Όπως επισημαίνει και ο Guardian, η παγκόσμια θέρμανση απειλεί άμεσα την επιβίωση των πολικών αρκούδων, με εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού τους ενδέχεται να εξαφανιστούν έως το 2050, καθώς το παγωμένο τους περιβάλλον συρρικνώνεται και οι θερμοκρασίες αυξάνονται.

Στο πλαίσιο αυτό, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του East Anglia διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα γονίδια που σχετίζονται με το θερμικό στρες, τη γήρανση και τον μεταβολισμό λειτουργούν διαφορετικά στις πολικές αρκούδες της νοτιοανατολικής Γροιλανδίας, στοιχείο που υποδηλώνει πιθανή προσαρμογή σε θερμότερες συνθήκες.

Διαρκής εξέλιξη ή απεγνωσμένη προσπάθεια επιβίωσης;

Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από πολικές αρκούδες σε δύο διαφορετικές περιοχές της Γροιλανδίας, εστιάζοντας στα τρανσποζόνια – μικρά, κινητά τμήματα του γονιδιώματος που μπορούν να επηρεάζουν τη λειτουργία άλλων γονιδίων. Τα δεδομένα συσχετίστηκαν με τις τοπικές θερμοκρασίες και τις αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων.

«Το DNA είναι το “εγχειρίδιο χρήσης” μέσα σε κάθε κύτταρο, καθοδηγώντας πώς αναπτύσσεται και εξελίσσεται ένας οργανισμός», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Δρ Άλις Γκόντεν. «Συγκρίνοντας τα ενεργά γονίδια αυτών των αρκούδων με τα τοπικά δεδομένα του κλίματος, διαπιστώσαμε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας φαίνεται να οδηγεί σε δραματική αύξηση της δραστηριότητας των τρανσποζονίων στο DNA των πολικών αρκούδων της νοτιοανατολικής Γροιλανδίας».

Καθώς τα τοπικά κλίματα και οι διατροφικές συνήθειες μεταβάλλονται λόγω της παγκόσμιας θέρμανσης και της περιορισμένης διαθεσιμότητας τροφής, τα γονίδια των αρκούδων φαίνεται να ανταποκρίνονται δυναμικά. Οι πολικές αρκούδες στις θερμότερες περιοχές εμφάνισαν περισσότερες γενετικές αλλαγές σε σύγκριση με πληθυσμούς που ζουν βορειότερα.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τα ευρήματα αυτά μπορούν να συμβάλουν στην κατανόηση των μηχανισμών επιβίωσης των πολικών αρκούδων σε ένα θερμότερο μέλλον, να δείξουν ποιοι πληθυσμοί κινδυνεύουν περισσότερο και να καθοδηγήσουν τις στρατηγικές διατήρησης.

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή (12/12) στο επιστημονικό περιοδικό Mobile DNA, υποδεικνύουν ότι τα γονίδια που μεταβάλλονται διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην εξέλιξη των διαφορετικών πληθυσμών πολικών αρκούδων.

Η Γκόντεν σημείωσε: «Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό επειδή δείχνει, για πρώτη φορά, ότι μια μοναδική ομάδα πολικών αρκούδων στο θερμότερο μέρος της Γροιλανδίας χρησιμοποιεί τρανσποζόνια για να ξαναγράψει γρήγορα το δικό της DNA, κάτι που μπορεί να αποτελεί μια απεγνωσμένη στρατηγική επιβίωσης ενάντια στον λιώσιμο του θαλάσσιου πάγου».

Έντονες περιβαλλοντικές διαφορές μεταξύ των περιοχών

Στη βορειοανατολική Γροιλανδία, οι θερμοκρασίες παραμένουν χαμηλότερες και πιο σταθερές, ενώ στη νοτιοανατολική περιοχή επικρατεί θερμότερο και λιγότερο παγωμένο περιβάλλον, με μεγάλες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις.

Οι αλληλουχίες DNA μεταβάλλονται φυσιολογικά με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο η διαδικασία αυτή μπορεί να επιταχυνθεί από περιβαλλοντικό στρες, όπως η ταχεία άνοδος της θερμοκρασίας.

Οι επιστήμονες εντόπισαν αλλαγές σε γονίδια που σχετίζονται με την επεξεργασία λίπους, οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις πολικές αρκούδες να επιβιώσουν σε συνθήκες έλλειψης τροφής. Οι αρκούδες των θερμότερων περιοχών ακολουθούν πιο τραχιά, φυτοφαγική διατροφή, σε αντίθεση με τη λιπαρή διατροφή βασισμένη σε φώκιες των βόρειων πληθυσμών, και το DNA τους φαίνεται να προσαρμόζεται αναλόγως.

