«Φαντάζομαι ότι η διαδρομή που ακολούθησε ξεκίνησε από τον νότιο δρόμο παράκαμψης και κατέληξε στον δρόμο που οδηγεί στο αεροδρόμιο της Δαμασκού», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η έξοδός του φαίνεται να ήταν καλά οργανωμένη, με στόχο να διαφύγει από τα στρατεύματα της αντιπολίτευσης που είχαν ήδη καταλάβει στρατηγικά σημεία της πρωτεύουσας.

Οι αποκαλύψεις αυτές ρίχνουν φως στις κρίσιμες ώρες που προηγήθηκαν της ανατροπής, ενώ παράλληλα ενισχύουν τις υποψίες για προετοιμασμένο σχέδιο διαφυγής του Άσαντ, τη στιγμή που το καθεστώς του κατέρρεε.

Η πρώτη διαδρομή που έκανε ο Άσαντ ήταν από το Διεθνές Αεροδρόμιο της Δαμασκού προς τη ρωσική αεροπορική βάση Khmeimim.

Ο Σακρ είπε ότι ο Άσαντ θα μπορούσε να περιμένει αρκετές ώρες για να εξασφαλιστεί η πτήση του προς τη Μόσχα – το δεύτερο μέρος του απεγνωσμένου σχεδίου εξόδου του.

Εξήγησε: «Οι πληροφορίες μου δείχνουν ότι παρέμεινε στη βάση για αρκετές ώρες μέχρι να ασφαλιστεί, να προετοιμαστεί το αεροπλάνο και να διασφαλιστεί η απογείωση και η πτήση του προς τη Μόσχα».

Ο Ρώσος στρατιωτικός ακόλουθος είχε συναντηθεί λίγες ώρες πριν με τον Άσαντ, εξασφαλίζοντας την αναχώρησή του, ισχυρίστηκε ο πρώην επικεφαλής των μέσων ενημέρωσης.

Ο Σακρ πιστεύει επίσης ότι άλλοι συνόδευσαν τον ανατραπέντα πρόεδρο στη φυγή του, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Προεδρικών Υποθέσεων, του Υπουργού Άμυνας και του Αρχηγού του Επιτελείου του Άσαντ.

Όταν ρωτήθηκε αν ο γιος του Άσαντ ήταν μαζί του, ο Σακρ αποκάλυψε ότι και οι δύο γιοι του, Χαφέζ και Καρίμ «σίγουρα» ήταν μαζί του όταν έφυγε.

Και πρόσθεσε: «Ο Καρίμ επέστρεψε μαζί μας με το ίδιο αεροπλάνο που πήραμε από τη Μόσχα μια εβδομάδα πριν. Όσο για τον Χαφέζ, δεν ξέρω πότε έφτασε, ίσως ήρθε δύο ημέρες αργότερα».

Οι επαφές με Πούτιν

Οι άκρως απόρρητες συνομιλίες του Άσαντ με τον Πούτιν πριν από την ανατροπή του καθεστώτος του έχουν επίσης αποκαλυφθεί από το Σακρ.

Μόλις μια εβδομάδα πριν οι αντάρτες πάρουν τον έλεγχο των κυριότερων πόλεων της Συρίας και εκδιώξουν τον Άσαντ ήταν στη Μόσχα όπου σχεδίαζε να συναντήσει τον φίλο του Πούτιν.

Ο Σακρ δήλωσε ότι ο Άσαντ, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ζήτησε τη βοήθεια της Ρωσίας για να βοηθήσει το Ιράν να μεταφέρει εξοπλισμό, ενώ ζήτησε επίσης να ενισχύσει την άμυνα του καθεστώτος εναντίον της αντιπολίτευσης.

Ο πρώην επικεφαλής των μέσων ενημέρωσης δήλωσε: «Το αίτημα του Μπασάρ αλ-Άσαντ προς τον Πούτιν ήταν να χειριστεί προσωπικά την ασφαλή εναέρια μεταφορά που απαιτείται για την παράδοση στρατιωτικής βοήθειας για την υποστήριξη ή τη διακοπή της προέλασης της συριακής αντιπολίτευσης».

