Οι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές των οικοπέδων πρέπει να προβούν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους ενώ υποχρεούνται να τα συντηρούν καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.

Τα ακαθάριστα οικόπεδα

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών οι πολίτες θα πρέπει να δηλώσουν τους καθαρισμούς των οικοπέδων τους στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, https://akatharista.apps.gov.gr .

Προβλέπεται επίσης δυνατότητα υποβολής μέσω ΚΕΠ και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας.

Μάλιστα, όπως υπογράμμισε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, από την Τρίτη 23 Ιουνίου ξεκινούν οι έλεγχοι για την εφαρμογή του μέτρου.

«Θα πρέπει να έχουν τελειώσει και από την Τρίτη μπαίνουμε για τους ελέγχους», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι δήμοι έχουν την κύρια αρμοδιότητα, με τη συνδρομή των κατά τόπους Πυροσβεστικών Υπηρεσιών. Όπως είπε, οι υπηρεσίες θα επιθεωρήσουν τις περιοχές ευθύνης τους, «θα περιδιαβούν όλους τους δρόμους και θα δούνε πού είναι τα ακαθάριστα», ώστε να ακολουθήσουν οι προβλεπόμενες διαδικασίες επιβολής προστίμων και καθαρισμού όπου απαιτείται.

Παράλληλα κατέστησε σαφές ότι δεν πρόκειται να δοθεί νέα παράταση επισημαίνοντας ότι η απόφαση είχε ληφθεί βάσει των εισηγήσεων της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου. «Η παράταση έχει δοθεί. Κλείνει το περιθώριο στις 22 του μήνα. Δεν μπορεί να δοθεί άλλη παράταση, γιατί η κλιματική κρίση δεν μας δίνει παράταση», τόνισε χαρακτηριστικά.

Τα πρόστιμα

Η μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις καθαρισμού και δήλωσης επισύρει σημαντικές κυρώσεις.

Ειδικότερα:

• Πρόστιμο 500 ευρώ επιβάλλεται σε όλους όσοι δεν έχουν καθαρίσει το οικόπεδό τους και δεν έχουν υποβάλει δήλωση
• Επιπλέον, πρόστιμο 100 ευρώ επιβάλλεται σε όλους όσοι έχουν προχωρήσει σε καθαρισμό αλλά δεν έχουν υποβάλει τη σχετική δήλωση
• Η υποβολή ψευδούς δήλωσης τιμωρείται με χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών
• Σε περιπτώσεις αδυναμίας ηλεκτρονικής υποβολής, λόγω ηλικίας, αναπηρίας, ανωτέρας βίας ή άλλης αντικειμενικής δυσκολίας, η δήλωση μπορεί να κατατεθεί σε ΚΕΠ ή στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Εάν ο ιδιοκτήτης δεν έχει συμμορφωθεί με την υποχρέωση καθαρισμού και συντήρησης του οικοπέδου κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ο δήμος μπορεί να επιβάλει πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.

Τι περιλαμβάνουν οι καθαρισμοί

Όσον αφορά τους καθαρισμούς αφορούν ιδίως περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Οι απαιτούμενες εργασίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

• Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων
• Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων
• Συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού
• Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων
• Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνουΑ

Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, όσοι υπόκεινται σε καθαρισμό πρέπει να διατηρούν τα οικόπεδα καθαρά καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.

Παράλληλα, προβλέπονται σαφείς προθεσμίες, αναλογικά πρόστιμα και ενισχύεται ο ρόλος των δήμων στους ελέγχους, καθώς τα ακαθάριστα οικόπεδα θεωρούνται πλέον σημαντικός παράγοντας κινδύνου.

Στο προσεχές διάστημα, αναμένεται και η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα καθορίσει με λεπτομέρεια τους όρους εφαρμογής του νέου πλαισίου από την Πυροσβεστική και τους δήμους.

Η προθεσμία για τις εργασίες φτάνει έως τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης των χώρων παραμένει ενεργή έως τις 31 Οκτωβρίου.

Οι υπόχρεοι

Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες. Στους υπόχρεους περιλαμβάνονται οι νομείς, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και οι υπομισθωτές οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων.

Το μέτρο αφορά χώρους που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο αλλά και σε εκτάσεις εντός ακτίνας 100 μέτρων από αυτά τα όρια, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με ενημέρωση της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Επίσης αφορά και εκτός σχεδίου γεωτεμάχια με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.

Ωστόσο, υπάρχει και ένα «παραθυράκι» στα ακαθάριστα οικόπεδα. Πιο συγκεκριμένα, δεν προβλέπεται υποχρεωτικός καθαρισμός, όταν πρόκειται για:

• Διαμορφωμένους, συντηρημένους κήπους ή
• Φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.

Πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται :

α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,

β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον Δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Παράλληλα ο κ. Κεφαλογιάννης τονίζει ότι μέχρι σήμερα έχουν λάβει 5.419 σχετικές καταγγελίες -για ακαθάριστα οικόπεδα- και έχουν ήδη ελεγχθεί πάνω από 1.160 οικόπεδα ενώ προσθέτει ότι στο 10% των πραγματικών καταγγελιών έχει επιβληθεί πρόστιμα.

«Τα ακαθάριστα οικόπεδα αποτελούν ένα τους πιο σημαντικούς λόγους που οι φωτιές δυναμώνουν και επεκτείνονται», επισημαίνει και υπογραμμίζει ότι τα πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα επιβάλλονται, ενώ για τους παραβάτες υπάρχουν τόσο διοικητικές αλλά και ποινικές συνέπειες.

Ο κ. Κεφαλογιάννης υπενθυμίζει ότι οι υπεύθυνοι για τον καθαρισμό των οικοπέδων είναι τόσο οι ιδιοκτήτες όσο και οι μισθωτές των οικοπέδων ενώ καλεί τους πολίτες να διατηρούν τις περιουσίες τους καθαρές «για να συμβάλουμε όλοι μαζί στην μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς».

Σύμφωνα με στοιχεία από την Πολιτική Προστασία από τις 16 Ιουνίου 2025 έως τις 3 Ιουλίου 2025, σε 18 ημέρες δηλαδή, οι καταγγελίες των πολιτών για τα ακαθάριστα οικόπεδα ανέρχονταν σε 3.748, κι απ’ αυτές προς έλεγχο είναι οι 3.528. Ήδη, όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία της Πολιτικής Προστασίας, έχουν πραγματοποιηθεί 164 έλεγχοι έπειτα από τις καταγγελίες πολιτών και κατά τη διάρκεια των ελέγχων εντοπίστηκαν 72 περιπτώσεις οικοπέδων που δεν έχουν καθαριστεί και δεν έχουν δηλωθεί καθώς και 9 περιπτώσεις που δεν έχουν δηλωθεί.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, 83 ιδιοκτήτες οικοπεδικών χώρων,-στο πλαίσιο των ελέγχων- είχαν “συμμορφωθεί”, δηλαδή οι καταγγελίες που είχαν υποβληθεί δεν είχαν βάση, ενώ δεν βρέθηκε καμία ψευδής δήλωση. Παράλληλα όπως αποτυπώνεται στα στοιχεία της Πολιτικής Προστασίας, οι δήμοι όπου εντοπίστηκαν τα ακαθάριστα και μη δηλωμένα οικόπεδα έχουν ενημερωθεί σχετικώς και έχουν επιβάλλει μέχρι στιγμής 13 πρόστιμα στις 72 συνολικά περιπτώσεις.

Όπως επισημαίνουν πηγές της Πολιτικής Προστασίας την περσινή χρονιά οι καταγγελίες ήταν 8.106 ωστόσο η πλατφόρμα για την υποβολή τους ήταν ανοιχτή μέχρι σχεδόν το τέλος του χρόνου, δηλαδή στις 29/12/2024.

Τα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος αξιολογώντας και ελέγχοντας τις καταγγελίες που έχουν υποβληθεί στην ψηφιακή υπηρεσία καταγγελιών πολιτών του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Προστασίας και ανάλογα με την επικινδυνότητα κάθε ακινήτου προχωρούν σε αυτοψίες στα αντίστοιχα σημεία. Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, σύμφωνα με νέα ΚΥΑ που δημοσιεύθηκε στις αρχές Ιουνίου, το Πυροσβεστικό Σώμα έχει πλέον την αρμοδιότητα για τη διενέργεια των ελέγχων και την επιβολή προστίμων επί καταγγελιών πολιτών, που έχουν υποβληθεί στην πλατφόρμα και αφορούν σε ιδιοκτησίες με ακαθάριστα οικόπεδα. Παράλληλα ελέγχους δειγματοληπτικούς ελέγχους διενεργούν και οι δήμοι σε ποσοστό τουλάχιστον 5% των δηλώσεων που αφορούν σε ακίνητα εντός των διοικητικών τους ορίων.

Όπως έχει επισημανθεί οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι των δήμων και οι καταγγελίες εξετάζονται κατά προτεραιότητα ανάλογα με την επικινδυνότητα κάθε ακινήτου. Έτσι, για παράδειγμα, ελέγχονται πρώτα τα ακίνητα που γειτνιάζουν με δάση, νοσοκομεία, σχολεία, βιομηχανίες, δυσπρόσιτα σημεία κ.λπ..

