Στην εκδήλωση, αναδείχθηκε με σαφήνεια ότι η εμπλοκή των ληπτών υπηρεσιών υγείας είναι επιστημονική αναγκαιότητα, θεσμική δέσμευση και ζήτημα ουσίας, ενώ παράλληλα παρουσιάστηκε ο νέος «Οδηγός HTA για Ασθενείς» της Ένωσης.

Οι συμμετέχοντες —εκπρόσωποι της Πολιτείας, ακαδημαϊκοί, θεσμικοί φορείς, στελέχη του Π.Ο.Υ., η φαρμακευτική βιομηχανία και εκπρόσωποι οργανώσεων ασθενών— συνέκλιναν σε μια θεμελιώδη παραδοχή: η βιωματική εμπειρία του ανθρώπου που ζει με μια νόσο αποτελεί μια διακριτή μορφή γνώσης. Η γνώση αυτή είναι αδύνατο να αναπαραχθεί από οποιαδήποτε κλινική μελέτη και οφείλει να εισέρχεται επίσημα και συστηματικά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τη δημόσια υγεία. Οι εργασίες της εκδήλωσης αποτύπωσαν τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας, υπό το πρίσμα του νέου νόμου 5302/2026 για το Ταμείο Καινοτομίας, ο οποίος ψηφίστηκε λίγες ημέρες αργότερα.

Μια νέα πρωτοβουλία διαλόγου πολιτικής υγείας

Οι «Ομόκεντροι Κύκλοι» αποτελούν μια νέα πρωτοβουλία της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, η οποία φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν σταθερό χώρο τεκμηριωμένου διαλόγου γύρω από κρίσιμα ζητήματα πολιτικής υγείας. Μέσα από θεματικές συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, επιδιώκεται η κατανόηση σύνθετων μεταρρυθμίσεων, η καλλιέργεια κουλτούρας συνεργασίας και η ενδυνάμωση της θεσμικής συμμετοχής των ασθενών.

Η φιλοξενία της εναρκτήριας εκδήλωσης από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ —που κατατάσσεται σταθερά στα 100 κορυφαία πανεπιστήμια παγκοσμίως— σηματοδοτεί την έναρξη μιας γόνιμης συνεργασίας με την Ένωση στους τομείς της εκπαίδευσης, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της εγγραμματοσύνης υγείας. Ο Καθηγητής Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής, περιέγραψε το HTA ως ένα ουσιαστικό εργαλείο που συνδέει την ιατρική καινοτομία με τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών, εξαίροντας την πρωτοβουλία της Ένωσης. Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, υπογράμμισε πως η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών, πέρα από ζήτημα διαφάνειας ή δικαιοσύνης, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της επιστημονικής εγκυρότητας μιας αξιολόγησης, καθώς καμία απόφαση δεν μπορεί να λαμβάνεται δίχως τη δική τους φωνή.

Οδηγός HTA για Ασθενείς: Γνώση, τεκμηρίωση και ενδυνάμωση

Το κρίσιμο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι ο «Οδηγός HTA για Ασθενείς», ο οποίος παρουσιάστηκε από τη Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, Βʹ Αντιπρόεδρο της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ. Πρόκειται για έναν οδηγό ενημέρωσης και ενδυνάμωσης που επεξηγεί με απλό και συστηματικό τρόπο την έννοια της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας, τα βασικά στάδια της διαδικασίας, τον ρόλο του πλαισίου PICO, την αξιοποίηση των δεδομένων πραγματικού κόσμου (Real-World Evidence) και τους τρόπους ενσωμάτωσης της εμπειρίας των ασθενών, αναδεικνύοντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

Την υψηλή αξία του Οδηγού επιβεβαίωσαν κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες. Ο Δρ. Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, τον χαρακτήρισε χρήσιμο εργαλείο που δείχνει πώς οι ασθενείς μπορούν να συμμετέχουν σε όλα τα στάδια. Η Καθηγήτρια Φλώρα Μπακοπούλου, Πρόεδρος της Επιτροπής HTA, τόνισε ότι το εγχειρίδιο εστιάζει περιεκτικά στα σύγχρονα θέματα και αποτελεί πολύτιμο οδηγό κατάρτισης για συμμετοχή σε εθνικές και ευρωπαϊκές διαδικασίες με αυτοπεποίθηση και τεκμηριωμένο λόγο.

Τα διδάγματα του εθνικού πιλότου: Αξία και επιχειρησιακές προϋποθέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα διδάγματα του εθνικού πιλοτικού HTA, το οποίο υλοποιήθηκε με τη συμβολή κλινικών εμπειρογνωμόνων και εκπροσώπων ασθενών. Η εμπειρία κατέδειξε ότι η επιτυχία του συστήματος εξαρτάται από συγκεκριμένες επιχειρησιακές προϋποθέσεις: σαφή διαμόρφωση του PICO, επαρκή χρόνο διαλόγου μεταξύ των μερών, κατάλληλη στελέχωση, εκπαίδευση και ισχυρές ψηφιακές υποδομές για την αξιοποίηση των δεδομένων πραγματικού κόσμου.

Το στάδιο του PICO αναδείχθηκε ως το πλέον κρίσιμο σημείο παρέμβασης, καθώς εκεί προσδιορίζονται ο πληθυσμός, οι συγκριτικές παρεμβάσεις και τα κλινικά ευρήματα της αξιολόγησης. Ο Αντώνης Μοράρης, Oncology Market Access Lead της AstraZeneca, επεσήμανε ότι χωρίς ουσιαστικό διάλογο στη φάση του PICO, τα αποτελέσματα παραμένουν αμφίβολα, τονίζοντας ότι η συνδημιουργία, η ευελιξία στα κλινικά δεδομένα και η αμοιβαία εμπιστοσύνη αποτελούν μονόδρομο. Παράλληλα, η Dr. Tarang Sharma, Technical Officer του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), πρόσθεσε τη διεθνή διάσταση, εξηγώντας ότι η ένταξη των ασθενών στο ΗΤΑ αποτελεί αλλαγή κουλτούρας που, όπως δείχνει το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου και των Σκανδιναβικών χωρών, προσφέρει μεγαλύτερη κοινωνική νομιμοποίηση και εμπιστοσύνη στις αποφάσεις.

Βιωσιμότητα και πρόσβαση στην καινοτομία: Συμπληρωματικοί στόχοι

Στη Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα: «Η φωνή των ασθενών στην αξιολόγηση: Ελληνικές προκλήσεις & Ευρωπαϊκές Πρακτικές», υπό τον συντονισμό του Γενικού Γραμματέα της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., Νίκου Δέδε, υπογραμμίστηκε ότι το HTA δεν είναι εργαλείο περικοπών, αλλά μηχανισμός καλύτερης στόχευσης. Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Υγείας, Δρ. Άρης Αγγελής, ανέφερε ότι στόχος είναι η αξιολόγηση του πρόσθετου κλινικού οφέλους για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του συστήματος, ενώ προανήγγειλε νομοθετική πρωτοβουλία για τη συμμετοχή εκπροσώπων ασθενών ως εμπειρογνωμόνων στην Επιτροπή Αξιολόγησης.

