ευαγγελάτος, τόνισε πως κι οι δημοσιογράφοι «αναζητούν αναγνωσιμότητα, κυκλοφορία και δημοσιότητα, γιατί και εμείς με ένα τρόπο ψάχνουμε την επιρροή». «Ζούμε σε μία εποχή που ο μέσος πολίτης είναι πιο ενημερωμένος» τόνισε, όμως το ερώτημα είναι «εάν είναι σωστά ενημερωμένος», προσθέτοντας πως «όταν υπάρχει ποσότητα πάντα και η ποιότητα μειώνεται» γιατί υπάρχουν κανάλια που διοχετεύουν τις ψευδείς ειδήσεις και θα πρεπει να τα εντοπίζουμε .

«Υπάρχουν πολλές μάχες σε πολλά επίπεδα», τόνισε ο κ. Ευαγγελάτος, και το θέμα είναι «τελικά πόσο καθένας μας κάνει τη δουλειά του, με πόσο αίσθημα ευθύνης την κάνει τη δουλειά του, και η τεχνολογία είναι μία μάχη». Όπως πρόσθεσε: «Το πώς έρχεται το traffic σε ένα site, ποιος κανονίζει τι είναι η είδηση, ποιό είναι το ενδιαφέρον, τι είναι η ανάλυση}, αυτά έρχονται με έναν τρόπο που δεν τον ξέρουμε, γιατί μεγάλες εταιρείες, όπως η google και όχι μόνο, φτιάχνοντας αλγόριθμος στους οποίους δεν έχουμε πρόσβαση πριμοδοτούν ειδήσεις, που διασπείρονται σε διάφορα πεδία».

Όσον αφορά την πολιτική πόλωση, ο Γιάννης Μακρυγιάννης τόνισε ότι «αυτή έρχεται από μακριά», καθώς έχουμε περάσει πολλές κρίσεις, χρεωκοπίες, πανδημιες, όμως πολλά πράγματα που είχαμε βιώσει στη δεκαετία του ‘80 ήσαν πιο σκληρά από σήμερα», υπενθυμίζοντας πόσα fake news διαδίδονταν τότε και κυριαρχούσαν.

«Σήμερα αυτό που γίνεται είναι ότι ψηφιοποιήσαμε τα καφενεία», επεσήμανε ο κ. Μακρυγιάννης, τονίζοντας πως «τότε ο τσακωμός γίνονταν στο καφενείο επώνυμα, ενώ τώρα γίνεται ανώνυμα», κάτι πιο επικίνδυνο ακόμη γιατί «όταν κάτι γίνεται επώνυμα υπάρχει κι ανάληψη ευθύνης των λόγων σου». Και τόνισε: «Ερχόμαστε λοιπόν τώρα εμείς ως μέσα ενημέρωσης μέσα σε αυτό τον ορυμαγδό των όσων λέγονται να διαλέξουμε, να απευθυνθούμε και να διαμορφώσουμε μία θεματολογία», αλλά έχουμε έναν άτυπο διευθυντή έκδοσης τον «αλγόριθμο», που όταν σου καθορίζει τι διαβάζεται «αργά ή γρήγορα υποκύπτεις σε ορισμένα πράγματα, επιδιώκοντας την επισκεψιμότητα».

Όπως συμπέρανε κι ο ίδιος τα Bots «είναι μία οργανωμένη επίθεση, μία οργανωμένη προσπάθεια, από ένα κέντρο που θέλει να προωθήσει συγκεκριμένα πράγματα» κι «ο αλγόριθμός μάς επηρεάζει». Πρόσθεσε πως θα πρέπει να γίνει συζήτηση για το πώς «παρεμβαίνει και σου καθορίζει όλη τη θεματολογία», βάζοντάς σε, σε έναν «θάλαμο που σου λέει τι αυτόν ενδιαφέρει κι αυτό θα πάρεις και για να βγεις από το θάλαμο αυτό χρειάζεται θάρρος».

Από τη δική της πλευρά η Δήμητρα Συριάτου, ειδικός στα ΜΚΔ και την επικοινωνία, είπε ότι «τα bots ή τα trollsδεν είναι μόνον τεχνολογία, αλλά και άνθρωποι που γράφουν ανώνυμα» και «τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης να φαίνονται ως αληθινά» και «σίγουρα δημιουργούν κλίμα μέσα στα ΜΚΔ».