Ο Άσαντ φέρεται να αποκάλυψε στον Σακρ ότι ο Ρώσος ηγέτης «επικοινώνησε αμέσως με τον αρχηγό του προσωπικού του και ζήτησε να γίνουν προετοιμασίες ώστε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν να μεταφέρει οτιδήποτε χρειάζεται μέσω της βάσης Khmeimim».

Αλλά το Ιράν είπε αργότερα στον έκπτωτο πρόεδρο ότι δεν είχε λάβει καμία επιβεβαίωση ή «σήματα για να προχωρήσει με τη μετακίνηση ιρανικών αεροσκαφών στη βάση Khmeimim [ή] να πετάξει μέσω του ιρακινού εναέριου χώρου για να προσγειωθεί στη βάση».

Παρά το γεγονός ότι η Μόσχα ρωτήθηκε μετά την απάντηση του Ιράν, «καμία απάντηση δεν ήρθε».

Είπε επίσης ότι υπήρχε ένα σημάδι κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Άσαντ και του Βλαντ που είχε ισχυρές ενδείξεις ότι «κάτι δεν πήγαινε καλά».

Ο Σακρ εξήγησε ότι «συνήθως κατά τη διάρκεια τέτοιων συναντήσεων, εκδίδεται κοινή δήλωση Τύπου», αλλά καμία δήλωση δεν ακολούθησε αυτή τη συνάντηση – παρά τις λεπτομέρειες που «διέρρευσαν» και τις αναφορές που κυκλοφόρησαν στα ρωσικά κανάλια Telegram.

Ο πρώην επικεφαλής των μέσων ενημέρωσης είχε ετοιμάσει ακόμη και μια δήλωση τύπου και την έστειλε στη Ρωσία, ενώ περίμενε οδηγίες για το πώς να προχωρήσει – αφήνοντάς τους να περιμένουν «μια ώρα, μετά άλλη μια ώρα».

Την περίοδο της μονοκρατορίας της οικογένειας Άσαντ, οι υπηρεσίες πληροφοριών και εσωτερικής ασφάλειας προκαλούσαν τρόμο στους Σύρους πολίτες, αποτελούσαν κατά κύριο λόγο όργανα σκληρής καταστολής.

«Ο μηχανισμός ασφαλείας θα αναμορφωθεί με τη διάλυση όλων των υπηρεσιών και την αναδιάρθρωσή τους κατά τρόπο που θα τιμά τον λαό μας», διαβεβαίωσε ο κ. Χάταμπ, δυο ημέρες αφού ονομάστηκε στη θέση από τις νέες de facto αρχές, που δημιούργησε η συμμαχία οργανώσεων ανταρτών υπό τη Χαγιάτ Ταχρίρ ας Σαμ (ΧΤΣ, άλλοτε ο συριακός βραχίονας της Αλ Κάιντα) μετά την ανατροπή του προέδρου Άσαντ την 8η Δεκεμβρίου.

Σε ανακοίνωσή του που μεταδόθηκε από το επίσημο συριακό πρακτορείο ειδήσεων SANA, υπογράμμισε τα δεινά που υπέστησαν οι Σύροι «υπό την καταπίεση και την τυραννία του παλιού καθεστώτος, μέσω των διαφόρων μηχανισμών ασφαλείας που έσπερναν τη διαφθορά και υπέβαλαν σε βασανιστήρια» πολίτες.

Μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ την 8η Δεκεμβρίου 2024, χιλιάδες κρατούμενοι των υπηρεσιών ασφαλείας αφέθηκαν ελεύθεροι, ιδίως στη Δαμασκό, εν μέσω φυγής των ανθρώπων που διηύθυναν κέντρα κράτησης ή ήταν δεσμοφύλακες του προηγούμενου καθεστώτος. Οι περισσότερες από τις εγκαταστάσεις αυτές πλέον φρουρούνται από ισλαμιστές μαχητές της ΧΤΣ.