Η Καθηγήτρια Φλώρα Μπακοπούλου ανέδειξε τον πολυσχιδή ρόλο των ασθενών, από τον εντοπισμό ανεκπλήρωτων αναγκών στη Σάρωση Ορίζοντα έως την παροχή δεδομένων πραγματικού κόσμου, επισημαίνοντας την ανάγκη ανάπτυξης ασθενοκεντρικών μητρώων (registries). Στα πρακτικά διδάγματα του πιλότου εστίασε η Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, Δρ. Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, η οποία υπογράμμισε την ανάγκη τυποποίησης διαδικασιών (SOPs) και διασύνδεσης συστημάτων, σημειώνοντας ότι το νέο νομοσχέδιο επιτρέπει τη διαχείριση κοινών κλινικών αξιολογήσεων χωρίς οριζόντια εφαρμογή rebate/clawback.

Η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φαρμάκου του ΕΟΠΥΥ, Δρ. Χαρά Κανή, εξήρε τη συνεργασία ΕΟΠΥΥ και Ένωσης Ασθενών, τονίζοντας τη σημασία της μετάβασης από μια τυχαία αλληλεπίδραση σε μια θεσμοθετημένη, κωδικοποιημένη συμμετοχή. Από την ακαδημαϊκή κοινότητα, ο Αναπληρωτής Καθηγητής του ΠΑΔΑ, Δρ. Κώστας Αθανασάκης, εξήγησε ότι οι ασθενείς προσφέρουν μοναδικές πληροφορίες για τη βίωση της νόσου που δεν αποτυπώνονται στις κλινικές μελέτες, επισημαίνοντας την ανάγκη ενός δομημένου «διαδικαστικού πλαισίου συνεισφοράς» (process of contribution).

Τέλος, ο Δημήτρης Αθανασίου, Αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος και Μέλος Δ.Σ. της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., κατέθεσε την εμπειρία του από τον EMA, τονίζοντας ότι ειδικά στα σπάνια νοσήματα —όπου το 95% δεν διαθέτει θεραπεία— η βιωματική οπτική του ασθενούς είναι παντελώς αναντικατάστατη και η θεσμική εκπροσώπησή τους επιβεβλημένη.

Η σύγκλιση της φαρμακοβιομηχανίας και το νέο θεσμικό πλαίσιο

Οι εκπρόσωποι της φαρμακευτικής αγοράς παρουσίασαν κοινή γραμμή πλεύσης. Η Εντεταλμένη Γενική Διευθύντρια του PIF, Δρ. Δήμητρα Λεμπέση, χαρακτήρισε τη βιωματική γνώση των ασθενών ανεκτίμητο κεφάλαιο που πρέπει να μεταφράζεται σε πολιτική υγείας με διαφάνεια και ισονομία, ζητώντας ένα στέρεο σύστημα αξιολόγησης. Ο Επιστημονικός Διευθυντής της Π.Ε.Φ., Μάρκος Ολλανδέζος, υπογράμμισε ότι το HTA πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς να προκαλεί στρεβλώσεις στην αγορά, ενώ ο Χρίστος Γεωργακόπουλος, Market Access Director του Σ.Φ.Ε.Ε., το χαρακτήρισε ως το κατεξοχήν εργαλείο για την εξασφάλιση έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης στην καινοτομία. Κλείνοντας, ο Αναστάσιος Σκρουμπέλος, Associate Director, Market Access της MSD Greece, έθεσε την ανάγκη θεσμοθέτησης ενός σαφούς πλαισίου με συγκεκριμένα κριτήρια εκπροσώπησης, εκπαίδευσης και αξιολόγησης, ώστε να αποφεύγεται η προσχηματική συμμετοχή.

Η στρατηγική της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας για το HTA αναπτύσσεται σε τέσσερις πυλώνες: Γνώση (Οδηγός HTA), Εκπαίδευση (Ελληνική Ακαδημία EUPATI), Εφαρμογή (συμμετοχή στον εθνικό πιλότο) και Θεσμική ενσωμάτωση. Λίγες ημέρες μετά την εκδήλωση, η ψήφιση του Νόμου 5302/2026 για το Ταμείο Καινοτομίας έφερε μια σημαντική δικαίωση: η Ένωση συμμετέχει πλέον ως παρατηρητής τόσο στην Επιτροπή του Ταμείου όσο και στην Επιτροπή Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων. Σε συνδυασμό με το δικαίωμα κατάθεσης απόψεων πριν το PICO (ν. 5243/2025 σε εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού), γίνεται ένα σταθερό βήμα για τη θεσμική αναγνώριση των ασθενών.

Στόχος της Ένωσης παραμένει η μετάβαση από την παρατήρηση στην πλήρη συμμετοχή με αποφασιστική αρμοδιότητα, όπως συμβαίνει ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία και τον EMA. Η Πολιτεία έχει δεσμευτεί για την επόμενη νομοθετική πρωτοβουλία που θα θεσμοθετεί τη συμμετοχή εκπροσώπων ασθενών ως εμπειρογνωμόνων στην Αξιολόγηση, ενώ παράλληλα απαιτείται επένδυση στην εκπαίδευσή τους, με την ενίσχυση των υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Ένωσης.

Ο «Ομόκεντρος Κύκλος για το HTA» αποτέλεσε την αφετηρία για έναν διαρκή, τεκμηριωμένο διάλογο πολιτικής υγείας. Για την Ένωση Ασθενών Ελλάδας, η θεσμική συμμετοχή των ασθενών στο HTA προϋποθέτει έναν ισότιμο ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Ένα σύστημα αξιολόγησης που δεν ακούει αυτούς για τους οποίους αποφασίζει παραμένει ατελές. Η Ένωση συνεχίζει να εργάζεται για τη γεφύρωση αυτού του κενού με γνώση, εκπαίδευση και τη βαθιά πεποίθηση ότι οι ορθές αποφάσεις για την υγεία απαιτούν τη φωνή εκείνων που τη βιώνουν.

Εκεί, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ) ανέδειξε το πρόβλημα, με αποτέλεσμα την ομόφωνη έκδοση ψηφίσματος που καταδικάζει τον μηχανισμό αυτό. Η διεθνής κοινότητα ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση στην Ευρώπη που εφαρμόζει ένα τόσο επαχθές μέτρο σε ατομικούς παρόχους υγείας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Φυσικοθεραπείας:

• Δεν υπάρχει ανάλογο διεθνώς: Καμία άλλη χώρα δεν επιβάλλει αναδρομικές περικοπές σε ανεξάρτητα εργαστήρια φυσικοθεραπείας.
• Άδικο ρίσκο: Ο συνδυασμός κλειστού προϋπολογισμού και υποχρεωτικών επιστροφών μεταφέρει όλο το οικονομικό ρίσκο της πολιτικής υγείας από το κράτος στους ίδιους τους θεραπευτές.
• Λανθασμένη εφαρμογή: Ακόμη και σε χώρες όπου εφαρμόστηκαν παρόμοια μέτρα, αυτά αφορούσαν μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες και όχι κλινικούς επαγγελματίες υγείας.

Παγκόσμια κινητοποίηση στο πλευρό των Ελλήνων φυσικοθεραπευτών

Η στήριξη στον αγώνα των Ελλήνων επιστημόνων δεν έμεινε στα λόγια. Η ηγεσία του Παγκόσμιου Οργανισμού –ο Πρόεδρος Mike Landry και ο CEO Sidy Ousmane Dieye– καθώς και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας Esther-Mary D’Arcy, δεσμεύτηκαν για ενεργή θεσμική συνδρομή.

Δεν πρόκειται για μια απλή δήλωση συμπάθειας, αλλά για μια επίσημη θέση ενός οργανισμού που εκπροσωπεί 600.000 φυσικοθεραπευτές σε 129 χώρες, ο οποίος ζητά πλέον από την ελληνική κυβέρνηση να διασφαλίσει δίκαιες και προβλέψιμες αμοιβές.

