Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσεται η πρόσφατη πρόωρη αποπληρωμή ύψους 5,3 δισ. ευρώ από τα διμερή δάνεια που είχε λάβει η χώρα το 2010 από τα κράτη της Ευρωζώνης, μέσω του μηχανισμού Greek Loan Facility.

Πρόκειται για δάνεια συνολικού ύψους περίπου 52,9 δισ. ευρώ, τα οποία αποτέλεσαν τον βασικό πυλώνα χρηματοδότησης της Ελλάδας στο αρχικό στάδιο της κρίσης, πριν από την ενεργοποίηση των διαδοχικών προγραμμάτων στήριξης.

Τα συγκεκριμένα δάνεια είχαν συμφωνηθεί με ευνοϊκούς όρους, χαμηλό κόστος και μεγάλη διάρκεια, με αποπληρωμές που εκτείνονταν έως τις αρχές της δεκαετίας του 2040. Ωστόσο, ακριβώς λόγω του μεγάλου χρονικού τους εύρους, επηρεάζουν καθοριστικά τη δομή και τη δυναμική του δημόσιου χρέους. Για τον λόγο αυτό, η πρόωρη εξόφλησή τους δεν αντιμετωπίζεται ως αποσπασματική ενέργεια, αλλά ως συνειδητή επιλογή αναδιάρθρωσης του χρέους με στόχο τη μείωση των μελλοντικών πιέσεων.

Η τελευταία παρέμβαση δεν περιορίστηκε στην κάλυψη μεμονωμένων υποχρεώσεων. Αντίθετα, επηρέασε το χρονοδιάγραμμα πληρωμών ολόκληρων ετών: εξοφλήθηκαν πλήρως τμήματα δόσεων που αφορούσαν το 2041, μειώθηκαν σημαντικά οι υποχρεώσεις του 2040, ενώ περιορίστηκαν κατά 15% οι ετήσιες καταβολές της περιόδου 2033–2039. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται ουσιαστική αποσυμπίεση των μελλοντικών χρηματοδοτικών αναγκών, με ετήσια εξοικονόμηση που ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Η πολιτική αυτή δεν αποτελεί νεότερη επιλογή. Από το 2019, η Ελλάδα ακολούθησε την ίδια λογική αρχικά με τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα οποία αποπληρώθηκαν σταδιακά και τελικά εξοφλήθηκαν πλήρως. Στη συνέχεια, η στρατηγική επεκτάθηκε στα διμερή δάνεια της Ευρωζώνης, με επιταχυνόμενες πληρωμές τα έτη 2022, 2023 και κυρίως το 2024, οδηγώντας σε αισθητή συρρίκνωση του σχετικού υπολοίπου.

Σήμερα, περισσότερα από 26 δισ. ευρώ από τα διμερή δάνεια έχουν ήδη εξοφληθεί, ενώ το υπόλοιπο, περίπου 26,3 δισ. ευρώ, δεν ακολουθεί πλέον το αρχικό σχήμα αποπληρωμής που προέβλεπε σχεδόν ισόποσες δόσεις έως το 2041. Οι πρόωρες αποπληρωμές έχουν μεταβάλει ουσιαστικά τη διάρθρωση αυτών των υποχρεώσεων, καθιστώντας το προφίλ του χρέους πιο διαχειρίσιμο και λιγότερο ευάλωτο σε μελλοντικές διακυμάνσεις.

Συνολικά, έως το 2025, η χώρα έχει μειώσει τον δανεισμό της με ταχύτερους ρυθμούς κατά περίπου 29 δισ. ευρώ και έχει περιορίσει το κόστος τόκων κατά 3,5 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου, ο οποίος μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για στοχευμένες κοινωνικές και φορολογικές παρεμβάσεις όσο και για την ενίσχυση των ταμειακών αποθεμάτων, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τη διατήρηση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ.

Παράλληλα, η ύπαρξη ισχυρών ταμειακών διαθεσίμων ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι σε απρόβλεπτες εξωτερικές κρίσεις και περιορίζει την ανάγκη άμεσης προσφυγής στις αγορές υπό δυσμενείς συνθήκες.

