Μια ζωή αφιερωμένη στο Πανεπιστήμιο και τη Θεσσαλονίκη

Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο κοσμήτορας της Σχολής, καθ. Παναγιώτης Γκλαβίνης, τόνισε το «μεγάλο εκτόπισμα» του Αντώνη Μανιτάκη, σημειώνοντας πως η παρουσία του παραμένει αισθητή σε κάθε πτυχή της επαγγελματικής και επιστημονικής ζωής των συναδέλφων και μαθητών του.

Ο γιος του εκλιπόντος, Νικόλαος Μανιτάκης, σκιαγράφησε το πορτρέτο ενός ανθρώπου που «αντιστάθηκε στην έλξη της Αθήνας» και παρέμεινε πιστός στη Θεσσαλονίκη και το ΑΠΘ για 35 συνεχή έτη. Υπογράμμισε ότι ο πατέρας του υπηρέτησε ως υπηρεσιακός υπουργός μόνο λόγω της εμπειρογνωμοσύνης του σε κρίσιμες στιγμές για τη χώρα, χωρίς ποτέ να επιδιώξει πολιτικά αξιώματα. Η οικογένεια εξέφρασε την επιθυμία να δοθεί το όνομά του σε αίθουσα της Σχολής και να διοργανωθεί συνέδριο στη μνήμη του.

Βενιζέλος: «Ο προνομιακός συνομιλητής μου»

Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου, ο οποίος υπήρξε στενός συνάδελφος του Μανιτάκη στον τομέα Δημοσίου Δικαίου για μισό αιώνα.

«Ο Αντώνης ήταν για μένα η αντίστιξη, ο προνομιακός συνομιλητής μου μέσα από τις διαφωνίες αλλά και τις μεγάλες συμφωνίες μας. Η διανοητική του εντιμότητα φώτιζε τα πάντα», ανέφερε ο κ. Βενιζέλος, κάνοντας ειδική μνεία στη στράτευσή του για τη διάσωση της χώρας το 2012.

Η επίδραση στη Δικαιοσύνη και την Επιστήμη

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μιχάλης Πικραμένος, χαρακτήρισε τον Μανιτάκη ως έναν θεωρητικό που «άνοιγε δρόμους» στους δικαστές, παρέχοντας επιχειρήματα που επηρέασαν την έκβαση σημαντικών υποθέσεων και τη διαμόρφωση της νομολογίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι χαιρετισμοί άλλων εξεχόντων προσωπικοτήτων:

• Γιάννης Στουρνάρας (Διοικητής ΤτΕ): Εξήρε τη σοφία, τη νηφαλιότητα και το πνεύμα συναίνεσης που επέδειξε ο Μανιτάκης κατά τη συνεργασία τους στην τρικομματική κυβέρνηση του 2012.
• Ιφιγένεια Καμτσίδου (Ομ. Καθηγήτρια): Μίλησε για τον «πρώτο και μοναδικό επίτιμο πρόεδρο» του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης», ο οποίος σχεδίασε έναν τόπο ελεύθερου διαλόγου για το συνταγματικό δίκαιο.
• Γιώργος Καραβοκύρης (Αν. Καθηγητής): Αναφέρθηκε στο πάθος του Μανιτάκη μέσα στο αμφιθέατρο και στο μάθημα ζωής που έδωσε στους νεότερους: «Να ζεις χωρίς να φοβάσαι και να τολμάς».

Το «ευχαριστώ» των φοιτητών

Η εκδήλωση έκλεισε με την καθηγήτρια Λίνα Παπαδοπούλου, η οποία ανέγνωσε το κείμενο που είχαν συντάξει οι προπτυχιακοί φοιτητές του το 2007, όταν του απονεμήθηκε το βραβείο εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας. «Ο δάσκαλος δεν δίνει μόνο τη σοφία του, αλλά κυρίως την πίστη και την αγάπη στους μαθητές του», ήταν ο στίχος που συνόδευσε την έξοδο του μεγάλου επιστήμονα από το πανεπιστημιακό προσκήνιο, παραμένοντας όμως ζωντανός στη συλλογική μνήμη.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο εκλιπών τις τελευταίες ημέρες νοσηλευόταν σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Την είδηση του θανάτου του γνωστοποίησαν οι πρυτανικές Αρχές του ΑΠΘ και η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου. «Με συντριβή και ανείπωτη θλίψη ανακοινώνουμε στην πανεπιστημιακή κοινότητα την απώλεια του διακεκριμένου Πανεπιστημιακού Δασκάλου, Αντώνη Μανιτάκη. Από σήμερα η νομική επιστήμη και η ελληνική διανόηση είναι φτωχότερες», αναφέρεται στην ανακοίνωση των πρυτανικών Αρχών.

