Την Πέμπτη, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση της Επιτροπής Αναφορών για το 2024, με 535 ψήφους υπέρ, 24 κατά και 55 αποχές. Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των πολιτών σχετικά με την προστασία του κλίματος και να διασφαλίσουν την ορθή επιβολή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Για τρίτο συνεχόμενο έτος, τα περιβαλλοντικά ζητήματα εθίγησαν συχνότερα από τους αναφέροντες (20,1% του συνόλου των αναφορών), ακολουθούμενα από προσωπικά ζητήματα (13,2%, τα οποία συχνά συνδέονται με δευτερεύον θέμα), τα θεμελιώδη δικαιώματα (11,4%), την εσωτερική αγορά (11,2%) και τη δικαιοσύνη (9,1%).

Περιβαλλοντικές ανησυχίες

Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες κυριάρχησαν στις εργασίες της επιτροπής το 2024. Τα ζητήματα που τέθηκαν περιλάμβαναν το καθεστώς προστασίας των λύκων και τον αντίκτυπο των κανόνων της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών, γεγονός που οδήγησε σε διερευνητική αποστολή στην Αυστρία τον Απρίλιο του 2025. Άλλες ανησυχίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την τοξικότητα των φυτοφαρμάκων, την προστασία της γης, την επεξεργασία αποβλήτων, την εικαζόμενη επιρροή της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ και την αύξηση του κόστους διαβίωσης.

Θεμελιώδη δικαιώματα και εσωτερική αγορά

Οι ευρωβουλευτές αναμένουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεπή παρακολούθηση και τακτικές ενημερώσεις σχετικά με τις αναφορές που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και την εσωτερική αγορά. Τον Απρίλιο του 2024 παρότρυναν το Συμβούλιο να χορηγήσει ταχέως στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία την ιδιότητα του πλήρους μέλους στον χώρο Σένγκεν, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις στα σύνορα για τα βαρέα φορτηγά οχήματα.

Άλλα ζητήματα που εξέτασε η επιτροπή ήταν η προστασία των δεδομένων, τα δικαιώματα των εργαζομένων, η υποδοχή μεταναστών και αιτούντων άσυλο και η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειάς τους στο διαδίκτυο. Εν μέσω σοβαρής έλλειψης εκπαιδευτικών σε ολόκληρη την ΕΕ, οι ευρωβουλευτές παροτρύνουν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τα σχολικά συστήματα και να καταστήσουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού πιο ελκυστικό.

«Η έγκριση της ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής Αναφορών για το 2024 από τη συντριπτική πλειοψηφία της ολομέλειας στέλνει ένα σαφές μήνυμα: δεσμευόμαστε να ενισχύσουμε τη φωνή των πολιτών μας και να υποστηρίξουμε τις αναφορές τόσο ως ακρογωνιαίο λίθο της συμμετοχικής δημοκρατίας όσο και ως ένα εργαλείο ζωτικής σημασίας για την αποκάλυψη περιπτώσεων εσφαλμένης εφαρμογής ή παραβιάσεων της ευρωπαϊκής νομοθεσίας», δήλωσε ο εισηγητής Φρέντης Μπελέρης (ΕΛΚ, Ελλάδα).

Το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατοχυρώνεται από τις Συνθήκες της ΕΕ. Το 2024, το Κοινοβούλιο έλαβε 1.518 αναφορές, εκ των οποίων το 82,3% υποβλήθηκε μέσω της διαδικτυακής πύλης.

«Μας έπιασε η ψυχή μας με αυτά που είδαμε, όταν συνοδεύσαμε τους αρμόδιους φορείς περιφέρειας σε έλεγχο σε Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων» περιέγραψε την κατάσταση η ειδικός επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη Ιωάννα Αρσενοπούλου, μιλώντας σε εκδήλωση που διοργάνωσε η ανεξάρτητη διοικητική αρχή στη Θεσσαλονίκη, με θέμα: «Ο Συνήγορος του Πολίτη για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες – ο ιστοχώρος www.synigoros-solidarity.gr».

