Παράλληλα, ο καθηγητής και ειδικός αναλυτής, επισήμανε ότι είναι πολύ πιθανό η Τεχεράνη να προτείνει στον Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ μια κοινή ρύθμιση, που θα καθιστά και την αμερικανική πλευρά ευχαριστημένη.

Όπως ανέφερε στο Al Jazeera, οι βαθιές πληγές που άφησε ο πόλεμος καθιστούν δύσκολη την αποκατάσταση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Σουλτάν Μπαράκατ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Χαμάντ μπιν Χαλίφα του Κατάρ, εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο άμεσης προόδου στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, έπειτα από τις πληροφορίες ότι η Τεχεράνη απάντησε σε πρόταση εκεχειρίας που φέρεται να υπέβαλε η Ουάσινγκτον.

”Μια πλήρης ειρηνευτική συμφωνία είναι πολύ μακριά”

«Μια πλήρης ειρηνευτική συμφωνία είναι πολύ μακριά», δήλωσε ο Μπαράκατ στο Al Jazeera, προσθέτοντας ότι δεν θα πρέπει να θεωρηθεί πως η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες πλησιάζει στο τέλος της.

«Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι αυτό σηματοδοτεί το τέλος της σύγκρουσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για μεγάλο χρονικό διάστημα, εν μέρει λόγω των παραπόνων και της οργής που έχουν συσσωρεύσει οι Ιρανοί ως αποτέλεσμα αυτού του πολέμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος σημείωσε ότι οι δολοφονίες του ανώτατου ηγέτη και μελών της οικογένειάς του, καθώς και υψηλόβαθμων αξιωματούχων, σε συνδυασμό με την έκταση των καταστροφών, έχουν ενισχύσει τη δυσπιστία της ιρανικής πλευράς απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Επιθυμούν κι οι δύο την εκεχειρία

Παρά τις δυσκολίες, ο Μπαράκατ εκτίμησε ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούν τη διατήρηση της εκεχειρίας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ώστε να αξιοποιηθεί ως αφετηρία για σταδιακές διαπραγματεύσεις.

«Θα ήθελαν να δουν την εκεχειρία να παρατείνεται όσο περισσότερο γίνεται και να χρησιμοποιηθεί ως σημείο εισόδου σε μια διαπραγμάτευση που θα επιλύει τα ζητήματα ένα προς ένα», υπογράμμισε.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η στάση της Τεχεράνης φαίνεται να έχει διαφοροποιηθεί σε σχέση με τις αρχικές της απαιτήσεις.

Για σταδιακή προσέγγιση κάνουν λόγο οι Ιρανοί

«Οι Ιρανοί ξεκίνησαν, αν θυμάστε, ζητώντας μια πλήρη ειρηνευτική συμφωνία και ολικό τέλος του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τώρα πλέον δεν μιλούν γι’ αυτό. Μιλούν για μια σταδιακή προσέγγιση», ανέφερε.

Ο Μπαράκατ σημείωσε ακόμη ότι το Ιράν φαίνεται να επιδιώκει την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, πιθανόν υπό κάποιο καθεστώς ρύθμισης.

«Υποψιάζομαι ότι πιθανότατα θα προτείνουν στους Αμερικανούς μια κοινή ρύθμιση ανάμεσα στις δύο πλευρές, κάτι που πιστεύω ότι θα άρεσε ιδιαίτερα στον πρόεδρο Τραμπ, επειδή ταιριάζει με τον χαρακτήρα του. Θα ήθελε να έχει λόγο στον τρόπο με τον οποίο γίνονται τα πράγματα», πρόσθεσε.

Το Al Jazeera σημειώνει ότι χθες έγιναν συναντήσεις μεταξύ του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, του Ιρανού ομολόγου του Αμπάς Αραγτσί και του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ.

Ακόμη, έχουν πραγματοποιηθεί συνομιλίες μεταξύ Άγκυρας και Ριάντ, Άγκυρας και Ντόχα, ενώ τώρα συμμετέχουν και το Ομάν, το Πακιστάν και η Αίγυπτος.

Αλλά και το Ιράν επιβεβαίωσε ότι έλαβε μηνύματα μέσω «φιλικών τρίτων χωρών».

Στόχος είναι, όπως αναφέρει το Al Jazeera, να ανοίξουν τα διπλωματικά κανάλια που έχουν αποκλειστεί από την αρχή του πολέμου και να εξεταστεί αν υπάρχει τρόπος για αποκλιμάκωση και κατάπαυση του πυρός – και τελικά για ειρηνευτική συμφωνία.

Κοινός παρονομαστής η ανησυχία στις χώρες της περιοχής ότι αυτή μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία για ειρήνευση, αλλά και η αίσθηση στις χώρες της Μέσης Ανατολής ότι το Ισραήλ είναι ο απρόβλεπτος παράγοντας που θα μπορούσε να διαταράξει τις σχέσεις μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.

Περίπου το 50% της ουρίας, ουσίας που είναι διαδεδομένη στα λιπάσματα, παράγεται στις χώρες του Κόλπου. Οι διαταραχές στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο και στη ναυσιπλοϊα έχουν ήδη αναγκάσει αρκετά εργοστάσια παραγωγής λιπασμάτων, τα οποία χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή λιπασμάτων, να διακόψουν ή να μειώσουν την παραγωγή τους.

