Η Λευκωσία βρίσκεται λίγες ημέρες πριν από την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων και ευρωπαϊκών ισορροπιών. Στο πλαίσιο αυτό, η κυπριακή πλευρά επιδιώκει συμμαχίες με σαφές ευρωπαϊκό αποτύπωμα και απτό περιεχόμενο.

Κατά τις πρωινές συνομιλίες των δύο ηγετών τέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας για το πρώτο εξάμηνο του 2026, αλλά και ευρύτερα διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, με έμφαση στη διατήρηση της συνοχής και της ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ακολούθησε η τελετή υπογραφής της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης από τους δύο Προέδρους, ενώ στη συνέχεια υπεγράφη και Επιστολή Προθέσεων (Letter of Intent) από τον Υπουργό Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον Υφυπουργό Εξωτερικών της Γαλλίας. Το έγγραφο αφορά την προξενική εκπροσώπηση της Κύπρου από τη Γαλλία σε χώρες όπου η Λευκωσία δεν διαθέτει διπλωματική παρουσία, μετά την πλήρη ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Ζώνη Σένγκεν.

Η συμφωνία αποσκοπεί στη θεσμική αναβάθμιση των διμερών σχέσεων και στη διαμόρφωση σταθερού πλαισίου συνεργασίας. Πέρα από την Άμυνα και την Ασφάλεια, καλύπτει τομείς όπως η οικονομία, η καινοτομία, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, αλλά και τον συντονισμό των δύο χωρών σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Στις δηλώσεις του προς τα ΜΜΕ, ο Πρόεδρος Μακρόν ανέφερε ότι η συνεργασία των δύο χωρών περνά σε ανώτερο επίπεδο, με έμφαση, μεταξύ άλλων, στη στρατηγική αυτονομία, την καινοτομία, την οικολογία, τον ψηφιακό τομέα, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την άμυνα, προσθέτοντας ότι σύντομα θα οριστικοποιηθεί και συμφωνία για το SOFA.

Ο Γάλλος Πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στη στενή συνεργασία στον τομέα της Ασφάλειας, σημειώνοντας ότι γαλλικά πολεμικά πλοία ελλιμενίζονται στην Κύπρο περίπου 20 φορές τον χρόνο, ενώ έκανε ειδική μνεία στις κοινές ναυτικές ασκήσεις των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, ευχαρίστησε την κυπριακή πλευρά για τη συνδρομή της στις επιχειρήσεις εκκένωσης Γάλλων υπηκόων από την περιοχή.

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, ο Εμμάνουελ Μακρόν υπογράμμισε ότι η Γαλλία στηρίζει τις προσπάθειες για μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη λύση, στη βάση των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Αναφερόμενος στην επικείμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, σημείωσε ότι το Παρίσι βασίζεται στη Λευκωσία για την προάσπιση των συμφερόντων της Ένωσης και της στρατηγικής της αυτονομίας, διαβεβαιώνοντας ότι η Γαλλία θα στηρίξει τις πρωτοβουλίες της Κύπρου, με ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της Μεσογείου με την ευρωπαϊκή ατζέντα.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα ιστορική για τις διμερείς σχέσεις, τονίζοντας ότι η Γαλλία αποτελεί διαχρονικά έναν αξιόπιστο και στενό εταίρο της Κύπρου. Αναφέρθηκε, τέλος, στις κοινές θέσεις των δύο χωρών σε ζητήματα όπως η στήριξη προς την Ουκρανία, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, καθώς και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Η πρόταση των Ηνωμένων Πολιτειών να αναθέσουν στην Ευρώπη τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη συμβατική άμυνα του ΝΑΤΟ έως το 2027 έχει προκαλέσει ανησυχία στους Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι οποίοι θεωρούν την προθεσμία μη ρεαλιστική. Η επιθυμία της Ουάσιγκτον για μεγαλύτερη αυτονομία της Ευρώπης στον τομέα της άμυνας παρουσιάστηκε σε συνάντηση στην Ουάσιγκτον, όπου αξιωματούχοι του Πενταγώνου ανέφεραν ότι η πρόοδος της Ευρώπης στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία μέχρι και σήμερα, δεν έχει ικανοποιήσει τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τις πέντε πηγές που μίλησαν στο Reuters, οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου προειδοποίησαν ότι αν η Ευρώπη δεν προλάβει την προθεσμία του 2027, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να σταματήσουν να συμμετέχουν σε ορισμένους μηχανισμούς συντονισμού άμυνας του ΝΑΤΟ.

