«Το επόμενο πράγμα που θα γίνει είναι ότι (οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου) θα βγάλουν απόφαση υπέρ της Κίνας και άλλων χωρών», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.

«Το ανώτατο δικαστήριο (θα χρησιμοποιήσω πεζά τώρα, ελλείψει κάθε σεβασμού!) των Ηνωμένων Πολιτειών μου έδωσε κατά τύχη και ασυνειδήτως, εμένα, του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, πολύ περισσότερες εξουσίες και δύναμη απ’ αυτές που είχα πριν τη γελοία, ηλίθια και πολύ πολωτική σε διεθνές επίπεδο απόφασή τους», έγραψε καταγγέλλοντας την απόφαση του δικαστηρίου να περικόψει μεγάλο μέρος των δικαιωμάτων του επί της δασμολογικής πολιτικής.

«Το ανώτατο δικαστήριο θα βρει ένα μέσο για να πάρει τη λάθος απόφαση, μια απόφαση που θα κάνει την Κίνα και άλλες χώρες χαρούμενες και πλούσιες», συνέχισε.

Παρά την απόφαση του Δικαστηρίου «μπορώ να συνεχίσω να κάνω χρήση των εξουσιών για να κάνω τελείως “τρομερά” πράγματα σε ξένες χώρες, κυρίως σ’ εκείνες που μας ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΟΝΤΑΙ εδώ και πολλές δεκαετίες».

Ηδη την Παρασκευή ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου «γελοία», «ελαττωματική», «φρικτή».

«Το ανίκανο ανώτατο δικαστήριό μας έκανε εξαιρετική δουλειά για τους λάθος ανθρώπους, και γι’ αυτό πρέπει να ντρέπεται», ξαναέγραψε σήμερα εξαιρώντας τους τρεις δικαστές που μειοψήφησαν, «τους Τρεις Μεγάλους».

«Ας αφήσουμε το ανώτατο δικαστήριό μας να παίρνει αποφάσεις που είναι κακές και βλαβερές για το μέλλον της Χώρας μας, εγώ έχω δουλειά».

Ο Βίκτορ Σβαρτς, εισαγωγέας κρασιών στη Νέα Υόρκη, βρέθηκε στο επίκεντρο όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους παγκόσμιους δασμούς του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, προκαλώντας σημαντική νομική ήττα σε μία από τις βασικές οικονομικές πολιτικές του. Η απόφαση, με ψήφους 6‑3, έκρινε ότι ο Τραμπ δεν είχε την αρμοδιότητα να επιβάλλει εκτεταμένους δασμούς βάσει νόμου περί έκτακτης ανάγκης, δικαιώνοντας μικρές επιχειρήσεις που υποστήριξαν πως τα μέτρα ήταν παράνομα και επιζήμια.

Η ετυμηγορία αποτέλεσε σπάνιο πλήγμα για τον Τραμπ από ένα δικαστικό σώμα που ο ίδιος είχε αναδιαμορφώσει με τις επιλογές του, ανατρέποντας άμεσα έναν από τους βασικούς πυλώνες της οικονομικής του ατζέντας. Η υπόθεση έφερε τον Σβαρτς σε εθνικό προσκήνιο, μετατρέποντας έναν ιδιοκτήτη μικρής επιχείρησης σε πρόσωπο-σύμβολο επιτυχημένης νομικής μάχης κατά του Λευκού Οίκου.

«Είναι υπερηφάνεια να είσαι Αμερικανός και να βλέπεις το σύστημα να λειτουργεί έτσι», δήλωσε ο Σβαρτς στο ABC News. «Μια τόσο μικρή επιχείρηση στη Νέα Υόρκη μπορεί να αμφισβητήσει κάτι τόσο λανθασμένο… και να φτάσει μέχρι το ανώτατο δικαστήριο και, επειδή έχει δίκιο, να κερδίσει».

Ο θρίαμβος του Βίκτορ Σβαρτς απέναντι στον Τραμπ

Ο Σβαρτς είναι ιδρυτής της εταιρείας VOS Selections, που εισάγει κρασιά και ποτά από μικρούς παραγωγούς παγκοσμίως σε αμερικανικά εστιατόρια και καταστήματα. Όπως πολλές επιχειρήσεις που εξαρτώνται από εισαγωγές, η VOS Selections επηρεάστηκε άμεσα όταν ο Τραμπ επέβαλε εκτεταμένους «ανταποδοτικούς» δασμούς σχεδόν σε κάθε εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ, απαιτώντας από τις εταιρείες να πληρώσουν υψηλά τέλη πριν διαθέσουν τα προϊόντα τους.