Όπως πρόσθεσε η ίδια η «πολυτεχνολογία έρχεται και πατάει πάνω στον ανθρώπινη φύση, γιατί ο άνθρωπος από τη φύση του θέλει να ανήκει κάπου. Έχει έτσι ένα ένστικτο που θέλει να δει τι πιστεύουν οι πολλοί, για να καταλάβει πάνω κάτω τι θεωρείται σωστό και τι είναι αποδεκτό. Είναι αυτό που ονομάζουμε ‘κοινωνική απόδειξη’».

Το γεγονός ότι δεν αντιστοιχούν πολλά από τα περιεχόμενά τους στην πραγματικότητα, τονίζει η κ. Συριώτη «δεν σημαίνει πως τα ΜΚΔ δεν αντανακλούν την εικόνα που επικρατεί στην κοινωνία, δεν είναι αποκομμένα. Υπάρχουν περιπτώσεις που μία μειοψηφία κάνει πολύ θόρυβο κι εμείς νομίζουμε πως αυτό είναι το κλίμα στην κοινωνία». Κλείνοντας τόνισε πως «σε άλλες περιπτώσεις το κλίμα στην κοινωνία συμπίπτει με αυτό των ΜΚΔ, αλλά νομίζω πως προηγείται το κλίμα στην κοινωνία».

Η κ. Συριώτη δήλωσε όσον αφορά τη μεγάλη επιρροή κι επίδραση από bots «δεν την έχουμε, καθώς δεν περνάει τίποτα εύκολα στα μεγάλα παραδοσιακά μέσα χωρίς τον αναγκαίο έλεγχο», καθώς πλέον προέχει «η υποψία ότι μπορεί να προέρχεται από τέτοιου είδους πράγματα».

‘Απαντες όσοι συμμετείχαν στη συζήτηση συμφώνησαν πως τον τελικό λόγο τον έχει πάντοτε ο άνθρωπος και θα επικρατήσει ξανά η «υπογραφή» κι η «λογοδοσία», καθώς η δημοσιογραφία εξυπακούει την έρευνα και τη διασταύρωση, καθώς και την τελική επιλογή για το τι θα δημοσιευθεί και πώς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όσον αφορά την ποιότητα του πολιτικού λόγου στο Κοινοβούλιο, ο κ. Κακλαμάνης τόνισε πως στα παρελθόντα χρόνια, όλες οι παρατάξεις από τη δεξιά έως την αριστερά είχαν βουλευτές και ηγέτες που δεν είχαν μόνο σοβαρό ρητορικό λόγο, αλλά και ήθος. «Και τώρα βλέπω και ψάχνω να βρω, οριζόντια, αντίστοιχες προσωπικότητες, για το ποιοι είμαστε μέσα στη Βουλή» πρόσθεσε.

Όπως υπενθύμισε, βάσει της δικής του εμπειρίας από ανάγνωση παλαιότερων πρακτικών της Βουλής, «μια μέρα έπεσα σε μία συζήτηση για την Εθνική Αντίσταση μεταξύ του Παναγιώτη Κανελλόπουλου και του Ηλία Ηλιού. Δεν σας μιλάω για την ελληνική γλώσσα, αλλά στις 5 σελίδες πρακτικών του καθενός δεν υπήρχε κακή, όχι φράση, αλλά ούτε μία λέξη προσβλητική του ενός για τον άλλον, παρά τη σκληρή ιδεολογική αντιπαράθεση». «Αυτό το λέω για να πω ότι παίζει ρόλο ποιοι είμαστε αυτοί που είμαστε μέσα στη βουλή και τι είδους παιδεία έχουμε», τόνισε ο κ. Κακλαμάνης.

Και πρόσθεσε πως «έχουν πρώτη ευθύνη τα κόμματα που φτιάχνουν τους συνδυασμούς τους, μετά όμως έχετε εσείς τη μεγάλη ευθύνη» διότι, όπως είπε, προτού κάποιος ψηφίσει θα πρέπει να διαβάσει τα βιογραφικά των υποψηφίων.