Οι ΗΠΑ επιθυμούν οι ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια και να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αμερικανική αμυντική στήριξη. Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η προθεσμία του 2027 δεν είναι ρεαλιστική, καθώς η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερους πόρους για να αντικαταστήσει ορισμένες από τις ικανότητες των ΗΠΑ στον τομέα της άμυνας.

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν επίσης καθυστερήσεις στην παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού, και ορισμένα από τα πιο εξελιγμένα αμερικανικά όπλα και συστήματα άμυνας θα χρειαζόταν χρόνια για να παραδοθούν εάν παραγγέλνονταν σήμερα. Παράλληλα, οι ΗΠΑ παρέχουν ικανότητες που δεν μπορούν απλώς να αγοραστούν, όπως είναι η μοναδική αναγνώριση, παρακολούθηση και συλλογή πληροφοριών, οι οποίες αποδείχθηκαν κρίσιμες για τις πολεμικές προσπάθειες της Ουκρανίας.

Ο αξιωματούχος του ΝΑΤΟ που μίλησε για την Συμμαχία, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν αρχίσει να αναλαμβάνουν περισσότερη ευθύνη για την ασφάλεια της ηπείρου, αλλά δεν έκανε σχόλιο για την προθεσμία του 2027. «Οι σύμμαχοι αναγνώρισαν την ανάγκη να επενδύσουν περισσότερα στην άμυνα και να μεταφέρουν το βάρος της συμβατικής άμυνας από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη», ανέφερε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει στόχο να καταστήσει την ήπειρο ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της μέχρι το 2030, εστιάζοντας στην ενίσχυση της αεράμυνας, των drones, των δυνατοτήτων κυβερνοπολέμου και άλλων τομέων. Οι αξιωματούχοι και αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμα και αυτή η προθεσμία είναι εξαιρετικά φιλόδοξη.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο υπουργός, η τεχνητή νοημοσύνη καθίσταται σταδιακά κομβικός παράγοντας του αμυντικού σχεδιασμού στην πατρίδα μας. Διαμορφώνει όχι απλώς μια τεχνολογική πραγματικότητα, αλλά και την αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας.

Το συνέδριο διοργανώνει, υπό την αιγίδα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το ΓΕΕΘΑ, σε συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων, στο αμφιθέατρο της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων.

Στο συνέδριο παρευρέθησαν ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, πρέσβεις ξένων χωρών στην Ελλάδα, ο αρχηγός ΓΕΣ, αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, ο υποναύαρχος Σπυρίδων Τσιαφούτης ΠΝ, ως εκπρόσωπος του αρχηγού ΓΕΝ, ο υποπτέραρχος (ι) Γεώργιος Χριστοδούλου, ως εκπρόσωπος του αρχηγού ΓΕΑ, ο αρχηγός του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, αντιναύαρχος Λιμενικού Σώματος Τρύφων Κοντιζάς, ο γενικός γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας Θάνος Ντόκος, ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων πρέσβυς ε.τ. Μιχαήλ Σπινέλλης, εκπρόσωπος του αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, ανώτατοι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, ακόλουθοι Άμυνας, ακαδημαϊκοί και μέλη του στρατιωτικού προσωπικού.