Πώς το clawback εξαντλεί τον κλάδο και δημιουργεί χρέη που κληρονομούνται

Το clawback σχεδιάστηκε ως ένα προσωρινό μνημονιακό εργαλείο για τη συγκράτηση των δημόσιων δαπανών, όμως σήμερα λειτουργεί ως ένας μηχανισμός που αποσταθεροποιεί τα εργαστήρια και υποβαθμίζει την πρωτοβάθμια φροντίδα.

Στην καθημερινότητα, ο μηχανισμός αυτός:

• Μειώνει απρόβλεπτα την πραγματική αμοιβή ανά συνεδρία.
• Αναγκάζει τους φυσικοθεραπευτές να χρηματοδοτούν οι ίδιοι τις ελλείψεις του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ.
• Δημιουργεί ένα τεχνητό λογιστικό χρέος, το οποίο, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, μεταφέρεται ακόμα και στους κληρονόμους των φυσικοθεραπευτών.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, μόνο για το έτος 2025 το ύψος του clawback στη φυσικοθεραπεία ανήλθε σε 25.266.046 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 2 εκατομμύρια απαραίτητες συνεδρίες για τους ασθενείς αποζημιώθηκαν τελικά σε επίπεδα κάτω από το πραγματικό τους κόστος.

Η φυσικοθεραπεία είναι επένδυση, όχι κόστος

Ο ΠΣΦ έχει ήδη προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), παρουσιάζοντας πλήρη νομική και επιστημονική τεκμηρίωση που αποδεικνύει ότι το μέτρο πλήττει την επαγγελματική ελευθερία και δεν εφαρμόζεται σε κανένα άλλο ευρωπαϊκό σύστημα υγείας.

Την ίδια στιγμή, επιστημονική μελέτη του ΠΣΦ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) καταδεικνύει τη βαθιά αξία της φυσικοθεραπείας για το σύστημα υγείας, καθώς:

• Μειώνει τις μακροχρόνιες νοσοκομειακές δαπάνες.
• Περιορίζει την ανάγκη για φάρμακα και επεμβατικές πράξεις.
• Βοηθά στην ταχύτερη επανένταξη και ενισχύει την παραγωγικότητα των πολιτών.

Απόλυτη διαφάνεια με ψηφιακά «φίλτρα»

Για να αποκλειστεί κάθε υπόνοια για άσκοπες συνταγογραφήσεις, ο ίδιος ο κλάδος έχει θεσπίσει ένα από τα πιο αυστηρά πλαίσια ελέγχου στην Ελλάδα:

• Σύστημα OTP: Κάθε συνεδρία επιβεβαιώνεται με μοναδικό κωδικό που έρχεται στο κινητό του ασθενούς.
• Μηνιαίο πλαφόν: Υπάρχει ανώτατο όριο εκτέλεσης παραπεμπτικών ανά εργαστήριο, ανάλογα με το προσωπικό του.

Τα μέτρα αυτά αποδεικνύουν ότι οι υπερβάσεις του προϋπολογισμού δεν οφείλονται σε σπατάλη, αλλά στο γεγονός ότι οι πραγματικές ανάγκες των Ελλήνων για φυσικοθεραπεία είναι πολύ μεγαλύτερες από τα χρήματα που επενδύει το κράτος.

Η υγεία των πολιτών στο επίκεντρο

Η κατάργηση του clawback και του rebate στη φυσικοθεραπεία δεν είναι ένα απλό συντεχνιακό αίτημα, αλλά μια κοινωνική αναγκαιότητα. Η φυσικοθεραπεία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη επένδυση για την ποιότητα ζωής των πολιτών και όχι ως μια λογιστική μεταβλητή.

Η συνέχιση της υποχρηματοδότησης και των αναγκαστικών επιστροφών απειλεί άμεσα τη βιωσιμότητα των εργαστηρίων της γειτονιάς και, κατ’ επέκταση, την πρόσβαση των ασθενών σε ποιοτικές υπηρεσίες αποκατάστασης. Ο ΠΣΦ ξεκαθαρίζει ότι θα συνεχίσει να διεκδικεί ένα δίκαιο, ευρωπαϊκό και βιώσιμο πλαίσιο, μακριά από μνημονιακές στρεβλώσεις.

Ο παράνομος τζίρος τους ανήλθε στα 240 εκατομμύρια ευρώ. Η εγκληματική ομάδα, ήταν ιεραρχικά δομημένη και λειτούργησε από το 2019. Στο πλαίσιο αυτό είχαν ιδρύσει εταιρείες μέσω των οποίων εμπορεύονταν πάνω από 400 συμπληρώματα που δεν είχαν τη σχετική άδεια κυκλοφορίας.

Η διάθεση των παράνομων προϊόντων πραγματοποιούνταν μέσω εκατοντάδων ιστοτόπων και σελίδων κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας συχνά τα ονόματα και τις εικόνες διάσημων προσώπων και μη πραγματικών ιατρών για να παραπλανήσουν τα θύματα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πέραν αυτής.

Κατά τη συντονισμένη ημέρα δράσης διενεργήθηκαν έρευνες σε 113 τοποθεσίες σε Βουλγαρία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Μολδαβία, κατά τις οποίες συνελήφθησαν τα βασικά μέλη της ομάδας, 196 ιστότοποι που χρησιμοποιούνταν για τη διάθεση των προϊόντων απενεργοποιήθηκαν στη Ρουμανία, ενώ κατασχέθηκε και μεγάλη ποσότητα των παράνομων συμπληρωμάτων, τα περισσότερα εκ των οποίων στην κεντρική αποθήκη της εγκληματικής ομάδας στη Βουλγαρία. Επιπρόσθετα, δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας 1,8 εκατομμυρίων ευρώ στην Πολωνία.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν Αρχές από τις Ρουμανία, Βουλγαρία, Κύπρο, Τσεχία, Λετονία, Ουγγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Εσθονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ισπανία, Μολδαβία και τη χώρα μας.

Το κλιμάκιο της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων συμμετείχε, με τη συνδρομή της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών σε έρευνα και συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων στην οποία πραγματοποιήθηκε σε εταιρεία logistics στην περιοχή του Κορωπίου.

Η έρευνα επισημαίνει την υπερβολικά υψηλή θνησιμότητα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από τις περίπου 4.500 χειρουργικές επεμβάσεις, σημειώθηκαν 68 έως 74 περισσότεροι θάνατοι από ό,τι θα αναμενόταν στατιστικά.

Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, διευθυντής της καρδιοχειρουργικής κλινικής της Ζυρίχης ήταν ο Ιταλός καθηγητής, Francesco Maisano. Στο επίκεντρο του σκανδάλου βρίσκεται το λεγόμενο «Cardioband», ένα εμφύτευμα επιδιόρθωσης καρδιακής βαλβίδας, το οποίο κατασκευάστηκε από μια εταιρεία, στην οποία ο Ιταλός καθηγητής διατηρούσε μερίδιο και φέρεται να χρησιμοποιήθηκε σε 13 περιπτώσεις ακατάλληλα. 

Η χρήση του συγκεκριμένου εμφυτεύματος ενδέχεται να συνδέεται με τον υπερβολικό αριθμό θανάτων που επισημαίνεται στην έκθεση. Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ζυρίχης (USZ) έχει αναφέρει αυτά τα περιστατικά – ιδίως τους θανάτους και την ακατάλληλη χρήση της συσκευής «Cardioband» στην Εισαγγελία. Οι ερευνητές θα εξετάσουν εάν έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα.