«Το πιο σημαντικό για κάθε επιχείρηση –και ιδιαίτερα για τις μικρές– είναι η επίδραση στη ρευστότητα», τόνισε στο Fox News. «Όταν πρέπει να πληρώσεις αυτούς τους δασμούς εκ των προτέρων, πριν πουλήσεις έστω ένα μπουκάλι κρασί, αυτό επηρεάζει σοβαρά… Η ρευστότητα είναι το αίμα μιας εταιρείας».

Ο Σβαρτς και άλλοι επιχειρηματίες υποστήριξαν ότι οι δασμοί δημιούργησαν απρόβλεπτα κόστη που απειλούσαν τη βιωσιμότητα μικρότερων εταιρειών με περιορισμένους πόρους. Η υπόθεση Trump v. V.O.S. Selections εστίασε όχι στην οικονομική σκοπιμότητα των μέτρων, αλλά στη νομιμότητά τους, καθώς ο νόμος περί έκτακτης ανάγκης δεν εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να επιβάλλει φόρους — δικαίωμα που ανήκει αποκλειστικά στο Κογκρέσο.

Τα κατώτερα δικαστήρια συμφώνησαν με αυτό το σκεπτικό, οδηγώντας την υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η τελική απόφαση έκρινε ότι ο Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του, ακυρώνοντας μεγάλο μέρος του πλαισίου των δασμών αλλά διατηρώντας όσους είχαν επιβληθεί βάσει άλλων νόμων.

Οι δικαστές και η σημασία της απόφασης

«Οι συντάκτες του Συντάγματος δεν ανέθεσαν καμία πτυχή της φορολογικής εξουσίας στην Εκτελεστική Εξουσία», έγραψε ο συντηρητικός πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, εκπροσωπώντας την πλειοψηφία. Μαζί του συντάχθηκαν οι συντηρητικοί Νιλ Γκόρσατς και Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ, αμφότεροι διορισμένοι από τον Τραμπ, όπως και οι τρεις φιλελεύθεροι δικαστές. Διαφώνησαν οι συντηρητικοί Μπρετ Κάβανο, Σάμιουελ Αλίτο και Κλάρενς Τόμας.

Ο δικηγόρος των προσφευγόντων, Νιλ Κατιάλ, δήλωσε στο MSNOW: «Ήμουν σε θέση —ως γιος μεταναστών— να εκπροσωπήσω τις αμερικανικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να πω ‘Αυτός ο πρόεδρος ενεργεί παράνομα’. Κατέθεσα την υπόθεσή μου, απάντησα σε δύσκολες ερωτήσεις και στο τέλος κερδίσαμε. Αυτό είναι μοναδικό για αυτή τη χώρα».

«Αν μπορούσα να χρησιμοποιήσω μια μεταφορά από τους Ολυμπιακούς Αγώνες που όλοι παρακολουθούμε τώρα, θα έλεγα ότι μοιάζει σαν να κερδίζεις χρυσό μετάλλιο», είπε ο Σβαρτς στο ABC News.

Η Learning Resources, εταιρεία εκπαιδευτικών παιχνιδιών με έδρα το Ιλινόις, ήταν επίσης βασικός ενάγων στην υπόθεση Learning Resources, Inc. v. Trump. Υποστήριξε ότι οι δασμοί με βάση την έκτακτη ανάγκη επέφεραν παράνομους φόρους που διέκοψαν την εφοδιαστική αλυσίδα της και αύξησαν δραματικά τα κόστη της. Η εταιρεία εισάγει εκπαιδευτικό υλικό από ξένους κατασκευαστές και προσέφυγε επίσης για λόγους αντισυνταγματικότητας.

Επόμενα βήματα και αβεβαιότητα για τους εισαγωγείς

Παράλληλα, ο Σβαρτς και άλλοι εισαγωγείς τόνισαν ότι η απόφαση δεν φέρνει άμεση ανακούφιση. Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν έκρινε αν οι εταιρείες μπορούν να ανακτήσουν τα δισεκατομμύρια που έχουν ήδη καταβάλει λόγω των δασμών — ζήτημα που θα απαντηθεί στα κατώτερα δικαστήρια. Μετά την απόφαση, ο Τραμπ δεσμεύθηκε την Παρασκευή να επιβάλει νέο παγκόσμιο δασμό 10%, βάσει νόμου με χρονικό περιορισμό 150 ημερών.

Παρά ταύτα, η εξέλιξη αποτελεί καθοριστική στιγμή για τον Σβαρτς και τους λοιπούς ενάγοντες, δείχνοντας πως μια διαμάχη με αφετηρία την καθημερινότητα των μικρών επιχειρήσεων μπορεί να αλλάξει εθνική οικονομική πολιτική και να επαναβεβαιώσει τα συνταγματικά όρια της προεδρικής εξουσίας.