Η κρατική εταιρεία ενέργειας του Κατάρ διέκοψε την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο ουρίας στον κόσμο, μετά την επίθεση στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Αυξήθηκε κατά 40% η τιμή της ουρίας

Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ήδη έλλειψη περίπου 25% στην προμήθεια λιπασμάτων. Οι τιμές της ουρίας έχουν σημειώσει άνοδο 40%, ανεβαίνοντας από τα 500 δολάρια στα 700. 

Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών υπηρεσιών Signal Group, το 20% των παγκόσμιων λιπασμάτων και το  46% της παγκόσμιας ουρίας προέρχεται από τις χώρες του Κόλπου. Μόνο Κρατική Εταιρεία Λιπασμάτων του Κατάρ παράγει το 14% της παγκόσμιας ουρίας. 

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, αν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν αρθεί σύντομα, θα διαταραχθεί το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς ουρίας.

Οι χώρες της Ασίας είναι πιο εξαρτημένες, καθώς εισάγουν το 35% της ουρίας, το 53% του θείου και το 64% της αμμωνίας, που παράγεται στις χώρες του Κόλπου.

Ποιες χώρες επηρεάζονται

Οι εξαγωγές αυτές είναι εξαιρετικά σημαντικές για τις αγορές γεωργικών προϊόντων σε Ινδία, Βραζιλία και Κίνα, ενώ μεγάλες ποσότητες εξάγονται επίσης σε Μαρόκο, Ηνωμένες Πολιτείες, Αυστραλία και Ινδονησία.

Πιο δυσοίωνα είναι τα δεδομένα για την Ινδία, που προμηθεύεται το 40% της ουρίας και των φωσφορικών λιπασμάτων της από την περιοχή. Αλλά και για τη Βραζιλία, που εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις εισαγωγές για τον εφοδιασμό της σε λιπάσματα, με περίπου το ήμισυ να περνάει από τα Στενά του Ορμούζ.

Γιατί απειλούνται τα διατροφικά συστήματα

Η Ινδία, η Κίνα, η Βραζιλία είναι ταυτόχρονα μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών τροφίμων στον κόσμο.

Η Ινδία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ρυζιού, οσπρίων, σιταριού και φρούτων στον κόσμο. Συγκεκριμένα, το ινδικό ρύζι το 2024, αντιπροσώπευε το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών ρυζιού. Από τη Βραζιλία προέρχεται περίπου το 60%. της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας. Η Κίνα είναι από τις μεγαλύτερες χώρες παραγωγούς τσαγιού, μανιταριών και σκόρδου.

Η έλλειψη σε λιπάσματα μπορεί να οδηγήσει ορισμένους παραγωγούς να μην χρησιμοποιήσουν λιπάσματα και αυτό με τη σειρά του να επηρεάσει την παραγωγή. 

Παρά τις υποσχέσεις της κυβέρνησης για οικονομικές μεταρρυθμίσεις και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της διαφθοράς, οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν.

Το Al Jazeera συνόψισε 5 πράγματα που θα έπρεπε να ξέρουμε για το νέο κύμα διαδηλώσεων στο Ιράν.

Η οικονομική κρίση

Το Ιράν είναι ανάμεσα στις χώρες στις οποίες έχουν επιβληθεί οι περισσότερες κυρώσεις. Λόγω των διεθνών περιορισμών η Τεχεράνη πασχίζει να έχει πρόσβαση στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και τα «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία. Η αυξανόμενη εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές επιδεινώνει την κατάσταση και τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.

Την Κυριακή, το ιρανικό ριάλ υποχώρησε στα 1,42 εκατ. έναντι του δολαρίου και η αξία του έχει καταγράψει πτώση 56% το τελευταίο εξάμηνο. Η κατακόρυφη πτώση του νομίσματος τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί 72% κατά μέσο όρο σε σύγκριση με πέρυσι.

Διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα

Ξεκίνησε ως διαμαρτυρία για την κατάρρευση της οικονομίας από καταστηματάρχες στο μεγάλο παζάρι της Τεχεράνης την Κυριακή, αλλά εξαπλώθηκε σε 17 από 31 επαρχίες του Ιράν έως την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, με τη συμμετοχή φοιτητών και όλης της κοινωνίας.

Χιλιάδες άνθρωποι έχουν κινητοποιηθεί σε όλη τη χώρα και σε κάποιες περιπτώσεις οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν «απαντήσει» με βία. Την Πέμπτη, το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε ότι τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις στο Λορντεγκάν, στο νοτιοδυτικό Ιράν. Άλλοι τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Άζνα και ένας στο Κουζντάστ, περιοχές του κεντρικού Ιράν.

Δύσκολο να προβλεφθεί η αντίδραση της κυβέρνησης

Στο παρελθόν η σκληρή αντίδραση της Τεχεράνης σε διαδηλώσεις έχει αφήσει πίσω της νεκρούς διαδηλωτές. Μέχρι στιγμής, παρότι έχουν καταγραφεί νεκροί σε μεμονωμένες συγκρούσεις διαδηλωτές με τις δυνάμεις ασφαλείας, η κυβέρνηση έχει αποφύγει την άμεση καταστολή και φαίνεται έτοιμη να ακούσει τα «λογικά αιτήματα» των διαδηλωτών.

Σε μια προσπάθεια να απαντήσει στις ανησυχίες των πολιτών, η κυβέρνηση διόρισε την Τετάρτη νέο διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Ο Αμπντολνασέρ Χεμάτι δεσμεύθηκε να αποκαταστήσει την οικονομική σταθερότητα.