Ειδικότερα όπως προβλέπεται για την επιλογή των ακινήτων που πρόκειται να ελεγχθούν, τα αρμόδια όργανα των δήμων ιεραρχούν την ανάγκη καθαρισμού των οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων και γηπέδων αναλόγως με τη θέση τους, όπως ενδεικτικά:

(α) Μικτής ζώνης δάσους – οικισμού,

(β) εντός ή πλησίον εκτάσεων με ειδικό καθεστώς προστασίας (όπως Εθνικά Πάρκα, εθνικοί δρυμοί, περιοχές Natura, καταφύγια άγριας ζωής, προστατευόμενα τοπία και προστατευόμενοι φυσικοί σχηματισμοί, αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους κ.λπ.),

(γ) με γειτνίαση με δάση, δασικές εκτάσεις, πάρκα, άλση, κ.τ.λ.,

(δ) με δυσκολία στις οδούς απομάκρυνσης πληθυσμού και πρόσβασης οχημάτων έκτακτης ανάγκης,

(ε) με γειτνίαση με ευαίσθητες εγκαταστάσεις (νοσοκομεία, σχολεία, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων παιδικές κατασκηνώσεις, περιοχές μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού, κ.τ.λ.),

(στ) εντός και πλησίον βιομηχανικών πάρκων και εγκαταστάσεων με επικίνδυνα, εύφλεκτα, χημικά υλικά κ.λπ.,

(ζ) με εναέρια καλώδια υψηλής ή μεσαίας τάσης,

(η) με συχνότητα συμβάντων πυρκαγιάς,

(θ) με μικρή πυκνότητα δομημένου περιβάλλοντος και ύπαρξης πολλών οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων και γηπέδων με συνέχεια και πυκνότητα της φυτικής καύσιμης ύλης.

Στα παραπάνω κριτήρια μάλιστα συνυπολογίζονται η ευφλεκτότητα του είδους της δασικής βλάστησης, η συνέχεια και η πυκνότητά της.

Σημειώνεται ότι σε περίπτωση μη καθαρισμού ή ψευδούς δήλωσης, ή μη υποβολή δήλωσης -ακόμη και στην περίπτωση καθαρού οικοπέδου- επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις, καθαρίζεται αυτεπάγγελτα ο χώρος με δαπάνη του ιδιοκτήτη ενώ ενημερώνονται οι αρμόδιες Αρχές.

Τέσσερις μέρες πριν λήξει η προθεσμία είχαν καθαριστεί 485.000 οικόπεδα, ενώ το σύνολο όσων θα έπρεπε να καθαριστούν με βάση τα στοιχεία του κτηματολογίου φτάνει σε 1,2- 1,4 εκατ. λέει στο ΚReport o N. Λαυράνος πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Υπαλλήλων της Πυροσβεστικής. Η εικόνα είναι χειρότερη από πέρυσι, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του μέτρου: Τότε είχαν καθαριστεί 830.000 οικόπεδα. Κακός οιωνός για το καλοκαίρι.

Σε 318.834 ανέρχονταν μέχρι την Πέμπτη 5 Ιουνίου 2025 οι δηλώσεις για τους καθαρισμούς των οικοπέδων στην ψηφιακή πλατφόρμα https://akatharista.apps.gov.gr. Περίπου 650.000 οικόπεδα και κτήματα με ακίνητα καθαρίστηκαν περίπου την ίδια περίοδο πέρυσι- ο αριθμός αυξήθηκε τελικά, ενώ περίπου 830.000 αιτήσεις για ακίνητα και κτήματα στην σχετική πλατφόρμα αλλά ενώ φαίνεται να έχουν καθαριστεί περισσότερα οικόπεδα δεν έχουν δηλωθεί.

Επί του θέματος, δύο επισημάνσεις, από τον υπουργό Πολιτικής Προστασίας και από την Πυροσβεστική:

• «Τα ακαθάριστα οικόπεδα είναι ένας από τους κύριους λόγους εξάπλωσης ή εκδήλωσης πυρκαγιάς, ενώ τα καθαρισμένα παρουσιάζουν μηδαμινές ή καθόλου ζημιές, ακόμα και όταν περάσει φωτιά από την περιοχή», δήλωσε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γ. Κεφαλογιάννης.

• Οι τελευταίες πυρκαγιές σε Ασπρόπυργο, Αρτέμιδα, Ανάβυσσο, Χαλάνδρι, Μελίσσια αλλά και στην Κεφαλονιά και την Κω, ξεκίνησαν από ακαθάριστα οικόπεδα. Ήδη από τις αρχές Μαΐου ευνοείται η εκδήλωση πυρκαγιών σε Αττική, Πελοπόννησο, Δυτική Ελλάδα, Κρήτη και νότιο Αιγαίο, με τον βαθμό επικινδυνότητας να εκτοξεύεται τον Αύγουστο, λέει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Κυρώσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Ο Υπουργός ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται να δοθεί καμία περαιτέρω παράταση για τον καθαρισμό των οικοπέδων, η προθεσμία του οποίου εκπνέει οριστικά την Κυριακή 15 Ιουνίου. Η φετινή παράταση των 45 ημερών κρίθηκε επαρκής, δεδομένων των κλιματολογικών συνθηκών του Απριλίου, και δεν θα επαναληφθεί. Από τη Δευτέρα 16 Ιουνίου ξεκινούν συστηματικοί έλεγχοι τόσο από την Πυροσβεστική όσο και από τους Δήμους, με την επιβολή διοικητικών κυρώσεων όπου διαπιστώνεται αμέλεια, ενώ σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης προβλέπονται και ποινικές συνέπειες.