Εξετάστηκαν, επίσης, λεπτομερώς περισσότεροι από 300 θάνατοι κατά τη διάρκεια της θητείας του Francesco Maisano. Σύμφωνα με την ανάλυση, προέκυψαν 75 προβληματικές χειρουργικές επεμβάσεις, 64 «αρκετά απροσδόκητοι» θάνατοι και 11 «απροσδόκητοι» θάνατοι.

Όπως υπογραμμίζεται στην έρευνα, οι αιτίες των παραβάσεων οφείλονται σε μια συνολική διαχειριστική αποτυχία. Ο τότε διευθυντής του νοσοκομείου, Francesco Maisano, ο οποίος διορίστηκε το 2014 χωρίς επαρκή εξέταση των προσόντων του και των συμφερόντων. Επιπλέον, η τότε διοίκηση του νοσοκομείου αμέλησε το καθήκον εποπτείας της και αναγνώρισε τα ανησυχητικά σημάδια πολύ αργά.

Πώς ξεσκεπάστηκε το σκάνδαλο

Η τωρινή διευθύντρια του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Ζυρίχης (USZ), Μόνικα Γιάνικε, εξέφρασε σε συνέντευξή της την ευγνωμοσύνη της στον άνθρωπο, που έδωσε πρώτος την πληροφορία για το σκάνδαλο και πρωτοστάτησε στις έρευνες για τις παραβάσεις στην καρδιοχειρουργική κλινική.

Πρόκειται για έναν πρώην καρδιοχειρουργό, ο οποίος εργαζόταν στην ίδια κλινική με τον Maisano και είχε καταγγείλει δημόσια τις παρατυπίες και αργότερα έθεσε το ζήτημα αρκετές φορές, τόνισε η διευθύντρια του νοσοκομείου σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε την Κυριακή στην εφημερίδα SonntagsZeitung.

Η Jänicke, η οποία ανέλαβε τη θέση της διευθύντριας του νοσοκομείου το 2023, αρνήθηκε να σχολιάσει το γεγονός ότι ο πληροφοριοδότης έχασε τη δουλειά του σε αυτή την υπόθεση. Το ζήτημα της αποζημίωσης θα συμπεριληφθεί σίγουρα στην ανάλυση της έκθεσης υπογράμμισε.

«Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για αποζημίωση των θυμάτων και των οικογενειών τους, αλλά θα μπορούσε να γίνει θέμα συζήτησης», πρόσθεσε.

Παραίτηση μελών του διοικητικού συμβουλίου και η «συγγνώμη» του νοσοκομείου

Τα ευρήματα της έρευνας είχαν ως αποτέλεσμα τρία μακροχρόνια μέλη του διοικητικού συμβουλίου του νοσοκομείου να υποβάλλουν την παραίτησή τους. Το USZ ζήτησε επίσημα συγγνώμη από τους πληγέντες και τους συγγενείς τους για τα δεινά που υπέστησαν και δημιούργησε ένα ειδικό κέντρο παροχής συμβουλών.

«Τα ευρήματα μας έχουν επηρεάσει βαθιά. Η αποτυχία της ηγεσίας σε διάφορα επίπεδα είναι απαράδεκτη», δήλωσε ο André Zemp, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Ζυρίχης, σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου.

Πλέον η κλινική καρδιοχειρουργικής έχει ανακτήσει την καλή φήμη και τα υψηλά πρότυπα ποιότητας της υπό τη νέα διοίκηση. Σύμφωνα με τις τελευταίες αναφορές, το ποσοστό θνησιμότητας έχει επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα. Με αυστηρότερους κανόνες συμμόρφωσης, ένα μητρώο συμφερόντων και ένα προγραμματισμένο σύστημα αναφοράς παραπόνων, η διοίκηση του νοσοκομείου επιθυμεί να αποτρέψει παρόμοια περιστατικά στο μέλλον.

Ο Maisano απολύθηκε από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ζυρίχης το 2020 και είναι πλέον επικεφαλής ιατρός στο Νοσοκομείο San Raffaele στο Μιλάνο.

Με μια σκληρή επιστολή προς την ηγεσία των Υπουργείων Υγείας, Ανάπτυξης και Οικονομικών, ο Σύνδεσμος εκφράζει τη βαθιά του απογοήτευση, υπογραμμίζοντας πως οι τεκμηριωμένες προτάσεις του κλάδου αγνοήθηκαν επιδεικτικά.

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, το νέο πλαίσιο δεν αποτελεί απλώς μια χαμένη ευκαιρία για την οικονομία, αλλά μια επιλογή που πλήττει άμεσα την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Η επιστολή, η οποία κοινοποιήθηκε επίσης στον Υπουργό Επικρατείας, καθώς και στους προέδρους της ΕΣΑμεΑ και της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, αναδεικνύει τρία κομβικά σημεία που καθιστούν το νέο μέτρο προβληματικό.

Ο αποκλεισμός των πολυεθνικών από το επενδυτικό κάδρο

Το πρώτο σοβαρό «αγκάθι» αφορά τον περιορισμό των δικαιούχων. Το ΦΕΚ ορίζει ότι δικαίωμα συμμετοχής έχουν αποκλειστικά οι ελληνικές μητρικές εταιρείες που καταβάλλουν clawback. Με αυτή τη ρύθμιση, τίθενται εκτός κάδρου οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας μέσω υποκαταστημάτων.

Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει το προφανές: η ανάπτυξη νέων φαρμάκων σε παγκόσμια κλίμακα πραγματοποιείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα από πολυεθνικούς κολοσσούς. Ο αποκλεισμός τους από τα κίνητρα επένδυσης στην Ελλάδα ισοδυναμεί με πλήρη άγνοια της διεθνούς φαρμακευτικής πραγματικότητας και στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα να προσελκύσει κεφάλαια που προορίζονται για την αιχμή της επιστήμης.

Έρευνα και επενδύσεις: Δύο κόσμοι σε έναν προϋπολογισμό

Ένα ακόμη σημείο τριβής είναι η απουσία διαχωρισμού μεταξύ των κονδυλίων για Έρευνα & Ανάπτυξη (R&D) και των γενικότερων επενδυτικών σχεδίων. Ο Σύνδεσμος τονίζει ότι οι κλινικές μελέτες δεν είναι μια «συνηθισμένη» επένδυση σε υποδομές.

Έχουν εντελώς διαφορετική μεθοδολογία, ακολουθούν αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα και παρουσιάζουν μια πολυπλοκότητα που δεν μπορεί να εξισωθεί με την αγορά εξοπλισμού ή την ανέγερση κτιρίων. Η έλλειψη διακριτού προϋπολογισμού και αντιμετώπισης δημιουργεί ανυπέρβλητα γραφειοκρατικά και λειτουργικά εμπόδια στην υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων.

Το ανέφικτο χρονοδιάγραμμα των κλινικών μελετών

Η πλέον μη ρεαλιστική πτυχή του νέου πλαισίου αφορά τους χρόνους υλοποίησης. Το άρθρο 7 απαιτεί την ολοκλήρωση του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του έργου, ενώ το άρθρο 3 θέτει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2028.

Όπως υπενθυμίζει ο ΣΦΕΕ, μια σοβαρή κλινική μελέτη απαιτεί τουλάχιστον 3 με 4 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Μάλιστα, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών και της δραστηριότητας σημειώνεται στο τελικό στάδιο, όταν έχει πλέον ενταχθεί ο απαραίτητος αριθμός ασθενών. Το τρέχον χρονοδιάγραμμα είναι πρακτικά ανεφάρμοστο και έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη διεθνή επιστημονική πρακτική.