Την Τρίτη, το υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης απομάκρυνε τους διευθυντές ασφαλείας τριών μεγάλων πανεπιστημίων, ανάμεσά τους εκείνο της Τεχεράνης. Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ, ο λόγος ήταν «παραπτώματα» και ότι δεν υπήρξε «σωστή διαχείριση» των πρόσφατων φοιτητικών διαμαρτυριών.

Μιλώντας σε εκδήλωση στην Τεχεράνη την Πέμπτη, ο Πεζεσκιάν τόνισε τη δέσμευση της κυβέρνησής του για οικονομικές μεταρρυθμίσεις και την αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Έχουν ξαναγίνει μαζικές διαμαρτυρίες στο Ιράν

Το 2022 ξέσπασε κύμα διαμαρτυριών στο Ιράν μετά τον θάνατο της 22χρονης Μασά Αμινί, έπειτα από τη σύλληψή της επειδή δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ της.

Η βίαιη αντίδραση σε εκείνο το κίνημα περιελάμβανε τις αυθαίρετες συλλήψεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, την εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων, τη χρήση πραγματικών πυρών και- σύμφωνα με οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα- τους θανάτους εκατοντάδων ανθρώπων.

Έρευνα του 2024 από εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ κατέληξε ότι οι ενέργειες της ιρανικής κυβέρνησης ισοδυναμούσαν με «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», κατηγορία που απέρριψε η Τεχεράνη.

Η λεγόμενη αστυνομία Ηθών ανεστάλη τον Δεκέμβριο του 2022, μετά τις διαδηλώσεις, αλλά επαναλειτούργησε την επόμενη χρονιά. Έκτοτε, η επιβολή του ενδυματολογικού κώδικα φέρεται να έχει γίνει πιο χαλαρή, ωστόσο πολλές γυναίκες εξακολουθούν να φοβούνται.

Οι διαμαρτυρίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν κλιμάκωση

Την Πέμπτη ο Ντόναλντ Τραμπ παρενέβη και μέσω ανάρτησης προειδοποίησε πως «εάν το Ιράν πυροβολήσει και σκοτώσει βίαια ειρηνικούς διαδηλωτές, όπως συνηθίζει, οι ΗΠΑ θα σώσουν την κατάσταση. Έχουμε οπλίσει και είμαστε έτοιμοι».

Επίσης, σε λογαριασμό του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών του Χ στα φαρσί έχουν γίνει διαδοχικές αναρτήσεις υπέρ των διαδηλωτών. Σε μία από αυτές δημοσιεύθηκε σκίτσο με έναν ήλιο και ένα λιοντάρι- εμβλήματα του Ιράν πριν από την επανάσταση. Το λιοντάρι ακουμπά πάνω σε μία κλεψύδρα, όπου η άμμος πέφτει πάνω στη σημερινή σημαία του Ιράν και η λεζάντα αναφέρει «Η άνοδος των λιονταριών και των λεαινών του Ιράν για να πολεμήσουν το σκοτάδι. Το φως θριαμβεύει επί του σκότους».

Τον Ιούνιο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επιθέσεις στο Ιράν. Ο πόλεμος των 12 ημερών ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ τελείωσε με αυτό που η Ουάσινγκτον χαρακτήρισε ως αποφασιστικό χτύπημα εναντίον των πυρηνικών της Τεχεράνης. Όμως, αυτή την εβδομάδα το Axios έγραψε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συζήτησαν περαιτέρω επιθέσεις στο Ιράν, όπως και το ενδεχόμενο να μπει στο στόχαστρο η σύμμαχος της Τεχεράνης στον Λίβανο, η Χεζμπολάχ.

Ο Πεζεσκιάν απάντησε γράφοντας στα social media: «Η απάντηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν σε όποια βάναυση επιθετικότητα θα είναι σκληρή και αποθαρρυντική».

Σε εκτενή έρευνα του Al Jazeera αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο τα εγκληματικά δίκτυα έχουν υιοθετήσει τη συγκεκριμένη πρακτική, η οποία κερδίζει συνεχώς έδαφος. Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: τόσο ο αριθμός των ανηλίκων που εμπλέκονται σε εγκληματικές ενέργειες, όσο και η ηλικία στρατολόγησης, βαίνουν μειούμενα. Έκθεση της αστυνομίας για το 2023 εκτίμησε ότι περίπου 1.700 κάτω των 18 ετών συμμετείχαν ενεργά σε δίκτυα συμμοριών, αριθμός που θεωρείται πλέον ξεπερασμένος.

Σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας, από Ιανουάριο έως Αύγουστο φέτος, 66 παιδιά ηλικίας 13-14 ετών συνελήφθησαν για υποθέσεις σχετιζόμενες με οργανωμένο έγκλημα, έναντι 27 την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Το προφίλ των στρατολογούμενων έχει επίσης αλλάξει: παλαιότερα στοχοποιούνταν κυρίως παιδιά από περιοχές χαμηλού εισοδήματος, πλέον όμως στοχοποιούνται ανήλικοι ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης ή γειτονιάς.

Η Σουηδία, με πληθυσμό 10,6 εκατ. κατοίκους, καταγράφει σήμερα από τα υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρας ένοπλης βίας στην Ευρώπη. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά όπλα των συμμοριών είναι οι χειροβομβίδες, προϊόν λαθρεμπορίου από τα Βαλκάνια μετά τους πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Χρησιμοποιούνται εκφοβιστικά, συχνά για να «προειδοποιήσουν» αντίπαλες ομάδες, με μικρότερες ποινικές συνέπειες για όποιον συλληφθεί.

