Στο σκέλος της ανακαίνισης περιλαμβάνονται όλες οι βασικές και λειτουργικές εργασίες που χρειάζεται ένα σπίτι για να καταστεί πλήρως κατοικήσιμο. Αυτό σημαίνει υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ενίσχυση τοιχοποιίας, αποκατάσταση φθορών, αντικατάσταση δαπέδων, πλήρη ανακαίνιση μπάνιου και κουζίνας, καθώς και βαψίματα.

Παράλληλα, το σκέλος της ενεργειακής αναβάθμισης έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα, αλλά με πιο ήπιους όρους σε σχέση με τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ». Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αντικατάσταση κουφωμάτων με θερμομονωτικά, εγκατάσταση ή αντικατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή άλλων συστημάτων ΑΠΕ για ζεστό νερό, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης (όπως αντλίες θερμότητας ή λέβητες βιομάζας), καθώς και στοχευμένες εργασίες θερμομόνωσης. Από αυτές τις παρεμβάσεις, θα πρέπει να υλοποιούνται τουλάχιστον τρεις, εκ των οποίων οι δύο να ανήκουν στις βασικές, χαμηλής τεχνικής δυσκολίας, ώστε να διασφαλίζεται η ενεργειακή βελτίωση χωρίς υπερβολικό κόστος.

Η κατανομή του προϋπολογισμού μεταξύ των δύο σκελών είναι επίσης καθορισμένη. Η ανακαίνιση θα καλύπτει το 60%-80% της συνολικής δαπάνης, ενώ οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα αντιστοιχούν στο 20%-40%. Με αυτόν τον τρόπο το πρόγραμμα δίνει σαφή προτεραιότητα στις βασικές εργασίες που καθιστούν ένα ακίνητο λειτουργικό, χωρίς όμως να αγνοεί την ανάγκη ενεργειακής αναβάθμισης.

Ενα ακόμα βασικό στοιχείο είναι η υποχρέωση ενεργειακής βελτίωσης. Το ακίνητο θα πρέπει, μετά τις παρεμβάσεις, να ανέβει τουλάχιστον μία ενεργειακή κλάση, από τις χαμηλότερες κατηγορίες (Γ έως Η). Για τον λόγο αυτόν απαιτείται η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) πριν και μετά την ανακαίνιση, ώστε να αποδεικνύεται η βελτίωση.

Σε ό,τι αφορά τα οικονομικά, το νέο «Ανακαινίζω» είναι σαφώς πιο γενναίο. Ο συνολικός προϋπολογισμός φτάνει στα 500 εκατ. ευρώ, με στόχο να ανακαινιστούν από 15.000 έως 20.000 κατοικίες, κυρίως παλαιά διαμερίσματα των δεκαετιών του ’80 και του ’90. Η επιχορήγηση υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ/τ.μ., ενώ η συνολική ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως και στις 36.000 ευρώ ανά κατοικία.

Το βασικό ποσοστό επιδότησης διαμορφώνεται στο 80%, με δυνατότητα προσαυξήσεων. Συγκεκριμένα, προβλέπεται επιπλέον 5% για ακίνητα σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές και επιπλέον 5% για ειδικές κατηγορίες νοικοκυριών, όπως τρίτεκνοι, πολύτεκνοι και άτομα με αναπηρία. Οι προσαυξήσεις είναι σωρευτικές, γεγονός που ανεβάζει την τελική επιδότηση έως και το 90%. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σε πολλές περιπτώσεις ο ιδιοκτήτης καλύπτει μόλις το 10% του κόστους.

Σημαντική αλλαγή είναι και το εύρος των δικαιούχων. Το πρόγραμμα αφορά τόσο κλειστά όσο και ανοιχτά ακίνητα σε όλη τη χώρα. Στην περίπτωση των κλειστών ακινήτων, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται μετά την ανακαίνιση είτε να τα κατοικήσει είτε να τα εκμισθώσει με μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Για τα ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, υπάρχει αντίστοιχη υποχρέωση διατήρησης της χρήσης ως κύριας κατοικίας για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή απαγόρευση για βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb για πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της ανακαίνισης. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στο να κατευθύνει τα ανακαινισμένα ακίνητα προς τη μακροχρόνια αγορά, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών για ενοικίαση.

Τα εισοδηματικά κριτήρια είναι επίσης πιο διευρυμένα. Το όριο φτάνει έως τις 25.000 ευρώ για άγαμο και έως τις 35.000 ευρώ για έγγαμο χωρίς παιδιά, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για μονογονεϊκά νοικοκυριά, ενώ τα όρια αφορούν το οικογενειακό εισόδημα. Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα απευθύνεται σε μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων καλύπτοντας όχι μόνο τα χαμηλά αλλά και σημαντικό μέρος των μεσαίων εισοδημάτων.