Ο κ. Κεφαλογιάννης επισήμανε πως οι πολίτες δεν αρκεί να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους, αλλά έχουν την υποχρέωση να απομακρύνουν και το προϊόν του καθαρισμού (κλαδιά, ξερά χόρτα κ.λπ.) προς τα σημεία που έχουν υποδείξει οι Δήμοι. Σε καμία περίπτωση δεν είναι υποχρέωση των Δήμων να μαζεύουν αυτά τα υπολείμματα, παρά μόνο να καθορίζουν τα σημεία εναπόθεσής τους. Ο Υπουργός διευκρίνισε ότι η ευθύνη διατήρησης καθαρού οικοπέδου ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου και όχι μόνο εφάπαξ, μετά την αρχική δήλωση καθαρισμού.

Αναφορικά με τα ακαθάριστα οικόπεδα, υπογράμμισε ότι πρόκειται για έναν από τους κύριους λόγους εξάπλωσης των πυρκαγιών, ενώ πολλές φορές είναι και το αρχικό σημείο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Αντιθέτως, τα καθαρισμένα οικόπεδα παρουσιάζουν μηδαμινές ή καθόλου ζημιές, ακόμα και όταν περάσει φωτιά από την περιοχή, όπως αποδείχθηκε και σε περιπτώσεις μεγάλων πυρκαγιών της περασμένης χρονιάς.

Ο Υπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ευθύνη των Δήμων να ελέγχουν τα δημοτικά τους οικόπεδα και να ορίζουν σαφή σημεία μεταφοράς των καθαρισμένων υλικών, ενώ αναγνώρισε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει έλλειμμα στην ενημέρωση από την πλευρά των δημοτικών αρχών. Επίσης, σημείωσε ότι η φετινή χρηματοδότηση προς τους Δήμους για δράσεις καθαρισμού αυξήθηκε από 31 σε 40 εκατομμύρια ευρώ.

Όπως είπε, από τη Δευτέρα 16 Ιουνίου ξεκινούν συστηματικοί έλεγχοι τόσο από την Πυροσβεστική όσο και από τους δήμους, με την επιβολή διοικητικών κυρώσεων όπου διαπιστώνεται αμέλεια, ενώ σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης προβλέπονται και ποινικές συνέπειες.

Ο κ. Κεφαλογιάννης επισήμανε πως οι πολίτες δεν αρκεί να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους, αλλά έχουν την υποχρέωση να απομακρύνουν και το προϊόν του καθαρισμού (κλαδιά, ξερά χόρτα κ.λπ.) προς τα σημεία που έχουν υποδείξει οι δήμοι. «Σε καμία περίπτωση δεν είναι υποχρέωση των δήμων να μαζεύουν αυτά τα υπολείμματα, παρά μόνο να καθορίζουν τα σημεία εναπόθεσής τους», σημείωσε. Ο υπουργός διευκρίνισε ότι η ευθύνη διατήρησης καθαρού οικοπέδου ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου και όχι μόνο εφάπαξ, μετά την αρχική δήλωση καθαρισμού.

Αναφορικά με τα ακαθάριστα οικόπεδα, υπογράμμισε ότι πρόκειται για έναν από τους κύριους λόγους εξάπλωσης των πυρκαγιών, ενώ πολλές φορές είναι και το αρχικό σημείο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Αντιθέτως, όπως τόνισε, τα καθαρισμένα οικόπεδα παρουσιάζουν μηδαμινές ή καθόλου ζημιές, ακόμα και όταν περάσει φωτιά από την περιοχή, όπως αποδείχθηκε και σε περιπτώσεις μεγάλων πυρκαγιών της περασμένης χρονιάς.

Ο υπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ευθύνη των δήμων να ελέγχουν τα δημοτικά τους οικόπεδα και να ορίζουν σαφή σημεία μεταφοράς των καθαρισμένων υλικών, ενώ αναγνώρισε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει έλλειμμα στην ενημέρωση από την πλευρά των δημοτικών αρχών. Επίσης, σημείωσε ότι η φετινή χρηματοδότηση προς τους δήμους για δράσεις καθαρισμού αυξήθηκε από 31 σε 40 εκατομμύρια ευρώ.