Η αστυνομία κάνει λόγο για ένα «επιχειρηματικό μοντέλο» εγκλήματος: ανήλικοι καλούνται να μεταφέρουν όπλα, να ξεπλένουν ίχνη ή να πραγματοποιούν στοχευμένες επιθέσεις, προστατεύοντας τους αρχηγούς των συμμοριών από τις διώξεις.

Βάσει νόμου:

• Παιδιά κάτω των 15 ετών δεν φυλακίζονται.
• Ανήλικοι 15-17 ετών οδηγούνται σε κλειστές δομές ανηλίκων (SiS) και όχι σε φυλακές ενηλίκων.

Η διερεύνηση υποθέσεων με ανηλίκους είναι περίπλοκη και χρονοβόρα: οι αρχές περιορίζονται από τη νομοθεσία στις ανακρίσεις, ενώ η έλλειψη τυπικών αποτυπωμάτων (τραπεζικοί λογαριασμοί, άδειες οδήγησης, ιστορικό εργασίας) δυσχεραίνει τον εντοπισμό των ενήλικων εντολέων.

Η «ψηφιακή βιτρίνα» στρατολόγησης

Η διαδικασία στρατολόγησης εντοπίζεται κυρίως σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κρυπτογραφημένες εφαρμογές όπως το Telegram. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το κανάλι Samurai Barnen (Παιδιά Σαμουράι), με περίπου 11.000 μέλη, το οποίο έκλεισε στα τέλη του 2024.

Σε αυτό δημοσιεύονταν ανοιχτά «προσφορές» για εκτέλεση συμβολαίων:

• Μάλμε – δολοφονία: 800.000-1.000.000 κορώνες
• Στοκχόλμη – δολοφονία: 500.000 κορώνες
• Δανία – δολοφονία: 1 εκατομμύριο κορώνες
• Μάλμε – ρίψη χειροβομβίδας: 30.000-50.000 κορώνες

Οι αναρτήσεις παρουσιάζονταν ως «προκλήσεις» ή «αποστολές», μια μορφή ψηφιακής παιχνιδοποίησης για να μειώνεται ο φόβος του εκτελεστή.

Ο Salman Khan, επικεφαλής προγράμματος απεμπλοκής νέων από συμμορίες στο Fryshuset, περιγράφει τη στρατολόγηση ως «εκφοβιστική παγίδα κύρους»:

• Παιδιά, ακόμα και 12 ετών, παρασύρονται
• Δεν διακρίνουν το «παιχνίδι» από τη θανατηφόρα πράξη
• Η συμμετοχή ισοδυναμεί με κύρος, χρήμα και lifestyle (ρούχα, αυτοκίνητα, κινητά, πολυτέλειες)

Η νέα ιεραρχία στρατολόγησης

Η αστυνομία εντοπίζει τέσσερις κρίσιμους ρόλους:

1. Ηθικός αυτουργός – ο αρχηγός που διατάζει και χρηματοδοτεί.
2. Στρατολόγος – εντοπίζει και προσεγγίζει ανήλικους.
3. Διευκολυντής – όπλα, υποστήριξη, logistics.
4. Δράστης – συνήθως παιδί, χωρίς παρελθόν ή δεσμούς.

Κοινωνική βάση στρατολόγησης και νέες τάσεις

Αρχικός στόχος των συμμοριών ήταν τα παιδιά σε δομές HVB, φιλοξενίας ευάλωτων ανηλίκων. Πλέον, όμως, οι στρατολογητές επεκτείνονται και σε μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα, ακόμη και σε περιοχές υψηλού εισοδήματος όπως Όστερμαλμ και Μπρόμα στη Στοκχόλμη.

Η αύξηση της ανισότητας πλούτου, που σύμφωνα με μελέτη της UBS τοποθετεί τη Σουηδία στην κορυφή της Ευρώπης, δημιουργεί εύφορο έδαφος για τέτοιες στρατηγικές: κοινωνικός αποκλεισμός, παράλληλες δομές εξουσίας, απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Η πολιτική απάντηση και οι φόβοι των ειδικών

Η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει σκληρότερο πλαίσιο καταστολής:

• Κατάργηση μειωμένων ποινών για 18-20 ετών
• Πρόταση για ποινική ευθύνη από τα 13 έτη
• Δημιουργία φυλακών ανηλίκων

Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι τα μέτρα μπορεί να αντιστραφούν σε όφελος των συμμοριών, οδηγώντας περισσότερα παιδιά στη μόνιμη παραβατικότητα αντί της επανένταξης.

Έτσι, αν δεν μπορέσει να ξεκινήσει άλλο πόλεμο, ο Νετανιάχου έχει να αντιμετωπίσει έξι μεγάλα προβλήματα πριν από τις εκλογές του Ισραήλ τον επόμενο χρόνο και στη συνέχεια.

Το Al Jazeera τονίζει ότι το Ισραήλ δεν ήταν ποτέ πιο απομονωμένο στη διεθνή σκηνή από ό,τι είναι τώρα, και για πολλούς, ο Νετανιάχου έχει γίνει η προσωποποίηση αυτής της απομόνωσης.

Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο χρόνων, με τον θάνατο τόσων ανθρώπων από τις επιθέσεις και τη χρησιμοποίηση της πείνας ως όπλου, το Ισραήλ έχει προκαλέσει την αποστροφή σε όλο τον κόσμο.

Βραχυπρόθεσμα, εκτός αν η κυβέρνηση του Νετανιάχου καταφέρει να απαγορεύσει μόνιμα την πρόσβαση διεθνών δημοσιογράφων στη Γάζα, η αυξημένη κάλυψη των πράξεων της κυβέρνησής του στην περιοχή είναι πιθανό να εδραιώσει την κατάσταση του Ισραήλ ως κράτος – παρία για κάποιο χρονικό διάστημα, σημειώνει το AJ.