“Υπάρχουν πολλά άγνωστα για τα επόμενα βήματα. Θα υπάρξουν εξελίξεις”, δήλωσε ο Σβαρτς στο ABC News. “Σίγουρα η κυβέρνηση θα επιχειρήσει νέους δασμούς. Θα πρέπει να δούμε τι μορφή θα πάρουν”.

Πηγή: newsweek.com

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ είχαν προετοιμαστεί για ενδεχόμενη ήττα στο Ανώτατο Δικαστήριο, διαβεβαιώνοντας τον πρόεδρο ότι, εάν το Δικαστήριο ακύρωνε τους δασμούς του, θα υπήρχαν άλλοι τρόποι για την εφαρμογή τους.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ φέρεται να διαμαρτυρόταν έντονα σε ιδιωτικές συνομιλίες ότι το Ανώτατο Δικαστήριο καθυστερούσε υπερβολικά να εκδώσει απόφαση, σύμφωνα με αρκετές πηγές που έχουν γνώση των τοποθετήσεών του.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ, παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία όταν επέβαλε μονομερώς εκτεταμένους δασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο, σε μια ηχηρή ήττα για τον Λευκό Οίκο σε ένα ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής του.

Στην πρώτη του αντίδραση, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε «ντροπή» την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ότι υπερέβη τις αρμοδιότητές του επιβάλλοντας εκτεταμένους παγκόσμιους δασμούς, σύμφωνα με το CNN. Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν κατά τη διάρκεια του πρωινού που παρέθεσε στον Λευκό Οίκο για τους κυβερνήτες.

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Με ψήφους 6-3, οι δικαστές επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία η χρήση του νόμου του 1977 για την επιβολή δασμών υπερέβη την αρμοδιότητά του. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα εξετάζοντας προσφυγές επιχειρήσεων που επλήγησαν από τους δασμούς και 12 πολιτειών των ΗΠΑ, στην πλειονότητά τους υπό διοίκηση των Δημοκρατικών, κατά της πρωτοφανούς μονομερούς επιβολής εισαγωγικών φόρων.

Ο Trump έχει αξιοποιήσει τους δασμούς ως βασικό εργαλείο οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής. Αποτέλεσαν άλλωστε τον πυρήνα του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου που ξεκίνησε με την έναρξη της δεύτερης προεδρικής του θητείας, προκαλώντας ένταση με βασικούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και εκτίναξη της διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας.

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ αποδίδει στο Κογκρέσο -και όχι στον πρόεδρο– την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών. Ωστόσο, ο Trump επικαλέστηκε νομοθετική εξουσιοδότηση μέσω του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), για να επιβάλει δασμούς σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Παράλληλα, έχει επιβάλει και πρόσθετους δασμούς βάσει άλλων νόμων που δεν αποτελούν αντικείμενο της συγκεκριμένης υπόθεσης και αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των σχετικών εσόδων.

Ο νόμος IEEPA επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε περίπτωση εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ο Trump ήταν ο πρώτος πρόεδρος που τον χρησιμοποίησε για την επιβολή δασμών, σε μια ευρύτερη στρατηγική διεύρυνσης των ορίων της εκτελεστικής εξουσίας, η οποία επεκτάθηκε σε πεδία όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι απομακρύνσεις αξιωματούχων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στο εσωτερικό και στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Εναλλακτικές

Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τους δασμούς ζωτικής σημασίας για την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτούς η χώρα θα ήταν«ανυπεράσπιστη» και «κατεστραμμένη». Τον Νοέμβριο δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι χωρίς τους δασμούς «ο υπόλοιπος κόσμος θα γελούσε μαζί μας», κατηγορώντας χώρες όπως η Κίνα ότι εκμεταλλεύτηκαν τις ΗΠΑ.

Μετά την εκδίκαση της υπόθεσης σε χαμηλότερο βαθμό τον Νοέμβριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα εξετάσειεναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση αρνητικής απόφασης.Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent και άλλα στελέχη της κυβέρνησης έχουν αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν άλλες νομικές βάσεις, ώστε να διατηρήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους από τους δασμούς του Trump. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται διατάξεις που επιτρέπουν δασμούς για λόγους εθνικής ασφάλειας ή ως αντίμετρα έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Άμεση αντίδραση από την ΕΕ

Άμεση ήταν η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να καταργήσει του δασμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ο εκπρόσωπος της ΕΕ τόνισε ότι «η Ένωση θα αναλύσει προσεκτικά τη συγκεκριμένη απόφαση του Δικαστηρίου και θα συνεχίσει να υποστηρίζει τους χαμηλούς δασμούς».