Πως δρούσαν επί καθεστώτος Άσαντ

Έκτοτε, πολλοί Σύροι πάνε σε κέντρα των υπηρεσιών ασφαλείας στην πρωτεύουσα, με την ελπίδα πως θα τους δοθούν πληροφορίες για δικούς τους ανθρώπους που αγνοούνται.

«Οι υπηρεσίες ασφαλείας του παλιού καθεστώτος ήταν πολλές και διάφορες, είχαν διάφορα ονόματα και δεσμούς, όλες όμως είχαν κοινό στοιχείο πως επιβλήθηκαν στον λαό, που καταπιεζόταν για πέντε δεκαετίες», επέμεινε ο κ. Χάταμπ.

Η εξακρίβωση της τύχης δεκάδων χιλιάδων κρατουμένων και αγνοούμενων είναι και θα παραμείνει μια από τις πιο οδυνηρές διαστάσεις της συριακής τραγωδίας, καθώς ήδη τα 13 και πλέον χρόνια του καταστροφικού εμφυλίου πολέμου χάθηκαν πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπινες ζωές.

Σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πάνω από 100.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις φυλακές και στα κέντρα κράτησης της χώρας αφότου ξέσπασε ο πόλεμος.

Την Πέμπτη (26.12.2024), δυνάμεις της νέας εξουσίας αιχμαλώτισαν στο δυτικό τμήμα της χώρας στρατηγό που φέρεται να ήταν επικεφαλής του στρατιωτικού συστήματος δικαιοσύνης του προηγούμενου καθεστώτος. Κατηγορείται πως ευθυνόταν για την καταδίκη σε θάνατο χιλιάδων κρατούμενων στη διαβόητη φυλακή Σεντνάγια.

Στην Ευρώπη, έχουν καταδικαστεί αρκετά πρώην υψηλόβαθμα στελέχη των συριακών υπηρεσιών ασφαλείας που αντιμετώπισαν κατηγορίες για βασανιστήρια και άλλες φρικαλεότητες μετά το 2022.

«Ο αριθμός των ανθρώπων που επέστρεψαν στη Συρία τις τελευταίες 15 ημέρες ξεπέρασε τις 25.000», δήλωσε ο Αλί Γερλίκαγια στο επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.

Η Άγκυρα βρίσκεται σε στενή επαφή με τους νέους ηγέτες της Συρίας και τώρα επικεντρώνεται στην οικειοθελή επιστροφή των Σύριων προσφύγων, ελπίζοντας ότι η αλλαγή της εξουσίας στη Δαμασκό θα επιτρέψει σε πολλούς από αυτούς να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Ο Γερλίκαγια είπε ότι θα δημιουργηθεί γραφείο μετανάστευσης στην τουρκική πρεσβεία και το προξενείο στη Δαμασκό και το Χαλέπι, ώστε να τηρούνται τα αρχεία των Σύριων που επιστρέφουν.

Η Τουρκία άνοιξε ξανά την πρεσβεία της στη Δαμασκό, σχεδόν μια εβδομάδα μετά την ανατροπή του Άσαντ από δυνάμεις που υποστηρίζονται από την Άγκυρα και 12 χρόνια μετά το κλείσιμο του διπλωματικού φυλακίου νωρίς στον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία.

Ο Yerlikaya είπε ότι ένα άτομο από κάθε οικογένεια θα έχει το δικαίωμα εισόδου και εξόδου τρεις φορές από την 1η Ιανουαρίου έως τον Ιούλιο του 2025 σύμφωνα με κανονισμούς που θα εκπονηθούν κατόπιν εντολής του Ερντογάν.

Οι Σύροι που επιστρέφουν στη χώρα τους θα μπορούν να πάρουν μαζί τους τα υπάρχοντα και τα αυτοκίνητά τους, πρόσθεσε.