Οι στρατιωτικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης

Ο κ. Δένδιας στον χαιρετισμό επεσήμανε μεταξύ άλλων, ότι «καθώς η ταχεία εξέλιξη των τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης συνεχίζει να διαμορφώνει το παγκόσμιο περιβάλλον ασφαλείας, είναι επιτακτική η ανάγκη εμπλοκής όλων των ενδιαφερόμενων φορέων σε έναν εποικοδομητικό διάλογο, προσανατολισμένο στο μέλλον».

«Μαζί πρέπει να αντιμετωπίσουμε, όχι μόνο τις σύνθετες προκλήσεις και τις ηθικές διαστάσεις που προκύπτουν από την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον τομέα της Άμυνας, αλλά και να εξερευνήσουμε τις μετασχηματιστικές ευκαιρίες που παρουσιάζει -από τα στρατηγικά πλεονεκτήματα και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, έως την αυξημένη προστασία πολιτών κατά τις ένοπλες συρράξεις» ανέλυσε.

Το Διεθνές Συνέδριο Χειρισμού Κρίσεων «Αθηνά» αποτελεί, είπε, «μια συνάντηση ανταλλαγής απόψεων αφιερωμένη σε ένα επίκαιρο και πολύ επίπεδο θέμα, που όμως, βεβαίως, απασχολεί τις Ένοπλες μας Δυνάμεις. Τη σύγκλιση της Τεχνητής Νοημοσύνης με τον χειρισμό κρίσεων και με τη διεξαγωγή επιχειρήσεων επί του πεδίου».

«Οι αμυντικές πολιτικές», ανέφερε, «δεν υλοποιούνται αν δεν εξασφαλιστεί η επάρκεια αλγοριθμικών συστημάτων και ερμηνευτικών εργαλείων, η ικανότητα επεξεργασίας Big Data και η αυτοματοποιημένη εκτίμηση ρίσκου».

«Η ενσωμάτωση», πρόσθεσε, «της Τεχνητής Νοημοσύνης στον στρατιωτικό τομέα έχει επηρεάσει και τους τρόπους και τα μέσα που διεξάγονται οι επιχειρήσεις».

Για τις στρατιωτικές εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, εξήγησε ότι «έχουν προσφέρει σημαντικότατα» όπως:

Ταχύτερη λήψη αποφάσεων, λόγω ταχύτατης λειτουργίας του Command and Control (Συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου).Επίτευξη μεγαλύτερης ακρίβειας για την προσβολή στόχων, μείωση παράπλευρων απωλειών.Ανίχνευση, διακρίβωση, αξιολόγηση, ιεράρχηση των απειλών.Καλύτερη επίγνωση της επιχειρησιακής κατάστασης σε πραγματικό χρόνο.Υποστήριξη της εφοδιαστικής αλυσίδας.Ενίσχυση των ανθρώπινων δυνατοτήτων στις σύνθετες συνθήκες.Αποτελεσματική επεξεργασία του τεράστιου όγκου δεδομένων σε ελάχιστο χρόνο, καθώς βεβαίως και την εκπαίδευση του προσωπικού στις σύγχρονες πλατφόρμες μέσα από την παραγωγή ρεαλιστικών πολύπλοκων σεναρίων, τα οποία αναπροσαρμόζονται αυτόματα, ανάλογα με την απόφαση ενέργειας των εκπαιδευομένων και την εξαγωγή αναλύσεων, συμπερασμάτων και των αξιολογήσεών τους.

Διευκρίνισε, δε, ότι «δεν μπορεί να αγνοήσουμε το γεγονός ότι η τεχνολογική πρόοδος συνδυάζεται με μια σειρά από σύνθετες και πολυδιάστατες νομικές, ηθικές, τεχνολογικές και πολιτικές προκλήσεις, οι οποίες επίσης απαιτούν μια βαθιά ανάλυση και μια βαθιά αξιολόγηση».