«Λαμβάνουμε υπόψη την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ και την αναλύουμε προσεκτικά. Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που προτίθενται να λάβουν σε απάντηση σε αυτήν την απόφαση», δήλωσε ο εκπρόσωπος.

«Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις. Συνεπώς, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε χαμηλούς δασμούς και να εργαζόμαστε για τη μείωσή τους», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Πρόκειται για ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα μέτρα που υπέγραψε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του.

Το Δικαστήριο, στο οποίο πλειοψηφούν συντηρητικοί δικαστές, ανακοίνωσε ότι θα εξετάσει την προσφυγή της κυβέρνησης Τραμπ κατά αποφάσεων κατώτερων δικαστηρίων, τα οποία είχαν κρίνει αντισυνταγματικό το διάταγμα. Σύμφωνα με το διάταγμα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν μπορεί να χορηγεί διαβατήρια, πιστοποιητικά ιθαγένειας ή άλλα έγγραφα σε παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ, εφόσον η μητέρα τους είναι παράτυπος μετανάστης ή διαμένει προσωρινά στη χώρα και ο πατέρας δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή μόνιμος κάτοικος.

Το δίκαιο του εδάφους κατοχυρώνεται από τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία κάθε άτομο που γεννιέται στις ΗΠΑ αποκτά αυτομάτως την αμερικανική υπηκοότητα. Ο νόμος αυτός εφαρμόζεται εδώ και πάνω από 150 χρόνια, από το 1868, μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο και την κατάργηση της δουλείας, με στόχο να προστατευτούν τα δικαιώματα των πρώην σκλάβων και των απογόνων τους.

Το Ανώτατο Δικαστήριο είχε εξετάσει ξανά το ζήτημα καλοκαίρι, μετά από προσφυγή της κυβέρνησης Τραμπ, περιορίζοντας τη δυνατότητα κατώτερων δικαστηρίων να μπλοκάρουν πανεθνικά τις αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας, χωρίς όμως να αποφανθεί για την ουσία του διατάγματος.

Ο Τραμπ υπέγραψε το εν λόγω διάταγμα στις 20 Ιανουαρίου, αμέσως μετά την ορκωμοσία του, με σκοπό, όπως ανέφερε, την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης. Το μέτρο αφορά επίσης τα παιδιά ατόμων που βρίσκονται προσωρινά στις ΗΠΑ με νόμιμη βίζα, όπως φοιτητική, τουριστική ή εργασίας.

Σπύρος Σιδέρης

Ενώ η υπεράσπιση του Νετανιάχου ζητά προσαρμογές στο ημερολόγιο (λόγω διπλωματικών επαφών, αλλά και της έναρξης της χειμερινής συνόδου της Κνεσέτ), η εισαγγελία αντιπροτείνει εναλλακτικές ημερομηνίες· και το πολιτικό σύστημα κοχλάζει: ήταν το διά ζώσης αίτημα χάριτος του Τραμπ μια ακόμη παρέμβαση στα εσωτερικά ή μια «ειλικρινής» εκτίμηση ότι η υπόθεση έχει κουράσει τη χώρα; Σε κάθε περίπτωση, η δίκη Νετανιάχου μπαίνει σε νέα φάση, με νομικές και θεσμικές συνέπειες που υπερβαίνουν το πρόσωπο του κατηγορουμένου.

Τι δικάζεται – και σε ποιο στάδιο είμαστε

Ο Νετανιάχου δικάζεται εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια σε τρεις υποθέσεις (γνωστές ως Υπόθεση 1000, 2000 και 4000):

• Υπόθεση 1000: δώρα και παροχές — σαμπάνιες, πούρα και άλλα πολύτιμα αντικείμενα — από ισχυρούς επιχειρηματίες, με αντάλλαγμα διευκολύνσεις.
• Υπόθεση 2000: συνομιλίες με τον εκδότη της «Γεντιότ Αχρονότ» για περιορισμό της δωρεάν «Ισραέλ Χαγιόμ» με αντάλλαγμα ευνοϊκή κάλυψη.
• Υπόθεση 4000: κατηγορίες ότι ο επιχειρηματίας Σαούλ Ελόβιτς (Walla!) έλαβε ρυθμιστικά οφέλη με αντάλλαγμα θετική δημοσιότητα.

Η υπεράσπιση ζητά οι καταθέσεις του πρωθυπουργού να δοθούν Δευτέρα–Τρίτη της ερχόμενης εβδομάδας και να συντμηθεί η Δευτέρα έως τις 13:30, λόγω κοινοβουλευτικών υποχρεώσεων. Η εισαγγελία πρότεινε Πέμπτη πρωί αντί Τετάρτης. Η ουσία, πάντως, παραμένει: το δικαστήριο καλείται να αποσυνδέσει τη δικανική διαδικασία από την πολιτική κυριαρχία του κατηγορουμένου, σε ένα περιβάλλον όπου οι θεσμικές γραμμές αμφισβητούνται.