Ο πόνος των θυμάτων και η ανακούφιση των συγγενών τους είναι χωρίς αμφιβολία πραγματικές, ορισμένες φωτογραφίες στο διαδίκτυο είναι ωστόσο παραποιημένες.

Η Ομάδα Επαλήθευσης της DW (DW Fact Check) διερεύνησε ορισμένους από τους ισχυρισμούς που έχουν γίνει viral στον ίντερνετ, επειδή τα fake news αρνούνται την πραγματικότητα και συμβάλλουν στη παραπληροφόρηση σχετικά με τις φρικαλεότητες του καθεστώτος Άσαντ.

Προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης η εικόνα με τον φυλακισμένο σε τρύπα

Ισχυρισμός: «Η φωτογραφία απεικονίζει έναν τρομοκρατημένο φυλακισμένο, ο οποίος βγαίνει από μια τρύπα στην φυλακή Σεντνάγια», γράφει ανάρτηση στα αραβικά στο X.

Ομάδα Επαλήθευσης DW: ψευδής ισχυρισμός.

Η φωτογραφία δεν δείχνει κρατούμενο στη διαβόητη φυλακή. Ανήκει σε βίντεο στο X, το οποίο δημοσιεύτηκε στο TikTokστις 3 Δεκεμβρίου 2024 με σαφή ένδειξη ότι δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη. Οι ισχυρισμοί για υπόγεια κελιά στην Σεντνάγια συνεχίζουν να διαδίδονται παρά την απουσία αποδείξεων.

Προϊόν τεχνητής νοημοσύνης το βίντεο που δείχνει νήπιο σε υπόγεια κελιά στη Σεντνάγια

Ισχυρισμός: Το βίντεο δείχνει νήπιο σε υπόγεια κελιά στη Σεντνάγια. Έχει διάρκεια ένα λεπτό, κοινοποιήθηκε ευρέως στο TikTok και κατέγραψε πάνω από 2,7 εκατομμύρια προβολές. Ξεκινά με το κοντινό πλάνο ενός παιδιού που κοιτάζει μέσα από μικρό άνοιγμα σε χαλάσματα ή συντρίμμια με το ένα χέρι του να προεξέχει. Ακολουθεί δορυφορική λήψη της φυλακής Σεντνάγια, συνοδευόμενη από εκφώνηση που ισχυρίζεται ότι η φυλακή διαθέτει κρυφά υπόγεια κελιά όπου οι κρατούμενοι δεν έχουν πρόσβαση σε φαγητό, νερό ή καθαρό αέρα.

Ομάδα Επαλήθευσης DW: ψευδής ισχυρισμός.

Το βίντεο φαίνεται να προέρχεται από λογαριασμό στο TikTok που έχει πλέον διαγραφεί και στο οποίο όμως εμφανίζονταν τακτικά το τελευταίο διάστημα βίντεο του παιδιού. Το ίδιο υλικό κυκλοφόρησε τις τελευταίες εβδομάδες με διάφορους ψευδείς ισχυρισμούς. Μεταξύ άλλων, ότι απεικονίζει παιδί στη Γάζα παγιδευμένο κάτω από χαλάσματα μετά από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή.

Οι ισχυρισμοί για κρυμμένα υπόγεια κελιά στη Σεντνάγια διαψεύδονται και από τα «Λευκά Κράνη». Στις 9 Δεκεμβρίου, η ομάδα σύρων διασωστών «Λευκά Κράνη», που συνδέεται με τους τζιχαντιστές αντάρτες, πραγματοποίησε ενδελεχή έρευνα στα κρατητήρια, χρησιμοποιώντας εκπαιδευμένους σκύλους.