«Η ανεξέλεγκτη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί εξίσου να υπονομεύσει την ειρήνη, την ασφάλεια, τη σταθερότητα και σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι τεχνολογικές δυνατότητες διαδίδονται με τεράστια ταχύτητα. Αυξάνεται λοιπόν και η δυνατότητα χρήσης τους, και ο κίνδυνος χρήσης τους από μη κρατικούς δρώντες, ακόμα και τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά και από χώρες, κρατικούς φορείς, οι οποίες επαγγέλλονται τον αναθεωρητισμό και αγνοούν, για να μην πω παραβιάζουν, το Διεθνές Δίκαιο για να εξυπηρετήσουν τις δικές τους γεωπολιτικές επιδιώξεις. Υπονομεύουν έτσι την περιφερειακή και τη διεθνή σταθερότητα και ασφάλεια» συμπλήρωσε.

«Τίθεται μπροστά μας καθαρά ένα θεμελιώδες ερώτημα: κατά πόσον είναι τεχνικά εφικτό ένας αλγόριθμος Τεχνητής Νοημοσύνης, έστω και ο πιο εξελιγμένος, να ενσωματώσει πολύπλοκες νομικές και αξιακές έννοιες του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου, όπως είναι οι αρχές της διάκρισης και της αναλογικότητας» υπογράμμισε ο κ. Δένδιας. «Και να εφαρμόσει αυτές τις απολύτως σημαντικές αρχές σε ένα εξελισσόμενο, ταχύτατα, επιχειρησιακό περιβάλλον. Ο σχεδιασμός πρέπει να εξασφαλίζει ότι κάθε χρήση νέας τεχνολογίας θα διέπεται από ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο» πρόσθεσε.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν καλείται να υποκαταστήσει ή να αντικαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα, καλείται να τον ενισχύσει και να τον διευκολύνει. Δεν μπορούμε λοιπόν να αγνοήσουμε τον αυξανόμενο κίνδυνο της πλήρους αυτοματοποίησης στις αποφάσεις ζωής και θανάτου» ξεκαθάρισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.

Ο κ. Δένδιας ευχήθηκε «σε όλες και όλους μια παραγωγική, εποικοδομητική συζήτηση» και κατέληξε λέγοντας: «Ελπίζω, τα συμπεράσματα της συνάντησης αυτής να μας βοηθήσουν στο να καταλήξουμε πώς μπορούμε να πορευτούμε από εδώ και πέρα».

Τα εξοπλιστικά προγράμματα ομαδοποιούνται σε 4 κύριες κατηγορίες:

• Απόκτηση νέων Δυνατοτήτων – Μέσων.
• Συστήματα Διοίκησης και Ελέγχου, ΄Επικοινωνιών και Δορυφορικά συστήματα.
• Εν Συνεχεία Υποστήριξη [Follow on Support (FOS)] των νέων αλλά και των υφισταμένων οπλικών συστημάτων με ποσοστό 25% του συνολικού Π/Υ.
• Συντήρηση – Αναβάθμιση – Απόκτηση νέων Υποδομών που συνδέονται με τα νέα Εξοπλιστικά Προγράμματα.

Νέα δόγμα αποτροπής

Στο νέο δόγμα αποτροπής, η «ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΕΑ» με τα 5 επίπεδα της, θα προστατεύει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Με αυτόν τον τρόπο ο σύγχρονος στόλος των νέων φρεγατών και των αεροσκαφών 4,5ης και 5ης γενιάς απελευθερώνονται από τα στενά όρια της χωρικής υπεράσπισης και αξιοποιούνται πλήρως οι επιχειρησιακές τους δυνατότητες, που περιλαμβάνουν και τα στρατηγικά τους όπλα.

Εμβληματικά προγράμματα

Η «ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ» αποτελεί μία ολιστική προσέγγιση αποτελεσματικής αντιμετώπισης εχθρικών εναέριων, θαλάσσιων και υποθαλάσσιων απειλών με την χρήση τεχνητής νοημοσύνης, μέσα από έναν πολυεπίπεδο θόλο 5 επιπέδων: αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής, anti-drone, αντιπλοϊκής και ανθυποβρυχιακής προστασίας.