Τεράστια ευθύνη έχουν και οι δημοσιογράφοι, τόνισε ο κ. Κακλαμάνης, καθώς πολλές φορές προβάλλονται βουλευτές και ομιλίες στη Βουλή που προκαλούν τηλεθέαση, όχι όμως ουσιαστικό κοινοβουλευτικό λόγο. «Διότι τα γαλλικά που ανταλλάσσουμε μέσα στη Βουλή γίνονται πρώτη είδηση στα δελτία των καναλιών σας, ενώ λέγονται και σοβαρά πράγματα μέσα στη Βουλή. Αυτός ο δυστυχής λοιπόν βουλευτής που ανεβαίνει στο βήμα και είναι διαβασμένος και λέει σοβαρά πράγματα πουθενά δε γράφεται στις εφημερίδες» υπογράμμισε. Ή, πρόσθεσε ο ίδιος, αναπαράγονται ειδήσεις που «προκαλούν σοκ σε κάθε λογικό άνθρωπο, όπως να εμπλέκεται το όνομα του εκλεγμένου πρωθυπουργού της χώρας στον θάνατο ενός ανθρώπου για να εξυπηρετηθεί το αφήγημα μιας τραγωδίας χωρίς να υπάρξει η παραμικρή συνέπεια».

Όπως ανέφερε ο κ. Κακλαμάνης, η ποιότητα του κοινοβουλευτικού λόγου εξυπηρετείται κι από τα μέτρα που λαμβάνονται από τον κανονισμό, που, κατά τον ίδιο, χρειάζεται να ανανεωθεί. Ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως σήμερα «το αυστηρότερο και το σκληρότερο είναι μισός μισθός».

Ο κ. Κακλαμάνης υπογράμμισε πως το μέτρο του «κόφτη» στις ομιλίες των βουλευτών έχει λειτουργήσει και τόνισε πως «θα πάρουν επιστολή και οι 300 βουλευτές για να πουν την άποψή τους για την αλλαγή κανονισμού, θα κωδικοποιηθούν οι προτάσεις και θα παραδοθούν στο επιστημονικό συμβούλιο της Βουλής», ώστε να υπάρξει η «μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση για τις πειθαρχικές ποινές».

«Πάντως θα πρέπει να υπάρχει έλεγχος στη δική σας κλίμακα αξιολόγησης», τόνισε προς τους δημοσιογράφους ο κ. Κακλαμάνης, γιατί, όπως είπε, «ο πολύς κόσμος δεν παρακολουθεί το Κανάλι της Βουλής ή δεν βλέπουν ποτέ τους βουλευτές αυτούς να μιλούν στη Βουλή, ενώ υπάρχουν διαμαντάκια μέσα σε όλα τα κόμματα. Κι ελπίζω να μην χαθούν διότι αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούν να διαδεχθούν τους παλιούς καλούς που σας είπα μέσα σε όλα τα κόμματα».

Όπως ανέφερε ο κ. Κακλαμάνης, θα αναλάβει πρωτοβουλία να επισκεφθεί τους αρχηγούς των κομμάτων, αρχής γενομένης από του δικού της ΝΔ και «θα τους πω πως πρέπει κι εσείς τώρα ως πολιτική αρχή να μιλήσετε με τους βουλευτές σας και να φύγει το μήνυμα τουλάχιστον ότι θα είναι και ένα από τα κριτήρια του αν θα ξαναείσαι υποψήφιος, όχι μόνο πόσες φορές έκανες επερωτήσεις στη Βουλή, όχι μόνο πόσα νομοσχέδια εισηγήθηκες αλλά και ποιά ήταν η κοινοβουλευτική σου συμπεριφορά» διότι «εάν φύγει μία φορά το μήνυμα και κοπεί ο βουλευτής διότι ντρόπιασε και το κόμμα του αλλά και τη Βουλή με τη συμπεριφορά του, να δείτε πώς θα αλλάξουν τα πράγματα».

Ο πρόεδρος της Βουλής υπενθύμισε πως το ίδιο το έργο της Βουλής έχει πέσει θύμα αναληθών ειδήσεων, όσον αφορά τους μισθούς των βουλευτών και τα χρήματα που της διατίθενται (μόλις το 2/1000 του προϋπολογισμού), ενώ δεν αναφέρθηκε πως «με τα 8 εκατομμύρια που διέθεσε η Βουλή στη διάρκεια του κορωνοϊού και τις 50 ΜΕΘ που δημιουργήθηκαν, σώθηκαν εκατοντάδες πολίτες» ή δεν έχει γίνει γνωστό το έργο της Βουλής στις φυλακές ανηλίκων του Αυλώνα «όπου ανακαινίζουμε τους κοιτώνες και φτιάχνουμε γήπεδο μπάσκετ». Και πρόσθεσε πως «όταν βοηθούμε πχ τον στρατό με πολύ μεγάλες δωρεές, τα δελτία τύπου τα βλέπω εγώ και δεν έχω δει σε κάποιο site ή κανένα δελτίο ειδήσεων καναλιού να προβάλλεται κανένα απολύτως».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όπως τόνισε ο κ. Μαρινάκης, «η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, είναι μια συλλογική ευθύνη που απαιτεί συνεργασία, γνώση και αποφασιστικότητα», γι’ αυτό και «το Αthens Alitheia Forum δεν δημιουργήθηκε τυχαία», αλλά «στόχος μας είναι το συνέδριο αυτό να καθιερωθεί ως ένας θεσμός που θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο, ως ένας χώρος που θα τίθενται δύσκολα ερωτήματα, θα κατατίθενται προτάσεις και θα προκύπτουν ουσιαστικά συμπεράσματα, γιατί η δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από μεγάλα λόγια, έχει ανάγκη από πράξεις».