Σε ό,τι αφορά τις βασικές αιτίες εκδήλωσης πυρκαγιών, ο κ. Κεφαλογιάννης τόνισε ότι πέρα από την ανθρώπινη αμέλεια, η οποία εξακολουθεί να είναι η συχνότερη αιτία, καταγράφονται περιστατικά εκδήλωσης πυρκαγιών και λόγω του παλαιωμένου δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αναφέρθηκε στις προσπάθειες του ΔΕΔΔΗΕ για υπογειοποίηση του δικτύου σε κρίσιμα σημεία όπως ο Υμηττός, η Πάρνηθα και η Πεντέλη, αλλά και στους καθαρισμούς που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί γύρω από πυλώνες, καλύπτοντας φέτος περίπου 200 χιλιόμετρα.

Τέλος, ο υπουργός υπογράμμισε ότι το ζήτημα της πρόληψης έναντι των πυρκαγιών δεν είναι μόνο θέμα κρατικής μέριμνας αλλά και ατομικής ευθύνης, καθώς κάθε πολίτης οφείλει να συμβάλει στην προστασία της ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος. «Η ατομική ευθύνη δεν είναι για να μεταφέρουμε κάποιο βάρος στον πολίτη, αλλά το να έχω καθαρό το οικόπεδο μου, την περιουσία μου, που στο τέλος της ημέρας προστατεύω και τη δική μου περιουσία, νομίζω είναι μία ευθύνη που ο καθένας πρέπει να έχει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Υφυπουργός περιέγραψε τρεις κατηγορίες πολιτών: «Αυτοί που έχουν καθαρίσει και έχουν δηλώσει – και πλησιάζουν τις 400.000 –, αυτοί που έχουν καθαρίσει αλλά δεν έχουν δηλώσει, και αυτοί που δεν έχουν κάνει τίποτα».

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι μετά τις 15 Ιουνίου ξεκινούν έλεγχοι, επισημαίνοντας ότι «υπάρχουν δύο διαδρομές ελέγχου: οι καταγγελίες που ελέγχει η Πυροσβεστική και οι έλεγχοι για τα ακαθάριστα από τους Δήμους». Συμπλήρωσε πως «δεν θέλουμε να φτάσουμε στα πρόστιμα, αλλά να συνεργαστούμε όλοι για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και τις κοινότητές μας».

Αναφερόμενος στην επικινδυνότητα των ημερών, λόγω υψηλών θερμοκρασιών, ανέφερε περιστατικό στον Κιθαιρώνα: «Χάρη στην άμεση παρέμβαση αποφεύχθηκε μία μεγάλη πυρκαγιά», συγχαίροντας την τοπική αυτοδιοίκηση για την κινητοποίηση.

Η πρώτη αξιολόγηση των Δήμων από τους πολίτες

Ο Υφυπουργός παρουσίασε τα πρώτα ευρήματα από την ηλεκτρονική αξιολόγηση των δημοτικών υπηρεσιών από τους πολίτες, τονίζοντας πως πρόκειται για «μια φωτογραφία της στιγμής, ένα εργαλείο αυτοβελτίωσης».

Όπως είπε, «οι πολίτες μάς έστειλαν ένα πολύ συγκεκριμένο μήνυμα: τι λειτουργεί και τι όχι στην καθημερινότητά τους», επισημαίνοντας πως η διαδικασία θα επαναλαμβάνεται ανά εξάμηνο, ώστε οι δήμοι να έχουν τη δυνατότητα βελτίωσης.

Στο θέμα της ψηφιακής εξυπηρέτησης των πολιτών, ο κ. Σπανάκης αναφέρθηκε σε πρόοδο της Δημόσιας Διοίκησης: «Ο στόχος είναι ο δικαιούχος να μην ταλαιπωρείται, να γίνεται η διαδικασία αυτοματοποιημένα», ενώ τόνισε ότι «έχουμε δρόμο μπροστά μας, αλλά ήδη βλέπουμε σημαντικές βελτιώσεις».

Ο κ. Σπανάκης αναφέρθηκε και στα μεγάλα έργα υποδομής στην Αττική, χαρακτηρίζοντάς τα έργα μεγάλης σημασίας, με πιο εμβληματικό αυτό του Φαληρικού Όρμου.
«Το Μοσχάτο και η Καλλιθέα θα δουν το Φαληρικό Όρμο να αλλάζει. Προχωράμε με έργα που αφορούν και την καθημερινότητα και το περιβάλλον», σημείωσε.

Ανέφερε επίσης τη δέσμευση της κυβέρνησης για 6,5 δισ. ευρώ σε έργα στους δήμους και τόνισε την ανάγκη «να υλοποιηθεί μεγαλύτερο ποσοστό των διαθέσιμων κονδυλίων».

Κλείνοντας, ο Υφυπουργός αναφέρθηκε στο τραγικό δυστύχημα με εργαζόμενη στον Δήμο Αλίμου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για νέα μέτρα ασφάλειας στους δήμους.