Με τα νέα πυραυλικά συστήματα Πυροβολικού επιτυγχάνεται η δραστική αύξηση του βεληνεκούς και η δυνατότητα πληγμάτων σε στρατηγικό βάθος, με ακρίβεια. Εκτοξεύουν διάφορα πυρομαχικά ανάλογα με την φύση και την αξία του στόχου. Ταυτόχρονα θα διαθέτουν και αντιπλοϊκές ικανότητες. Το αυξημένο βεληνεκές παρέχει την δυνατότητα επικάλυψης ενίσχυσης και υποστήριξης με πυρά γειτονικών περιοχών. Αυτό σημαίνει την ευχερή δυνατότητα υποστήριξης απομακρυσμένων νήσων, μικρονήσων και βραχονησίδων καθώς και αμοιβαία υποστήριξη μεταξύ των κυρίων νήσων.

Βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία ΥΠΕΘΑ με ΥψηΔ, για την απόκτηση γεωστατικού δορυφόρου στρατιωτικών προδιαγραφών. Επίσης υφίσταται πρόγραμμα για προμήθεια συστημάτων διεξαγωγής κυβερνοπολέμου και επιχειρήσεων στο ηλεκτρονικό φάσμα, τα οποία θα εξοπλίσουν την μονάδα κυβερνοπολέμου «1864» και τις νέες μονάδες ηλεκτρονικού πολέμου.

Η διασύνδεση όλων των οπλικών συστημάτων, πλατφορμών και αισθητήρων θα επιτευχθεί με ένα κοινό και ενοποιημένο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου, το οποίο θα αξιοποιεί συστηματικά την τεχνητή νοημοσύνη, με σκοπό την ανάλυση πληροφοριών, την εκμετάλλευση τους στην διαδικασία λήψης απόφασης και εμπλοκής στόχων ανάλογα με την σπουδαιότητα και προτεραιότητα της απειλής.

Συστατικό της ανάπτυξης του εν λόγω συστήματος αποτελεί και η ύπαρξη αξιόπιστων σύγχρονων κρυπτογραφημένων συστημάτων επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των δορυφορικών.

Η αναβάθμιση του εξοπλισμού που θα φέρει ο σύγχρονος μαχητής θα τον καθιστά ισχυρό και αποτελεσματικό ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στο σύγχρονο και διαρκώς μεταβαλλόμενο και απρόβλεπτο πεδίο μάχης. Η αρχιτεκτονική της αναβάθμισης στηρίζεται σε πέντε επίπεδα, την επιβίωση, την επικοινωνία, την επίγνωση, την ευελιξία και την ισχύ πυρός.

Τα μαχητικά αεροσκάφη 4,5ης και 5ης γενιάς (F-35, RAFALE, VIPER) συνδυάζουν διαλειτουργικότητα, χαμηλή ανιχνευσιμότητα από ραντάρ, υψηλές επιδόσεις και αυξημένη ακτίνα δράσης. Διαθέτουν εξελιγμένα στρατηγικά όπλα αποτροπής μεγάλης εμβελείας, προηγμένο ραντάρ τύπου AESA (Active Electronically Scanned Array), συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και πληθώρα προηγμένων αισθητήρων, που παρέχουν ολοκληρωμένη εικόνα σε πραγματικό χρόνο.

Οι νέες Φρεγάτες καθώς και οι προς αναβάθμιση/εκσυγχρονισμό, αυξάνουν κατακόρυφα τη δυνατότητα να επιχειρούμε στο Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και πέραν αυτής προβάλλοντας την απαραίτητη ισχύ. Ενσωματώνουν καινοτόμες τεχνολογίες διασυνδεδεμένες μέσω ενός δικτυοκεντρικού Συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου. Θα διαθέτουν αντιαεροπορικά συστήματα που θα δημιουργούν μια αποτελεσματική ομπρέλα προστασίας μεγάλης εμβέλειας, καθώς και δυνατότητα βολής πυραύλων τύπου κρούζ (scalp naval), για να πλήττουν στρατηγικούς στόχους σε βάθος. Οι αντιπλοϊκοί πύραυλοι θα αντιμετωπίζουν τις απειλές στην επιφάνεια της θάλασσας, ενώ τα πλέον σύγχρονα συστήματα ανθυποβρυχιακού πολέμου, σε συνδυασμό με τα ελικόπτερα MH-60 ROMEO, θα έχουν την δυνατότητα να εμπλέκουν οιονδήποτε υποβρύχιο στόχο.