O κ. Μαρινάκης τόνισε πως «καθημερινά δημιουργείται ένα κλίμα έντασης, καχυποψίας και σύγχυσης, ένα κλίμα που δηλητηριάζει το δημόσιο διάλογο, αυτό ούτως ή άλλος είναι και το κύμητρο των περισσότερων περιπτώσεων διάδοσης ψευδών ειδήσεων. Ένα κλίμα που πολλές φορές μας αναγκάζει να αφιερώνουμε πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου μας και του δημόσιου λόγου όχι στο να παράγουμε πολιτική, με τις αντιθέσεις που έχει αυτή, αλλά να αποδομούμε ψευδείς ειδήσεις», οι οποίες «κατασκευάζονται και αναπαράγονται ώστε να μπερδεύουν τους πολίτες να δημιουργούν ένα κλίμα οργής και να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς».

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε πως γεννώνται κρίσιμα ερωτήματα απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα για το «ποιος είναι τελικά ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ενημέρωση των πολιτών, εάν είναι απλώς εργαλεία επικοινωνίας ή έχουν μετατραπεί στους βασικούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης» και «τι επίδραση έχουν αυτά στη δημοκρατία, πόσο αναγκαίο είναι να συζητήσουμε σοβαρά τα ηλικιακά όρια στη χρήση των social media», γιατί, όπως εξήγησε, «δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι παιδιά εκτίθενται καθημερινά σε έναν ωκεανό πληροφορίας χωρίς φίλτρα» και πρέπει να μπορούν να «έχουν την ωριμότητα να διακρίνουν την πραγματικότητα από την κατασκευασμένη είδηση».

Όπως πρόσθεσε, η ελευθερία του λόγου, της πληροφόρησης, της έκφρασης είναι θεμελιώδης αλλά καμία ελευθερία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας για όσους επιλέγουν να διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα, την αλήθεια για προσωπικό όφελος ειδικά όταν οι δέκτες είναι παιδιά και έφηβοι» και «πρέπει να τους δίνουμε τα εργαλεία να σκέφτονται κριτικά». Παράλληλα εξήρε τη σημασία που έχει «η παιδεία στην ψηφιακή εποχή».

«Επιδιώκουμε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για πραγματικές αλλαγές για την ενίσχυση των δημοσιογράφων, για την ενίσχυση της ελευθερίας του λόγου αλλά και για ακόμα περισσότερες πολιτικές και πρωτοβουλίες που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια, θα προστατέψουν τους πολίτες και θα θωρακίσουν την αλήθεια και τον δημόσιο διάλογο» υπογράμμισε ο κ. Μαρινάκης, προσθέτοντας πως το Φόρουμ φιλοδοξεί «να γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο. Θέλουμε να γίνει ο ετήσιος θεσμικός διάλογος για την προστασία της αλήθειας και τη θωράκιση της ελευθερίας του τύπου», ώστε «να ασκείται κριτική χωρίς τοξικότητα, να διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις χωρίς φανατισμό, να αναζητείται η αλήθεια χωρίς καραβιές και χωρίς σκοπιμότητες».

«Να γίνει το Φόρουμ και μία ευκαιρία να ξανασυστηθούμε, να θυμηθούμε όλη τη διαφορά ανάμεσα στην εύκολη κραυγή και την τεκμηριωμένη δημοσιογραφία, ανάμεσα στους ιεροκήρυκες των μέσων και των δήθεν σατιρικών εκπομπών και στις κουκούλες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τη μία πλευρά και από την άλλη στη δημοσιογραφία που ερευνά διασταυρώνει, αμφισβητεί και τεκμηριώνει γιατί η αλήθεια δεν είναι σύνθημα, είναι ευθύνη».