Για το 2026, ο σχεδιασμός προβλέπει περιορισμένο νέο δανεισμό, της τάξης των 8 δισ. ευρώ, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου αναμένεται να παραμείνουν σε επίπεδα άνω των 35 δισ. ευρώ. Το δημόσιο χρέος, ως ποσοστό του ΑΕΠ, εκτιμάται ότι θα συνεχίσει την καθοδική του πορεία, προσεγγίζοντας το 138%, με παράλληλη μείωση και σε απόλυτους αριθμούς. Η μέση διάρκεια του χρέους, που παραμένει πάνω από τα 16 έτη, προσφέρει στη χώρα σημαντικό βαθμό ευελιξίας στον χρόνο και στον τρόπο εξόδου στις αγορές.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους επεξεργάζεται πρόσθετες παρεμβάσεις για την περαιτέρω επιμήκυνση της διάρκειας του χρέους, μετατρέποντας βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις σε μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες, ενισχύοντας έτσι τη συνολική βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας.

Με αφορμή πρόσφατη ανάρτηση του κυρίου Κασσελάκη, κ. Τσάπαλος κάνει λόγο για «μαθητευόμενους μάγους» και «υπεραπλουστεύσεις» σε σύνθετα ζητήματα οικονομικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας ότι ο δημόσιος διάλογος για το χρέος και τα διαθέσιμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «performance art», αλλά απαιτεί γνώση, επίγνωση των κινδύνων και θεσμική ευθύνη.

Συγκεκριμένα, με ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τονίζει ότι η στρατηγική αυτή οδηγεί σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 800 εκατ. ευρώ για το Δημόσιο, μέσω της μείωσης των τόκων και του συνολικού κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.

Όπως επισημαίνει, η μείωση του χρέους δεν έχει μόνο λογιστικό ή δημοσιονομικό όφελος, αλλά αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βελτίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας. Η αναβάθμιση αυτή, με τη σειρά της, συμπιέζει το κόστος δανεισμού όχι μόνο για το Δημόσιο, αλλά και για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας τον μακροοικονομικό κίνδυνο και στηρίζοντας την αναπτυξιακή προοπτική της οικονομίας σε πιο σταθερή βάση.

Στο σχόλιό του, ο κ. Όμηρος Τσάπαλος παρουσιάζει την πρόωρη αποπληρωμή ως επιλογή με αλυσιδωτά οφέλη: χαμηλότεροι τόκοι, χαμηλότερα spreads, μικρότερη αβεβαιότητα και καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης για τον ιδιωτικό τομέα.

Συναλλαγματικός κίνδυνος

Στο επίκεντρο της κριτικής του εκπροσώπου του ΥΠΕΘΟΟ βρίσκεται και η αναφορά του κ.Κασσελάκη για αξιοποίηση των διαθεσίμων του ελληνικού δημοσίου με τοποθέτησή τους σε ομόλογα ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι για μια χώρα της Ευρωζώνης όπως η Ελλάδα, της οποίας τα έσοδα, οι δαπάνες και το χρέος εκφράζονται σε ευρώ, η σύνδεση με δολάρια ΗΠΑ (USD) ενέχει «ουσιώδη συναλλαγματικό κίνδυνο». Υπενθυμίζει δε, ότι τα τελευταία δύο χρόνια το δολάριο έχει χάσει περίπου 15% της αξίας του έναντι του ευρώ. Μια τέτοια διακύμανση, όπως σημειώνει, θα μεταφραζόταν άμεσα σε απώλειες για τα δημόσια διαθέσιμα, εφόσον αυτά ήταν εκτεθειμένα σε ξένο νόμισμα.

Στο πλαίσιο αυτό, η προτεινόμενη στρατηγική εμφανίζεται από την πλευρά του υπουργείου ως υψηλού ρίσκου και ασύμβατη με τις αρχές διαχείρισης δημόσιου χρήματος.

«Δεν υφίσταται» απόδοση 2,5% στην ΤτΕ

Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΘΟΟ διαψεύδει επίσης τον ισχυρισμό περί απόδοσης 2,5% στα κρατικά διαθέσιμα που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος. Όπως διευκρινίζει «το επιτόκιο που αποδίδει η Τράπεζα της Ελλάδος δεν είναι 2,5%. Η απόδοση διαμορφώνεται στο ΕSTΕR μείον 20 μονάδες βάσης, δηλαδή σήμερα περίπου 1,7%. Το 2,5% που επικαλείται ο κ. Κασσελάκης απλώς δεν υφίσταται».

Κατά τον κ. Τσάπαλο, η επίκληση επιτοκίου 2,5% «απλώς δεν υφίσταται» στην πραγματική λειτουργία του συστήματος, γεγονός που, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟΟ, αποδυναμώνει το επιχείρημα ότι το Δημόσιο θα μπορούσε να αποκομίσει πολύ μεγαλύτερο όφελος κρατώντας διαθέσιμα, αντί να αποπληρώνει χρέος.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη θεσμική και οικονομική σχέση μεταξύ Τράπεζας της Ελλάδος και Ελληνικού Δημοσίου. Ο κ. Τσάπαλος εξηγεί ότι οι τόκοι που πληρώνει η Τράπεζα της Ελλάδος για τα υπόλοιπα διαθεσίμων μειώνουν αντιστοίχως τα κέρδη της.