Σοβαρά υπόψη έχει ληφθεί και ο εκσυγχρονισμός του στόλου. Για το σκοπό αυτό υφίσταται πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων μέσων του ΠΝ (Φρεγάτες, Υποβρύχια, Ταχέα Περιπολικά), προμήθειας δύο φρεγατών «FREMM», καθώς και πρόσκτηση νέων υποβρυχίων και παράκτιων περιπολικών.

Αμυντική καινοτομία και τεχνολογία

Μέσω του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) και του νεοσύστατου ΣΤ’ Κλάδου Μετεξέλιξης, Καινοτομίας και Αμυντικής Τεχνολογίας του ΓΕΕΘΑ, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις εισόδου των Ενόπλων Δυνάμεων στο διεθνές περιβάλλον Αμυντικής Καινοτομίας, με σκοπό την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών, μέσω προγραμμάτων Έρευνας και Ανάπτυξης (συμπληρωματικών του ΜΠΑΕ) και την ενίσχυση του εγχώριου οικοσυστήματος Αμυντικής Τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη εγκατασταθεί σε φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού το ολοκληρωμένο σύστημα anti-drone «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», το οποίο αποτελεί προϊόν συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με την ΕΑΒ και έχει δοκιμαστεί με επιτυχία κατά την επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ».

Επίσης, την παρούσα χρονική περίοδο ήδη έχουν συναφθεί με τον ΕΛΚΑΚ οι συμβάσεις για τέσσερα προγράμματα, ενώ έχουν προκηρυχθεί για προκαταρκτική διαβούλευση και ανταγωνιστικό διάλογο, τα παρακάτω έργα:

• Ανάπτυξη Συστήματος Διαχείρισης Μάχης,
• Ανάπτυξη Μη Επανδρωμένων Θαλασσίων Σκαφών Επιφανείας (USV),
• Ανάπτυξη Μεταφερόμενου και Δυναμικά Αναπτυσσόμενου Συστήματος Επιτήρησης,
• Ανάπτυξη Συστήματος Περιορισμού Μεταβατικών Υπερτάσεων,
• Ανάπτυξη Μη Επανδρωμένου Αεροσκάφους Μεταφοράς Φορτίου,
• Ανάπτυξη Συστήματος Εναέριας Επιτήρησης με Χρήση Ακουστικών Αισθητήρων.

Μέτρα ενίσχυσης διαφάνειας

Στο πλαίσιο ενίσχυσης της διαφάνειας, στις προμήθειες αμυντικού υλικού προωθούμε την δημιουργία ενός πλαισίου θεσμικής θωράκισης της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ), με τα παρακάτω μέτρα:

• Επιλογή του Δντή και του Υδντή της ΓΔΑΕΕ από ε.ε. Αξκούς μετά από πρόταση του ΓΕΕΘΑ
• Νομική υποστήριξη ΓΔΑΕΕ μέσω σύστασης Ειδικού Γραφείου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ)
• Αλλαγή του τρόπου τοποθέτησης – στελέχωσης της ΓΔΑΕΕ (μεγαλύτερος χρόνος παραμονής των στελεχών – στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό – οργάνωση σεμιναρίων)

Επιπλέον, ενισχύεται η ΥΕΥ με:

• Τροποποίηση Προεδρικού Διατάγματος σύστασης και λειτουργίας της ΥΕΥ
• Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΥΕΥ και ΑΑΔΕ, για την απόκτηση δυνατότητας ελέγχου σε θέματα εξοπλισμών, συνεργασία και παροχή εκπαίδευσης
• Τοποθέτηση Στρατιωτικού Εισαγγελέα στην ΥΕΥ
• Νομοθετική ρύθμιση για τη δυνατότητα άρσης του τραπεζικού απορρήτου
• Δυνατότητα πρόσβασης στον έλεγχο περιουσιακής κατάστασης φυσικών προσώπων των ΕΔ