Το «παράθυρο χάριτος» και τα όριά του

Το ισραηλινό πλαίσιο δίνει στον Πρόεδρο τη δυνατότητα χάριτος — αλλά παραδοσιακά μετά από τελεσίδικη απόφαση. Αυτό το σημείο έγινε λέξη-κλειδί στη δημόσια συζήτηση: μπορεί ο Χέρτσογκ να «παγώσει» ή να ακυρώσει μια εν εξελίξει δίκη; Οι περισσότεροι νομικοί απαντούν όχι: η προεδρική χάρη δεν είναι εργαλείο ματαίωσης δίωξης, αλλά μεταγενέστερης επιείκειας (μετά την τελεσίδικη απόφαση της υπόθεσης). Ο ίδιος ο Χέρτσογκ έχει δηλώσει ότι «δεν είναι θέμα της στιγμής», κρατώντας ανοιχτό μόνο ένα θεωρητικό ενδεχόμενο μελλοντικής στάθμισης «βάσει κανόνων και συνείδησης».

Εδώ, η παρέμβαση του Τραμπ λειτουργεί ως πολιτικός επιταχυντής: φέρνει στο προσκήνιο το αιώνιο ερώτημα της ισορροπίας θεσμικής ευπρέπειας και πολιτικής σκοπιμότητας. Για τους επικριτές, πρόκειται για ωμή ανάμειξη· για τους υποστηρικτές, για ρεαλιστική παρατήρηση ότι μια δίκη-μαραθώνιος έχει βαρύ κόστος συνοχής.

«Παρέμβαση στα εσωτερικά» ή καθρέφτης της κρίσης;

Ο έμπειρος σχολιαστής Άβι Ασκενάζι στη «Μααρίβ» μίλησε για «φτηνό παρεμβατισμό» και για μια στιγμή που «η χώρα έχασε το δημοκρατικό της ήθος». Στόχος της κριτικής δεν ήταν μόνο ο Τραμπ, αλλά και ο Χέρτσογκ και ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ, που κατηγορήθηκαν πως δεν περιφρούρησαν τον διαχωρισμό των εξουσιών.

Στο ίδιο κάδρο, η επιλογή του προέδρου της Κνεσέτ Αμίρ Οχανά να μην καλέσει στο ακροατήριο τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου Ισαάκ Αμίτ και τη Γενική Εισαγγελέα Γκάλι Μπαχαράβ–Μιάρα θεωρήθηκε θεσμικό μήνυμα: εδραίωση μιας εκτελεστικής–νομοθετικής συμμαχίας έναντι της δικαστικής.

Ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αμίτ Μπέχερ το είπε ωμά: αυτή η κίνηση «αποκλεισμού» δεν πλήττει μόνο τον θεσμικό ρόλο του προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου, αλλά «τη δημοκρατία συνολικά». Εδώ, η αντιπαράθεση για τη δικαστική μεταρρύθμιση — τον περιορισμό δηλαδή της ακυρωτικής αρμοδιότητας των δικαστών και τη μετατόπιση ισχύος προς την κυβέρνηση — ξαναπαίρνει φωτιά.

Το επιχείρημα της κυβέρνησης – και το «σύννεφο» πάνω από τη δίκη

Η κυβέρνηση προβάλλει ένα διττό επιχείρημα:

1. το δικαστικό σύστημα υπερέβη τα όριά του και εμποδίζει τη λαϊκή εντολή,
2. ο Νετανιάχου διώκεται πολιτικά και η δίκη του έχει υποκινηθεί από ένα εχθρικό μιντιακό–δικαστικό σύμπλεγμα.

Η υπεράσπιση ενισχύει αυτό το αφήγημα ζητώντας ευέλικτες διαδικασίες (ώστε ο πρωθυπουργός να ασκεί τα καθήκοντά του) και αμφισβητώντας την αναλογικότητα των κατηγοριών. Από την άλλη, η εισαγγελία επιμένει ότι οι πράξεις — αν αποδειχθούν — συνιστούν συστημική διαφθορά στην καρδιά του κράτους, με ανταλλάγματα που διαστρεβλώνουν το δημόσιο συμφέρον.

Εδώ συμπυκνώνεται το μεγάλο πολιτικό διακύβευμα: αν η δίκη είναι θεσμική κάθαρση ή πολιτική εκδίκηση. Η λεκτική υπεραπλούστευση του τύπου «πούρα και σαμπάνιες» — όπως είπε ο Τραμπ — αδικεί τη βαρύτητα των ανταλλαγμάτων που περιγράφονται στον φάκελο, αλλά και τη δημόσια κόπωση από μια υπόθεση που μοιάζει ατέρμονη.