«Θα προχωρήσουμε σε ειλικρινή διάλογο με τους δημάρχους για να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να μην υπάρξουν ξανά τέτοια περιστατικά», δήλωσε, προσθέτοντας πως το Υπουργείο Εσωτερικών συνεργάζεται ήδη με το Υπουργείο Εργασίας για τα ζητήματα προστασίας των εργαζομένων.

«Όπως γνωρίζετε έχει δοθεί μια παράταση στην υποχρέωση καθαρισμού και υποβολής δήλωσης από τους πολίτες έως τις 15 Ιουνίου, συνεκτιμώντας τόσο τις καλύτερες καιρικές συνθήκες φέτος, όσο και ορισμένες πρακτικές δυσκολίες που εμπόδιζαν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων να ανταποκριθούν έγκαιρα έως τις 30 Απριλίου.

Οι διευκολύνσεις ωστόσο σταματούν εδώ. Από εδώ και πέρα ξεκινά η ανάληψη των ευθυνών και η εφαρμογή του νόμου. Ευθύνη των ιδιοκτητών ακινήτων καθαρίσουν τα ακίνητά τους. Ευθύνη των δήμων είναι να ελέγξουν, να επιβάλλουν πρόστιμα αλλά και να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό σε επικίνδυνα οικόπεδα.

Από τις 15 Ιουνίου θα δοθεί η αρμοδιότητα στην Πυροσβεστική να ελέγξει μια προς μια τις καταγγελίες των πολιτών στη βάση μιας νέας υπουργικής απόφασης που θα εκδοθεί τις επόμενες ημέρες και θα προχωρήσει στην επιβολή προστίμων όπου χρειαστεί», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Κεφαλογιάννης και συμπλήρωσε:

«Υπάρχει και η ατομική ευθύνη στο ζήτημα του καθαρισμού των οικοπέδων. Ένα καθαρισμένο οικόπεδο προστατεύει τόσο την ίδια την ιδιοκτησία όσο και τις γειτονικές. Είναι μια απλή πράξη με σημαντική όμως συμβολή που πρέπει να την ενσωματώσουμε στην αντίληψη μας για την προστασία και την πρόληψη από πυρκαγιές.

Ο πολίτης δεν είναι ένα απλός παραλήπτης οδηγιών. Είναι συμμέτοχος και συνδιαμορφωτής της Πολιτικής Προστασίας. Θα τολμούσα να πω ότι είναι ο πιο κρίσιμος κρίκος της αλυσίδας. Όταν ο πολίτης ξέρει τι να κάνει, σώζει τον εαυτό του, το σπίτι του και τον γείτονά του. Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Ξέρετε ποια ήταν η συχνότερη αιτία πυρκαγιάς το 2024; Η αμέλεια. Το περασμένο έτος είχαμε 1.950 περιστατικά πυρκαγιών, οι οποίες συνδέονται με εργασίες υπαίθρου, όπως η καύση κλαδεμάτων και υπολειμμάτων καλλιεργειών. Σε αυτές περιλαμβάνονται και οι λεγόμενες καθαριστικές πυρκαγιές, οι πυρκαγιές δηλαδή που μπαίνουν σκόπιμα για τον καθαρισμό περιοχών από πυκνή θαμνώδη βλάστηση προκειμένου να δημιουργηθούν ή να διατηρηθούν βοσκότοποι για τα κοπάδια. Είχαμε επίσης άλλα 156 περιστατικά από εργασίες σε εξωτερικό χώρο, από εργαλεία δηλαδή, γεωργικά μηχανήματα».

Ακόμα, ο κ. Κεφαλογιάννης χαρακτήρισε επιτακτική ανάγκη την εκπαίδευση του αγροτικού κόσμου στην λήψη μέτρων πυροπροστασίας, η οποία, όπως είπε, θα γίνει θεσμικά το επόμενο διάστημα, ενώ έμφαση έδωσε και στον σημαντικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, διαβεβαιώνοντας ότι το επόμενο διάστημα θα στηριχτεί θεσμικά και οικονομικά.

«Είμαστε αυτή τη στιγμή σε μία τελική φάση προετοιμασίας και σε συνδυασμό και με την ενισχυμένη δύναμη την οποία θα έχει το Πυροσβεστικό Σώμα φέτος, συνολικά 18.000 άτομα που περιλαμβάνουν τους εποχικούς αλλά και τους μόνιμους, τα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος. Θεωρώ ότι μπαίνουμε με τις καλύτερες δυνατές προοπτικές στην αντιπυρική περίοδο», δήλωσε μεταξύ άλλων ο κ. Κεφαλογιάννης και προσέθεσε ότι κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, κατέληξαν σε μία σειρά από δράσεις που είναι αναγκαίες και φέτος «προκειμένου να έχουμε την καλύτερη δυνατή προετοιμασία για το καλοκαίρι το οποίο μας έρχεται». «Είναι δεδομένο ότι φέτος, προφανώς θα ξαναέχουμε πυρκαγιές, ο στόχος μας είναι να μπορέσουμε να μειώσουμε τις καταστροφικές συνέπειες, να αποτρέψουμε τις ανθρώπινες απώλειες και στο τέλος της περιόδου να έχουμε τα συμπεράσματα τα οποία θέλουμε, έτσι ώστε να προετοιμαστούμε ξανά για την επόμενη χρονιά», σημείωσε.