Παράλληλα, σε ότι αφορά την ενεργοποίηση της Ειδικής Διαρκούς Επιτροπής Εξοπλιστικών προγραμμάτων & Συμβάσεων στις Διαδικασίες Υλοποίησης Εξοπλιστικών Προγραμμάτων, δρομολογούνται τα κάτωθι:

• Απολογιστική ενημέρωση της Επιτροπής ανά εξάμηνο και για το σύνολο των εξοπλιστικών προγραμμάτων που θα ενεργοποιούνται – Ενημέρωση εκτάκτως όποτε ζητηθεί
• Νομοθετική ρύθμιση διατύπωσης γνώμης της Επιτροπής, για την ενεργοποίηση και κατακύρωση εξοπλιστικών προγραμμάτων αξίας άνω των 10 εκ. Euro αντί 30 εκ. Euro, όπως ισχύει σήμερα.

Της “κλειστής” συνεδρίασης της επιτροπής Εξοπλισμών, προηγήθηκε διαδικαστική συζήτηση, κατά την οποία εκπρόσωποι των κομμάτων της αντιπολίτευσης ζήτησαν είτε να αναβληθεί η συνεδρίαση είτε να αρχίσει σήμερα και να προγραμματισμού και άλλες συνεδριάσεις, έως ότου ολοκληρωθεί πλήρως η ενημέρωση για το ΜΠΑΕ. «Επειδή είναι ελλιπέστατα τα στοιχεία που μας έχουν δοθεί και δεν γνωρίζω πόσες ώρες ή μέρες θα χρειαστεί να μας αναλυθούν και να απαντηθούν όλα τα ερωτήματα, ζητάμε την αναβολή της συνεδρίασης» είπε χαρακτηριστικά ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Μιχάλης Κατρίνης.

Επί των διαδικαστικών ζητημάτων που εγέρθησαν, και ειδικότερα στην παρατήρηση της βουλευτού της ΝΑΡ, Σ. Αναγνωστοπούλου, για τη διαφορά του αριθμού των ποσών για τα εξοπλιστικά που αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός, και του αριθμού που αναφέρθηκε ο ίδιος, ο κ. Δένδιας είπε ότι «η εξήγηση είναι πάρα πολύ απλή. Εγώ αναφέρθηκα και στον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα χορηγηθεί από τους ευρωπαϊκούς κανόνες, εφόσον η ερμηνεία αυτή επαληθευτεί και επικρατήσει. Και γι’ αυτό, στην παρουσίαση αργότερα, θα δείτε ότι οι πίνακες έχουν δύο χρώματα. Το χρώμα που αφορά τις υπάρχουσες τώρα δαπάνες, και ένα άλλο χρώμα το οποίο αφορά τις δαπάνες τις οποίες προγραμματίζουμε, εφόσον δοθεί στην χώρα ο επιπλέον δημοσιονομικός χώρος» είπε ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκος Δένδιας, απευθυνόμενος στα μέλη της κοινοβουλευτικής επιτροπής Εξοπλιστικών.

Το δίκτυο αυτό στοχεύει να αντικαταστήσει εν μέρει τις δυνατότητες των αμερικανικών συστημάτων, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να διακόψει την παροχή πληροφοριών προς την Ουκρανία.

«Λαμβάνοντας υπόψη τις γεωπολιτικές εξελίξεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την επέκταση του δικτύου δορυφόρων για την ασφάλεια», δήλωσε ο Επίτροπος Αμυνας και Διαστήματος, Αντριους Κουμπίλιους, στους Financial Times.