Οι επιπτώσεις στην υγεία και την εθνική οικονομία

Οι προειδοποιήσεις του ΣΦΕΕ είναι σαφείς και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν την ευχέρεια να μεταφέρουν τα ερευνητικά τους προγράμματα σε άλλες χώρες με πιο φιλικό επενδυτικό περιβάλλον, χωρίς να διαταράξουν τον παγκόσμιο σχεδιασμό τους.

Σε αυτή την περίπτωση, ο πραγματικός χαμένος είναι ο Έλληνας ασθενής. Χάνει τη δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης σε καινοτόμες και ακριβές θεραπείες χρόνια πριν αυτές κυκλοφορήσουν επίσημα στην αγορά. Παράλληλα:

• Το Εθνικό Σύστημα Υγείας επιβαρύνεται, καθώς στερείται της δωρεάν παροχής φαρμάκων που προσφέρουν οι κλινικές μελέτες.
• Η Εθνική Οικονομία χάνει πολύτιμους πόρους και άμεσες ξένες επενδύσεις.
• Η αγορά εργασίας στερείται θέσεων υψηλής εξειδίκευσης για επιστημονικό προσωπικό που αναγκάζεται να αναζητήσει την τύχη του στο εξωτερικό.

Ο ΣΦΕΕ καταλήγει στο συμπέρασμα πως η Πολιτεία, με τις τρέχουσες επιλογές της, κλείνει την πόρτα στην καινοτομία. Ο Σύνδεσμος ζητά την άμεση επανεκτίμηση του πλαισίου, ώστε η Ελλάδα να μην παραμείνει ουραγός, αλλά να καταστεί ένας πραγματικά ελκυστικός προορισμός για την έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών που σώζουν ζωές.

Οι θέσεις που ακολουθούν αποτελούν μέρος του επίσημου Ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης του ΣΦΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 2 Απριλίου 2026, σε μια συγκυρία όπου η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά μια οικονομική απειλή που ασκεί έντονες πιέσεις στις εξαγωγές, τον τουρισμό και τις επενδύσεις, επηρεάζοντας άμεσα τον στρατηγικό κλάδο του φαρμάκου. Σε αυτό το περιβάλλον αναδιαμόρφωσης της παγκόσμιας οικονομίας, η Ευρώπη μοιάζει να υστερεί σε ανταγωνιστικότητα, καθώς η νέα φαρμακευτική νομοθεσία, παρά τις βελτιώσεις της, δεν επαρκεί για να κλείσει την ψαλίδα με τους κολοσσούς των ΗΠΑ και της Κίνας.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Παρατηρείται ένα ανησυχητικό χάσμα ανάμεσα στη δημόσια χρηματοδότηση και την πραγματική φαρμακευτική δαπάνη. Ενώ οι ανάγκες των ασθενών και η δαπάνη αυξήθηκαν κατά σχεδόν 11% την περίοδο 2019-2024, η κρατική συμμετοχή ενισχύθηκε μόλις κατά 3,65%. Αυτή η αναντιστοιχία έχει οδηγήσει σε ένα παράδοξο «ευρωπαϊκό ρεκόρ»: η φαρμακοβιομηχανία καλείται πλέον να καλύπτει μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας δαπάνης από ό,τι η ίδια η Πολιτεία, με τις υποχρεωτικές επιστροφές να ξεπερνούν το 58%. Η χώρα μας διατηρεί πλέον τον αρνητικό συνδυασμό των χαμηλότερων τιμών στα πρωτότυπα φάρμακα με τις υψηλότερες επιστροφές στην Ευρώπη.

Το έλλειμμα χρηματοδότησης και το κόστος της καθυστέρησης

Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες της Πολιτείας, όπως η στήριξη των κλινικών μελετών και η ενεργοποίηση του Ταμείου Καινοτομίας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, το δομικό χρηματοδοτικό κενό παραμένει η μεγάλη «ανοιχτή πληγή». Η υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση του κλάδου λειτουργεί ως φρένο για την είσοδο νέων θεραπειών, με αποτέλεσμα μόλις ένα στα πέντε καινοτόμα φάρμακα να φτάνει τελικά στον Έλληνα ασθενή. Αν δεν υπάρξει άμεση αναθεώρηση, οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες, καθώς η συνολική δαπάνη ενδέχεται να αγγίξει τα 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2028, εκτινάσσοντας τις επιστροφές σε επίπεδα που απειλούν τη βιωσιμότητα του συστήματος.

Το πρόβλημα επιτείνεται από την απουσία ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου στη συνταγογράφηση και την έλλειψη μιας ρήτρας συνυπευθυνότητας που θα μοίραζε δίκαια το βάρος της υπέρβασης των προϋπολογισμών. Το φάρμακο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή λογιστική δαπάνη που πρέπει να περικοπεί, αλλά ως μια στρατηγική επένδυση στη δημόσια υγεία. Κάθε ευρώ που επενδύεται στην καινοτομία επιστρέφει στην κοινωνία μέσα από τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τις έμμεσες εξοικονομήσεις που προκύπτουν από τη μείωση των νοσηλειών και των επιπλοκών.

Οι μεταρρυθμίσεις που θα ξεκλειδώσουν το μέλλον

Για να βγει το σύστημα από το αδιέξοδο, απαιτείται μια γενναία δέσμη μεταρρυθμίσεων που θα ξεκινά από τη σταδιακή ενίσχυση των δημόσιων πόρων και την ταυτόχρονη αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων ελέγχου. Είναι επιτακτική η ανάγκη θέσπισης ενός ανώτατου ορίου στις υποχρεωτικές επιστροφές, στα πρότυπα των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, ώστε να υπάρξει ένα προβλέψιμο και δίκαιο πλαίσιο λειτουργίας. Παράλληλα, η παροχή κινήτρων για την Έρευνα και Ανάπτυξη μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε κέντρο κλινικών μελετών, ενισχύοντας τη συνεργασία ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα.

Το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά ραγδαίων εξελίξεων. Η συνεργασία ανάμεσα στην Πολιτεία και τον κλάδο του φαρμάκου οφείλει να περάσει από τις διακηρύξεις στα μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αναγνώριση της αξίας της καινοτομίας, σε συνδυασμό με την ορθολογική χρήση των γενοσήμων και των βιοομοειδών, μπορεί να αποτελέσει τον μοχλό ανάπτυξης που χρειάζεται η εθνική οικονομία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κλάδος συνεισφέρει ήδη το 3,1% του ΑΕΠ και προσφέρει περίπου 119.000 θέσεις εργασίας, επιδεικνύοντας σπάνια ανθεκτικότητα μέσα στην κρίση.