Ωστόσο, η αυξανόμενη απομόνωση του Ισραήλ είναι εμφανής εδώ και μήνες και, τον Σεπτέμβριο, ο Νετανιάχου φάνηκε να θέτει τις βάσεις για τη συνέχισή της.

Παρουσιάζοντας το «όραμά» του για μια μελλοντική «Σούπερ Σπάρτη», ο Ισραηλινός πρωθυπουργός σκιαγράφησε μια εικόνα οικονομικής και διπλωματικής απομόνωσης και συνεχούς πολέμου.

Αυτό δεν πήγε καθόλου καλά. Το ισραηλινό χρηματιστήριο έπεσε κατακόρυφα σχεδόν αμέσως, και το σέκελ έπεσε κατακόρυφα έναντι άλλων νομισμάτων.

Το Israel Business Forum, που εκπροσωπεί 200 από τις μεγαλύτερες εταιρείες του Ισραήλ, το έθεσε πολύ απλά: «Δεν είμαστε η Σπάρτη».

• Η απάντηση στο ερώτημα αν μπορεί να καταρρεύσει η κυβερνητική συμμαχία στο Ισραήλ είναι ναι, αλλά ο Νετανιάχου έχει αρχίσει να λαμβάνει μέτρα για να το αποφύγει.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, αλλά και των δημόσιων διαμαχών για την ανεξαρτησία της ισραηλινής δικαιοσύνης που προηγήθηκαν, ο Νετανιάχου στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη της ακροδεξιάς του Ισραήλ.

Τα πιο προφανή παραδείγματα είναι ο υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριχ και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν – Γκβιρ, οι οποίοι και οι δύο έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους στην κατάπαυση του πυρός, παραμένοντας όμως, προς το παρόν, στην κυβερνητική συμμαχία του Νετανιάχου.

Προβλέποντας την πιθανή αποχώρησή τους, ο Νετανιάχου φέρεται να προωθεί νομοθεσία που θα εξαιρεί τους υπερορθόδοξους Εβραίους φοιτητές των ιερατικών σχολών (Γεσίβα) από την στρατολόγηση, με την ελπίδα ότι αυτό θα ωθήσει τα υπερορθόδοξα εβραϊκά κόμματα στο κοινοβούλιο να επιστρέψουν στην κυβέρνησή του, εξασφαλίζοντας την επιβίωσή της ενόψει τυχόν αποχωρήσεων.

• Ο Νετανιάχου θα μπορούσε να κριθεί ένοχος από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) και το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (ΔΔΔ).

Τον Νοέμβριο του 2024, το ΔΠΔ εξέδωσε διεθνή εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου εναντίον του Νετανιάχου, του πρώην υπουργού Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκάλαντ, καθώς και του στρατιωτικού διοικητή της Χαμάς, Μοχάμεντ Ντέιφ, τον οποίο το Ισραήλ έχει σκοτώσει έκτοτε.

Το ΔΔΔ εξετάζει επίσης κατηγορίες εναντίον του Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα, για τις οποίες πολλοί είναι βέβαιοι ότι θα θεωρήσουν υπεύθυνο τον Νετανιάχου, εάν εκδοθεί καταδικαστική απόφαση.

Προς το παρόν δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα για την έκδοση της απόφασης του ΔΠΔ στην υπόθεση κατά των Γκάλαντ και Νετανιάχου, ενώ η έκβαση της υπόθεσης στο ΔΔΔ δεν αναμένεται πριν από το τέλος του 2027, το νωρίτερο.

Σε περίπτωση καταδίκης, το ΔΠΔ θα μπορούσε να επιβάλει ποινή φυλάκισης έως και 30 ετών, ενώ το ΔΔΔ συνήθως παραπέμπει κάθε καταδικαστική απόφαση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την εκτέλεσή της.

• Το Al Jazeera εκτιμά ότι είναι πιθανόν ο Ντόναλντ Τραμπ να εγκαταλείψει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Επί του παρόντος, οι ΗΠΑ είναι ο κύριος οικονομικός και στρατιωτικός χορηγός του Ισραήλ, καθώς και το διπλωματικό του προπύργιο ενάντια στη διεθνή εχθρικότητα.

Χωρίς τις ΗΠΑ, το Ισραήλ – και κατ’ επέκταση ο Νετανιάχου – θα βρισκόταν σε πραγματικά δύσκολη θέση, σημειώνει το AJ.

Ό,τι και αν ισχυρίζεται ο Νετανιάχου, η υποστήριξη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει σαφή όρια, τονίζεται στην ίδια ανάλυση.

Το 2021, ο Τραμπ φέρεται να εξοργίστηκε όταν ο Νετανιάχου έγινε ένας από τους πρώτους ηγέτες που συνεχάρη τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν για τη νίκη του στις εκλογές.

Επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες, τον Μάιο διέκοψε κάθε επαφή με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, φοβούμενος ότι ο Νετανιάχου προσπαθούσε να τον χειραγωγήσει.

Πιο πρόσφατα, η οργή του Τραμπ προς τον Νετανιάχου φέρεται να κορυφώθηκε μετά την ισραηλινή επίθεση εναντίον των διαπραγματευτών της Χαμάς στην Ντόχα τον Σεπτέμβριο, φωνάζοντας: «Με γα@@ει!».