Το νέο δίκτυο δορυφόρων θα χρησιμοποιείται για την ανίχνευση απειλών, όπως η μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων, και για τον συντονισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο, ωστόσο ο Λιθουανός Επίτροπος τόνισε την ανάγκη δημιουργίας ενός δικτύου που θα συμπληρώνει τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Το νέο σύστημα θα πρέπει να παρέχει ενημερωμένα δεδομένα σε μικρότερο χρονικό διάστημα από το σύστημα Κοπέρνικος, το οποίο συλλέγει στοιχεία για την κλιματική αλλαγή και τις φυσικές καταστροφές, αλλά παράγει εικόνες μία φορά κάθε 24 ώρες.

Αν και αναγνώρισε ότι το έργο θα είναι δαπανηρό και θα απαιτηθεί χρόνος για την υλοποίησή του, ο Α. Κουμπίλιους δήλωσε ότι θα ζητήσει από τα κράτη-μέλη να τηρήσουν απέναντι στο ζήτημα μία «εμπορική προσέγγιση».

«Στοχεύουμε στη δημιουργία ενός συγκεκριμένου συστήματος ως κυβερνητική υπηρεσία παρατήρησης της Γης. Θα διαθέτει τεχνολογία αιχμής και μεγάλη διαθεσιμότητα δεδομένων», ανέφερε. Το σύστημα θα αποτελείται από δεκάδες δορυφόρους σε χαμηλή γήινη τροχιά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πιο προηγμένα εμπορικά συστήματα μπορούν να παρακολουθούν στόχους και στρατιωτικές μετακινήσεις και να παρέχουν ενημερώσεις κάθε 30 λεπτά.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στην ανάπτυξη του IRIS², ενός πολυτροχιακού συστήματος δορυφόρων, ενώ φέτος ολοκληρώνεται το πρόγραμμα Govsatcom, το οποίο θα αποτελεί τον κόμβο διαχείρισης και παροχής ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών για κρίσιμες υποδομές όλων των κρατών – μελών της ΕΕ.

Ο Α. Κουμπίλιους προέβη σε αυτές τις δηλώσεις ενόψει της παρουσίασης ενός νέου σχεδίου άμυνας την ερχόμενη εβδομάδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κινητοποιήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για να χρηματοδοτήσει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.

Το σχέδιο θα δίνει επίσης τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να ζητούν από την Επιτροπή την από κοινού προμήθεια όπλων, ώστε να επιτυγχάνονται καλύτερες τιμές. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει δηλώσει ότι τα εν λόγω κεφάλαια θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την αγορά συστημάτων κατασκευασμένων στην Ευρώπη.

Ο Α. Κουμπίλιους διευκρίνισε ότι στη σχετική κατηγορία χωρών θα περιλαμβάνονται η Νορβηγία και, όπως είπε, «ελπίζω και το Ηνωμένο Βασίλειο».

Οσον αφορά την Τουρκία, ανέφερε ότι βρίσκεται «ακόμα υπό συζήτηση». Ωστόσο, σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, η χώρα του οποίου ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της Ε.Ε., συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, στις 13 Μαρτίου, γεγονός που χαρακτήρισε ως «ξεκάθαρο σημάδι».

Επιπλέον, τα κονδύλια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και για την αγορά όπλων για την ενίσχυση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Το σχέδιο της Επιτροπής θα αναδεικνύει επίσης στρατηγικούς τομείς στους οποίους τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. εξαρτώνται υπερβολικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι δυνατότητες αερομεταφοράς, ο ανεφοδιασμός εν πτήσει και το σύστημα εναέριας έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου.

Ο Κουμπίλιους δήλωσε ότι θα δώσει προτεραιότητα και σε ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, το οποίο θα μπορούσε να φτάσει τα 500 δισ. ευρώ.

«Είμαστε απροστάτευτοι», τόνισε. «Θα αναπτύξουμε ένα αμυντικό σύστημα σε κάθε χώρα ή θα το κάνουμε συλλογικά; Προσωπικά πιστεύω ότι είναι προτιμότερο να έχουμε ένα κοινό σύστημα που να καλύπτει όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια. Αλλά αυτό δεν είναι δική μας απόφαση», κατέληξε.