Ο υπουργός αναφέρθηκε στο πρόγραμμα “Antinero” το οποίο όπως είπε, πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα, που περιλαμβάνει δράσεις ύψους 580 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ επισήμανε τη συνεργασία με άλλους φορείς όπως ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ στο κομμάτι των καθαρισμών των αντιπυρικών ζωνών, καθώς και τη συνεισφορά των Ενόπλων Δυνάμεων.

«Έγινε μια ευρεία ενημέρωση, ο καθένας από τους φορείς για το αντικείμενό του, όπου μεταξύ άλλων περιλαμβάνει και το πολύ μεγάλο πρόγραμμα AntiNero. Συσσωρευτικά, τα τελευταία τέσσερα χρόνια θα φτάσουμε συνολικά τα 580 εκ. ευρώ δράσεων, όπου θα γίνει ένας καθαρισμός της υπαίθρου – αν μου επιτραπεί ο όρος – που είχε να γίνει εδώ και 50 χρόνια», σημείωσε.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο υπουργός είπε ότι διεξάγονται δράσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ για τη συντήρηση και τον καθαρισμό των δικτύων μέσης και χαμηλής τάσης από την πλευρά του ΔΕΔΔΗΕ. Αντίστοιχα, όπως τόνισε, από τον ΑΔΜΗΕ υλοποιείται ένα πρόγραμμα αρκετών εκατομμυρίων ευρώ για τα δίκτυα υψηλής και υπερ-υψηλής τάσης και οι Ένοπλες Δυνάμεις συνεισφέρουν στον καθαρισμό και στη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών. «Είναι πολύ σημαντικό επίσης ότι σε κρίσιμους ορεινούς όγκους της Αττικής, αυτή τη στιγμή τρέχουν προγράμματα υπογειοποίησης, καθώς γνωρίζετε πολύ καλά ότι μία από τις βασικές αιτίες πυρκαγιών τα προηγούμενα χρόνια υπήρξαν και κάποια ζητήματα σχετικά με αυτό το πεδίο Συνεπώς, όλες αυτές οι δράσεις θεωρούμε ότι θα έχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα και για τη φετινή περίοδο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σχετικά με τον καθαρισμό των οικοπέδων ο κ. Κεφαλογιάννης υπενθύμισε ότι από 1η Απριλίου ξεκινάει το διάστημα υποβολής για τις δηλώσεις καθαρισμού των οικοπέδων, ενώ απηύθυνε δημόσια έκκληση προς όλους τους πολίτες να προχωρήσουν τον καθαρισμό των οικοπέδων τους, καθώς όπως είπε, υπάρχει ατομική ευθύνη σε αυτό, ενώ προσέθεσε ότι «αυτό προφυλάσσει και τη δική μας περιουσία αλλά και του γείτονά μας». Υπογράμμισε μάλιστα, ότι η περσινή εμπειρία έδειξε πως όπου υπήρξε καθαρισμένο οικόπεδο, η πυρκαγιά – ακόμη και αν πέρασε – δεν ήταν καταστροφική σε σύγκριση με ένα μη καθαρισμένο. Ο υπουργός επισήμανε ότι φέτος ο έλεγχος θα είναι πολύ αυστηρός, ενώ τόνισε ότι την ευθύνη, τόσο για τους ελέγχους, όσο και για την επιβολή των ενδεχόμενων προστίμων, την έχουν οι δήμοι.

«Συνεπώς θα έλεγα, όλοι θα πρέπει να μπουν σε αυτή τη διαδικασία. Πέρσι είχαμε θυμίζω 830.000 καθαρισμούς οικοπέδων». Στόχος για φέτος είναι να ξεπεραστεί αυτός ο αριθμός. «Θα υπάρξουν και οι αντίστοιχοι εντατικοί έλεγχοι κι όπου υπάρχουν πλημμέλειες θα υπάρχουν και τα πρόστιμα», σημείωσε.

Αναφορικά με τα μέτρα πρόληψης πέραν των καθαρισμών οικοπέδων, ο υπουργός δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα “ΑΙΓΙΣ”, το οποίο θα ενισχύσει τη θωράκιση της χώρας με επίγεια και εναέρια μέσα. Φέτος, όπως είπε, θα έχουμε στη διάθεσή μας το σύνολο του Εθνικού Στόλου και περίπου 49 εναέρια μέσα που θα συμβάλλουν, τόσο στην επιτήρηση, όσο και στην κατάσβεση των πυρκαγιών. Παράλληλα επισήμανε ότι σε συνεργασία με τους συναρμόδιους φορείς, θα υλοποιηθούν προγράμματα αξιοποίησης drones, ενισχύοντας περαιτέρω τις δράσεις πρόληψης και καταστολής.