Ενα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί το νέο «Ανακαινίζω» είναι ότι δεν υπάρχει περιορισμός στον αριθμό αιτήσεων ανά ιδιοκτήτη, ούτε ηλικιακό όριο για τον αιτούντα. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να αυξηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η προσφορά κατοικιών, χωρίς τεχνητούς περιορισμούς που θα μειώνουν τη συμμετοχή.

Το πρώτο αφορά το νέο πρόγραμμα “ Ανακαινίζω” για ενοικίαση και ιδιοκατοίκηση προϋπολογισμού 400 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Μάιο, όπως προανήγγειλε αυτήν την εβδομάδα ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Το πρόγραμμα θα επιδοτεί καταρχήν την ενεργειακή αναβάθμιση και ανακαίνιση κλειστών ακινήτων με προοπτική οι ιδιοκτήτες τους να τα ενοικιάσουν σε προσιτή τιμή σε νοικοκυριά. Επίσης, θα επιδοτεί την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση ακινήτων που ήδη κατοικούνται από τους ιδιοκτήτες τους και θα συνεχίσουν να ιδιοκατοικούνται.

Το μεγαλύτερο ποσό του προγράμματος αυτού αναμένεται να αξιοποιηθεί για το σκέλος που θα αφορά την ανακαίνιση για ενοικίαση ενώ το υπόλοιπο για αυτό που αφορά την ιδιοκατοίκηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι ένα συγκεκριμένο ποσοστό της χρηματοδότησης να διατίθεται υποχρεωτικά για τον σκοπό της ενεργειακής αναβάθμισης και το υπόλοιπο για λόγους που σχετίζονται με την ευρύτερη έννοια της ανακαίνισης.

Σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια αναμένεται να κινούνται στα επίπεδα αυτών που αφορούν το πρόγραμμα “ Σπίτι μου ΙΙ”, τα οποία διευρύνθηκαν σημαντικά με απόφαση της κυβέρνησης προκειμένου να αυξηθούν οι δικαιούχοι και να συμπεριλάβουν και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα.

Υπενθυμίζεται ότι το εισοδηματικό όριο στο “ Σπίτι μου ΙΙ” που απευθύνεται σε άτομα ηλικίας 25 έως 50 ετών για άγαμους ανέρχεται στα 25.000 ευρώ, για ζευγάρι στα 35.000 ευρώ με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ για μονογονεϊκές φτάνει τα 39.000 ευρώ με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.

Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά την κατασκευή κατοικιών από κατασκευαστικές εταιρίες σε δημόσιες εκτάσεις που θα αναλάβουν να αξιοποιήσουν μετά από διαγωνισμό στο πλαίσιο της πολιτικής Κοινωνικής Αντιπαροχής που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση. Οι ιδιώτες κατασκευαστές θα αναλάβουν την υποχρέωση ένα ποσοστό (30%) των ακινήτων που θα κατασκευάσουν να το προσφέρουν στην αγορά για μακροχρόνια μίσθωση με χαμηλό ενοίκιο. Το υπόλοιπο απόθεμα κατοικιών θα μπορούν να το πουλήσουν. Το πρόγραμμα αυτό, σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα, αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το καλοκαίρι.

Το πρόγραμμα, προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ, προσφέρει επιδότηση που φτάνει έως το 60% της δαπάνης, με ανώτατο όριο δαπανών τα 13.500 ευρώ, και ανώτατο ποσό επιδότησης τα 8.000 ευρώ.

Ο νέος σχεδιασμός του προγράμματος αναμένεται να προσελκύσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς η επιδότηση έχει αυξηθεί σε σχέση με την προηγούμενη εκδοχή, η οποία δεν είχε σημειώσει τη ζητούμενη ανταπόκριση.

• Η βελτίωση των όρων έρχεται μετά από νομοθετική ρύθμιση και αφορά κυρίως την αύξηση του ποσοστού επιδότησης από 40% σε 60%, καθώς και την αύξηση του ορίου των δαπανών που μπορούν να καλυφθούν από το πρόγραμμα, από 10.000 ευρώ σε 13.500 ευρώ.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ιδιοκτήτες κενών ακινήτων επιφάνειας έως 100 τ.μ., οι οποίοι επιθυμούν να τα ανακαινίσουν για να τα εκμεταλλευτούν μέσω ενοικίασης.

Οι αιτήσεις θα γίνονται δεκτές για ακίνητα που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως το να μην είναι δηλωμένα ως πρώτη κατοικία ή μισθωμένα και να είναι καταχωρισμένα ως κενά στα έντυπα Ε2 των τελευταίων τριών ετών.