Γιατί τώρα «σκάει» τόσο δυνατά

Τρεις είναι οι μοχλοί έντασης της στιγμής:

• Η επιστροφή του κατηγορουμένου στο βήμα του μάρτυρα, που δίνει νέα δραματουργία στη διαδικασία.
• Η σκηνή Τραμπ στην Κνεσέτ, που μετατρέπει μια ποινική υπόθεση σε γεωπολιτικό επεισόδιο επικοινωνίας.
• Η θεσμική τριβή για το ποιος καλείται και ποιος αποκλείεται από την κρατική τελετουργία — ένα σύμβολο ισχύος που μετράει.

Όλα αυτά διαδραματίζονται ενώ η χώρα παλεύει με ασφαλιστικές δικλείδες σε καιρό ασύμμετρων απειλών και περιφερειακής αστάθειας. Η νομιμοποίηση των θεσμών περνάει από τη λεπτή γραμμή: σεβασμός της δικαιοσύνης χωρίς παγίδευση της κυβερνησιμότητας.

Το πολιτικό ρίσκο για όλους

• Για τον Νετανιάχου: κάθε βήμα στο δικαστήριο είναι και βήμα στην κοινή γνώμη. Η προσέλευση και η μαρτυρία του, ακόμη και με σφιχτό πρόγραμμα, θα αποτελέσουν τηλεοπτικό γεγονός και πολιτικό τεστ.
• Για τον Χέρτσογκ: η ουδετερότητα του Προέδρου γίνεται πολιτειακό κεφάλαιο. Κάθε νύξη περί χάριτος πριν από τελεσίδικη απόφαση εκλαμβάνεται ως θεσμική εκτροπή.
• Για τον Τραμπ: το μήνυμα προς το ισραηλινό κοινό μπορεί να ενισχύσει την εικόνα του ως φίλου του Ισραήλ, αλλά στην πράξη διχάζει και σπρώχνει την ισραηλινή συζήτηση σε μαύρο/άσπρο.
• Για την αντιπολίτευση (Γιαΐρ Λαπίντ κ.ά.): το θεσμικό αφήγημα πρέπει να μείνει πειστικό και νηφάλιο — όχι ηθικολογία χωρίς πρόταση εξόδου από την κρίση.

Η επόμενη μέρα της διαδικασίας

Αν το δικαστήριο κρατήσει σφιχτά το τιμόνι, θα δούμε ένα χρονοδιάγραμμα καταθέσεων με προβλέψιμες παρεκκλίσεις (λόγω πρωθυπουργικών καθηκόντων), αλλά με καθαρή στόχευση σε ουσιώδη αποδεικτικά: συναλλαγές, επικοινωνίες, ρυθμιστικές αποφάσεις. Η υπεράσπιση θα επιδιώξει να μεταφράσει κάθε αμφιβολία σε εύλογο σκεπτικισμό περί σκοπιμοτήτων. Η κατηγορούσα αρχή θα προσπαθήσει να δέσει το παζλ ανταλλαγμάτων χωρίς «θεατρινισμούς» — για να μη φανεί ότι πολιτικοποιεί τη δικαιοσύνη.

Κρίσιμη θα είναι και η δημόσια νηφαλιότητα: αν η κοινοβουλευτική τελετουργία πάψει να γίνεται εργαλείο αποκλεισμών (ποιος καλείται, ποιος όχι), θα πέσει η θερμοκρασία. Διαφορετικά, η υπόθεση θα συνεχίσει να λειτουργεί ως επιταχυντής πόλωσης.

Το Ανώτατο Δικαστήριο, όπου επικρατούν οι συντηρητικοί δικαστές, θα εξετάσει το θέμα τους επόμενους μήνες για να καταλήξει σε μία απόφαση έως το τέλος της ετήσιας συνόδου του, τον Ιούνιο.

Ο Δημοκρατικός πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν σύντομα έκανε γνωστό πως δεσμεύεται «σθεναρά» προκειμένου να υπερασπιστεί την πρόσβαση στην άμβλωση στις ΗΠΑ, σε ένα δελτίο Τύπου του Λευκού Οίκου.

Εάν η απόφαση του εφετείου, που εκδόθηκε τον Αύγουστο στη Νέα Ορλεάνη, επικυρωθεί, αυτό θα μεταφραζόταν κυρίως σε μια επιστροφή σε ένα μέγιστο όριο επτά εβδομάδων κύησης αντί των 10 εβδομάδων προκειμένου μια γυναίκα να επωφεληθεί από μια διακοπή της κύησης, μια απαγόρευση της αποστολής του χαπιού της άμβλωσης από το ταχυδρομείο και την επαναφορά της υποχρέωσης συνταγογράφησης αποκλειστικά από έναν γιατρό.