Η υγεία ως επιλογή εθνικής στρατηγικής

Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) παραμένει στην πρώτη γραμμή, καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις που στοχεύουν στην απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στις απαραίτητες θεραπείες. Η ενιαία φωνή του κλάδου είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ, καθώς καλούμαστε να απαντήσουμε σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: θα επενδύσουμε σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο σύστημα υγείας που προάγει την έρευνα και την έγκαιρη πρόσβαση σε νέα φάρμακα ή θα επιτρέψουμε στις χρόνιες στρεβλώσεις να υπονομεύσουν την ευημερία των ασθενών;

Το μέλλον της υγείας στη χώρα μας δεν είναι κάτι το αυτονόητο, αλλά το αποτέλεσμα συνειδητών πολιτικών επιλογών. Η ενίσχυση της φαρμακευτικής πολιτικής και η στήριξη της καινοτομίας αποτελούν τη μόνη οδό για μια ισχυρή κοινωνία και μια βιώσιμη οικονομία. Η Πολιτεία οφείλει να θέσει την υγεία στο επίκεντρο της στρατηγικής της, αντιλαμβανόμενη ότι η επένδυση στο φάρμακο είναι επένδυση στην ίδια τη ζωή και το μέλλον των Ελλήνων πολιτών.

Παρά το γεγονός ότι η νέα αυτή ψηφιακή υπηρεσία φιλοδοξεί να γεφυρώσει την επικοινωνία μεταξύ ασθενών και επαγγελματιών υγείας, η παρουσία του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, μετέφερε το ενδιαφέρον από το τεχνολογικό σκέλος στις πολιτικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης. Η παρέμβαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων – Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη (ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ) κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ανέδειξε την έντονη δυσπιστία που επικρατεί στην κοινότητα των πασχόντων, υπογραμμίζοντας την απόσταση που χωρίζει τις εξαγγελίες από την καθημερινή εμπειρία των ασθενών.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Στο επίκεντρο των υπουργικών ανακοινώσεων βρέθηκε η επίλυση του χρόνιου ζητήματος με τις ταινίες μέτρησης, καθώς ο κ. Γεωργιάδης προανήγγειλε τη χορήγηση ενός πακέτου ταινιών σε όσους χρήστες συστημάτων συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) πάσχουν από Διαβήτη Τύπου 1. Παράλληλα, ο Υπουργός δεσμεύτηκε για την αποκλειστική διάθεση 35 εκατομμυρίων ευρώ από τον ετήσιο προϋπολογισμό για την κάλυψη αναγκών στον τομέα του διαβήτη. Ωστόσο, η αναφορά του στη σταδιακή ενσωμάτωση των συστημάτων CGM για τους ασθενείς με Διαβήτη Τύπου 2, που ακολουθούν εντατικοποιημένα σχήματα ινσουλίνης, προκάλεσε προβληματισμό, καθώς η πολιτική των προτεραιοποιήσεων φαίνεται πως αφήνει εκτός πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες περισσότερους από 44.000 ασθενείς.

Η τοποθέτηση του προέδρου της ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ, Χρήστου Δαραμήλα, ήταν χαρακτηριστική της επιφυλακτικότητας που διακατέχει την Ομοσπονδία. Ο κ. Δαραμήλας υπενθύμισε με νόημα ότι παρόμοιες δεσμεύσεις έχουν ακουστεί επανειλημμένα από το καλοκαίρι του 2024, χωρίς ωστόσο να έχουν μετουσιωθεί σε πράξη. Η ανησυχία της ομοσπονδίας εδράζεται στην εμπειρία του παρελθόντος, όπου κονδύλια που προορίζονταν για τον διαβήτη κατέληξαν να καλύπτουν τρύπες σε άλλους τομείς της υγείας, όπως οι διαγνωστικές εξετάσεις και οι φυσικοθεραπείες, αφήνοντας τους διαβητικούς σε κατάσταση αναμονής.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η απάντηση του προέδρου της Ομοσπονδίας στην προτροπή του Υπουργού για μεγαλύτερη «αυτοπειθαρχία» από την πλευρά των ασθενών. Ο κ. Δαραμήλας ξεκαθάρισε ότι η διαχείριση της νόσου δεν είναι ζήτημα απλής πειθαρχίας, αλλά ένας εξαντλητικός καθημερινός αγώνας που απαιτεί σύγχρονα εργαλεία. Τόνισε, μάλιστα, πως η Πολιτεία έχει την ηθική και θεσμική υποχρέωση να παρέχει όλα τα απαραίτητα τεχνολογικά μέσα και αναλώσιμα, καθώς η πλημμελής υποστήριξη των ασθενών νομοτελειακά οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές, οι οποίες τελικά επιβαρύνουν το εθνικό σύστημα υγείας πολύ περισσότερο από το κόστος της πρόληψης.

Κλείνοντας την παρέμβασή της, η ΠΟΣΣΑΣΔΙΑ κατέστησε σαφές ότι οι υποσχέσεις δεν αρκούν πλέον για να καθησυχάσουν την κοινότητα. Απαιτείται η άμεση έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης που θα θωρακίζει νομικά τις εξαγγελίες, καθώς και μια γενναία επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό των δημόσιων δομών. Η ουσιαστική στελέχωση των διαβητολογικών κέντρων με εξειδικευμένο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό αποτελεί επιτακτική ανάγκη, αφού χωρίς την απαραίτητη υποδομή και τους πόρους, η τεχνολογική πρόοδος θα παραμένει ένα προνόμιο για λίγους και όχι ένα δικαίωμα για όλους.

   Τόνισε ότι συνολικά, για το 2026, ο σχεδιασμός προβλέπει 8.000 επιπλέον προσλήψεις εκ των οποίων 5.000 μόνιμες θέσεις και 3.000 θέσεις επικουρικού προσωπικού. Ειδικότερα, όπως τόνισε: «Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η προκήρυξη του ΑΣΕΠ για νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό, με προθεσμία έως τις 20 Μαρτίου, που αφορά οργανισμούς του Υπουργείου Υγείας, νοσοκομεία και άλλους φορείς, για μόνιμες θέσεις ενώ, είναι ήδη ανοιχτή η πλατφόρμα και για επικουρικό προσωπικό». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη μεγάλη προκήρυξη που θα ακολουθήσει για 850 μόνιμες θέσεις γιατρών, η οποία, όπως είπε, αναμένεται περίπου σε δύο εβδομάδες από σήμερα και θα αφορά νοσοκομεία σε όλη τη χώρα. Όπως σημείωσε, θα ακολουθήσουν στη συνέχεια και οι σχετικές διαδικασίες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

    Ο κ. Θεμιστοκλέους στάθηκε στο μεγαλύτερο, όπως το χαρακτήρισε, πρόβλημα του Εθνικού Συστήματος Υγείας, που είναι η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, πρόβλημα το οποίο αποτελεί και πανευρωπαϊκό. Αναγνώρισε ότι υπάρχει σοβαρή πίεση και ότι οι ελλείψεις είναι πραγματικές, σημειώνοντας όμως ότι πρόκειται για ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα, το οποίο αντιμετωπίζουν ακόμη και χώρες όπως η Αγγλία και η Γερμανία. Όπως ανέφερε: «για την ενίσχυση του κλάδου προχωρά διάταξη για τη δημιουργία ξεχωριστού κλάδου νοσηλευτών, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στις προσλήψεις και δυνατότητα για στοχευμένες αυξήσεις και κίνητρα».

   Σχετικά με τα ραντεβού στα νοσοκομεία, ο κ. Θεμιστοκλέους τόνισε τη σημαντική βελτίωση που παρουσιάζεται στην εξυπηρέτηση των πολιτών. Πρόσθεσε ότι «κάθε μήνα καταγράφεται αύξηση σχεδόν 25% στους πολίτες που κλείνουν ραντεβού και εξυπηρετούνται με τον αριθμό πλέον να έχει ξεπεράσει τις 550.000 από 350.000 που ήταν».

   Ο υφυπουργός Υγείας μίλησε επίσης για ουσιαστική βελτίωση στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, μετά την εφαρμογή του συστήματος με το «βραχιολάκι» και τις ανακαινίσεις στις υποδομές.