Η διάδοση ψευδών ειδήσεων και φωτογραφικού υλικού για τα εγκλήματα του καθεστώτος Άσαντ υπονομεύει τις προσπάθειες τεκμηρίωσης και διερεύνησής τους, καθιστώντας δυσκολότερη την απόδοση ευθυνών. Από την διασπορά παραποιημένων ειδήσεων και φωτογραφιών ενδέχεται να επωφεληθούν οι υπεύθυνοι του καθεστώτος και να αρνηθούν τις πράξεις και τις ευθύνες τους. Επομένως, οι ψευδείς ειδήσεις υπονομεύουν τις προσπάθειες για την αποκατάσταση της αλήθειας, αλλά και το έργο της δικαιοσύνης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε επίσης ότι πιστεύει ότι η Τουρκία και ο Πρόεδρός της Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκονται πίσω από τα πρόσφατα γεγονότα στη Συρία που οδήγησαν στην πτώση του καθεστώτος του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ.

«Κανείς δεν ξέρει ποια είναι η άλλη πλευρά», είπε ο Τραμπ για τις πρόσφατες εξελίξεις στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο χώρα, συνεχίζοντας: «Αλλά ξέρω, η Τουρκία. Αυτός [ο Ερντογάν] είναι πολύ έξυπνος τύπος, την ήθελε για χιλιάδες χρόνια και τα κατάφερε. Όσοι μπήκαν μέσα ελέγχονται από την Τουρκία και δεν πειράζει, αυτός είναι άλλος τρόπος να πολεμήσεις».

Ο Τραμπ υποστήριξε παράλληλα ότι δεν θα ήθελε να σκοτωθούν Αμερικανοί στρατιώτες στη Συρία, αλλά κατέληξε λέγοντας ότι «κανείς δεν ξέρει» ποια θα είναι η έκβαση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τα πλάνα από το πρακτορείο ειδήσεων AFP, αντάρτες μαχητές φαίνεται πως παρακολουθούν μέρη του τάφου να καίγονται.

The tomb of ousted Syrian president Bashar Al-Assad's father Hafez was torched in his hometown of Qardaha, with rebel fighters in fatigues and young men watching it burn. The #Syrian Observatory for #HumanRights war monitor told AFP the rebels had set fire to the mausoleum… pic.twitter.com/PrrCXNB8B6

— KUWAIT TIMES (@kuwaittimesnews) December 11, 2024

«Εδώ είναι θαμμένος ο σκύλος Χαφέζ Άσαντ», φώναζαν δεκάδες εξαγριωμένοι.

New footage reveals the destruction and burning of Hafez Al-#Assad's grave in #Syria, reportedly carried out by #HTS.#CHANNEL8 pic.twitter.com/a24UtsTzHi

— Channel 8 English (@Channel8English) December 11, 2024

Μέσα στο μαυσωλείο, που περιβάλλεται από έναν θόλο διακοσμημένο με ανάγλυφα, θεάθηκαν άνδρες που κρατούσαν τη σημαία της συριακής επανάστασης.

Images emerge from Latakia, Syria, showing rebel fighters beside the burning tomb of Hafez al-Assad, father of ousted president Bashar al-Assad.

The grave was desecrated in the family's ancestral village of Qardaha. #Syria #Assad pic.twitter.com/nQ8v6ZTy3P

— British Pakistani Index (@PakistaniIndex) December 11, 2024

Ο τάφος, στην κορυφή ενός λόφου σε αυτό το προπύργιο της οικογένειας Άσαντ, φυλασσόταν καλά. Στο μαυσωλείο έχουν ενταφιαστεί και άλλα μέλη της οικογένειας, όπως ο αδελφός του Μπασάρ, ο Μπάσελ, που επρόκειτο να διαδεχθεί τον Χαφέζ αλλά σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα το 1994.

#Breaking – Rebels have set fire to the tomb of former Syrian President Hafez al-Assad. #Assad is the father of Bashar al-Assad and led #Syria from 1971 until his death in 2000. The mausoleum is located in the city of Qardaha, northwestern Syria. pic.twitter.com/X4iJbxXPFI

— Famagusta Gazette (@FamagustaG) December 11, 2024