Όπως είπε χαρακτηριστικά, ο Συνήγορος, μετά από αναφορές για Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΦΗ) -κυρίως ιδιωτικές, διαπίστωσε συνθήκες κάτω από το αποδεκτό επίπεδο διαβίωσης, με ελλείψεις στη διατροφή, κακή καθαριότητα των χώρων, ανύπαρκτη κίνηση και φυσιοθεραπεία των ηλικιωμένων, απουσία ανθρώπινης επαφής και επικοινωνίας και χαμηλή ποιότητα εργαζομένων, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οι εργαζόμενοι ήταν ελάχιστοι. Ως παράδειγμα απαξιωτικής συμπεριφοράς, η κ. Αρσενοπούλου ανέφερε περίπτωση στην οποία αφαιρέθηκαν όλα τα ρούχα ηλικιωμένων και τους έδωσαν πίσω κάποια άλλα, δίνοντας όμως γυναικεία ρούχα σε άνδρα.

«Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις ΜΦΗ που κρίνονται ακατάλληλες, αν και υπάρχει σχετική εντολή, δεν γίνεται σφράγιση γιατί δεν υπάρχουν άλλες Μονάδες να δεχθούν τους ηλικιωμένους και έτσι μένει μόνο στα χαρτιά και δεν εκτελείται» σημείωσε.

Για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, ο Συνήγορος του Πολίτη δέχθηκε αναφορές για δυσχέρεια σε προγραμματισμό ραντεβού με γιατρό ειδικότητας σε αρκετά Κέντρα Υγείας της Αττικής, της Πάτρας και της Μακεδονίας εξαιτίας αδυναμίας τηλεφωνικού προγραμματισμού λόγω έλλειψης εξειδικευμένων γιατρών.

«Παράλληλα διαπιστώσαμε ακατάλληλη ιατρική φροντίδα σε ηλικιωμένο, ο οποίος εισήχθη σε νοσοκομείο μετά από εγκεφαλική κάκωση, έλαβε ελλιπή ιατρική φροντίδα και εστάλη πίσω χωρίς την απαραίτητη εξέταση της αξονικής τομογραφίας. Κατέληξε λίγες ώρες μετά από εγκεφαλική αιμορραγία… Σε άλλη περίπτωση, ηλικιωμένη που μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο μετά από απόπειρα αυτοκτονίας, αφέθηκε δεμένη για ώρες με την αιτιολογία της έλλειψης προσωπικού, με αποτέλεσμα, επειδή ήταν διαβητική, να της προκληθεί υπογλυκαιμία λόγω της απουσίας φαγητού».

Γενικότερα, μιλώντας για την περίθαλψη των ηλικιωμένων στην Ελλάδα, η κ. Αρσενοπούλου τόνισε την έλλειψη σεβασμού της προσωπικότητάς τους, την παραμέληση και την απουσία εξειδικευμένου προσωπικού.

«Ο Συνήγορος του Πολίτη για την προστασία ηλικιωμένων προχωρά στη διόρθωση οργανωτικών και νομοθετικών αστοχιών ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες και συντελεί στη στήριξη μεμονωμένων δικαιωμάτων ηλικιωμένων» κατέληξε η κ. Αρσενοπούλου.

Χαιρετισμό στην εκδήλωση έκαναν ο Ανδρέας Ποττάκης, Συνήγορος του Πολίτη, η Lajla Brandt Jakhelln, Α.Ε. Πρέσβης της Νορβηγίας στην Ελλάδα και η Nicole Romain, επικεφαλής τομέα επικοινωνίας και εκδηλώσεων του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – FRA.

Η συνάντηση αποτέλεσε μία από τις ενέργειες της πράξης «Δράσεις του Συνηγόρου του Πολίτη για την ενίσχυση της χρηστής διακυβέρνησης, της λογοδοσίας και καταπολέμησης της κακοδιοίκησης στον δημόσιο τομέα». Η πράξη συγχρηματοδοτείται στο πλαίσιο του Προγράμματος «Χρηστή Διακυβέρνηση, Θεσμοί, Διαφάνεια» των EEA Grants (Χρηματοδοτικός Μηχανισμός ΕΟΧ) που αντιπροσωπεύουν τη συμβολή της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν και της Νορβηγίας για μια πράσινη, ανταγωνιστική Ευρώπη χωρίς αποκλεισμούς.