Από πλευράς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο κ.Τσάπαλος υποστηρίζει ότι, καθώς σχεδόν ολόκληρο το μέρισμα της Τράπεζας της Ελλάδος καταλήγει στο Ελληνικό Δημόσιο, η αύξηση των τόκων που αποδίδει η κεντρική τράπεζα συνεπάγεται μικρότερο μέρισμα προς το κράτος. Με αυτόν τον μηχανισμό, κατά τον εκπρόσωπο του ΥΠΕΘΟΟ, το καθαρό όφελος για τον προϋπολογισμό από ένα υποθετικά υψηλότερο επιτόκιο στα διαθέσιμα είναι «σχεδόν μηδενικό».

Καταλήγοντας στην ανάρτησή του (https://www.facebook.com/share/p/1C2giWG6fn/?mibextid=wwXIfr) ο κ. Τσάπαλος τονίζει ότι «η οικονομική πολιτική δεν ενδείκνυται για performance art. Δεν είναι χώρος για εντυπώσεις, σλόγκαν ή πυροτεχνήματα. Απαιτεί βαθιά γνώση των οικονομικών μηχανισμών, κατανόηση των κινδύνων και, κυρίως, σοβαρότητα και θεσμική ευθύνη», όπως υπογραμμίζει.

Νωρίτερα, ο Πρόεδρος του Κινήματος Δημοκρατίας, με ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, σημείωνε αναφορικά με την πρόωρη αποπληρωμή χρέους τα εξής

“Πρόωρη αποπληρωμή 5,1 δισ. δανείων GLF:

Κυβέρνηση: «Γλιτώνουμε 1,6 δισ. τόκους σε 13 χρόνια» → 123 εκατ./χρόνο, και μάλιστα ΜΟΝΟ μετά το 2029.

Τα ίδια 5,1 δισ. αν τα κρατούσαμε σήμερα θα απέδιδαν:

* 2024 (καταθέσεις ΤτΕ): 3,8% → 194 εκατ. €

* 2025 (συντηρητικά αν κατατεθούν στην ΤτΕ): ≥ 2,5% → ≥ 127 εκατ. €

* Σε αμερικανικό 30ετές ομόλογο (τρέχουσα απόδοση ~4,8%): 397 εκατ. € ΕΤΗΣΙΩΣ, ΑΜΕΣΑ!

Δηλαδή αντί να εισπράττουμε 400 εκατ. € τον χρόνο από φέτος, προτιμάμε να αποπληρώσουμε ένα δάνειο με πολύ χαμηλό επιτόκιο Euribor3m +0,5% (σήμερα 2,5%) και από τις αρχές του 2028 εκτιμάται στο 1,6% (1,1%+0,5%) και να «γλιτώσουμε» 123 εκατ. € από το… 2030 και μετά.

Μαθηματικά επιπέδου ΥΠΟΙΚ. Μπράβο μας”.

Καθώς η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή δημοσιονομική στενότητα, επωφελήθηκε απροσδόκητα από την Ελλάδα, μεταδίδει χαρακτηριστικά η γαλλική εφημερίδα επισημαίνοντας ότι η επιστροφή του ποσού του 1,1 δισ. ευρώ, αρχικά προγραμματισμένη για την περίοδο 2033-2041, συμβάλλει στη μείωση του γαλλικού ελλείμματος.

Η πρόωρη αποπληρωμή του δανείου θεωρείται εντυπωσιακή κίνηση, αναφέρει επίσης η γαλλική εφημερίδα τονίζοντας ότι η Αθήνα κατάφερε να αποπληρώσει νωρίτερα το ΔΝΤ και μέρος των δανείων της Ευρωζώνης, χάρη στην επιτυχία του ελληνικού προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία της στις αγορές.

Από το καλοκαίρι του 2025, η Ελλάδα θεωρείται πλέον πιο ασφαλής δανειολήπτης από τη Γαλλία, με ελαφρώς χαμηλότερο κόστος δανεισμού, καταλήγει η εφημερίδα.

Σημειώνεται ότι η γαλλική εφημερίδα αναφέρεται σε δάνεια που είχε συνάψει η χώρα μας, και που η κυβέρνηση ανακοίνωσε την απόφασή της για την πρόωρη αποπληρωμή τους.