Περιγράφοντας την πορεία προς την κατάπαυση του πυρός, ο Τραμπ ανέφερε ότι «τα είπε» με τον Νετανιάχου και ότι δεν θα επέτρεπε στο Ισραήλ να αναδιατάξει τις δυνάμεις του στη Γάζα, μέχρι «να δώσει ο ίδιος την εντολή».

Πανηγυρίζοντας αργότερα την έναρξη της εκεχειρίας στο ισραηλινό κοινοβούλιο, ο Τραμπ χαρακτήρισε την κατάπαυση του πυρός ως αποτέλεσμα 3.000 χρόνων προσπαθειών, λέγοντας στο ακροατήριό του: «Και θα κρατήσει».

Το AJ σημειώνει ότι είναι απίθανο ο Τραμπ να αντιδράσει καλά σε περίπτωση που η εκεχειρία κινδυνεύσει. Ο Τραμπ μπορεί να παρατήσει τον Νετανιάχου, αλλά οι ΗΠΑ δεν μπορούν να εγκαταλείψουν το κράτος του Ισραήλ λόγω των συμφερόντων τους στην περιοχή και τον ρόλο που διαχρονικά παίζει προς όφελός τους.

• Η πιθανότητα να γίνει έρευνα για τις αποτυχίες πριν από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ φαίνεται ολοένα και πιο πιθανή, υποστηρίζει το AJ.

Ξεχωριστές έρευνες για τις αποτυχίες του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών κατά την περίοδο που προηγήθηκε της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 – η οποία στοίχισε τη ζωή σε 1.139 ανθρώπους και οδήγησε στην απαγωγή περίπου 250 άλλων – αποκάλυψαν κραυγαλέες παραλείψεις και σύγχυση εντός των υπηρεσιών ασφαλείας του Ισραήλ, καθώς αυτές προσπαθούσαν να ανταποκριθούν σε μια επίθεση που δεν είχαν προβλέψει.

Οι αρχηγοί του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών παραιτήθηκαν μετά από κάθε έρευνα.

Αν και ο Νετανιάχου δεν έθεσε καμία αντίρρηση σε αυτές τις έρευνες, αντιτάχθηκε σε μια έρευνα σχετικά με τον ρόλο της δικής του κυβέρνησης, ισχυριζόμενος ότι θα ήταν πολιτικά μεροληπτική και μη πρακτική σε καιρό πολέμου.

Ωστόσο, μετά την κατάπαυση του πυρός, το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ αποφάνθηκε ομόφωνα ότι δεν υπήρχε πλέον «καμία πραγματική αιτία» για να καθυστερήσει η απόφαση, δίνοντας στην κυβέρνηση προθεσμία 30 ημερών για να απαντήσει.

• Η πιθανότητα ο Νετανιάχου να εκτίσει κάποια ποινή φυλάκισης υπάρχει.

Ο Τραμπ σχεδόν αναγνώρισε τη σχέση μεταξύ του παρατεταμένου πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα και των δικών για διαφθορά του Νετανιάχου την περασμένη Δευτέρα.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο ισραηλινό κοινοβούλιο, ο Τραμπ κάλεσε τον Ισραηλινό πρόεδρο, Ισαάκ Χέρτζογκ να απονείμει χάρη στον Νετανιάχου για «τα πούρα και τη σαμπάνια», όπως περιέγραψε τις κατηγορίες για διαφθορά, υποτιμώντας τις.

Στην πραγματικότητα, ο Νετανιάχου έχει παραπεμφθεί σε δίκη για τρεις υποθέσεις διαφθοράς, οι οποίες όλες συνεχίστηκαν – παρά τις συχνές καθυστερήσεις – καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Οι κατηγορίες εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού περιλαμβάνουν δωροδοκία, απάτη και κατάχρηση εμπιστοσύνης και ενδέχεται να οδηγήσουν σε ποινή φυλάκισης 10 ετών.

Την άρση της απαγόρευσης σε βάρος του δικτύου Al Jazeera και την άδεια στις ομάδες του να ξαναρχίσουν τη δουλειά τους στα παλαιστινιακά εδάφη έκανε γνωστή ο Ουαλίντ αλ Ομάρι σε ανακοίνωση της Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου της Ιερουσαλήμ (FPA), κάτι που επιβεβαίωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο επίσημη παλαιστινιακή πηγή.

Η απόφαση λαμβάνεται μήνες μετά τη διακοπή των δραστηριοτήτων του τηλεοπτικού δικτύου Al Jazeera στα παλαιστινιακά εδάφη τον Ιανουάριο με την κατηγορία της προβολής «υλικού που είχε στόχο την υποκίνηση και πρόκληση» διαμαχών στα εδάφη αυτά.

Στις 2 Ιανουαρίου η Παλαιστινιακή Αρχή αποφάσισε να αναστείλει τις δραστηριότητες του Al Jazeera στα παλαιστινιακά εδάφη, κατηγορώντας το δίκτυο, μεταξύ άλλων, για «υποκίνηση σε εξέγερση» και «παρέμβαση» στις παλαιστινιακές υποθέσεις. Τότε, το Al Jazeera είχε διαμαρτυρηθεί για το μέτρο αυτό κάνοντας λόγο για «απόπειρα συγκάλυψης της πραγματικότητας» στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Η υπηρεσία πολιτικής προστασίας της Γάζας επιβεβαίωσε τον θάνατό του, όπως και τον θάνατο ενός εργαζομένου του τηλεοπτικού δικτύου Palestine Today, της οργάνωσης Ισλαμικός Τζιχάντ, σε άλλο πλήγμα στο νότιο τμήμα του παλαιστινιακού εδάφους.