   «Ο μέσος χρόνος αναμονής έχει μειωθεί από τις 9 ώρες, που ήταν πριν από έναν χρόνο, στις 4 ώρες και 30 λεπτά σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, επισήμανε ότι έχουν ήδη ανακαινιστεί αρκετά ΤΕΠ, ενώ οι ανακαινίσεις προχωρούν και θα έχουν ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες.

   Ένα άλλο μεγάλο θέμα είναι η αξιολόγηση των νοσοκομείων από τους ασθενείς και σύμφωνα με τον υφυπουργό Υγείας το σύστημα λειτουργεί κανονικά και ήδη αποδίδει σημαντικά στοιχεία. «Το δείγμα έχει ήδη ξεπεράσει τις 40.000 απαντήσεις» και σύμφωνα με τα στοιχεία, το 75% χαρακτήρισε τη νοσηλεία του καλή ή πολύ καλή, ενώ το 92% δήλωσε ότι βρήκε γιατρό τής ειδικότητας που χρειάστηκε. Ανέφερε επίσης ότι και οι αξιολογήσεις για τον εξοπλισμό είναι θετικές.

   Αναφορικά με τις δωρεές προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας, υπογράμμισε ότι οι δωρεές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας του δημόσιου συστήματος υγείας, επισημαίνοντας ότι το Υπουργείο Υγείας έχει καταφέρει να αντλήσει σημαντικού ύψους δωρεές, επειδή υπάρχει εμπιστοσύνη, διαφάνεια και ταχύτητα στις διαδικασίες.

   Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη δωρεά του Ιδρύματος Στέλιος Χατζηιωάννου, τονίζοντας ότι πρόκειται για δωρεά ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία αφορά τη στήριξη 80 γιατρών σε 47 μικρά νησιά της Ελλάδας με πληθυσμό κάτω των 4.000 κατοίκων. Υπογράμμισε ότι παρέχει επιπλέον 1.500 ευρώ καθαρά σε κάθε γιατρό, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι δήμοι και οι περιφέρειες καλύπτουν και τη στέγαση.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής και τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), αναλύουν τα δεδομένα που αλλάζουν τον χάρτη της ογκολογικής φροντίδας.

Η δεκαετία της γονιδιωματικής έκρηξης

Τα τελευταία δέκα χρόνια, η πρόοδος στις τεχνολογίες ανάλυσης του DNA υπήρξε καταιγιστική. Η κλινική πράξη εξελίχθηκε από την απλή εξέταση μεμονωμένων γονιδίων στη χρήση εκτεταμένων πάνελ εκατοντάδων γονιδίων. Πλέον, τεχνολογίες όπως η αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος ή του γονιδιώματος κερδίζουν έδαφος, επιτρέποντας στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τις «μεταλλάξεις-οδηγούς» που πυροδοτούν τη νόσο.

Αυτή η βαθιά κατανόηση των μοριακών μηχανισμών οδήγησε στην ανάπτυξη και έγκριση  στοχευμένων φαρμάκων, τα οποία παρεμβαίνουν συγκεκριμένα στις μοριακές αλλοιώσεις του όγκου, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις επώδυνες ανεπιθύμητες ενέργειες των παραδοσιακών θεραπειών.

Το τέλος της «εντοπισμένης» θεραπείας: Basket trials και ογκολογικά ανεξάρτητα φάρμακα

Μια από τις σημαντικότερες ανατροπές στην έρευνα είναι οι λεγόμενες «basket trials». Πρόκειται για κλινικές δοκιμές όπου η θεραπεία επιλέγεται με βάση το μοριακό προφίλ του όγκου και όχι το όργανο στο οποίο εντοπίζεται (π.χ. πνεύμονας, μαστός ή έντερο).

Σήμερα, διαθέτουμε εγκεκριμένες θεραπείες με «ογκολογικά ανεξάρτητο» χαρακτήρα (tumor-agnostic therapies). Αυτά τα φάρμακα χορηγούνται σε ασθενείς με τελείως διαφορετικούς τύπους καρκίνου, υπό την προϋπόθεση ότι οι όγκοι τους φέρουν την ίδια ακριβώς γενετική αλλοίωση. Παρότι η προσέγγιση αυτή είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον είναι τεράστιες.

Από τη μονοθεραπεία στους ορθολογικούς συνδυασμούς

Η κλινική εμπειρία έδειξε ότι ο καρκίνος είναι ένας «έξυπνος» εχθρός που συχνά αναπτύσσει αντοχή όταν στοχεύεται μόνο ένας μοριακός μηχανισμός. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα στρέφεται πλέον:

·         Στην κατανόηση των μηχανισμών αντοχής των καρκινικών κυττάρων.

·         Στην ανακάλυψη βιοδεικτών που θα προβλέπουν με ακρίβεια ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν από κάθε φάρμακο.

·         Στη δημιουργία ορθολογικών συνδυασμών φαρμάκων που προσφέρουν πιο διαρκή και σταθερά αποτελέσματα.

Ψηφιακή υποστήριξη και Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια

Με τον όγκο των δεδομένων να αυξάνεται εκθετικά, ο γιατρός χρειάζεται νέα εργαλεία για τη λήψη αποφάσεων. Η σύγχρονη ογκολογία επιστρατεύει:

1.      Βάσεις δεδομένων: Διασύνδεση γενετικών αλλοιώσεων με διαθέσιμες θεραπείες και τρέχουσες κλινικές δοκιμές.

2.      Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια: Διεπιστημονικές ομάδες που αναλύουν τα γονιδιωματικά ευρήματα για να προτείνουν την ιδανική λύση για τον κάθε ασθενή.

3.      Συστήματα υποστήριξης αποφάσεων: Ψηφιακά πλαίσια αξιολόγησης που μετατρέπουν την πληροφορία σε κλινική πράξη.

Στοχεύοντας το «ανέφικτο»: KRAS, CAR–T και διειδικά αντισώματα

Ιδιαίτερη αισιοδοξία επικρατεί για την αντιμετώπιση καρκίνων που θεωρούνταν «δύσκολοι». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μεταλλάξεις στο γονίδιο KRAS, οι οποίες επί δεκαετίες θεωρούνταν «μη στοχεύσιμες» (undruggable), αλλά πλέον βρίσκονται στο στόχαστρο νέων φαρμάκων.

Παράλληλα, νέες κατηγορίες θεραπειών μεταμορφώνουν την πρόγνωση:

·         Συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου (ADCs): «Έξυπνες βόμβες» που μεταφέρουν τη χημειοθεραπεία απευθείας στο καρκινικό κύτταρο.

·         Διειδικά αντισώματα: Φάρμακα που συνδέουν το καρκινικό κύτταρο με το ανοσοποιητικό σύστημα.

·         CAR-T cell therapies: Τροποποιημένα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς που επιτίθενται στον όγκο.

Προκλήσεις και το μέλλον της ιατρικής ακριβείας

Η επόμενη φάση θα περιλαμβάνει ακόμη πιο σύνθετες αναλύσεις, όπως τα RNA πάνελ και η πρωτεομική, καθώς και την εξατομίκευση της ανοσοθεραπείας. Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση παραμένει η εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πράξη:

·         Ποια εξέταση είναι η καταλληλότερη;

·         Πώς ερμηνεύονται σωστά τα αποτελέσματα;

·         Πώς θα διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών σε διεθνείς κλινικές δοκιμές;

Το μέλλον της ογκολογίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Μέσα από τη συνεργασία ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και φαρμακευτικής βιομηχανίας, το σύστημα υγείας θα μπορεί να «μαθαίνει» από κάθε ασθενή, προσφέροντας συνεχώς πιο στοχευμένες, αποτελεσματικές και ελπιδοφόρες θεραπείες.