Διήμερο πένθος κήρυξε η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ που στην ανακοίνωσή της αναφέρει : «Η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, με μεγάλη θλίψη ανακοινώνει την απώλεια του Καθηγητή Αντώνη Μανιτάκη. Στη μνήμη του δασκάλου μας, κηρύσσει διήμερο πένθος και αναστολή όλων των μαθημάτων της Σχολής με άμεση ισχύ».

Σε στενό οικογενειακό κύκλο ο αποχαιρετισμός

«Η Νομική Σχολή πενθεί από σήμερα την απώλεια ενός μεγάλου δασκάλου και πνευματικού ανθρώπου, που πρόσφερε τα μέγιστα στην επιστήμη, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τη χώρα, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, καθ. Παναγιώτης Γκλαβίνης.  «Τον Δάσκαλό μας, θα τον αποχαιρετήσουν οι οικείοι του σε στενό οικογενειακό κύκλο», γνωστοποίησε, προσθέτοντας ότι «εμείς, οι συνάδελφοί του, οι μαθητές του και οι φίλοι του, θα τον αποχαιρετήσουμε στο δεύτερο σπίτι του, τη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, αύριο Πέμπτη στις 19:00′ στην Αίθουσα 112». 

Ο Αντώνης Μανιτάκης γεννήθηκε το 1944 στη Θεσσαλονίκη και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αναγορεύθηκε διδάκτωρ νομικών του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών και το 1982 εξελέγη καθηγητής στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Υπήρξε μαθητής του Αριστόβουλου Μάνεση, τον οποίο διαδέχθηκε στην έδρα του Συνταγματικού Δικαίου. Έγινε ομότιμος καθηγητής το 2012.

Ήταν κοσμήτορας της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών την περίοδο 1989-1991 και επισκέπτης Καθηγητής στα Πανεπιστήμια:  Montpellier,  Sain-Etienne  Paris X,  Rome “La Sapienza” (Italy),  Nantes, και Visiting research fellow in Princeton University (H.Π.A.), 1998-99. Το 2007 του απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας βραβείο εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας.

Άσκησε καθήκοντα Αναπληρωτή Προέδρου του  Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης την περίοδο 1997-1999. Διετέλεσε Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (2010-2012 ). Ίδρυσε και διηύθυνε την ιστοσελίδα του Ομίλου ‘Μάνεσης’, που λειτουργεί ως επιστημονικό περιοδικό, με τον ηλεκτρονικό σύνδεσμο: www.constitutionalism.gr  Συνέγραψε και δημοσίευσε μαζί με τη διδακτορική του διατριβή, 16 Μονογραφίες και 130 πρωτότυπες μελέτες στην ελληνική και γαλλική γλώσσα.

Κυριότερα έργα (βιβλία)  του στα ελληνικά: «Συνταγματικό Δίκαιο, Ι, Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 2004»,  “Οι σχέσεις της εκκλησίας με το κράτος-έθνος” (Νεφέλη 2000), «Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα αντιμέτωπο με την εθνική και λαϊκή κυριαρχία», (Παπαζήση, 2004), Κράτος Δικαίου και έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων, Σάκκουλας, 2004, «Τι το κύριον της Πολιτείας εστίν», (Σάκκουλας, 2008). Και τέσσερα εγχειρίδια: «Η Συνταγματική Οργάνωση του κράτους», Σάκκουλας, 2009, «Τι είναι κράτος», «Τι είναι Σύνταγμα», (2007), «Τι είναι πολίτευμα», Σαββάλας (2009).

Διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου από τις 17 Μαΐου έως 21 Ιουνίου 2012.

Στις 21 Ιουνίου 2012 ορκίστηκε υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση Αντώνη Σαμαρά, θέση από την οποία παραιτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.

Στις 28 Αυγούστου 2015 προτάθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ορίστηκε Υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση της Βασιλικής Θάνου (28/8-23/9/2015).