Το ερώτημα είναι εκείνο της πρόσβασης στη δραστική ουσία μιφεπριστόνη (RU 486), η οποία σε συνδυασμό με ένα άλλο χάπι, χρησιμοποιήθηκε από 5,6 εκατομμύρια γυναίκες από τότε που εγκρίθηκε η χρήση της από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων το 2000. Τον Απρίλιο, ένας ομοσπονδιακός δικαστής στο Τέξας ανέστειλε την πρόσβαση στη μιφεπριστόνη.

Την 24η Ιουνίου του 2022, το Ανώτατο Δικαστήριο, όπου επικρατούν οι συντηρητικοί δικαστές έπειτα από τους διορισμούς που αποφασίστηκαν υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, ακύρωσε το διάταγμά του Roe v. Wade, το οποίο εγγυόταν από το 1973 το δικαίωμα των Αμερικανίδων στην άμβλωση και αναγνώριζε σε κάθε πολιτεία τη νομοθετική εξουσία επί του θέματος.

Το χάπι της άμβλωσης αποτελεί το σημαντικότερο ζήτημα σχετικά με την άμβλωση που εξετάζει το Ανώτατο Δικαστήριο μετά την ιστορική του απόφαση τον Ιούνιο του 2022.

Πάνω από τις μισές αμβλώσεις (53%) στις ΗΠΑ το 2020 γίνονταν με φάρμακα, σύμφωνα με το ινστιτούτο Guttmacher, που ειδικεύεται στο θέμα. Οι αμβλώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται η μιφεπριστόνη και η μισοπροστόλη, εντός του επιτρεπόμενου χρονικού πλαισίου, είναι πολύ ασφαλείς και αποτελεσματικές, διαβεβαιώνουν οι ειδικοί.

Στις ΗΠΑ, αυτή η μέθοδος έχει εγκριθεί από την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) από το 2000.

Ο Φρέντι Μπελέρης συνελήφθη στις 12 Μαΐου, δύο μέρες πριν τις δημοτικές εκλογές. Η σύλληψη και προφυλάκισή του έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό της Αλβανίας όσο και διεθνώς.

Σημειώνει ότι η απόφαση αυτή «πρέπει να αποτελέσει αφορμή αγώνων σε παγκόσμια κλίμακα για τα δικαιώματα των γυναικών. Αγώνων, για την ελευθερία όλων μας» και προσθέτει:

«Έχουμε όλοι ευθύνη, γιατί η απόφαση αυτή εντάσσεται σε μια λογική συνεχούς περιορισμού βασικών ελευθεριών μας».

Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, την τέταρτη σε πληθυσμό στη χώρα (20 εκατομμύρια κάτοικοι), πολιτικοί και επαγγελματίες υγείας προετοιμάζονται εδώ και εβδομάδες για το θάψιμο του δικαιώματος στην εκούσια διακοπή της εγκυμοσύνης από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.

Και στην πολιτεία αυτή που ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς στις βορειοανατολικές ΗΠΑ, αναμένουν τώρα συρροή γυναικών από συντηρητικές πολιτείες του νότου και του κεντρικού τμήματος της χώρας, ορισμένες από τις οποίες απαγόρευσαν αμέσως χθες, Παρασκευή, τις αμβλώσεις στο έδαφός τους.

“Γνωρίζουμε ότι οι ανάγκες θα αυξηθούν δραματικά”, δήλωσε η Σάρα Μέλερ, επαγγελματίας υγείας της ένωσης Brigid Alliance, η οποία πληρώνει το ταξίδι, τη διατροφή και τη διαμονή και υποστηρίζει οικονομικά τις γυναίκες χαμηλού εισοδήματος που πρέπει να υποβληθούν σε άμβλωση.

Η ένωσή της βοηθά περίπου εκατό γυναίκες κάθε μήνα και η Μέλερ υπολογίζει ότι εφεξής “εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη άνθρωποι θα πρέπει να ταξιδέψουν εκτός των πολιτειών τους για την παροχή υγειονομικής περίθαλψης που συνδέεται με την άμβλωση”.

300.000 αμβλώσεις ετησίως

Η Άλις Μαρκ, γιατρός και σύμβουλος στην Εθνική Ομοσπονδία της Μασαχουσέτης για την Άμβλωση διερωτάται επίσης “τι θα συμβεί σε όλους αυτούς τους ανθρώπους 26 πολιτειών στις οποίες η άμβλωση θα απαγορευτεί εν μέρει ή τελείως”.