*Μικρό λεξικό της νέας Ογκολογίας: Οι όροι που πρέπει να γνωρίζουμε

Για την καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων στην εξατομικευμένη ιατρική, συγκεντρώσαμε και επεξηγούμε με απλά λόγια τις βασικές έννοιες που αναφέρονται στο άρθρο:

·         Γονιδιωματική (Genomics): Ο κλάδος της βιολογίας που μελετά το σύνολο του γενετικού υλικού (DNA) ενός οργανισμού. Στον καρκίνο, η γονιδιωματική ανάλυση μας επιτρέπει να εντοπίσουμε τις συγκεκριμένες «βλάβες» ή μεταλλάξεις που κάνουν έναν όγκο να αναπτύσσεται.

·         Βιοδείκτες (Biomarkers): Πρόκειται για βιολογικά «σημάδια» (μόρια, πρωτεΐνες ή γονίδια) που ανιχνεύονται στο αίμα, στα ούρα ή στους ιστούς. Οι βιοδείκτες λειτουργούν ως πυξίδα για τους γιατρούς, καθώς δείχνουν αν μια θεραπεία θα είναι αποτελεσματική ή αν η νόσος εξελίσσεται.

·         Ανοσοθεραπεία (Immunotherapy): Μια επαναστατική κατηγορία θεραπείας που δεν στοχεύει απευθείας τον καρκίνο, αλλά «εκπαιδεύει» ή ενεργοποιεί το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, ώστε να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.

·         Στοχευμένη θεραπεία (Targeted Therapy): Φάρμακα σχεδιασμένα να επιτίθενται μόνο σε συγκεκριμένα «ελαττωματικά» μόρια των καρκινικών κυττάρων, αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή κύτταρα. Αυτό μειώνει τις παρενέργειες σε σχέση με την κλασική χημειοθεραπεία.

·         Μεταλλάξεις-Οδηγοί (Driver Mutations): Οι συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές που «οδηγούν» τον καρκίνο να εξαπλωθεί. Η ταυτοποίησή τους είναι το «κλειδί» για να βρεθεί το κατάλληλο στοχευμένο φάρμακο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας, με τη δυναμική συμμετοχή και τη θεσμική στήριξη των φαρμακείων της χώρας, όπως ανακοινώνει ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ).

Από την Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία ξεκίνησε η δυνατότητα εκτέλεσης των σχετικών συνταγών από τα φαρμακεία, η ανταπόκριση του φαρμακευτικού κόσμου είναι εντυπωσιακή και διαρκώς αυξανόμενη.

Παράλληλα, ο ΠΦΣ έχει ενεργοποιήσει καμπάνια ενημέρωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (@pfs.greece), αναδεικνύοντας τον ρόλο των φαρμακοποιών ως κρίσιμων συμμάχων στη δημόσια υγεία και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Χιλιάδες φαρμακεία εντάσσονται στη δράση – Ο αριθμός αυξάνεται καθημερινά

Ήδη περισσότερα από 5.000 φαρμακεία, σε ολόκληρη τη χώρα, έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία υποβολής της απαραίτητης αίτησης και συμμετέχουν ενεργά στη Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται καθημερινά, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του φαρμακείου ως προσβάσιμης και αξιόπιστης δομής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Μέσω της δράσης, παρέχεται δωρεάν φαρμακευτική αγωγή και υποστήριξη στους δικαιούχους του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», που στοχεύει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών κινδύνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σημαντικό στοιχείο του προγράμματος είναι ότι αφορά τόσο ασφαλισμένους όσο και ανασφάλιστους πολίτες, ενισχύοντας την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες πρόληψης.

Ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών σε όλα τα στάδια του προγράμματος

Οι φαρμακοποιοί δεν περιορίζονται στην απλή εκτέλεση των συνταγών. Συμμετέχουν ουσιαστικά σε όλα τα στάδια της δράσης, παρέχοντας:

• την εκτέλεση των συνταγογραφούμενων θεραπειών,
• τη διάθεση της φαρμακευτικής αγωγής στους δικαιούχους,
• και την αναλυτική ενημέρωση και υποστήριξη των πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Οι δικαιούχοι έχουν προηγουμένως λάβει παραπεμπτικό για αξιολόγηση από Δημόσιες Δομές Υγείας, διασφαλίζοντας ότι η παρέμβαση εντάσσεται σε οργανωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο πρόληψης.

Το οικονομικό αποτύπωμα της πρόληψης: Όφελος για το ΕΣΥ και τη βιωσιμότητα του συστήματος

Πέρα από τη σαφή υγειονομική της σημασία, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έχει καθοριστικό οικονομικό όφελος για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με αυξημένη νοσηρότητα και υψηλό κόστος περίθαλψης, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση και άλλες χρόνιες παθήσεις που απαιτούν μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή, συχνές ιατρικές επισκέψεις και, συχνά, νοσηλείες. Οι παρεμβάσεις πρόληψης σε πρώιμο στάδιο, όπως αυτές που υλοποιούνται μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» με τη συμμετοχή των φαρμακείων, μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών και αποτρέπουν μελλοντικές δαπανηρές εισαγωγές στο νοσοκομείο. Παράλληλα, η αξιοποίηση του δικτύου των φαρμακείων, ως χαμηλού κόστους και υψηλής προσβασιμότητας δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας, περιορίζει την πίεση στα νοσοκομεία και επιτρέπει την πιο αποδοτική κατανομή των πόρων του ΕΣΥ, ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Οδηγός για τους ασθενείς από τον ΠΦΣ: Επιστημονική τεκμηρίωση και πρακτικές οδηγίες

Στο πλαίσιο της δράσης, η επιστημονική ομάδα του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου έχει εκπονήσει έναν πλήρη και αναλυτικό οδηγό για τους ασθενείς, με σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες που ενισχύουν τη σωστή εφαρμογή της θεραπείας και την ασφαλή συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Ο οδηγός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ενότητες που αφορούν:

• βασικές κατευθυντήριες οδηγίες για τους ασθενείς,
• την κατανόηση της συνταγογραφημένης αγωγής και των οδηγιών χρήσης,
• την αναγνώριση και τη διαχείριση πιθανών παρενεργειών,
• τον συνδυασμό της φαρμακευτικής θεραπείας με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας,
• καθώς και τη σημασία της συνεργασίας με υπεύθυνο επαγγελματία υγείας για την αναζήτηση της κατάλληλης υποστήριξης και καθοδήγησης.

Τα φαρμακεία ως πυλώνας δημόσιας υγείας και πρόληψης

Η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας αναδεικνύει, σε καθημερινή βάση, τον πολυδιάστατο ρόλο των φαρμακείων στη δημόσια υγεία. Ως το πιο άμεσα προσβάσιμο σημείο επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας, τα φαρμακεία συμβάλλουν ουσιαστικά:

• στην πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας,
• στη μείωση των καρδιαγγειακών κινδύνων,
• και στη συνολική ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης στον πληθυσμό.

Η ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών στο πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» επιβεβαιώνει ότι η φαρμακευτική φροντίδα μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της πρόληψης, με απτό όφελος τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.