Η υπουργική επιτροπή ανέφερε ότι η απόφαση ελήφθη ως αντίδραση στις μεταδόσεις του Al Jazeera, οι οποίες περιλάμβαναν παραπλανητικά δημοσιεύματα και προβολή υλικού που θεωρήθηκε ότι αποσκοπεί στην υποκίνηση και την πρόκληση εντάσεων και διαμαχών εντός της χώρας.

Η απόφαση δεν αναμένεται να εφαρμοστεί στη Λωρίδα της Γάζας που διοικείται από τη Χαμάς, όπου η Παλαιστινιακή Αρχή δεν ασκεί εξουσία.

Η αντιπαράθεση του Δεκεμβρίου

Μια αντιπαράθεση μεταξύ του Al Jazeera και της Παλαιστινιακής Αρχής ξέσπασε νωρίτερα τον Δεκέμβριο με αφορμή τη δημοσιογραφική κάλυψη των συγκρούσεων μεταξύ παλαιστινιακών δυνάμεων ασφαλείας και μαχητών στην κατεχόμενη πόλη Τζενίν στη Δυτική Όχθη.

Η Φάταχ, η παλαιστινιακή παράταξη που ελέγχει την Παλαιστινιακή Αρχή, καταδίκασε το καταριανό δίκτυο, το οποίο καλύπτει με εκτενή δημοσιεύματα τις συγκρούσεις στη Τζενίν, με την Παλαιστινιακή Αρχή να δηλώνει ότι το Al Jazeera σπέρνει διχασμό στην «αραβική μας πατρίδα γενικά και στην Παλαιστίνη ειδικότερα». Ενθάρρυνε τους Παλαιστίνιους να μην συνεργάζονται με το δίκτυο.

Δυνάμεις της Παλαιστινιακής Αρχής, η οποία ασκεί περιορισμένη αυτοδιοίκηση στη Δυτική Όχθη, μετακινήθηκαν στην Τζενίν στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης στις αρχές Δεκεμβρίου, συγκρουόμενοι καθημερινά με μαχητές της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ, που υποστηρίζονται από το Ιράν.

Η Τζενίν κι ο καταυλισμός προσφύγων στα όριά της αποτελούν οχυρό παλαιστινιακών ένοπλων οργανώσεων, που δηλώνουν ότι είναι πιο αποτελεσματικές στον αγώνα εναντίον του Ισραήλ από την Παλαιστινιακή Αρχή.

Και το Ισραήλ έχει κόψει το Al Jazeera

Το Ισραήλ έκλεισε τα γραφεία του Al Jazeera στο έδαφός του τον Μάιο απαγορεύοντας τη λειτουργία του, λέγοντας ότι το εν λόγω δίκτυο συνιστά απειλή για την εθνική ασφάλεια. Τον Σεπτέμβριο διέταξε να κλείσει για 45 ημέρες το γραφείο του δικτύου στη Ραμάλα μετά την εκτίμηση των μυστικών υπηρεσιών ότι οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνταν για την υποστήριξη τρομοκρατικών δραστηριοτήτων.

«Το Al Jazeera διατήρησε με επιτυχία τον επαγγελματισμό του σε όλη την κάλυψη των γεγονότων που εκτυλίσσονται στην Τζενίν», είχε ανακοινώσει το δίκτυο.

Συγκεκριμένα, σε ρεπορτάζ από το Άμστερνταμ, ο Step Vaessen του Al Jazeera ανέφερε ότι οι συγκρούσεις ήταν αποτέλεσμα της αυξανόμενης της έντασης κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ημερών. «Εκατοντάδες υποστηρικτές της Μακάμπι Τελ Αβίβ ήρθαν στο Άμστερνταμ, πραγματοποίησαν μια πολύ δυναμική συγκέντρωση στην κεντρική πλατεία πριν από το περιστατικό, ανεμίζοντας ισραηλινές σημαίες, και κατέβασαν επίσης μια παλαιστινιακή σημαία» λέει.

Την Πέμπτη, η αστυνομία είχε επισημάνει ότι είναι ιδιαίτερα προσεκτική μετά τα εν λόγω περιστατικά, συμπεριλαμβανομένου του ξηλώματος μιας παλαιστινιακής σημαίας από ένα κτίριο. Βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατέγραψαν το αναφερόμενο περιστατικό, δείχνοντας ισραηλινούς οπαδούς να φωνάζουν συνθήματα.

Οι Ισραηλινοί οπαδοί υποκίνησαν τη βία αφού έφτασαν στην πόλη και επιτέθηκαν σε Παλαιστίνιους οπαδούς πριν από τον αγώνα, δήλωσε μέλος του δημοτικού συμβουλίου του Άμστερνταμ. «Άρχισαν να επιτίθενται σε σπίτια ανθρώπων στο Άμστερνταμ με παλαιστινιακές σημαίες, οπότε στην πραγματικότητα από εκεί ξεκίνησε η βία» δήλωσε ο δημοτικός σύμβουλος Jazie Veldhuyzen στο Al Jazeera.

«Ως αντίδραση, οι κάτοικοι του Άμστερνταμ κινητοποιήθηκαν και αντιμετώπισαν τις επιθέσεις που ξεκίνησαν την Τετάρτη από τους χούλιγκαν της Μακάμπι».

Βίντεο, επίσης, που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να δείχνουν οπαδούς της Μακάμπι Τελ Αβίβ να φωνάζουν εμετικά συνθήματα για τους Άραβες και την Παλαιστίνη, όπως «Γ@@@στε τους Άραβες» και «Γ@@@στε την Παλαιστίνη», ενώ σε άλλα φέρονται να φωνάζουν «Δεν υπάρχουν σχολεία στη Γάζα γιατί δεν έμειναν καθόλου παιδιά» και «Αφήστε τον IDF να κερδίσει για να γαμήσει τους Άραβες».