Μέχρι σήμερα γίνονται, σύμφωνα με την ίδια, 300.000 αμβλώσεις ετησίως σε όλες αυτές τις συντηρητικές πολιτείες, όπως η Λουιζιάνα, το Μισούρι ή η Οκλαχόμα.

Όπως συμβαίνει στην Μασαχουσέτη, μολονότι ο κυβερνήτης της είναι Ρεπουμπλικανός και η άμβλωση εκεί στοιχίζει ακριβά, η Άλις Μαρκ ελπίζει ότι “πολιτείες όπως το Ιλινόι” θα διευκολύνουν την πρόσβαση στις κλινικές τους προσλαμβάνοντας περισσότερο προσωπικό και ανοίγοντας τη νύχτα και τα σαββατοκύριακα.

Ήδη από την ανακοίνωση της απόφασης σοκ του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η κυβερνήτρια της πολιτείας της Νέας Υόρκης Κάθι Χόκουλ ήταν η πρώτη πολιτικός που κατήγγειλε “οπισθοδρόμηση των δικαιωμάτων εκατομμυρίων Αμερικανών” και δεσμεύτηκε “να επενδύσει 35 εκατομμύρια δολάρια για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις υγειονομικές υπηρεσίες για την άμβλωση”.

“Η πολιτεία μας θα είναι πάντα ένα καταφύγιο για αυτές που αναζητούν να υποβληθούν σε άμβλωση”, διαβεβαίωσε η Δημοκρατική κυβερνήτρια, η οποία μετείχε χθες το βράδυ σε διαδήλωση χιλιάδων οργισμένων ανθρώπων στο Μανχάταν.

“Είναι παράλογο! Γυρίσαμε πίσω 100 χρόνια (…) Είναι παράλογο ότι οφείλουμε να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε γι’αυτό”, αντέδρασε μία από αυτούς, η Μπράντι Μισό.

Στο Μπρούκλιν γυναίκες που ρωτήθηκαν χθες από το AFP εξέφρασαν τη “λύπη” και τον “θυμό” τους.

Ωστόσο αν και η 21χρονη Λίλι Μπερνστάιν διερωτήθηκε αν θέλει “να είναι μέρος αυτής της χώρας”, η 36χρονη Ναμπίλα Βαλεντίν δήλωσε αντιθέτως: “Είμαι χαρούμενη που ζω στην πολιτεία της Νέας Υόρκης όπου αισθάνομαι ασφαλής και όπου τα δικαιώματά μου προστατεύονται”.

Στην άλλη άκρη των ΗΠΑ, οι κυβερνήτες τριών “προοδευτικών” πολιτειών της δυτικής ακτής, ο Γκάβιν Νιούσομ στην Καλιφόρνια, η Κέιτ Μπράουν στο Όρεγκον και ο Τζέι Ίνσλι στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, “δεσμεύτηκαν” σε κοινή ανακοίνωσή τους να “υπερασπιστούν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αντισύλληψης, συμπεριλαμβανομένης της άμβλωσης”.

33 εκατομμύρια γυναίκες

Αυτοί εξέφρασαν τη λύπη τους που “σε περισσότερη από τη μισή χώρα –ήτοι 33,6 εκατομμύρια γυναίκες (το 10% του αμερικανικού πληθυσμού)– η άμβλωση θα είναι εφεξής παράνομη ή μη προσβάσιμη”. Οι τρεις πολιτείες θα αποδεσμεύσουν 152 εκατομμύρια δολάρια βοήθειας.

Την ίδια ώρα και κοινοτικοί και θρησκευτικοί σύλλογοι αγωνίζονται επίσης για το δικαίωμα στην άμβλωση.

To Εθνικό Συμβούλιο των Εβραίων Γυναικών (NCJW), που έχει την έδρα του στην ομοσπονδιακή πρωτεύουσα Ουάσινγκτον, δημιούργησε ένα “εβραϊκό ταμείο πρόσβασης στην άμβλωση σε σύμπραξη με την εθνική ομοσπονδία για την άμβλωση”, εξηγεί στο AFP η πρόεδρός του Σέιλα Κατζ.

Και αυτή υπολογίζει στις δημοκρατικές πολιτείες των βορειοανατολικών ΗΠΑ ότι θα αποτελέσουν “καταφύγια” για τις γυναίκες: καθώς “το επείγον είναι να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να έρθουν σε επαφή για να έχουν πρόσβαση στην άμβλωση”.

Η Κατζ δεσμεύεται εξάλλου να συνεχίσει να αγωνίζεται “ώστε κάθε γυναίκα να μπορεί να αποφασίζει μόνη της, συνειδητά, για το σώμα της, τη ζωή της, το μέλλον της. Όποια κι αν είναι και όπου κι αν ζει”.