Σχετικά με τον αριθμό των πυρκαγιών – 3000 συνολικά – που σημειώθηκαν μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025 ο κ. Κεφαλογιάννης ανέφερε ότι η ύπαρξη της κλιματικής κρίσης είναι πλέον δεδομένη και το αποδεικνύουν τα ίδια τα στοιχεία.

«Ήδη εκτός της τυπικής αντιπυρικής περιόδου υπάρχουν εκατοντάδες περιστατικά», είπε και συμπλήρωσε ότι χάρη στην αποτελεσματική παρέμβαση του Πυροσβεστικού Σώματος απετράπη η επέκτασή τους. «Αποτρέψαμε την επέκτασή τους, αποτρέψαμε τις ζημιές τις οποίες θα μπορούσαν να έχουν, σε κάθε περίπτωση αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο καμπανάκι ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Γι αυτό και η σημερινή σύσκεψη ανέδειξε ότι πρέπει όλοι οι συναρμόδιοι φορείς να κάνουν αυτό το οποίο πρέπει από τη δική τους πλευρά προκειμένου να έχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα ενόψει του καλοκαιριού», υπογράμμισε.

Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια της σύσκεψης ο υπουργός ενημερώθηκε από τον γενικό διευθυντή Δασών του υπουργείου Περιβάλλοντος, Βαγγέλη Γκουντούφα, τον διευθύνοντα σύμβουλο του ΔΕΔΔΗΕ Αναστάσιο Μάνο, την εκπρόσωπο του γενικού διευθυντή Διαχείρισης και Συντήρησης Παγίων ΑΔΜΗΕ Παναγιώτα Αλεξοπούλου και τον διοικητή της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών αντιστράτηγο Μιχαήλ Κλούβα για τον υφιστάμενο προγραμματισμό και τις δράσεις που έχουν υλοποιηθεί έως τώρα.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ακόμη, ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Νίκος Παπαευσταθίου, ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας, ο υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Γεώργιος Μαρκουλάκης, ο επιτελάρχης του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Αθανάσιος Μπαλάφας, ο γενικός Επιθεωρητής Νοτίου Ελλάδας αντιστράτηγος Χρήστος Πλατάς, ο διοικητής του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) Υποστράτηγος Δημήτριος Μπριόλας, ο προϊστάμενος Κλάδου Επιχειρήσεων του Πυροσβεστικού Σώματος Υποστράτηγος Σίμος Αποστόλου, ο προϊστάμενος Διεύθυνσης Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών Δημήτρης Αλεξανδρής, ο ειδικός συνεργάτης του υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Φοίβος Θεοδώρου, ο διευθυντής της Διεύθυνσης Περιφέρειας Αττικής Αθανάσιος Φουντουλάκης καθώς και γενικοί διευθυντές, σύμβουλοι και στελέχη των ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.

Σύμφωνα με την Πυροσβεστική Διάταξη αρ. 20/2024 (ΦΕΚ 2695/Β’/09-05-2024), οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές των οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, που βρίσκονται εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών, σε απόσταση μέχρι 100 μέτρων από τα όριά των οικισμών και σε εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, (για τις εκτάσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας) υποχρεούνται να προβαίνουν σε καθαρισμό των ανωτέρω χώρων κατά το χρονικό διάστημα από την 1η μέχρι την 30η Απριλίου εκάστου έτους και να τους συντηρούν καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ήτοι από 1η Μαΐου έως 31η Οκτωβρίου.

Οι κατηγορίες στις οποίες κατατάσσονται τα ακίνητα μετά από αξιολόγηση και βαθµονόµηση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της περιοχής επιρροής τους, διακρινόμενες στις εξής τέσσερις (4) κατηγορίες κινδύνου:

• Χαμηλή (κατηγορία 1)
• Μεσαία (κατηγορία 2)
• Υψηλή (κατηγορία 3)
• Ιδιαίτερα Υψηλή (κατηγορία 4)

Αντιμέτωποι με βαριά πρόστιμα αναμένεται να βρεθούν όσοι δεν προβούν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο, το πρόστιμο για τον ιδιοκτήτη ανέρχεται στα 1.000 ευρώ, ενώ όσοι δηλώσουν ψευδώς ότι συμμορφώθηκαν κινδυνεύουν με φυλάκιση έως 2 έτη και πρόστιμο έως 54.000 ευρώ.

Σε περίπτωση παράλειψης καθαρισμού, οι δήμοι θα καθαρίζουν αυτεπάγγελτα και θα χρεώνουν το κόστος στον ιδιοκτήτη.