«Αναγνωρίσαμε αρκετά γενετικά σημεία-κλειδιά όπου αυτά τα τρανσποζόνια ήταν ιδιαίτερα ενεργά, με μερικά να βρίσκονται στις περιοχές που παράγουν πρωτεΐνες του γονιδιώματος, υποδηλώνοντας ότι οι αρκούδες υφίστανται ταχεία, θεμελιώδη γενετική αλλαγή καθώς προσαρμόζονται στο εξαφανιζόμενο περιβάλλον τους», ανέφερε η Γκόντεν.

Ένα μικρό γενετικό «παράθυρο χρόνου»

Το επόμενο στάδιο της έρευνας θα επικεντρωθεί στην ανάλυση και άλλων πληθυσμών πολικών αρκούδων – συνολικά 20 παγκοσμίως – ώστε να διαπιστωθεί εάν παρόμοιες γενετικές μεταβολές παρατηρούνται και αλλού.

Παρότι τα ευρήματα προσφέρουν μια αχτίδα ελπίδας, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν αναιρούν τον σοβαρό κίνδυνο εξαφάνισης. Η ανάγκη για μείωση της καύσης ορυκτών καυσίμων και περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας παραμένει επιτακτική.

Η Γκόντεν κατέληξε: «Δεν μπορούμε να είμαστε αφελείς. Αυτό προσφέρει κάποια ελπίδα αλλά δε σημαίνει ότι οι πολικές αρκούδες διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο εξαφάνισης. Πρέπει ακόμα να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μειώσουμε τις παγκόσμιες εκπομπές άνθρακα και να επιβραδύνουμε την αύξηση της θερμοκρασίας».

Η ιαπωνική κυβέρνηση, σύμφωνα με τους japantimes.co.jp, δήλωσε ότι θα ανανεώσει μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου τα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου αριθμού επιθέσεων από αρκούδες σε εθνικό επίπεδο — 12 θανατηφόρες από τον Απρίλιο — καθώς περισσότερες αρκούδες παρατηρούνται να περιφέρονται σε κατοικημένες περιοχές στο βόρειο τμήμα της χώρας.

Στη συνάντηση της Πέμπτης, ο υπουργός Παιδείας Γιοχέι Ματσουμότο τόνισε τη σημασία της διασφάλισης της ασφάλειας των παιδιών σε περιοχές που έχουν παρατηρηθεί οι περισσότερες επιθέσεις από τις αρκούδες δεδομένου πως εντοπίστηκαν κι εντός σχολικών εγκαταστάσεων.

Το υπουργείο στοχεύει επίσης στην ενίσχυση των μέτρων για την προστασία των παιδιών κατά τη μετάβασή τους από και προς το σχολείο, συνεργαζόμενο με σχολεία και τοπικά αστυνομικά τμήματα.

Ο υπουργός Άμυνας Σιντζίρο Κοϊζούμι δήλωσε ότι το υπουργείο συνεργάζεται με την κυβέρνηση της Νομαρχίας Ακίτα για να αντλήσει βοήθεια από τις Δυνάμεις Αυτοάμυνας για να συλλάβει αρκούδες στην περιοχή. Η Νομαρχία Ακίτα, όπου αναφέρθηκαν 19 τραυματισμοί και θάνατοι μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου, ζήτησε την υποστήριξη των SDF την Τρίτη, δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασης.

Παράπονα όμως κάνουν και οι αγρότες, οι οποίοι ταλαιπωρούνται από τις κατεστραμμένες καλλιέργειες. Αλλά και αυτοί φοβούνται ότι μπορεί να δεχθούν επίθεση όταν καλλιεργούν στα χωράφια, δήλωσε ο υπουργός Γεωργίας Νορικάζου Σουζούκι.

«Ένας αυξανόμενος αριθμός αρκούδων εισέρχεται σε κατοικημένες περιοχές σε πολλές περιοχές φέτος… οδηγώντας σε αύξηση του αριθμού των θυμάτων, με μεγαλύτερη ποικιλομορφία στην έκταση των ζημιών και σε μια ευρύτερη περιοχή», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου Μινόρου Κιχάρα. «Πρόκειται για μια σοβαρή κατάσταση που απειλεί την ασφάλεια και την προστασία του κοινού».

Το πακέτο κυβερνητικών μέτρων ενδέχεται να συμπεριλάβει ενέργειες, όπως η κοπή εγκαταλελειμμένων δέντρων λωτού για την αποτροπή εισόδου αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές, καθώς και η αύξηση περιπολιών σε περιοχές που είναι επιρρεπείς στις αρκούδες.

Μέχρι την Πέμπτη, ένας αριθμός ρεκόρ 12 ανθρώπων είχε πεθάνει από επιθέσεις αρκούδων από τον Απρίλιο μέχρι σήμερα, ενώ πέρυσι ήταν μόνο 3 τα θανατηφόρα κρούσματα, σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Από τον περασμένο Απρίλιο, 108 άνθρωποι έχουν τραυματιστεί σε σύγκριση με 67, που ήταν πέρυσι τέτοια περίοδο.