Πέντε τραυματίες και 62 συλλήψεις από τα επεισόδια – Σενάριο για ομηρία

Περιστατικό ομηρίας μετά τα χθεσινοβραδινά γεγονότα στο Άμστερνταμ και τις επιθέσεις σε φιλάθλους της Μακάμπι Τελ Αβίβ, μετά τον αγώνα με τον Αγιαξ, εξετάζει η αστυνομία του Άμστερνταμ.
Στην ενημέρωσή της, η Αστυνομία της ολλανδικής πρωτεύουσας ανέφερε χαρακτηρτιστικά πως: «Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν διάφορες αναφορές σχετικά με τα χθεσινοβραδινά γεγονότα στο Άμστερνταμ. Η αστυνομία έχει ξεκινήσει μεγάλη έρευνα για πολλαπλά βίαια επεισόδια. Μέχρι στιγμής, είναι γνωστό ότι πέντε άτομα έχουν μεταφερθεί στο νοσοκομείο και 62 άτομα έχουν συλληφθεί. Η αστυνομία είναι ενήμερη για αναφορές σχετικά με πιθανή κατάσταση ομηρίας και αγνοούμενους, αλλά προς το παρόν δεν έχει καμία επιβεβαίωση ότι κάτι τέτοιο έλαβε πράγματι χώρα. Αυτή η πτυχή βρίσκεται επίσης υπό διερεύνηση».

Στο μεταξύ, για τρεις αγνοούμενους έκανε νωρίτερα λόγο το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ. Ο πατέρας ενός Ισραηλινού, του Τσάι Ναχούμ, απευθύνει έκκληση σε όποιον μπορεί να έχει στοιχεία για τον γιο του, καθώς δεν έχει καταφέρει να επικοινωνήσει μαζί του από την ώρα που έγιναν γνωστά τα άγρια επεισόδια στο Άμστερνταμ.

Σε ανακοίνωσή του το ισραηλινό ΥΠΕΞ καλούσε τους Ισραηλινούς που βρίσκονται στο Άμστερνταμ να παραμείνουν στα ξενοδοχεία τους. «Αποφύγετε τις μετακινήσεις στους δρόμους και κλειδωθείτε στα ξενοδοχεία σας. Η επίδειξη ισραηλινών και ιουδαϊκών συμβόλων πρέπει να αποφεύγεται» ήταν η οδηγία του εθνικού συμβουλίου ασφαλείας του Ισραήλ.

Σύμφωνα με το protothema.gr, πληροφορίες από το Ισραήλ και την Ολλανδία αναφέρουν ότι η ισραηλινή πρεσβεία στο Άμστερνταμ βοηθάει στην μετακίνηση των Ισραηλινών σε ασφαλές σημείο με την κυβέρνηση Νετανιάχου να στέλνει αεροπλάνα για τον επαναπατρισμό τους. Λίγο πριν τις 9:30 έγινε γνωστό ότι στο Άμστερνταμ έχουν αναπτυχθεί δυνάμεις ασφαλείας που κάνουν ασφαλή τη μετακίνηση στο αεροδρόμιο, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ διευκρίνισε στους Ισραηλινούς που βρίσκονται στην ολλανδική πρωτεύουσα, πως μπορούν να χρησιμοποιήσουν εμ ασφάλεια τα μέσα συγκοινωνίας για να μεταβούν στο αεροδρόμιο.

Μήνυμα Νετανιάχου

Το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι μετά από αξιολόγηση και κατόπιν σύστασης αξιωματούχων, «αποφασίστηκε ότι δεν είναι απαραίτητο να σταλεί επαγγελματική αποστολή διάσωσης στην Ολλανδία».

Ο στρατός σε ανακοίνωσή του επιβεβαιώνει επίσης την παραπάνω ανακοίνωση, λέγοντας ότι «σύμφωνα με την οδηγία του πολιτικού κλιμακίου, καμία αντιπροσωπεία των IDF δεν θα μεταβεί στο Άμστερνταμ». Αντ’ αυτού, οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν σε πολιτικές πτήσεις για να φέρουν τους Ισραηλινούς πίσω στη χώρα τους.

Η ισραηλινή αεροπορική εταιρεία El Al ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει πτήσεις διάσωσης από την Ολλανδία προς το Ισραήλ τόσο το βράδυ της Παρασκευής όσο και το Σάββατο από το Άμστερνταμ. Η El Al δεν εκτελεί συνήθως δρομολόγια το Σάββατο, σύμφωνα με τον παραδοσιακό εβραϊκό θρησκευτικό νόμο.

Οι πτήσεις θα είναι δωρεάν για όλους τους επιβάτες που είχαν κλείσει εισιτήριο μετ’ επιστροφής από το Άμστερνταμ προς το Ισραήλ με την El Al και όλες τις άλλες αεροπορικές εταιρείες.

Η πρώτη πτήση θα αναχωρήσει από το Άμστερνταμ στις 2 μ.μ. τοπική ώρα και θα φτάσει πίσω στο Ισραήλ το βράδυ της Παρασκευής, αναφέρει η El Al. Προσθέτει ότι δύο τακτικές πτήσεις θα αναχωρήσουν επίσης από το Άμστερνταμ για το Τελ Αβίβ αργότερα σήμερα, η καθεμία από τις οποίες θα μεταφέρει περίπου 350 επιβάτες.